Rozdział XXIX Nowa epoka w życiu Ani

Ania pędziła krowy z pastwiska przez Aleję Kochanków. Był wrześniowy wieczór, a wszystkie leśne polany i szczeliny w gąszczu wypełniało rubinowe światło zachodzącego słońca. Gdzieniegdzie aleja była nim wprost zalana, lecz pod klonami w większości panował już mrok, a przestrzenie pod jodłami wypełniał przejrzysty, fioletowy zmierzch, lekki niczym eteryczne wino. Wiatr poruszał wierzchołkami drzew, a nie ma na ziemi słodszej muzyki niż ta, którą wiatr wygrywa wieczorem na jodłach.

Krowy szły niespiesznie, Ania podążała za nimi rozmarzona, recytując na głos pieśń bitewną z poematu Marmion1 — który również wchodził w zakres programu zeszłej zimy. Panna Stacy kazała im się nauczyć go na pamięć. Dziewczynka napawała się rytmem wiersza i obrazami szczękających włóczni. Gdy doszła do strofy:

zatrzymała się w zachwycie i zamknęła oczy, by lepiej wyobrazić sobie siebie w tym heroicznym kręgu. Kiedy je otworzyła, ujrzała Dianę przechodzącą przez furtkę, która prowadziła na pole Barrych. Diana miała tak poważną minę, że Ania natychmiast odgadła, iż przyjaciółka ma jej coś do powiedzenia. Nie chciała jednak zdradzić się ze zbytnią ciekawością.

— Diano, czy ten wieczór nie jest jak purpurowy sen? Tak się cieszę, że żyję. Rankami zawsze myślę, że to najlepsza część dnia, ale kiedy przychodzi wieczór, wydaje mi się jeszcze piękniejszy.

— Wieczór jest bardzo ładny — zgodziła się Diana. — Aniu, mam dla ciebie nie lada nowinę! Zgaduj. Masz trzy szanse.

— Charlotte Gillis jednak bierze ślub w kościele i pani Allan poprosiła, żebyśmy go udekorowały! — zawołała Ania.

— Nie. Narzeczony Charlotte nie chce się na to zgodzić, bo nikt jeszcze nie brał ślubu w kościele, a on uważa, że to by przypominało pogrzeb. To podłe, bo miałybyśmy prawdziwy ubaw. Zgaduj dalej.

— Mama Jane pozwoliła jej urządzić przyjęcie urodzinowe?

Diana potrząsnęła głową, a w jej czarnych oczach zatańczyła radość.

— Nie mam pojęcia, co to może być — poddała się Ania — chyba że Moody Spurgeon MacPherson odprowadził cię wczoraj z nabożeństwa do domu. Zrobił to?

— Wolne żarty! — oburzyła się Diana. — Nawet gdyby to zrobił, jest paskudnym stworzeniem, nie chwaliłabym się tym. Wiedziałam, że nie zgadniesz. Mama dostała dziś list od ciotki Józefiny. Ciotka chce, żebyśmy obie pojechały do miasta w przyszły wtorek i zostały u niej na czas wystawy. Tak!

— Och, Diano — szepnęła Ania, która z wrażenia musiała się oprzeć o pień klonu — czy ty mówisz poważnie? Boję się, że Maryla mnie nie puści. Na pewno stwierdzi, że nie popiera takiej włóczęgi. Tak powiedziała w zeszłym tygodniu, gdy Jane zaprosiła mnie na przejażdżkę ich dwukonnym powozem na koncert amerykański w hotelu w White Sands. Tak bardzo chciałam jechać, ale Maryla stwierdziła, że lepiej zrobię, zostając w domu i odrabiając lekcje i że Jane też to wyjdzie na dobre. Byłam strasznie rozczarowana, Diano. Czułam taką rozpacz, że kładąc się spać, nie odmówiłam pacierza. Ale potem pożałowałam tego, wstałam w środku nocy i się pomodliłam.

— Wiesz co — zaproponowała Diana — poprosimy moją mamę, żeby porozmawiała z Marylą. Wtedy prędzej cię puści, a jeśli tak się stanie, Aniu, to będzie okazja naszego życia! Nigdy nie byłam na wystawie i tak mnie drażni, gdy inne dziewczyny opowiadają o swoich wycieczkach. Jane i Ruby były już dwa razy, a w tym roku jadą znowu.

