Loreva
Loreva

Rozdział 6 z 25

VI.W obozie indiańskim

Szybowano obecnie ponad wielką prowincją Kanady, nad Saskatchewanem, biorącym nazwę od rzeki zraszającej te leśne obszary i wlewającej swe czyste wody do wielkiego jeziora Winnipeg.

Niebawem po opuszczeniu drugiego obozowiska ukazała się błękitna wstęga rzeki wtulonej w szmaragdową ramę puszcz, które do dziś zarastają olbrzymie obszary, czekające na osadników.

Puszcze kanadyjskie, dotąd niewytrzebione, ciągną się na setki kilometrów, co dla naszych podróżników nie było wygodne.

— Jeżeliby się nam przypadek jaki zdarzył i musielibyśmy znowu lądować, nie daj Boże — powtarzał Nills, spoglądając na morze ostrych wierzchołków jodłowych — nadzialibyśmy się razem z „Kondorem” na te drzewa jak owad na szpilki.

Istotnie, było to bardzo niebezpieczne. Kapitan „Kondora” trzymał się więc na znacznej wysokości, aby — jak mówił — mieć trochę czasu, w razie czego, na wybranie odpowiedniego miejsca.

Była może trzecia po południu, gdy Edwin, mający doskonały wzrok trapera, zawołał:

— Zdaje mi się, że dostrzegam pasące się bizony!

— Bizony? — spytał ironicznie Nills. — Czy pan nie wie, że od kilkunastu lat zwierzęta te wytępiono doszczętnie w Stanach i w ogóle w całej Ameryce? Nie pozostało po nich nic; wytrzebiono piękne zwierzęta, które jeszcze przed trzydziestu laty chodziły stadami liczącymi po milion głów. Skądże więc mogły się wziąć tutaj?

— A jednak dostrzegam zwierzęta bardzo zbliżone do bizonów i gdyby nie to, że nasz prezydent rzeczypospolitej napowietrznej pędzi z taką szybkością, mógłbym sprawdzić, czy się mylę, czy też istotnie w tutejszych puszczach jakieś drobne stadko uniknęło zagłady.

Zamiast odpowiedzi Jerzy zwolnił nieco biegu, a nawet zakreślił wielkie koło.

— Pan Hinton ma doskonałe oczy — rzekł inżynier, który patrzył na rozciągającą się tu polanę przez dobre szkła Zeissa. — Pasie się tam kilkanaście zwierząt, do złudzenia przypominających bizony.

— To byłoby dopiero ciekawe odkrycie! — krzyknęła zachwycona Edyta. — Można by z tego stadka wyhodować bizony na nowo, łącząc je z tymi, które się znajdują w Parku Narodowym pod ochroną. O, co do mnie, byłabym ustanowiła bardzo surowe kary na strzelców, którzy pozbawili naszą ojczyznę naturalnego bogactwa, zgładzając z powierzchni ziemi ciekawy gatunek zwierząt. W ogóle Ameryka jest bardzo uboga w większe zwierzęta. Bizon był właśnie największym ze wszystkich czworonogów Nowego Świata i dlatego ci, co go wytępili, są niegodziwcami!

— Bardzo słusznie oburzasz się, kochana siostro — wtrącił Jerzy, który także śledził z ciekawością stadko. — Niezadługo taki sam los spotka wiele innych pożytecznych zwierząt na kuli ziemskiej.

— W Ameryce Północnej wycinają lasy i niezadługo kraj będzie pozbawiony drzewa — dodał Nills.

— Tak, to bizony! — powtórzył Edwin. — Wie pan co, panie Airman? Musimy koniecznie wylądować.

— Przecież pan nie będzie polował na te biedne zwierzęta — zaprotestowała Edyta. — Byłaby to zbrodnia. Niech sobie żyją.

— Ale odkrycie to warte jest stwierdzenia. Porobimy zdjęcia fotograficzne i prześlemy je władzom kanadyjskim, żeby wzięły pod opiekę to stadko.

— Tak to co innego.

— A czy wylądujemy tutaj bezpiecznie? — zapytał inżynier.

— Och, miejsca jest dość! — zawołał Edwin.

— W takim razie możemy poświęcić bizonom kilkanaście minut — zgodził się dowódca samolotu.

„Kondor”, zakreśliwszy jeszcze parę kół w przestrzeni, zawisł nad polaną i wypatrzywszy sobie równe miejsce, siadł na polanie, o tysiąc metrów zaledwie od stada.

— Przygotuj pan aparat fotograficzny — rzekła Edyta. — Czy mogę panu towarzyszyć w pańskiej wycieczce?

— Dobrze, pójdziemy oboje! Tylko trzeba postępować bardzo ostrożnie, bo bizony łatwo się płoszą. Jeżeli zaś uciekną, wszystko stracone.

— Wiatr wieje od lasu, trzeba więc zajść z drugiej strony — rzekł Nills.

— Istotnie, musimy skrajem puszczy posunąć się dość daleko. Będziemy skradać się pomiędzy zaroślami, żeby nas bizony nie dostrzegły — rzekł Edwin. — Ja prowadzę, proszę za mną!

Bizony szczypały z apetytem soczystą trawę, odwrócone tyłem do myśliwych.

Nills, Jerzy i inżynier pozostali przy samolocie, Edwin zaś i Edyta posuwali się chyłkiem ku stadku.

— Musimy zbliżyć się na kilkanaście kroków, żeby zdjęcie się udało — mówił półgłosem Edwin. — Teraz oto połóżmy się i pełzajmy na podobieństwo Indian, żeby nas czujne zwierzęta nie dostrzegły. Czy to nie będzie uciążliwe dla pani?

Ale Edyta z uśmiechem wyciągnęła się na ziemi i naśladując swego towarzysza, czołgała się za nim jak wąż w wysokiej trawie.

Hinton miał w pogotowiu aparat. Karabin swój pozostawił Jerzemu, żeby mu nie zawadzał w ruchach, nie zamierzał bowiem strzelać do bizonów.

W ten sposób, zachowując jak największe ostrożności, nasza para zdołała się zbliżyć na kilkadziesiąt kroków do stadka, które liczyło kilkanaście młodych i starych okazów.

Bizony przedstawiały się imponująco. Stare byki, z wielkimi, ciemnobrunatnymi grzywami, zaczynały wietrzyć podejrzliwie; przewodnik stada, z łbem spuszczonym ku ziemi, grzebał racicami ziemię i wodził czerwonymi oczyma dokoła. Czuć było, że lada chwila stado pierzchnie.

