AKT TRZECI

Zaręczam ci, pani, że ją przyprowadzę natychmiast.

Tak mówi książę i mój narzeczony.

Czy ci radzili napomknąć jej o tym?

Trudno nie ganić takiej złośliwości.

Mów z nią jednakże, zobaczym, co powie.

Prawda, że imię jego wszędzie słynne.

Ręczę ci, pani, żeśmy ją złapały.

Zostanę tu tylko do dnia twojego zamęścia, a potem pośpieszę do Aragonu.

Odprowadzę cię, książę, jeżeli raczysz mi pozwolić.

Nie, nie chcę tak zaćmiewać blasku pierwszych dni twojego zamęścia; to byłoby tak okrutnie, jak pokazać dziecku nową sukienkę, a wdziać mu jej zabronić. Odważę się tylko zabrać z sobą Benedyka, bo on to wesele od czupryny do podeszwy. On już dwa lub trzy razy przeciął cięciwę Kupidyna, tak że mały łotrzyk nie śmie już strzelać do niego. U niego dusza dźwięczna jak dzwon, którego sercem jest język, bo co dusza myśli, język wypowiada.

Panowie, nie jestem już, jak byłem.

Potwierdzam wyznanie, bo zdaje mi się, że od pewnego czasu jesteś smutniejszy.

Zdaje mi się, że się zakochał.

Co, ten wietrznik? On by się prędzej dał powiesić. Nie ma w nim jednej krwi kropelki zdolnej uczuć prawdziwą miłość. Jeśli jest smutny, to mu na pewno zabrakło pieniędzy.

Ząb mnie boli.

To go wyrwij.

Bies po nim!

Wyrwij go wprzódy, a potem rzuć do biesa.

Jak to, wzdychasz dla bólu zęba?

W którym są humory albo może robak.5

Wolne żarty. Łatwo panować nad boleścią, której nie czujemy.

Ja powtarzam, on się zakochał.

To chyba w oryginalnym jakim przebraniu; żeby na przykład dziś był Holendrem, jutro Francuzem albo nawet na raz dwukrajowcem, na przykład Niemcem od stóp do pasa, całym w pludrach6, a Hiszpanem od pasa w górę, w spencereczku7. Jeśli się nie zakochał w tych błazeństwach, co przypuszczam, to nie spodziewam się, aby się wystrychnął na błazna z zakochania, jak to w niego chcecie wmówić.

Jeśli nie jest zakochany w kobiecie, to trzeba przestać wierzyć w stare znaki. Co rano daje szczotką barwę kapeluszowi: co to ma znaczyć?

Czy go kto widział u balwierza8?

Nie, ale widziano u niego balwierskiego czeladnika; a stara ozdoba jego twarzy poszła już na kłaki do piłki9.

Wyznać trzeba, że wygląda młodziej po stracie brody.

A do tego piżmuje się10. Czy go zwąchałeś teraz?

To znaczy najwyraźniej: zakochał się słodki panicz.

A najlepszym tego dowodem jest jego melancholia.

A kiedyż to myć twarz było jego zwyczajem?

Lub malować się nawet, jak mi to o nim opowiadano.

A jego umysł wesoły, który teraz przemienił się na strunę gitary tylko miłośne brzęczącą piosenki?11

Wszystko to ciężkie daje przeciw niemu świadectwo; koniec końców, zakochał się.

A ja nawet wiem, kto go kocha.

I ja bym chciał wiedzieć. O zakład, jakaś biedaczka, która go nie zna.

Przeciwnie, zna wszystkie jego przywary, a na przekór wszystkiemu umiera dla niego.

Pochowamy ją twarzą ku niebu12.

Ale to wszystko nie leczy bólu zębów.

Stary panie, racz pójść ze mną na stronę, mam ci osiem lub dziewięć mądrych słów do powiedzenia, a nie chciałbym, żeby je te lale słyszały.

Stawiam szyję, że wyprowadził go, aby mu się oświadczyć z miłością do Beatryksy.

Tak sądzę. Tymczasem Hero i Małgorzata odegrały już zapewne swoją sztukę z Beatryksą, a dwa niedźwiedzie nie będą się kąsać, gdy się spotkają.

Panie mój i bracie, Bóg z tobą!

Dobry wieczór, bracie.

Jeśli ci czas pozwala, miałbym kilka słów do powiedzenia.

Prywatnie?