— Nie będę o tym myśleć, dopóki nie będę miała pewności — stwierdziła rezolutnie Ania. — Gdybym się na to nastawiła, a potem spotkałoby mnie rozczarowanie, nie zniosłabym tego. Ale na wypadek, gdybym jednak pojechała, cieszę się, że mój nowy płaszcz będzie gotowy. Maryla uważała, że go nie potrzebuję. Mówiła, że stary wystarczy na kolejną zimę i powinnam być zadowolona z nowej sukienki. Ta sukienka jest bardzo ładna, Diano: granatowa i uszyta tak modnie. Maryla szyje mi teraz wszystko modnie, bo mówi, że nie chce, aby Mateusz chodził do Małgorzaty Linde i prosił ją o szycie. Tak się cieszę. O wiele łatwiej jest być dobrym, gdy ma się modne ubrania. Przynajmniej dla mnie. Przypuszczam, że dla ludzi dobrych z natury nie ma to znaczenia. Ale Mateusz uparł się, że muszę mieć nowy płaszcz, więc Maryla kupiła śliczny kawałek błękitnego sukna i szyje go prawdziwa krawcowa w Carmody. Ma być gotowy w sobotę wieczorem i staram się nie wyobrażać sobie, jak idę w niedzielę do kościoła w nowym komplecie i czapeczce. Boję się, że nie powinnam tak o sobie myśleć, ale to samo pcha mi się do głowy. Moja czapeczka jest prześliczna. Mateusz kupił mi ją, kiedy byliśmy w Carmody. Jest z niebieskiego aksamitu, taka mała, jakie teraz są w modzie, ze złotym sznureczkiem i pomponami. Diano, twój nowy kapelusz też jest elegancki i bardzo ci w nim do twarzy. Kiedy zobaczyłam cię w kościele w ubiegłą niedzielę, serce urosło mi z dumy, że jesteś moją najdroższą przyjaciółką. Myślisz, że to źle, iż tak dużo myślimy o ubraniach? Maryla mówi, że to wielki grzech. Ale to taki interesujący temat, prawda?

Maryla zgodziła się na wyjazd Ani i ustalono, że pan Barry zawiezie dziewczęta do miasta w następny wtorek. Ponieważ Charlottetown leżało pięćdziesiąt kilometrów od Avonlea, a pan Barry chciał obrócić w jeden dzień, trzeba było wyruszyć bardzo wcześnie. Ale dla Ani to była sama radość — we wtorek wstała przed świtem. Jeden rzut oka za okno upewnił ją, że dzień będzie piękny, bo niebo na wschodzie za jodłami Nawiedzonego Lasu było srebrzyste i bezchmurne. Przez lukę między drzewami widziała światło w oknie zachodniego poddasza Sosnowego Wzgórza — to był znak, że Diana też już nie śpi.

Gdy Mateusz rozpalał ogień, Ania była już ubrana i przygotowała śniadanie, zanim Maryla zeszła na dół, choć sama była zbyt podekscytowana, żeby cokolwiek przełknąć. Po śniadaniu włożyła szykowną, nową czapeczkę oraz żakiet i popędziła przez potok i jodłowy lasek do Diany. Pan Barry i Diana już na nią czekali i wkrótce ruszyli w drogę.

Jazda była długa, ale Ania i Diana cieszyły się każdą minutą. Cudownie było klekotać powozem po wilgotnych drogach w porannych, czerwonych promieniach słońca, które pełgały po skoszonych polach. Powietrze było rześkie i ostre, a przez doliny snuły się błękitne mgły. Czasem droga prowadziła przez lasy, gdzie klony zaczynały już wywieszać swoje szkarłatne sztandary. Czasem przecinała rzeki mostami, co sprawiało, że Ania drżała z owego dawnego, na wpół przyjemnego lęku. Niekiedy wiła się brzegiem zatoki, mijając skupiska poszarzałych od słońca i wiatru chat rybackich, by potem znów wspiąć się na wzgórza, skąd widać było dalekie pasma wyżyn lub mgliste, błękitne niebo. Gdziekolwiek jechali, zawsze było o czym dyskutować. Do miasta dotarli tuż przed południem i odnaleźli drogę do Beechwood2 — posiadłości panny Barry.