— Pozostań pani tutaj, proszę, zwierzęta bowiem zaczynają przeczuwać coś niedobrego — rzekł Hinton do swej towarzyszki. — Ja spróbuję zbliżyć się jeszcze bardziej, może mi się uda zrobić zdjęcie, chociażby z odległości kilkunastu kroków.

— Dobrze — odparła Edyta.

Edwin obejrzał się na pannę i przekonawszy się, że go posłuchała, czołgał się dalej ze zdwojoną ostrożnością. Nie było się co dłużej namyślać.

Edwin znajdował się w odległości co najwyżej trzydziestu kroków od stadka.

Podniósł się więc, trzymając w pogotowiu swój doskonały aparat migawkowy1. Zaledwie się jednak wyprostował, gdy nagle rozległy się tuż nad jego uchem przeraźliwe wycia i zanim zdołał się zorientować, kilka par potężnych łap powaliło go na ziemię i skrępowało w mgnieniu oka. Leżał na ziemi w trawie, a nad nim stało kilku Indian, najprawdziwszych czerwonoskórych, ze strzelbami i nożami w rękach. Równocześnie Edwin usłyszał pisk i płacz Edyty, która wzywała pomocy, szarpiąc się z napastnikami.

Młodzieniec chciał zerwać więzy, ale rzemienie były mocne i zaciśnięte jak należy. Przypomniał sobie zresztą, że nie ma broni i złość go ogarnęła.

— Któż wy jesteście? — zagadnął po angielsku Indianina, który położył na nim swą wielką rękę.

— Należymy do szczepu2 Wyjącego Wilka.

— Dlaczego napadacie na nas, kiedy nie zamierzaliśmy wyrządzić wam nic złego?

— Chciałeś zabić nasze bizony.

— Wasze bizony? — powtórzył zdumiony Edwin. — Alboż do was należy to stado?

— Należy do szczepu.

— Więc to oswojone bizony?

— Nie oswojone, ale i nie dzikie; trzymamy je, bo są naszą własnością.

— Ależ ja nie miałem zamiaru strzelać do stada. Patrzcie, mam przy sobie aparat fotograficzny zamiast broni. Zamierzałem tylko zrobić obraz, wizerunek tych zwierząt. Puśćcie mnie! W pobliżu znajdują się moi towarzysze, doskonale uzbrojeni, którzy wam wypowiedzą walkę i uwolnią nas niezawodnie.

— Nasz wódz mówi z nimi! — odparł lakonicznie Indianin.

— Alboż wie, gdzie się znajdują?

— Spadliście właśnie z powietrza i nie wyrządzilibyśmy wam nic złego, gdybyście nie napadli na nasze stado.

Edwin zaniepokoił się.

„Widocznie Indianie wyśledzili samolot i kto wie, czy nie udaremnią całej naszej podróży” — myślał.

— Nie czyńcie przynajmniej nic złego mojej towarzyszce — rzekł, oglądając się niespokojnie.

Ale w tej właśnie chwili ukazało się dwóch Indian prowadzących Edytę. Biedaczka była bardzo przerażona; płakała, patrząc na Edwina.

— Daruj pani, ale nie mogę nic uczynić, żeby cię uwolnić — rzekł smutnie. — Mam jednak nadzieję, że „czerwoni”3 nie zrobią pani nic złego, inaczej odpowiedzieliby surowo wobec komisarza rządowego.

— Nie mam do pana żadnych pretensji, panie Edwinie — odrzekła Edyta, uspokajając się.

Indianie, nic nie mówiąc, wzięli na ramiona Edwina, niby wiązkę skór, dali znak pannie, żeby szła naprzód i udali się w kierunku lasu.

Niebawem Hinton ujrzał ponad swoją głową konary starych drzew; gałęzie krzewów chłostały go po twarzy, tak iż musiał zamknąć oczy.

Pochód ten trwał dobre pół godziny, po czym Edwin poczuł, że leci w przestrzeń... Nie był to jednak upadek w przepaść; rzucono go po prostu na miękki kobierzec mchów. Oboje z Edytą znajdowali się przed dużym namiotem ze skór, czyli wigwamem indiańskim, z którego wyszła kobieta i zaczęła z ciekawością przypatrywać się jeńcom.

Edwin, podróżując na ramionach Indian, doznawał uczuć i myśli niedających się opisać. Miotała nim trwoga, górująca nawet nad myślą o osobistym bezpieczeństwie, że Indianie mogą zniszczyć w napadzie ślepego fanatyzmu „Kondora”, dzieło tyloletnich wysiłków jego towarzysza, Airmana. Albo, co także byłoby fatalne, opanują cudowną maszynę latającą i pokażą potem każdemu, kto ją zapragnie oglądać. Tajemnica, strzeżona tak zazdrośnie, stanie się własnością ogółu, a miliony, które spodziewał się otrzymać za swój genialny wynalazek Amerykanin, staną się mitem; tak czy owak, spotkanie to mogło pociągnąć za sobą jak najgorsze następstwa.

O siebie ani o Edytę Edwin nie lękał się; wiedział, że Indianie nie są dziś tak srogimi wrogami „białych”4 jak dawniej, że należą do na wpół ucywilizowanych obywateli Kanady czy Stanów i że nigdy nie zamordowaliby białych, którzy nie uczynili im nic złego.

Przecież podchodził do bawołów bez broni, nie zasłużył więc na zarzut kłusownictwa. Nieporozumienie to wyjaśni się prędzej czy później. Ale co będą myśleli Airman, inżynier i Nills? Czy zaczną ich szukać? Czy złudzeni pozorami napadu ze strony Indian, nie wdadzą się z nimi w nierówną walkę zbrojną, która skończyć by się musiała ich klęską?

Wszystkie te myśli w najwyższym stopniu denerwowały Edwina. Leżał na mchu, przeklinając swoich ciemiężców.

Nie można było dłużej zachowywać się biernie. Należało działać.

Jeniec obejrzał się. Był pilnowany przez wojownika, siedzącego o parę kroków od niego z podwiniętymi, zwyczajem czerwonoskórych, nogami i ze strzelbą w ręku. Drugi wojownik pilnował Edyty, która miała swobodę ruchów.

— Wojowniku! — odezwał się Edwin do Indianina. — Czy rozumiesz po angielsku?

— Rozumiem cokolwiek! — odpowiedział Indianin nienajgorszą mową Szekspira. — Czego jeniec sobie życzy?