Jeśli łaska. Hrabia Klaudio jednak może być świadkiem rozmowy, bo co mam powiedzieć, dotyczy się jego osoby.

O co tu chodzi?

Czy twoją jest myślą, hrabio, jutro pojąć żonę?

Wiesz o tym dobrze.

Nie wiem o tym wcale, jeżeli on wie to, co ja wiem teraz.

Jeśli są jakie przeszkody, proszę cię, panie, daj mi je poznać.

Możesz przypuszczać, hrabio, że cię nie kocham; czas lepiej to pokaże, tymczasem sądź o mnie łaskawiej przez wzgląd na rzeczy, które ci wyjawię. Co do mojego brata, przypuszczam, że wysoko cię ceni, że tylko uczuciem przyjaźni kierowany dopomógł ci do zawarcia zbliżającego się małżeństwa. Zmarnowane zabiegi i praca źle użyta.

Co to wszystko znaczy?

Wytłumaczyć to przychodzę. Żeby skrócić niepotrzebne wywody, bo zbyt długo już o tym mówimy — twoja narzeczona jest wiarołomna.

Kto? Hero?

Ona właśnie. Hero Leonata, Hero twoja, Hero wszystkich.

Wiarołomna?

Wyraz za dobry na odmalowanie całej jej szkarady; mógłbym powiedzieć co gorszego. Wymyśl gorszą nazwę, a użyję jej bez wahania. Nie dziw się, póki ci nie dam lepszych dowodów. Chodź ze mną tej nocy, a zobaczysz wkradającego się gacha przez okno do jej pokoju, tej właśnie nocy, w wilię13 zamęścia. Jeśli jeszcze potem kochać ją będziesz, pojmij ją jutro, choć może lepiej by przystało twojemu honorowi zmienić postanowienie.

Czy to być może?

Nie wierzę ani słowu.

Jeśli nie macie serca własnym wierzyć oczom, zaprzeczcie wszystkiemu, co wiecie. Chodźcie tylko ze mną, a pokażę wam dosyć. Gdy zobaczycie więcej i usłyszycie więcej, zrobicie, co okoliczność poradzi.

Jeśli zobaczę tej nocy rzeczy, które mi pojąć jej za żonę nie dozwolą, w kościele, w którym zaślubić ją miałem, zawstydzę ją w przytomności14 wszystkich.

A ja, tak jak starałem się dla ciebie o jej rękę, tak razem z tobą przed światem jej bezecność ogłoszę.

Nie chcę jej więcej oczerniać, dopóki nie będziecie moimi świadkami. Czekajcie cierpliwie nocy, a wnet skutek wykryje prawdę.

O dniu tak boleśnie zakończony!

O przeszkodo tak dziwnie odkryta!

O hańbo, tak szczęśliwie usunięta! To będą wasze słowa, gdy zobaczycie koniec.

Czy wy uczciwi ludzie i wierni?

Niewątpliwie, gdyby tak nie było, naraziliby zbawienie duszy i ciała.

A i to jeszcze byłoby za łaskawą dla nich karą, gdyby mieli w sobie okruszynę maństwa jako wybrani na straż książęcą.

Powiedz im teraz, jaka ma być ich służba, sąsiedzie Ciarko.

A naprzód, który wam się zdaje najakuratniejszy na sierżanta?

Maciek Owsik, panie poruczniku, albo Jura Węgielek, oba umieją czytać i pisać.

Zbliż się, sąsiedzie Węgielku. Bóg pobłogosławił ci pięknym nazwiskiem. Urodziwość to dar fortuny, lecz czytanie i pisanie idą z przyrodzenia15.

Jedno i drugie, panie poruczniku.

Posiadasz; wiedziałem, że tak odpowiesz. Więc dobrze, co do urody, dziękuj za nią Panu Bogu, a nie dmij się z niej wcale; co do czytania i pisania, pokaż twój talent, gdzie nie będzie trzeba takiej próżności. Zdaniem wszystkich tu przytomnych16, jesteś najpłytszy, a więc najlepszy na sierżanta straży, weź więc tę latarkę. Słuchaj teraz, jaki twój urząd: przyaresztujesz wszystkich włóczykijów, a do każdego przechodzącego zawołasz w imię księcia: ”Stój!”

A jak nie stanie?

Nie zważaj na to wcale, niech sobie idzie, a zaraz potem zwołaj resztę straży i podziękuj Bogu, że cię od opryszka uratował.