Była to okazała, stara rezydencja, położona z dala od ulicy, ukryta wśród zielonych wiązów i rozłożystych buków. Panna Barry przywitała ich w drzwiach z błyskiem w czarnych oczach.

— Moja Aniu, wreszcie do mnie zawitałaś — powiedziała. — Mój Boże, dziecko, jakżeś ty urosła! Jesteś wyższa ode mnie, słowo daję. I wyglądasz o wiele lepiej niż kiedyś. Ale pewnie już to wiesz i bez moich słów.

— Wcale nie — odrzekła rozpromieniona Ania. — Wiem, że nie mam już tylu piegów, za co jestem bardzo wdzięczna, ale nie śmiałam marzyć o innej poprawie. Tak się cieszę, że pani tak uważa, panno Barry.

Dom panny Barry był urządzony z wielkim przepychem, jak Ania opowiadała później Maryli. Dwie małe wiejskie dziewczynki były nieco onieśmielone splendorem salonu, w którym panna Barry je zostawiła, podczas gdy sama poszła dopilnować obiadu.

— Czy to nie wygląda jak pałac? — szepnęła Diana. — Nigdy wcześniej nie byłam w domu ciotki Józefiny i nie miałam pojęcia, że tu jest tak wspaniale. Chciałabym, żeby Julia Bell to zobaczyła: tak się pyszni salonem swojej matki.

— Aksamitny dywan — westchnęła z podziwem Ania — i jedwabne zasłony! Śniłam o takich rzeczach, Diano. Ale wiesz, chyba nie czuję się tu zbyt swobodnie. W tym pokoju jest tyle rzeczy i wszystkie są tak wspaniałe, że nie ma tutaj miejsca na wyobraźnię. To jedna z pociech bycia biednym: zostaje więcej rzeczy, które można sobie wymarzyć.

Pobyt w mieście był dla Ani i Diany wydarzeniem, które na trwałe zapisało się w ich pamięci. Od początku do końca wypełniały go same zachwyty.

W środę panna Barry zabrała je na teren wystawy i spędziły tam cały dzień.

— To było wspaniałe — relacjonowała później Ania Maryli. — Nigdy nie wyobrażałam sobie nic równie ciekawego. Naprawdę nie mam pojęcia, który dział był najlepszy. Chyba najbardziej podobały mi się konie, kwiaty i robótki ręczne. Josie Pye zdobyła pierwszą nagrodę za koronkę robioną na drutach. Naprawdę się cieszyłam. Cieszyłam się też z tego, że się cieszę, bo to dowód na to, że zmieniam się na lepsze, nie uważasz, Marylo? Że potrafię cieszyć się z sukcesu Josie. Pan Harmon Andrews zdobył drugą nagrodę za jabłka gatunku Gravenstein, a pan Bell pierwszą nagrodę za hodowlę świni. Diana uznała, że to śmieszne, by dyrektor szkółki niedzielnej odbierał nagrody za świnie, ale ja nie widzę w tym nic złego. A ty? Powiedziała, że zawsze będzie o tym myśleć, obserwując, jak pan Bell żarliwie się modli. Clara Louise MacPherson dostała nagrodę za malarstwo, a pani Linde pierwszą nagrodę za domowe masło i ser. Więc Avonlea było godnie reprezentowane, prawda? Pani Linde też tam była tego dnia i dopiero gdy zobaczyłam jej znajomą twarz wśród tych tysięcy obcych ludzi, zrozumiałam, jak bardzo ją lubię. Marylo, tam były prawdziwe tłumy! Czułam się strasznie nieistotna. Panna Barry zabrała nas na trybunę, żebyśmy obejrzały wyścigi konne. Pani Linde nie chciała iść. Powiedziała, że wyścigi to obrzydliwość i jako członkini kościoła uważa za swój święty obowiązek dawać dobry przykład i trzymać się z daleka od takich spraw. Ale było tam tyle osób, że nie sądzę, aby ktokolwiek zauważył nieobecność pani Linde. Myślę jednak, że nie powinnam za często chodzić na wyścigi, bo one są strasznie fascynujące. Diana tak się ekscytowała, że chciała się ze mną założyć o dziesięć centów, że wygra czerwony koń. Nie wierzyłam co prawda w jego zwycięstwo, ale odmówiłam zakładu, bo chciałam o wszystkim opowiedzieć pani Allan, a czułam, że nie wypada jej mówić o hazardzie. Zawsze źle jest robić coś, o czym nie można opowiedzieć żonie pastora. Mieć za przyjaciółkę żonę pastora to tak, jakby mieć dodatkowe sumienie. Bardzo się cieszyłam, że się nie założyłam, bo czerwony koń rzeczywiście wygrał i straciłabym dziesięć centów. Widzisz więc, że cnota została nagrodzona. Widziałyśmy też człowieka lecącego balonem. Chciałabym polecieć balonem, Marylo, to musi być niesamowite! Był tam też człowiek, który sprzedawał wróżby. Płaciło mu się dziesięć centów, a mały ptaszek wyciągał los. Panna Barry dała nam po dziesięć centów na wróżbę. Moja brzmiała tak, że wyjdę za mąż za bardzo bogatego bruneta i wyjadę za morze. Potem uważnie przyglądałam się wszystkim brunetom, których spotkałyśmy, ale żaden mi się nie spodobał, a zresztą chyba jest jeszcze za wcześnie, by się za nimi rozglądać. Och, Marylo, to był niezapomniany dzień. Byłam tak zmęczona, że w nocy nie mogłam zasnąć. Panna Barry, tak jak obiecała, położyła nas w pokoju gościnnym. To był elegancki pokój, Marylo, ale jakoś spanie w pokoju gościnnym nie jest już tym, czym kiedyś mi się wydawało. To najgorsza strona dorastania i zaczynam to rozumieć. Rzeczy, których tak bardzo pragnęło się w dzieciństwie, nie wydają się już w połowie tak cudowne, gdy się je wreszcie dostanie.