— Chcę pomówić z waszym naczelnikiem. Dopuściliście się na nas gwałtu bez żadnego powodu. Muszę to wyjaśnić i żądam natychmiastowego widzenia się z nim.

— Naczelnika tutaj nie ma.

— Gdzie więc przebywa?

Indianin uśmiechnął się z lekka; na jego pomarszczonym obliczu malowała się podejrzliwość.

— W swoim domu.

— Czy przyjdzie tutaj?

Indianin kiwnął głową i pogrążył się w milczeniu.

Upłynęło znów pół godziny. Położenie wydało się Edwinowi nie do zniesienia.

— Uwolnijcie mi z więzów nogi — rzekł wreszcie. — Przecież nie macie prawa krępować mnie jak jakiego złoczyńcę!... Wniosę zażalenie do komisarza rządowego na barbarzyńskie obejście się z nami.

Milczenie.

— Zapłacicie drogo za swoje zuchwalstwo — wołał, srożąc się coraz bardziej, Hinton. — To jest niegodziwy, podstępny napad, za który nie minie was kara!...

Indianin nie odzywał się. Był zapatrzony w dal, jakby nie do niego mówiono.

— Czy brat mój rozumie, czego żądam?! — ryczał dalej Hinton.

Czerwonoskóry kiwnął głową.

— Powtarzam, rozwiąż mi nogi!

— Blady człowiek ucieknie! — odparł lakonicznie Indianin.

— Daję słowo, że nie będę się starał uciec. Nie pozostawię przecież mojej towarzyszki na waszej łasce i niełasce. To się nie zgadza z naszymi pojęciami o honorze.

— Spełniam rozkaz. Musisz czekać na przybycie naczelnika.

Edyta wtrąciła się do rozmowy.

— Gdyby mnie puścili, dałabym znać o wszystkim bratu — rzekła.

— Spróbuj pani.

Młoda panna podniosła się; zaledwie jednak zrobiła parę kroków, gdy Indianin chwycił ją za ramię.

— Pozostań — rzekł.

Edyta pozostała więc na miejscu, obrzuciwszy swego stróża pogardliwym spojrzeniem.

Znowu upłynęła godzina. Przez ten czas nasi jeńcy nasłuchiwali bacznie, czy nie odezwie się w pustyni leśnej wystrzał ze sztucera. Ale panowała cisza. Wobec tego oboje zachodzili w głowę, co się mogło stać z ich towarzyszami.

Czyżby tak niespodziewanie zaskoczyli ich Indianie, że nie mogli nawet dać ognia w swojej obronie? Edyta znała energię i odwagę brata, nie wątpiła więc ani na chwilę, że broniłby się.

To samo myślał Edwin. Ani Nills, ani inżynier Burnett nie należeli do ludzi, którzy by w razie napadu wahali się użyć broni. Jakże więc wytłumaczyć sobie tę ponurą ciszę, jaka panowała w sąsiedztwie? Nawet nie starano się ich odszukać.

Musiało się stać coś nadzwyczajnego.

Niepokój obojga pojmanych wzrastał z każdą chwilą.

— Wie pan co? Zaczynam przypuszczać, że inżynier i Nills, dostrzegłszy niebezpieczeństwo grożące „Kondorowi”, zdążyli uruchomić samolot i odlecieli pozostawiając nas tutaj!

— Cóż znowu! Brat miałby panią zostawić na pastwę czerwonym? Nigdy w to nie uwierzę!

— Jeżeli nie pozostawił, to dlaczego nas nie broni ani nie szuka?

I Edyta wybuchnęła nowym potokiem łez, które jednak nie wzruszyły Indianina, natomiast rozdzierały w kawały serce Edwina, zmuszonego być niemym świadkiem rozpaczy swojej towarzyszki, a niemogącego jej w niczym dopomóc.

Z jego zaciśniętych ust zaczęły się sypać przekleństwa na głowy czerwonoskórych. Młodzieniec odgrażał się, że urządzi wyprawę zbrojną przeciwko całemu plemieniu i spustoszy ich siedziby ogniem i mieczem, jeżeli natychmiast nie wypuszczą go na wolność. Groźby te nie robiły jednak najmniejszego wrażenia na wojowniku.

— Niech pan nic nie mówi, bo jeszcze pan pogorszy nasze położenie — prosiła Edyta. — Przecież nie mogą nas długo trzymać. Cała sprawa musi się wyjaśnić. Czekajmy, aż się zjawi naczelnik plemienia. Pogadamy z nim i zapewne nas wypuszczą.

— Skoro pani tak radzi, będę milczał! — zawołał zrezygnowany Edwin. — Ale przysięgam, że jeśli ci ludzie uczynią pani najmniejszą krzywdę, zemszczę się na nich straszliwie.

— Wierzę panu! — odparła panna, wzruszona współczuciem towarzysza. — Tymczasem jednak czekajmy cierpliwie na wodza.

Edwin dotrzymał obietnicy. Leżał w milczeniu przez parę godzin, ale rzecz dziwna, wódz nie zjawiał się. Jeńcy niebawem zmiarkowali, że i stróże ich podzielają ten niepokój.

W obozie indiańskim działo się coś nadzwyczajnego. Nadjechał oddział złożony z kilkunastu wojowników na koniach i przywiózł jakąś ważną wieść. Niebawem wyległo przed chaty wszystko, co żyło. Rozpoczęły się narady. Starcy zasiedli przy ognisku z fajkami i przez dobrą godzinę rozmawiali, żywo gestykulując. Od czasu do czasu wskazywano w stronę jeńców, którzy starali się dociec powodów tego wiecu.

— Który spomiędzy tych wojowników jest waszym wodzem? — zapytał w końcu Edwin swojego strażnika.

Ale Indianin nie odpowiedział. Przeciwnie, rzucił złe spojrzenie na jeńca.

— Widzę, że starsi przybyli. Dlaczego nas nie wypuszczacie na wolność? — nalegał dalej Hinton, w którym znów zaczęło się budzić oburzenie.

Słowa te najwidoczniej zwróciły uwagę radców szczepu. Jeden z nich podniósł się i dał znak strażnikom, którzy pilnowali jeńców.

W jednej chwili potężne ramiona porwały Edwina i jak piórko zaniosły go przed ognisko. Tutaj rozwiązano mu, a raczej rozluźniono nieco więzy na rękach i posadzono na ziemi.