Jeśli nie stanie na rozkaz, to nie jest książęcy poddany.

Oczywista, a wy macie do czynienia tylko z książęcymi poddanymi. Nie będziecie także robili żadnego hałasu na ulicy, bo gdy straż paple i rozmawia, to rzecz znośna i nie do wytrzymania.

Wolimy spać niż paplać; znamy dobrze powinność straży.

Mówisz jak stary stróż i doświadczony. Nie widzę, co by złego być mogło w spaniu; miejcie tylko baczność, żeby wam halabard nie skradziono. Następnie zajrzycie do wszystkich szynkowni17, a gdy znajdziecie pijanych, każecie im natychmiast pójść do łóżka.

A jeśli nie zechcą?

To zostaw ich w pokoju, póki nie wytrzeźwieją, a jeśli i wtedy nawet nie dadzą ci przyzwoitszej odpowiedzi, będziesz mógł śmiało powiedzieć, że to nie są ludzie, za jakich ich wziąłeś.

Bardzo dobrze, panie poruczniku.

Jeśli spotkasz złodzieja, możesz go podejrzewać mocą twojego urzędu, że to człowiek nieuczciwy, a z takiego rodzaju ludźmi im mniej masz do czynienia, tym lepiej dla twojej uczciwości.

Ale jeśli wiemy z pewnością, że to złodziej, czy nie należałoby go przyaresztować?

Bez wątpienia, twój urząd daje ci do tego prawo, ale moim zdaniem, kto się smoły tyka, smołą trąci. Najspokojniejszy dla ciebie środek, gdy złapiesz złodzieja, jest zażądać, żeby się wylegitymował, kim jest, a potem dać mu sposobność ukradkiem opuścić wasze towarzystwo.

Zawsze uchodziłeś za miłosiernego człowieka, mój kolego.

To prawda, że bym dobrowolnie psa nie powiesił, a dopieroż człowieka mającego choć odrobinę uczciwości.

Jeśli usłyszycie dziecko kwilące wśród nocy, powinnością waszą obudzić mamkę, żeby je ukołysała.

A jeśli mamka śpi twardo i nie usłyszy?

To idźcie dalej w pokoju, niech ją samo dziecko płaczem rozbudzi; bo owca, co nie usłyszy beku swego jagnięcia, nie odpowie zapewne na ryk cielątka.

Wielka prawda.

Tu koniec waszych powinności. Ty, sierżancie, reprezentujesz własną, dostojną książęcą osobę; jeśli podczas nocy spotkasz samego księcia, masz prawo go przyaresztować.

Nie, na Matkę Boską, nie ma do tego prawa.

O zakład pięć złotych przeciwko złotówce z każdym znającym dobrze prawo, że ma prawo go przyaresztować: rozumie się, że nie ma prawa, jeśli nie ma książęcego przyzwolenia, bo straż nie powinna krzywdzić nikogo, a aresztować człowieka bez jego woli jest krzywdą człowieka.

Na Matkę Boską, i ja tak myślę.

Cha, cha, cha! Więc dobrze, mości panowie, dobranoc! Jeśli się zdarzy co ważnego, zawołajcie mnie. Słuchaj dobrej rady przyjaciół i swojej własnej, i dobranoc! Sąsiedzie, idźmy.

Tak więc, koledzy, znamy naszą powinność. Siądźmy tu na tej kościelnej ławie i czekajmy drugiej, a potem — wszyscy do łóżka.

Jeszcze słowo, zacni sąsiedzi. Proszę was, miejcie oko na drzwi Leonata, bo z powodu jutrzejszego wesela wielki tam harmider tej nocy. Żegnam was teraz, a zalecam czujność.

Hej, Konrad!

Cicho, nie ruszajcie się.

Konrad!

Czego wrzeszczysz, człowieku? Jestem ci pod bokiem.

Ach, to dlatego tak mnie swędziały boki; myślałem, że się zaraziłem świerzbem.

Winienem ci na to odpowiedź. Na teraz jednak ciągnij dalej twoją opowieść.

Schroń się więc ze mną pod ten okap, bo mży, a ja, jak dobry pijak, opowiem ci wszystko.

Jakaś zdrada, mości panowie, miejmy się na baczności.

Wiesz przede wszystkim, że zarobiłem u Don Juana na tysiąc dukatów.