W czwartek dziewczęta pojechały na przejażdżkę do parku, a wieczorem panna Barry zabrała je na koncert do Akademii Muzycznej, gdzie miała śpiewać słynna primadonna. Dla Ani ten wieczór był spełnieniem olśniewającej wizji szczęścia.

— Och, Marylo, tego nie da się opisać. Byłam tak przejęta, że nie mogłam wykrztusić słowa. Siedziałam w pełnym zachwytu milczeniu. Madame Selitsky była przepiękna, miała na sobie białą satynę i diamenty. Ale kiedy zaczęła śpiewać, przestałam widzieć cokolwiek innego. Ach, nie potrafię opisać, co czułam. Wydawało mi się, że bycie dobrym już nigdy nie sprawi mi kłopotu. Czułam się tak, jak wtedy, gdy patrzyłam w gwiazdy. Łzy stanęły mi w oczach, ale to były łzy szczęścia. Tak mi było żal, gdy koncert się skończył. Powiedziałam pannie Barry, że nie wiem, jak mam teraz wrócić do zwykłego życia. Odpowiedziała, że może mi pomóc, jeśli pójdziemy do restauracji naprzeciwko na lody. To zabrzmiało tak prozaicznie, ale ku mojemu zdumieniu okazało się prawdą. Marylo, lody były pyszne, a jedzenie ich w restauracji o jedenastej w nocy było takie podniecające i... rozpustne! Diana stwierdziła, że urodziła się do życia w mieście. Panna Barry zapytała mnie o zdanie, ale odpowiedziałam, że muszę to bardzo poważnie rozważyć. Myślałam o tym w łóżku, bo to najlepsza pora na rozmyślania. Doszłam do wniosku, Marylo, że nie urodziłam się do miejskiego życia, i cieszę się z tego. Dobrze jest zjeść lody w luksusowej restauracji o jedenastej w nocy raz na jakiś czas, ale na co dzień wolę być o jedenastej w moim pokoiku na poddaszu i smacznie spać, wiedząc, nawet przez sen, że na zewnątrz świecą gwiazdy, a wiatr wieje w koronach jodeł za potokiem. Powiedziałam to pannie Barry przy śniadaniu, a ona się roześmiała. Panna Barry śmieje się prawie ze wszystkiego, co mówię, nawet gdy są to najpoważniejsze rzeczy. Chyba mi się to nie spodobało, bo przecież nie starałam się być zabawna. Ale to bardzo gościnna dama i ugościła nas iście po królewsku.