— Czy jesteś towarzyszem człowieka z obłoków? — zagadnął go jeden ze starców.

Był to piękny typ Indianina. Oczy, dziwnie wwiercające się w duszę, wlepił w Edwina i czekał odpowiedzi, śledząc jego fizjonomię.

„A więc Airman nie znajduje się w niewoli — pomyślał sobie nasz traper — inaczej nie zadawano by mi podobnego pytania”.

— Tak jest, mamy zaszczyt być towarzyszami człowieka, który dostał od Wielkiego Ducha skrzydła i może na nich latać, a nawet wznosić się do samego nieba, gdzie na obłokach siedzi Pan Świata i patrzy na ziemię.

Edwin zauważył, że słowa jego wywarły wrażenie na Indianach, chociaż przyzwyczajone do ukrywania uczuć oblicza synów puszczy na pozór pozostały spokojne.

— Po co Wielki Duch zesłał na ziemię człowieka o wielkich skrzydłach? — zagadnął po dłuższej chwili milczenia starzec.

— Dał mu ważne polecenie, które my znamy — odparł Edwin, przybierając najpoważniejszą, na jaką mógł się zdobyć, minę.

— Jakież to jest polecenie?

— Dotyczy ono przyszłości czerwonych twarzy.

— Mów!

— Nie będę mówił, póki jestem jeńcem.

Starcy spojrzeli po sobie pytająco.

— Dlaczego zbliżyłeś się do naszych stad? — zapytał inny starzec.

— Bo Wielki Duch kazał swoim wysłannikom, do których i my należymy, zobaczyć, ile bizonów jeszcze pozostało w krainach zamieszkanych przez jego czerwone dzieci — odrzekł bez wahania traper znający naiwną wiarę Indian.

— Po co Wielki Duch pragnie to wiedzieć?

— Zlitował się on nad dolą starych dziedziców tych puszcz, wylewa łzy nad tym, że nie mają oni już na co polować, i gniewa się srodze na blade twarze, które wytępiły bawoły i pozbawiły przez to łowów jego najmilsze dzieci.

— Wielki Duch jest sprawiedliwy i wszechmocny! — zawołał jeden ze starców.

— On kłamie! — krzyknął inny.

Nastało milczenie. Wszystkie oczy wpiły się w twarz Edwina, jakby starając się dociec, ile jest prawdy w jego słowach.

Hinton pojmował wagę chwili — zrobił wysiłek woli, żeby się nie zdradzić.

Nie zaprotestował jednak, tylko obrzucił pogardliwym spojrzeniem tego, który zrobił mu ubliżający zarzut.

— Jeżeli jesteście wysłańcami Wielkiego Ducha, to dlaczego każdy z was nie ma skrzydeł tak jak ptaki? — odezwał się trzeci Indianin z rady.

— On jeden, człowiek z obłoków, jest wysłańcem, który widział Wielkiego Ducha, a nawet otrzymał od niego rozkazy. My zaś — dodał Edwin, wskazując na Edytę — jesteśmy tylko jego sługami.

— A skąd pochodzicie?

— Z kraju Wielkiego Ducha.

— Czy nie możecie polecieć do wysłańca Wielkiego Ducha?

— Nie możemy, ponieważ wzięliście nas do niewoli. Ale Wielki Duch widzi, jak postępujecie z jego sługami, i odwróci swoje oblicze od was i waszych nieszczęść.

— Jeżeli dasz słowo, że nie uciekniesz, przywrócimy ci swobodę ruchów — rzekł najstarszy z Indian.

— Powiedziałem już wam, że nie mam skrzydeł, a więc nie mogę unieść się w obłoki tak jak mój naczelnik.

— A gdzież on jest i dlaczego zabrał ze sobą naszego wodza, Krzyczącego Orła?

Błyskawica radości przeleciała przez mózg Edwina.

— Zabrał wodza, Krzyczącego Orła? — powtórzył ze zdziwieniem. — Kiedy się to stało?

— Niedawno.

— Mój brat porwał Krzyczącego Orła, ażeby was ukarać za wzięcie do niewoli i skrzywdzenie jego siostry! — zawołała Edyta. — Nie zwróci go wam, dopóki nie wypuścicie mnie i mego towarzysza.

— Jesteście więc wolni. Idźcie i powiedzcie człowiekowi z obłoków, że wracacie cali i zdrowi. Niech i on pozwoli zejść ze swych skrzydeł Krzyczącemu Orłowi — rzekł przewodniczący rady.

Z tymi słowy starzec sam przeciął nożem rzemienie na nogach jeńca.

— Zwróćcie mi zabrane przedmioty.

Po chwili położono przed Edwinem jego aparat fotograficzny, nieuszkodzony.

— Możecie odejść — rzekł jeden z wojowników.

Edwin potrząsnął głową.

— Zaprowadźcie nas na miejsce, skąd wysłaniec Wielkiego Ducha zabrał w obłoczne krainy Krzyczącego Orła — rzekł.

— Uczynimy tak, chodźcie za nami.

— Dajcie nam konie!

I temu żądaniu uczyniono zadość. Po chwili Edwin i Edyta siedzieli na pięknych siodłach indiańskich, pod którymi rżały doskonałe mustangi5, i poprzedzani przez kilku wojowników, pomiędzy którymi znajdował się i najstarszy z rady, pocwałowali przez las.

W kilkanaście minut ujrzeli polanę, na której wylądował w południe „Kondor”. Indianin zatrzymał się w miejscu noszącym świeże jeszcze ślady stóp ludzkich i kół samolotu.

Edwin wprawnym okiem trapera badał ślady i dowiedział się wkrótce, czego mu było potrzeba.

— Kto był z wodzem?

Indianie pokazali mu dwóch wojowników, których nasz traper postanowił wybadać.

Czerwoni jednak odpowiadali bardzo niechętnie na pytania.

Z wielkim trudem udało się dowiedzieć Edwinowi paru szczegółów zajścia.

Wojownicy, spostrzegłszy samolot spuszczający się na ziemię, po pewnym wahaniu pobiegli w jego stronę, ale dopiero wtedy, kiedy ujrzeli wychodzących z niego białych. Podczas gdy jedni brali w niewolę Edwina i Edytę, inni, z wodzem na czele, chcieli zatrzymać żeglarzy napowietrznych. Olbrzymi ptak wzniósł się jednak z szumem w powietrze, unosząc z sobą Krzyczącego Orła. Stało się to tak szybko, iż żaden z nich nie zdążył przeszkodzić porwaniu. Do „Kondora” zaś nie śmieli strzelać w obawie zranienia albo zabicia wodza.