Czyli hultajstwo może być takie drogie?

Pytaj raczej, czy może być tak bogaty hultaj, bo kiedy bogatemu hultajowi trzeba ubogiego hultaja, to ubogi hultaj może naznaczyć cenę, jak chce, wysoką.

Zadziwiasz mnie.

Co mi dowodzi, że jeszcze jesteś zielony. Wiesz przynajmniej, że moda kamizelki, kapelusza albo płaszcza nie przydaje nic człowiekowi.

Wiem, to tylko pokrycie.

Mówię o modzie.

Tak, moda to jest moda.

Pleciesz. Mógłbym równie dobrze powiedzieć: dudek to jest dudek. Lecz czy nie postrzegasz, co to za maszkara złodziej jest ta moda?

Znam tego Maszkarę, to złodziej od siedmiu lat sławny, przechadza się po ulicach jak szlachcic, przypominam sobie jego nazwisko.

Czy nic nie słyszałeś?

Nic wcale, tylko skrzypnięcie chorągiewki na dachu tej kamienicy.

Czy nie postrzegasz, powtarzam, co za maszkara złodziej jest ta moda? Czy nie postrzegasz, jak zawraca wszystkie gorące głowy między czternastym a trzydziestym piątym rokiem życia? Raz ubiera ich jak żołnierzy faraona na zakopconym obrazie, to znowu jak kapłanów boga Belusa18 na oknach starego kościoła, to znowu jak Herkulesa na zabrukanym, od molów zjedzonym19 obiciu, z mieszkiem u spodni20 równie potężnym jak jego maczuga.

Widzę to wszystko i widzę, że moda zużywa więcej odzienia niż człowiek. Ale czy i tobie także moda głowy nie zawróciła, gdyż z twojej opowieści nie wiem, jak zaszedłeś do rozprawy o modzie?

Bynajmniej. Wiedz zatem, że tej nocy stroiłem koperczaki21 do pokojowej Hero, Małgorzaty, pod imieniem Hero. Wychyla się do mnie przez okno swej pani i tysiąc razy mi powtarza: „Dobranoc!” Ale wszystko mieszam jak groch z kapustą. Należało mi przede wszystkim powiedzieć ci, jak książę, Klaudio i pan mój, postawieni, zasadzeni i uprzedzeni przez mojego pana, Don Juana, widzieli z dala w ogrodzie przyjemne to spotkanie.

I myśleli, że Małgorzata była Hero?

Dwóch przynajmniej tak myślało, książę i Klaudio, choć diabeł ten, pan mój, dobrze wiedział, że to Małgorzata. Tak więc, oszukany to przysięgami, którymi poprzednio mój pan ich odurzył, to ciemną nocą, która ich zwodziła, to na koniec i głównie moim hultajstwem stwierdzającym wszystkie mojego pana potwarze, Klaudio wybiegł wściekły i przysiągł, że wedle umowy stawi się w kościele następnego rana, a tam w przytomności całego zebrania powie na wstyd jej, co widział tej nocy i odeśle ją do domu bez męża.

W imieniu księcia rozkazuję ci, stój!

Zawołać samego sierżanta. Odkryliśmy tu najniebezpieczniejszą sztukę wszeteczeństwa, jaka się kiedykolwiek pokazała w rzeczypospolitej.

A niejaki Maszkara jest w ich liczbie, poznałem go po puklu.

Panowie! Panowie!

Będziesz musiał stawić przed trybunał Maszkarę, zaręczam.

Panowie!

Ani słowa więcej. Rozkazuję ci, żebyśmy cię słuchali i poszli z tobą na odwach22.

Coś mi się zdaje, żeśmy się w diablą dostali tarapatę23, skoro nas wzięli między swoje kije.

I mnie się tak zdaje. Idźmy, jesteśmy na wasze rozkazy.

Dobra Urszulo, obudź moją kuzynkę Beatryks i proś ją, żeby wstała.

Idę, pani.

Powiedz jej, że czekam tu na nią.

Dobrze.

Zdaje mi się, pani, że druga kryza24 lepiej ci do twarzy.

Nie, Małgorzato, tę wezmę.

A jednak zaręczam, że tamta piękniejsza; o zakład, że kuzynka pani powie to samo.

Mojej kuzynce jak tobie w głowie się przewróciło. Tę wezmę, nie chcę innej.