W piątek nadszedł czas powrotu i pan Barry przyjechał po dziewczęta.

— No, mam nadzieję, że dobrze się bawiłyście — rzekła panna Barry na pożegnanie.

— O tak! — odrzekła Diana.

— A ty, moja Aniu?

— Cieszyłam się każdą minutą — odparła Ania, rzucając się impulsywnie starszej damie na szyję i całując ją w pomarszczony policzek. Diana nigdy nie odważyłaby się na coś takiego i była nieco przerażona śmiałością Ani. Ale panna Barry była zadowolona; stała na werandzie i patrzyła w ślad za odjeżdżającym powozem, dopóki nie zniknął jej z oczu. Potem wróciła z westchnieniem do swojego wielkiego domu. Bez tych dwóch młodych dziewcząt zrobiło się w nim nagle bardzo pusto. Panna Barry była, prawdę mówiąc, dość samolubną starszą panią i rzadko dbała o kogoś poza sobą. Ceniła ludzi tylko o tyle, o ile mogli jej się przydać lub ją rozbawić. Ania ją bawiła, więc szybko znalazła się w jej łaskach. Jednak teraz panna Barry przyłapała się na tym, że myśli nie o zabawnych powiedzonkach Ani, lecz o jej świeżym entuzjazmie, szczerych emocjach oraz słodyczy jej oczu i ust.

— Kiedy usłyszałam, że Maryla Cuthbert adoptowała dziewczynkę z sierocińca, pomyślałam, że to stara wariatka — przyznała sama przed sobą — ale chyba jednak nie popełniła wielkiego błędu. Gdybym cały czas miała w domu takie dziecko jak Ania, byłabym lepszą i szczęśliwszą kobietą.

Ania i Diana uznały, że droga powrotna była równie przyjemna jak ta do miasta — a nawet przyjemniejsza, ponieważ towarzyszyła im świadomość, że na końcu tej drogi czeka na nie dom. Słońce zachodziło, gdy mijali White Sands i wjeżdżali na drogę biegnącą wzdłuż wybrzeża. Wzgórza Avonlea rysowały się ciemno na tle szafranowego nieba. Za nimi z morza wyłaniał się księżyc, a w jego blasku cała okolica stawała się promienna i odmieniona. Każda zatoczka wzdłuż krętej drogi była cudownym tańcem skrzących się iskier. Fale rozbijały się o skały z miękkim szumem, a w rześkim powietrzu czuć było zapach soli.

— Och, jak dobrze jest żyć i wracać do domu — odetchnęła Ania.

Kiedy przejeżdżała przez mostek nad potokiem, światło w kuchni Zielonego Wzgórza mrugnęło do niej przyjaźnie, a przez otwarte drzwi bił ciepły, czerwony blask ognia, który rozpraszał chłód jesiennej nocy. Ania wbiegła szybko na wzgórze i wpadła do kuchni, gdzie na stole czekała gorąca kolacja.

— A więc wróciłaś? — zapytała Maryla, odkładając robótkę.

— Tak! Och, jak dobrze być z powrotem! — zawołała radośnie Ania. — Mogłabym ucałować wszystko, nawet zegar. Marylo, czy to pieczony kurczak? Chyba nie przyrządziłaś go specjalnie dla mnie?

— Owszem — odparła Maryla. — Pomyślałam, że będziesz głodna po tak długiej drodze i przyda ci się coś naprawdę pożywnego. Szybko, zdejmij ubrania, zjesz kolację, gdy tylko wróci Mateusz. Muszę przyznać, że cieszę się z twojego powrotu. Było tu okropnie cicho bez ciebie, nigdy mi się tak nie dłużyły cztery dni.

Po kolacji Ania usiadła przed kominkiem, między Mateuszem a Marylą i zdała im szczegółową relację z wycieczki.

— To był wspaniały czas — zakończyła szczęśliwa — i czuję, że to epokowe wydarzenie w moim życiu. Ale najlepszy z tego wszystkiego był powrót do domu.