Loreva
Loreva

Rozdział 1 z 11

Rozdział I. Tatko, mama, dzieci

Majster Tydzień, chwat nad chwaty, 
będzie temu lat już wiele, 
ujrzał, świeżą niby kwiaty, 
młodą pannę — Imć1 Niedzielę.  
Duchem2 posłał do niej swaty; 
było trochę ceregieli, 
lecz że chwat3 to był nad chwaty, 
więc spodobał się Niedzieli.  
Jak się zwykle potem zdarza, 
już organy grzmią w kościele, 
to Imć Tydzień od ołtarza 
wiedzie żonkę — Imć Niedzielę. 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  
Dziatek dał im Bóg sześcioro, 
nie za wiele, nie za mało; 
córki z matki wdzięk swój biorą, 
chłopcy zuchy gębą całą.  
Syn najstarszy jak antałek4; 
młodszy znów jak pomidorek, 
pierwszy — zwie się: Poniedziałek, 
drugi — mamin pieszczoch: Wtorek. 
Piątek, tym się mama biedzi — 
na nic prośby jej i trudy; 
Piątek nie je nic prócz śledzi 
i dlatego jak śledź chudy. 
Mniejsza odeń o dwa cale5 
to Sobota jest krąglutka 
(wszystko zmiata doskonale), 
a rodzeństwo zwie ją: „Butka”. 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
Wtorek majtki zdarł na płocie, 
Czwartek się po rynnie wspina, 
Piątek zgubił trzewik6 w błocie, 
Środa wpadła do komina.  
A prym wiedzie7 Poniedziałek! 
Toż8 nie stracił omal ducha, 
kiedy z dachu niby wałek 
wprost do matki spadł fartucha. 
Za urwisów starszych piątką 
i Sobotka też głupiutka 
wszystko robi jak małpiątko, 
chociaż taka jest malutka! 
Głośno śmieją się sąsiadki, 
że poczciwa Imć majstrowa 
na hultajów, na gagatki9 
wszystkie dzieci swe wychowa.  
Pod jej okiem śmiało broi 
rozhukana ta czereda, 
bo się matki nic nie boi. — 
Gorsza bywa z ojcem bieda.  
Bo z Tygodnia majster tęgi: 
„Furdum, burdum, mocium panie10!”. 
Kto zawinił — bez mitręgi11 
na warsztacie bierze lanie. 
Lecz gdy widzą swawolniki, 
że im grozi basarunek12, 
wraz podnoszą lament, krzyki: 
„Mamo! mamo! na ratunek!”. 
A już matka zadyszana 
dłoń karzącą wstrzymać leci. 
— Na toż13 wyszłam za waćpana14, 
byś niewinne dręczył dzieci? 
— Żono! toć mu wziąłem z garści 
rozstrzaskany zegar gdański... 
— Jak to!? zegar milszy waści15 
niż rodzony synek pański? 
— Duszko16! lecą ze mnie spodnie, 
Wtorek pociął moje szelki... 
— Chciał mieć lejce niezawodnie! 
Ot, chłopięce to figielki. 
— Spójrz na buzie twych dziewczątek, 
miód wykradły ze spiżarki... 
— O, te wejdą w każdy kątek, 
będą dobre z nich kucharki.  
— Pieprz mi wsypał do tabaki 
twój synalek, żono, trzeci. 
— I chcesz karać za żart taki? 
Toć to mężu jeszcze dzieci!...  
— Muszą, muszą wziąć raz baty, 
Ty je, matko, nadto17 psujesz! 
— Tydziu! rzekłeś mi przed laty, 
że nad życie mnie miłujesz! 
Tu majstrowa w głos zaszlocha 
(majster dłonią przytka uszy). 
Tydzień bardzo żonę kocha, 
łzom jej ulżyć radby z duszy. 
Choć się jeszcze srożyć stara: 
— Furdum, burdum, mocium panie! 
W zapomnienie idzie kara, 
dyscyplina18 już na ścianie. 
— Precz, hultaje! precz, zbytnice! — 
huknie jeno majster z góry. 
— Bo jak które z was przychwycę, 
to obłupię je ze skóry! 
Na gorący ten traktament19 
nie czekają lube dziatki20, 
lecz ogromny czyniąc zamęt, 
wszystkie nikną z oczu tatki. 
Gdy Niedziela to zobaczy, 
drzwi zamyka po cichutku 
i mężulka miodkiem raczy, 
gładząc rączką po podbródku. 
  1. imć (daw.) — skrócona forma grzecznościowego „jej/jego miłość”, „jej-/jegomość”. [przypis edytorski] ↩
  2. duchem (daw.) — szybko, bez zwłoki. [przypis edytorski] ↩
  3. chwat (daw.) — ktoś dzielny, odważny, zaradny. [przypis edytorski] ↩
  4. antałek — beczułka na wino lub piwo. [przypis edytorski] ↩
  5. cal — jednostka miary (2,54 cm) dziś używana już tylko w krajach anglosaskich. [przypis edytorski] ↩
  6. trzewik (daw.) — but. [przypis edytorski] ↩
  7. wieść prym — być w czymś pierwszym, przewodzić. [przypis edytorski] ↩
  8. toż — tu: przecież. [przypis edytorski] ↩
  9. gagatek — ziółko, ananas. [przypis edytorski] ↩
  10. mocium panie (daw.) — zniekształcona forma grzecznościowego „miłościwy panie”. [przypis edytorski] ↩
  11. bez mitręgi — bez zwłoki. [przypis edytorski] ↩
  12. basarunek (daw.) — lanie. [przypis edytorski] ↩
  13. na toż (daw.) — po to. [przypis edytorski] ↩
  14. waćpan (daw.) — forma skrócona od „waszmość pan”. [przypis edytorski] ↩
  15. waść (daw.) — skrócona forma grzecznościowego „wasza miłość”. [przypis edytorski] ↩
  16. duszko (daw.) — zwrot wskazujący na serdeczne uczucia wobec drugiej osoby (dziś powiedzielibyśmy: „skarbie”, „kochanie”). [przypis edytorski] ↩
  17. nadto — tu: za bardzo. [przypis edytorski] ↩
  18. dyscyplina — tu: rózga. [przypis edytorski] ↩
  19. traktament (daw.) — tu: sposób potraktowania. [przypis edytorski] ↩
  20. dziatki (daw.) — dzieci. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Zofia Rogoszówna

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Dzieci pana majstra · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/rogoszowna-dzieci-pana-majstra/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Przypis