Fryzura twoja, pani, nadzwyczaj mi się podoba, gdyby tylko włosy okruszynę były ciemniejsze25. Suknia także najlepszego jest smaku. Widziałam suknię księżniczki mediolańskiej, którą tak przechwalono.

Zgadzają się wszyscy, że była nieporównanej piękności.

A ja utrzymuję, pani, że przy twojej ledwo na szlafroczek wygląda. Złota materia, z rozporkami i srebrną lamówką; rzędy pereł wzdłuż spadających rękawów; spódniczka bramowana u dołu błękitną brokatelą26; ale co do poprawności, gustu, wdzięku, świeżości i nowości kroju, nie wzięłabym takich dziesięć za twoją jedną, pani.

Daj Boże, abym ją nosiła z weselem, bo bardzo mi ciężko na sercu.

Wkrótce, pani, będzie ci na nim ciężej o całą wagę męża.

Fe, nie mów tego! Czy ty wstydu nie masz?

I czegóż mam się wstydzić, pani, gdy mówię uczciwie? Alboż małżeństwo nie jest uczciwą rzeczą nawet w żebraku? Alboż twój mąż nie jest uczciwy i bez małżeństwa? Zapewne chciałabyś, pani, abym mówiła, z przeproszeniem, nie mąż, lecz małżonek. Jeśli zła myśl nie przekręci uczciwego słowa, nie obrażę nikogo. Co jest w tym złego: „ciężej o wagę małżonka”? Nic złego, gdy mowa o prawym małżonku i prawej żonie, bo w przeciwnym razie nie za ciężkie, lecz za lekkie było serce. Spytaj zresztą, pani, twojej kuzynki Beatryksy, bo widzę, że nadchodzi.

Dzień dobry, kuzynko.

Dzień dobry, słodka Hero.

A to co znaczy? Skądże ten ton płaczliwy?

Coś mi się wszystko zdaje, że mi tylko ten jeden ton został.

Zanuć nam tylko, pani, Lekką miłość, a obejdzie się bez muzykantów; śpiewaj tylko, ja będę tańcować.

Strzeż się tylko, żeby ta lekka miłość w piętach nie dała ci w prezencie ciężaru gdzie indziej.

Co za przewrotne tłumaczenie! Ale wszystko przeskoczę.

Już prawie piąta, kuzynko, czas zabrać się do toalety. Ale prawdziwie, nadzwyczaj mi słabo. O!

Dla kogóż to „O” głębokie? Dla oczu, ołtarza czy obojga?

Dla litery, co je wszystkie zaczyna, dla „O”.

To wyznać trzeba, pani, że jeśli nie zostałaś Turczynką27, to nie można dłużej wierzyć gwiazdom w żegludze.

Co ta wariatka chce powiedzieć?

Ja? Nic wcale; ja tylko proszę Boga, żeby dał każdemu, czego serce jego pragnie.

Rękawiczki te przysłał mi hrabia w podarunku, jak miły wydają zapach.

Okrutnego dostałam kataru, nic nie czuję.

Młoda panna, a nic już nie czuje? To katar nie lada.

Panie odpuść! Panie odpuść! Odkądże to zaczęłaś konceptami handlować?

Od czasu, pani, jak ty ten handel porzuciłaś. Alboż mi nie do twarzy dowcip?

Nie bardzo go widać; radzę ci, przypnij go do czepca. Lecz prawdziwie, słabo mi.

Poślij, pani, po ekstrakt Carduus benedictus28, przyłóż go do serca, to jedyne lekarstwo na mdłości.

Nie wiedząc, ukłułaś ją ostem.

Benedictus! Dlaczego benedictus? Masz jakąś myśl ukrytą w tym benedictus.

Myśl ukrytą! Uchowaj Boże, nie mam żadnej. Mówię po prostu o czubku tureckim. Może przypuszczasz, pani, iż przypuszczam, że jesteś zakochana; bynajmniej, przysięgam. Nie doszłam jeszcze do tego stopnia obłąkania, abym przypuszczała, czego pragnę, ani pragnę przypuszczać, co mogę, ani mogę przypuszczać, choćbym przepuściła serce przypuszczaniem, że jesteś zakochana lub że będziesz zakochana, lub że możesz być zakochana. Aleć i Benedyk tak samo myślał, a co się z niego zrobiło! Przysięgał, że się nigdy nie ożeni, a przecie dzisiaj na przekorę własnemu sercu je swoją potrawkę bez szemrania. Jakby i ciebie, pani, nawrócić, nie wiem wcale, zdaje mi się jednak, że ci teraz patrzy z oczu jak innym kobietom.