Oto wszystko.

Pozyskawszy te cenne wskazówki, Hinton zamyślił się głęboko.

„Co czynić? Jak skomunikować się z Airmanem? Nie ulegało żadnej wątpliwości, że samolot powróci niebawem tutaj albo wyląduje w sąsiedztwie i jeden z towarzyszy Airmana zjawi się, żądając uwolnienia jeńców w zamian za wydanie zakładnika; należało jednak przedsięwziąć pewne środki ostrożności”.

Czy Indianie uwierzyli wszystkiemu? Czy nie knują zdrady?

Po dłuższym namyśle Hinton postanowił żądać od Indian, żeby wrócili do wioski albo przynajmniej usunęli się na znaczną odległość. Zgodzili się i Edwin z Edytą pozostali sami na leśnej łące.

VII. Podróż mimowolna

Edwin usiadł na głazie, pośrodku łąki, gdzie niedawno wylądował, „Kondor”, zrobił obok siebie miejsce Edycie i oboje spoglądali w niebo niespokojnymi oczyma.

— Co mamy teraz zrobić? — pytała od czasu do czasu zdenerwowana tym całym przejściem Edyta. — Przecież nie mamy żadnej pewności, że Jerzy tutaj powróci i narazi się na ponowny napad ze strony tych czerwonych niegodziwców! Byłoby to zresztą nieroztropnością z jego strony.

— Przecież nie pozostawi pani bez pomocy! — pocieszał ją Hinton.

— Pan go nie zna! — wybuchnęła z goryczą panienka. — On gotów mnie poświęcić i oddać w niewolę, byleby nie utracić „Kondora” i nie odkryć swej tajemnicy.

Edwin uśmiechnął się.

— Złe pani ma wyobrażenie o swoim bracie i jestem pewien, że to tylko nerwy przez panią mówią, bo w gruncie rzeczy nie wierzy pani sama, by miał swoją najukochańszą siostrę pozostawić w rękach Indian.

— To dlaczego nie przychodzi nam z pomocą? Już wieczór się zbliża.

— Tutaj nie powróci zapewne — domyślał się młodzieniec — ale przyśle kogoś, żeby nas odszukał.

Nad polaną leśną zaległa głęboka cisza. Tylko drozdy6 nuciły melancholijnie gdzieś w gąszczu, a z pobliskiego jeziorka dochodziło trzepotanie się ptactwa wodnego powracającego z moczarów leśnych na noclegi.

Była szósta po południu; od godziny przeszło nasza para siedziała nieruchomo na kamieniu, z głowami podniesionymi do góry.

Edwina zaczynało ogarniać zniechęcenie.

Słońce pod wieczór już dobrze zniżyło się ku horyzontowi, gdy wtem młodzieniec, mający nieporównany słuch, drgnął całym ciałem.

— Słyszy pani?

— Tak, słyszę jakiś dziwny szum.

— To jest szum śmigła obracającego się na „Kondorze”.

— Ech, nie może być!

— Bo pani nie słyszała latającego „Kondora”, znajdując się na ziemi w pewnej od niego odległości. Ale ja miałem po temu sposobność nie raz i nie mylę się.

— Ale samolotu nigdzie nie widać! — mówiła z pewnym niedowierzaniem Edyta, rozglądając się dookoła.

— Zaraz powinien się ukazać.

Szum, podobny do odległego grzmotu wodospadu górskiego, stawał się coraz wyraźniejszy. Po kilku minutach nie ulegało już wątpliwości, że „Kondor” nadlatywał.

Edwin przysłonił oczy dłonią i patrzył prosto pod słońce.

— „Kondor”! — zawołał.

— Gdzie?

— Tam! Pławi się w zorzy wieczornej.

Edyta klasnęła triumfująco w dłonie.

— A widzi pani! Brat nie oddał pani na pastwę czerwonoskórym.

— Kochany, dzielny Jerzy!

Patrzyli oboje na zwiększającą się szybko plamkę, która niebawem przybrała wyraźne kształty samolotu.

„Kondor” pruł powietrze z nadzwyczajną szybkością i wkrótce znalazł się nad polaną, ale na bardzo znacznej wysokości.

— Obawiają się strzałów z ziemi!... — rzekł Hinton.

— Przecież muszą wylądować!

Para jeńców z biciem serca śledziła manewry samolotu. Były one bardzo zagadkowe.

„Kondor” zakreślał koła ponad polaną, ale nie opuszczał się niżej.

Nagle od czarnej masy odłączyło się coś białego i zygzakowatymi ruchami spadło na ziemię.

— To papier! — zawołał Edwin.

— List do nas!

Oboje starali się wymiarkować, w którym miejscu spadnie arkusz papieru.

Nareszcie zdołano określić w przybliżeniu punkt. Edwin pobiegł w tym kierunku, Edyta za nim.

Był to istotnie list, pisany czerwonym ołówkiem na dużym arkuszu białego papieru. Edyta odczytała go jednym tchem:

Mamy na pokładzie wodza indiańskiego. Wiemy o waszej przygodzie. Chcemy wymienić jeńców. Oświadczcie Indianom, że w razie podejrzanego ruchu z ich strony niezwłocznie odlecimy z wodzem. Za pół godziny wyląduję.

Jerzy Airman

— Nareszcie! — zawołał Edwin. — Pozostań pani tutaj, a ja pokażę list Indianom.

Edyta skinęła głową.

Młodzieniec, nie tracąc ani chwili, pobiegł w stronę lasu, do którego cofnęli się czerwonoskórzy.

I oni dostrzegli już „Kondora”. Na ich twarzach, zwykle marmurowo spokojnych, malowało się zaniepokojenie.

Ujrzawszy Edwina, zbliżającego się z papierem w ręku, podeszli do niego z wielkim szacunkiem.

Przeczytał im wyraźnie telegram napowietrzny i dodał:

— Wojownicy Krzyczącego Orła muszą przyrzec, że nie przeszkodzą odlecieć wysłannikowi Wielkiego Ducha. Inaczej wódz ich będzie wzięty w obłoczne krainy i stawiony przed jego sąd. Towarzysze nigdy nie ujrzą Orła pomiędzy sobą.

Słowa te wywarły silne wrażenie. Jeden z Indian w długiej przemowie, pełnej malowniczych porównań, przenośni i pochwał dla latającego człowieka, zapewnił solennie, że podwładni Krzyczącego Orła zrobią wszystko, czego się od nich żąda, byle odzyskać utraconego naczelnika.

