Utwór 2 z 4

Pieśń III

Nie wierz Fortunie2, co siedzisz wysoko3;
Miej na poślednie koła pilne oko4:
Bo to niestała pani z przyrodzenia5,
Często więc rada sprawy swe odmienia.

Nie dufaj w złoto i w żadne pokłady6,
Każdej godziny obawiaj sie zdrady:
Fortuna co da, to zasię wziąć może,
A u niej żadna dawność7 nie pomoże.

A ci, co z tobą teraz przestawają,
Twej sie fortunie, nie tobie kłaniają;
Skoro ta zniknie, tył każdy podawa8,
Jako cień, kiedy słońca mu nie zstawa9.

Lecz jako sama oczy zasłoniła,
Tak swym pochlebstwem ludzi pobłaźniła10,
Że drugi wysszej nosa gębę nosi,
A wszystki insze oczyma przenosi11.

Ty pomni, że twój skarb u Szczęścia w mocy12,
A tak13 sie staraj o takiej pomocy,
Aby wżdy z tobą twego co zostało,
Jesli zaś będzie Szczęście swego chciało.

Cnota skarb wieczny, cnota klenot drogi;
Tegoć nie wydrze nieprzyjaciel srogi,
Nie spali ogień, nie zabierze woda;
Nad wszystkim inszym panuje Przygoda14.

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski] ↩
Fortuna — rzym. bogini ślepego przypadku. Przedstawiano ją z rogiem obfitości, trzymającą ster (była sternikiem życia ludzkiego), zazwyczaj ślepą. Motyw Fortuny odgrywał niezwykle ważną rolę w filozofii Pieśni Kochanowskiego. [przypis redakcyjny] ↩
siedzieć wysoko — zajmować wysoką pozycję społeczną. [przypis redakcyjny] ↩
Miej na poślednie koła pilne oko — dosł.: zwracaj uwagę na tylne koła; przysłowie to znaczy: myśl o tym, co się może zdarzyć. [przypis redakcyjny] ↩
z przyrodzenia — z natury. [przypis redakcyjny] ↩
pokład (daw.) — skarb. [przypis redakcyjny] ↩
dawność (praw.)— termin oznaczający prawo do posiadania z tytułu zasiedzenia. [przypis redakcyjny] ↩
tył (...) podawać (daw.) — uciekać. [przypis redakcyjny] ↩
nie zstawa (starop.) — nie starcza. [przypis redakcyjny] ↩
pobłaźnić (starop.) — ogłupić. [przypis redakcyjny] ↩
insze oczyma przenosi — gardzi innymi (patrząc wyniośle ponad ich głowami, omijając ich wzrokiem). [przypis redakcyjny] ↩
u Szczęścia w mocy — zależy od Szczęścia (a więc Losu, Fortuny). [przypis redakcyjny] ↩
a tak — a więc. [przypis redakcyjny] ↩
przygoda — przypadek. [przypis redakcyjny] ↩

Źródło i licencja

Domena publiczna · Jan Kochanowski

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Pieśni · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.