Co za język! Lata jak na kołowrotku.

Może co też i wyprzędzie.

Śpiesz się, pani! Książę, hrabia, signor Benedyk, Don Juan i wszyscy gładysze29 naszego miasta przychodzą towarzyszyć ci do kościoła.

Śpieszmy! śpieszmy! Dobra kuzynko, dobra Małgosiu, dobra Urszulo, bądźcie mi pomocą przy gotowalni30.

Co masz do mnie, poczciwy sąsiedzie?

Co mam? Chciałbym wytłumaczyć się w pewnym interesie blisko pana obchodzącym.

Tylko krótko a węzłowato, bo, jak widzisz, roboty mam po uszy.

Kto by wątpił, panie.

Na honor, nikt nie wątpi, panie.

Więc o co tu chodzi, dobrzy moi przyjaciele?

Wielki poczciwiec, kolega mój Kwasek, odchodzi trochę od materii, ale to staruszek, panie, a dowcip jego nie tak płytki, jakbym pragnął, dopomóż Boże! Zresztą człowiek to zacny jak skóra między brwiami.

Wszystko prawda. Jestem uczciwy jak jaki bądź człowiek jak ja stary, a nie uczciwszy ode mnie.

Porównania śmierdzą, palabras31, czcza gadanina, sąsiedzie Kwasku.

Nudni z was ludzie, sąsiedzi.

To za wiele dla nas dobroci, jaśnie panie, ale jesteśmy tylko biedni urzędnicy jego książęcej mości; choć co do mnie, przysięgam, że gdybym był nawet jak król nudny, czuję w moim sercu, że byłbym gotów wszystko oddać na usługi jaśnie pana.

Co, całą twoją nudność, ha?

Tak jest, jaśnie panie, choćbym miał jej tysiąc razy więcej; bo po mieście takie gadają rzeczy o jaśnie panu, że choć biedak, raduję się, ilekroć gadanie to słyszę.

I ja też, jaśnie panie.

Chciałbym jednak dowiedzieć się na koniec, co macie mi do powiedzenia?

Nic łatwiejszego, panie. Straż nasza tej nocy, uczciwszy uszy, jaśnie panie, złapała parę najwierutniejszych łotrów z całej Mesyny.

Poczciwy staruszek, ale straszny gaduła, bo, jak to mówią: starość w progi, rozum w nogi. Cóż robić? Boże dopomóż, dziwne dzieją się rzeczy na świecie. Dobrze powiedziałeś, sąsiedzie Kwasku, Bóg jest miłosierny, a gdy dwóch ludzi na jednym koniu jedzie, to jeden siedzieć musi z tyłu. Zresztą, poczciwa dusza, na honor, nigdy poczciwsza bożego nie jadła chleba. Lecz we wszystkim chwalmy Pana; nie wszyscy ludzie na jedno kopyto; ach, biedny, drogi sąsiad!

To prawda, sąsiedzie, nie dorósł cię jeszcze.

Bóg rozdziela zdolności.

Muszę was pożegnać.

Jeszcze słowo, jaśnie panie. Nasza straż, jaśnie panie, jak już powiedziałem, złapała dwóch nie lada ichmościów, których chcielibyśmy stawić dziś rano na wywód słowny przed jaśnie panem.

Wysłuchajcie ich sami, a przynieście mi raport. W tej chwili zbyt jestem zatrudniony32, jak to widzicie sami.

Mądrej głowie dość dwie słowie. Verbum sat33.

Przed odejściem wychylcie szklankę wina. Bądźcie zdrowi.

Zebrani goście czekają tylko, żeby jaśnie pan oddał córkę narzeczonemu.

Idę. Jestem gotów.

Idź, dobry kolego, idź do Jury Węgielka i powiedz mu, żeby przyniósł pióro i kałamarz do turmy34, weźmiemy tych paniczów na indagację35.

A trzeba się wziąć do tego z rozumem.

Nie będziemy szczędzić rozumu, a ja zaręczam ci, że tu (uderza się w czoło) dosyć jest oleju, żeby ich, jak należy, wyspowiadać. Sprowadź tylko uczonego pisarza, aby spisał całą ekskomunikację36; czekam na was w turmie.