Po tych zapewnieniach Edwin powrócił do oczekującej go z najwyższą niecierpliwością towarzyszki.

— Załatwione! — zawołał z daleka.

— Boże, dzięki ci! — westchnęła panna, której to wszystko mocno już nadszarpnęło nerwy. — Niechże Jerzy ląduje jak najprędzej.

— Trzeba mu dać znać! — odparł Edwin.

— Ale jak?

— Proszę o białą chusteczkę; oto krzaki leszczyny. Utnę pręt i zrobimy flagę.

Tak też uczyniono. Minęła cała godzina, zanim znów „Kondor” się ukazał; wylądował tak niespodzianie, że to zdziwiło Edwina.

Nie przypuszczał, żeby samolot zdolny był do tak szybkich manewrów.

Z „Kondora” wyskoczył inżynier i dawał energiczne znaki młodej parze, żeby zajmowała swoje miejsca.

Traper rzucił podejrzliwe spojrzenie dokoła, ale Indianie, ukryci na skraju lasu, zachowywali się lojalnie.

Nie ulegało jednak wątpliwości, że kilkanaście „sokolich par oczu”7 śledziło samolot spomiędzy drzew puszczy.

Na przedniej platformie siedział Krzyczący Orzeł, przywiązany do kadłuba i oszołomiony swoją mimowolną podróżą napowietrzną.

— Nic złego ci nie uczynili, siostrzyczko? — pytał troskliwie Jerzy.

— Ja nie mam prawa się uskarżać. Chyba pan Hinton.

— Pal ich diabli! — odparł traper. — Nie traćcie czasu, wyrzućcie Krzyczącego Orła i odlatujmy, bo za nic ręczyć nie podobna.

— A może by go przewieźć do Cieśniny Beringa? — rzekł złośliwie inżynier. — Odbyłby niezłą podróż.

— Dajcie pokój! — zawołała Edyta.

— Tak, trzeba dotrzymać umowy — rzekł Hinton. — Gdzie mój sztucer? Biorę na cel Krzyczącego Orła i wpakuję mu kulę w łeb, jeżeli Indianie będą usiłowali nam przeszkadzać. Ekspediuj go, inżynierze!

Burnett rozciął więzy naczelnika i zepchnął go z platformy. Jerzy puścił równocześnie w ruch motor i samolot już się zaczął toczyć po ziemi, kiedy Krzyczący Orzeł dotknął jej stopami. Przewrócił się i „Kondor”, unosząc się, przeleciał nad nim.

— Żegnaj, waleczny wodzu! — krzyknął za nim inżynier.

— A opowiedz swoim, jak to się lata! — huknął Nills.

„Kondor” podnosił się szybko i po upływie minuty znajdował się poza zasięgiem strzałów. Wtedy miss Edyta rzuciła się na szyję bratu.

— Mój dobry, kochany Jerzy, nie zapomniałeś o mnie!...

Dowódca „Kondora” rzucił siostrze pełne miłości spojrzenie.

— Jak to było z tym Krzyczącym Orłem? Musisz mi opowiedzieć szczegółowo. Czy was napadli na „Kondorze”?

— Ja to pani opowiem krótko i węzłowato8 — odezwał się Nills.

— No dobrze. Tylko prędzej, bo umieram z ciekawości!

— Otóż, kiedy pani z mister Hintonem odeszła fotografować stadko bizonów, myśmy za wami patrzyli, póki nie zniknęliście w trawie. Ani nam do głowy nie przyszło, żeście w niebezpieczeństwie. Siedzę i palę fajkę, inżynier rozgląda się wokoło, jeden tylko dowódca nie zasypia gruszek w popiele9, ale opatruje maszynę i ma wszystko w pogotowiu. To nas właśnie zbawiło. Bo kiedy ja wytrząsam popiół z fajki, a inżynier patrzy w całkiem inną stronę, rozlega się wycie, jakby wściekłych wilków, i kilka czerwonych diabłów wyskakuje z trawy. Czołgali się w gąszczu niepostrzeżenie i wyskoczyli jakby spod ziemi. Krzyczący Orzeł na przedzie, a jakże! Widzę, że źle. Inżynier szuka sztucera, ale nie ma pod ręką żadnej broni, ja zaś myślę: „Ha, trzeba zmykać!” I nie pytając o rozkaz puszczam w ruch śmigło; motor zaraz zaczyna działać. „Kondor” toczy się po trawie, choć wolno, bo wysoka. A czerwonoskórzy gonią uparcie za nami, wyraźnie chcą zatrzymać uciekający im samolot. Krzyczący Orzeł dopadł i uczepił się „Kondora”. Czuje, że ziemia spod nóg mu ucieka, patrzy w dół — dźwignęliśmy się ze dwadzieścia metrów albo i więcej. Krzyczący Orzeł wisi sobie i nogami w powietrzu merda. Więc ja, ot, tak, biorę go za czuprynę i pomagam wgramolić się. Czerwonoskóry formalnie zgłupiał. Nie wie, co się z nim dzieje — patrzy na nas, ślepiami wywraca i ani mru-mru!

„Coście od nas chcieli? Zatrzymać ptaka? Oho! Nie wasza siła! A coście zrobili z panienką i mister Hintonem, którzy poszli bizony oglądać?”

Ja go pytam, a on nic! Oczy zamknął i siedzi sztywno, jakby kij połknął. Dobra godzina minęła, zanim odzyskał jaki taki rezon10. Ale wciąż patrzy na nas jak na czarodziejów, magików z piekła rodem. Wnet to zmiarkowaliśmy, ale nie wiemy, co począć, jak po was wrócić. Po godzinie wylądowaliśmy na obszernej równinie bezleśnej i odbyliśmy walną naradę.

Od Krzyczącego Orła dowiedzieliśmy się, że bizony były jego własnością. Znalazł w zeszłym roku stado, ostatnie może, które uniknęło zagłady, i trzymał je w puszczy pod strażą, w zamiarze sprzedania tych niedobitków rządowi Stanów.

Pastuchy miały nakazane nie dopuszczać nikogo obcego do stadka. Przyznał się w końcu naczelnik, że was oboje pochwycili jego ludzie i że nas także chcieli zatrzymać.

Rada w radę postanowiliśmy wodza wziąć na zakładnika i ja miałem z czerwonoskórymi o panienkę i pana Hintona pertraktować. Polecieliśmy nad łąkę zobaczyć, co się z wami dzieje, bo to zawsze z góry lepiej widać. Patrzymy, a tu panienka z panem na kamieniu siedzą. Pan Burnett już chciał się opuścić na ziemię i zabrać państwa bez straty czasu, ale kapitan „wysłał” list i dobrze się stało.

No, a z wami jakże było?

Edyta w krótkich słowach opowiedziała dzieje swej niewoli.

— Awantura mogła się źle skończyć — rzekł inżynier, kiedy Edyta umilkła.

— Tak — dodał Hinton — powinniśmy sobie powinszować.

— Odtąd będziemy zachowywali większą ostrożność przy lądowaniu! — zawołał Airman.

— A czyby nie złożyć skargi do rządu kanadyjskiego na Indian? — zaproponował inżynier.

— Uchowaj Boże! Przygoda nasza nabrałaby niepotrzebnie rozgłosu, zaczęto by mówić, a co gorzej, pisać o samolocie — protestował Jerzy.

— Niby i bez tego nie piszą! — wtrącił Nills.

— Te gazety mają strasznie długie języki! — zawołała miss Edyta. — Warto by je poprzycinać.

— Każdy redaktor chce zainteresować swoich czytelników sensacyjną wiadomością.

— Co do mnie, najbardziej obawiam się fotografów — rzekł Jerzy. — Jedno dobre zdjęcie migawkowe, zrobione znienacka, a co gorzej z bliska, byłoby dokumentem niezaprzeczonym i mogłoby zdradzić tajemnicę budowy samolotu, przynajmniej w grubszych zarysach.

— Nie omieszkam wystrzegać się obiektywu fotograficznego, skoro ten jest dla nas równie niebezpieczny jak wylot armaty! — odparł z powagą Edwin.

— Słońce poczyna zachodzić — przerwała Edyta. — Gdzie będziemy nocowali?

— W tym właśnie sęk — rzekł Airman. — Straciliśmy dużo czasu i nie dolecimy do punktu, gdzie znajduje się skład paliwa. Trzeba zatem spędzić noc gdzieś w ustronnym miejscu. Panie Hinton, panu polecam wypatrzenie czegoś odpowiedniego.

Edwin pochylił lunetę i bacznie zaczął śledzić okolicę.

Po godzinie podniósł rękę na znak, że chce mówić.

— Dostrzegam obszerną polanę wśród lasu — rzekł. — Nie jestem jednak pewien, czy grunt nadaje się do wylądowania.

— Dlaczegoż to? — zagadnął inżynier.

— Wydaje mi się trochę wilgotny.

Wszyscy spojrzeli we wskazanym kierunku, ale z wysokości paruset metrów nie podobna było dobrze rozpoznać, jakie własności ma teren.

Airman nie chciał błądzić po nocy, zniżył więc lot tak dalece, że „Kondor” unosił się kilkanaście metrów zaledwie ponad ziemią.

— Mokro i wilgotno! — zawołała Edyta. — Ani myślę tu nocować! Komary zjadłyby nas żywcem.

Brat uznał widać słuszność tego protestu, bo „Kondor”, zakreśliwszy koło w powietrzu, popłynął z warkotem dalej.

— Obawiam się, że wypadnie nam wrócić tutaj — rzekł Jerzy. — Jeżeli nie spotkamy dogodnego miejsca, musisz pogodzić się z komarami, kochana Edyto.

— Tak źle nie będzie — odparła panienka, śmiejąc się. — Lećmy tylko prędzej, bo słońce zaczyna już zachodzić.

Kapitan samolotu był niezadowolony, nie lubił bowiem lądować po zachodzie słońca.

Cóż jednak było robić?

Dopuścił więcej benzyny do motoru, śmigło zaczęło się prędzej obracać i „Kondor” popłynął ze zdumiewającą szybkością, lecz minął kwadrans, a nie można było dostrzec miejsca odpowiedniego do opuszczenia się na ziemię.

— Czy te lasy nigdy się nie skończą? — sarkał Nilis.

Edwin nie odejmował oka od lunety.

— Mgła się podnosi! — zawołał inżynier.

Rzeczywiście, z ziemi wydobywały się opary, które w chłodnym powietrzu zgęszczały się szybko.

Już nie było widać rzek i strumieni płynących puszczą pomiędzy dwoma zwartymi ścianami drzew. Mgła podnosiła się i niebawem dosięgła wierzchołków jodeł i świerków.

— Czy nie dostrzega pan wolnej przestrzeni? — zagadnął niecierpliwie Airman.

— Mgła pokrywa wszystko! — odparł inżynier.

W zapytaniu kierownika znać było zdenerwowanie, które udzieliło się wszystkim.

— No, to wracajmy na owo mokradło, gdzie nie pozwoliłam ci wylądować, Jerzy! Popełniłam błąd, wtrącając się do nie swoich rzeczy.

— Przecież nic już nie widać! — mruknął niechętnie Nills.

Panna spojrzała w dół.

Samolot płynął ponad olbrzymim morzem mgły, którego miękkie fale kłębiły się, jak okiem sięgnął. Ostatnie promienie słońca ślizgały się po jego powierzchni, rzucając dziwne, krwawe odblaski.

— Ocean krwi! — wykrzyknął inżynier, nie mogąc oprzeć się urokowi tego niepospolitego zjawiska.

— Cudowne! Przepiękne! — zawtórowała mu Edyta, klaszcząc z zachwytu w dłonie.

— Piękne! Ale ciekawa rzecz, jak my teraz wylądujemy?! — zawołał Nills.

Airman także nie brał udziału w tych uniesieniach. Ze zmarszczoną chmurnie brwią i zaciśniętymi ustami wpatrywał się we wzbierający ciągle ocean, jakby chciał zajrzeć na samo jego dno.

Ale nadaremnie natężał wzrok. Morze oparów falowało łagodnie, w atmosferze panowała cisza. Już nawet szczyty największych świerków nikły w subtelnych objęciach mgły. „Kondor” był jakby nieruchomo zawieszony w przestrzeni — nie mając pod sobą uciekających w dal drzew, rzek i skał, podróżni utracili możność dostrzegania ruchu własnego samolotu.

— Głupie położenie! — syknął inżynier, pojmując doskonale, jakie następstwa mogła za sobą pociągnąć ta podróż po omacku.

— Wznieśmy się wyżej! — doradzał Hinton.

Airman wzruszył ramionami.

— Póki nie widzimy wierzchołków drzew, utrzymujemy się w dostatecznej wysokości — rzekł. — Spójrz pan na mapę — dodał — czy nie ma tu jakich gór w pobliżu?

Hinton szybko spełnił polecenie dowódcy.

— Znajdujemy się na płaszczyźnie zniżającej się powoli ku Oceanowi Lodowatemu11 — rzekł. — W każdym razie nie zawadzi podnieść się cokolwiek, ażeby uniknąć niespodziewanego zderzenia.

— Słusznie!

Samolot, znalazłszy się kilkadziesiąt metrów ponad mglistą zasłoną, płynął dalej na tym samym poziomie.

Jerzy spoglądał z rosnącym niepokojem na gasnące słońce. Po kilku minutach jaskrawoczerwona tarcza zanurzyła się w morzu oparów, które nagle wyzłociło się i roziskrzyło ognistymi racami. Fale mieniły się jak olbrzymie opale. Barwy te jednak wnet poczęły blednąć. Nadchodziła noc, zakrywając wszystko nietoperzowymi skrzydłami. W kwadrans po zniknięciu słońca pod widnokręgiem zrobiło się prawie zupełnie ciemno.

— Cóż teraz będzie? — zawołała Edyta, kiedy piękne widoki znikły bezpowrotnie.

Nikt jej nie odpowiedział.

— Ja się boję, Jerzy! — rzekła, przysuwając się do brata.

— Jak dotąd nic nam jeszcze nie grozi. Może mgła zniknie, a przy świetle księżyca... — próbował ją uspokajać Edwin.

— To fatalne! — zawołał Jerzy. — Cała nadzieja, że niebo będzie czyste, a gwiazdy dostatecznie rozproszą ciemności nocne.

Wszyscy spojrzeli na horyzont, ale podnoszące się od zachodniej strony chmury źle wróżyły o niedalekiej przyszłości.

— Jeżeli nie znajdziemy miejsca dogodnego do opuszczenia się na ziemię, to spędzimy całą noc w powietrzu, a jutro rano wylądujemy bezpiecznie — pocieszała towarzyszy Edyta.

— Tak, ale bez kropli benzyny będziemy wędrowali pięćset kilometrów puszczami, żeby dotrzeć do naszego składu! — zawołał zirytowany już porządnie Jerzy.

Panna umilkła.

Teraz dopiero zrozumiała całą grozę sytuacji wytworzonej przez mgłę, no i przez nią samą — Edytę Airman.

Można było lecieć jeszcze z tysiąc kilometrów do samego rana, to prawda, ale taka długa podróż wyczerpałaby doszczętnie paliwo.

A wtedy samolot, niezdolny do podniesienia się z ziemi, pozostałby gdzieś w puszczy, kto wie, może na zawsze — jeśli szczęśliwym przypadkiem nie spadłby w sąsiedztwie jakiejś osady, w której można by nabyć beczkę benzyny.

Położenie pogarszało się z godziny na godzinę.

Chmury pokrywały niebo i około dziesiątej wieczorem zapanowały nieprzeniknione ciemności, które denerwowały do najwyższego stopnia naszych żeglarzy.

— Teraz już nie wiem, jak kierować „Kondorem”! — zawołał inżynier. — Zapalcie reflektor.

W ciemnościach nie podobna było rozróżnić ani szybkości, ani kierunku lotu, ani wysokości, na jakiej znajdował się samolot. Była to podróż po omacku, w całym znaczeniu tego wyrazu. Airman sam usiadł do steru.

Nareszcie udało się zapalić latarnię. Przekonano się jednak, że „Kondor” płynął w tak gęstej mgle, iż światło nie mogło się przez nią przedrzeć.

— Trzeba się wznieść wyżej! — rzekł Edwin.

W tej chwili jednak rozległ się straszny łomot, Hinton uderzony czymś upadł i, zdjęty trwogą, usiłował szeroko rozpostartymi rękami pochwycić za cokolwiek. „Kondor” we mgle napotkał jakąś przeszkodę i wpadł na nią z całym rozpędem. Wśród krzyku, który wydobył się równocześnie ze wszystkich piersi, nastąpiło kilka gwałtownych wstrząsów i samolot zatrzymał się.

  1. aparat migawkowy (daw.) — aparat fotograficzny. [przypis edytorski] ↩
  2. szczep — tu: niewielka grupa etniczna, którą, pośród innych grup, wyróżnia wspólny język, obyczaje, wierzenia itp. [przypis edytorski] ↩
  3. czerwoni — pogardliwe określenie ogółu rdzennych mieszkańców Ameryk. Uznawane za obraźliwe, nie powinno być stosowane, ponieważ narzuca określenie człowieka jedynie przy pomocy koloru skóry. [przypis edytorski] ↩
  4. biali — określenie grupy etnicznej o jasnym zabarwieniu skóry. Podobnie do określeń „czerwoni”, „żółci” nie powinno być stosowane, ponieważ narzuca określenie człowieka jedynie poprzez kolor jego skóry. [przypis edytorski] ↩
  5. mustang — rasa zdziczałych koni, zamieszkujących tereny Ameryki Północnej. Przywiezione na kontynent przez hiszpańskich okupantów. Dzisiaj zagrożone wyginięciem i od 1971 r. objęte szczególną ochroną. [przypis edytorski] ↩
  6. drozd — podrodzina małych ptaków śpiewających, występujących na wszystkich kontynentach prócz Antarktydy. [przypis edytorski] ↩
  7. sokolich par oczu — (od określenia „sokoli wzrok”) o osobach z doskonałym wzrokiem. [przypis edytorski] ↩
  8. węzłowato — w skrócie. [przypis edytorski] ↩
  9. nie zasypiać gruszek w popiele — nie przegapić. Słowo zasypiać znaczy tu nie dopilnować czegoś śpiąc. Dawniej suszyło się gruszki w gorącym popiele i jeżeli ktoś zasnął i nie dopilnował, gruszki nie nadawały się do spożycia. Spora liczba użytkowników języka posługuje się zwrotem nie zasypywać gruszek w popiele, ale jest to niepoprawne, gubi sens i wynika z nieznajomości etymologii. [przypis edytorski] ↩
  10. rezon — pewność siebie, odwaga. [przypis edytorski] ↩
  11. Ocean Lodowaty — też: Ocean Arktyczny. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Władysław Umiński

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Samolotem dookoła świata · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/uminski-samolotem-dookola-swiata/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis