Źródło i licencja tłumaczenia
AKT IV
Część lasu w pobliżu pieczary Prometeusza. Pantea i Jona śpią; następnie budzą się stopniowo podczas pierwszego śpiewu.
GŁOS
Duchów niewidzialnych
Słońce, stada rączy stróż,
Do owczarni je zagania,
W głąb porannej mgły,
I błyskiem meteoru daje znak świtania.
Gwiazdy pędzą atmosferą
Jak gazele przed panterą...
Lecz gdzież się kryjecie wy?
Orszak mrocznych Postaci i Cieniów przemyka się, śpiewając.
Tu Ojca tysięcy lat,
Już wykreślonych, na marach dźwigamy;
My, Duchy pchniętych za świat,
Zmarłych Godzin przeszłości,
Oto niesiemy Czas do grobu wieczności1.
Nie cisowe gałązki;
Łzami skrapiajcie mu całun, nie rosą
Niech tam, z nagiej krzewiny
Śmierci, zwiędłe wawrzyny
Na wieczną cześć Królowi Godzin przyniosą!
Jak błyskiem zórz zepchnięty,
Drżący tłum cieniów z niebieskiego szlaku,
Już pierzchamy w odmęty;,
Na kształt zdmuchnionej pianki,
Topnieje czereda ta,
Przed chórem dzieci bożego dnia,
Pod nutą kołysanki,
Tego wiatru, co kona,
Otulony we własnej harmonii ramiona.
JONA
I któż to był?
PANTEA
Byłych chwil trupy, poniosły łupy
Po obalonym światów tytanie,
Którego tylko Jeden zwyciężyć był w stanie.
JONA
PANTEA
Dźwięku słów, śpiewu — wiatrów powiewu.
JONA
PANTEA
Do przeszłości, do umarłych...
GŁOS
Duchów niewidzialnych
Na ziemi szklne rosy jaskrawią;
Na morzu, pod krawędź z krawędzi
Wierzgają, buchają bałwany,
Bo toczy je, wzdyma i pędzi
I wirem rozściela — szaleństwo wesela.
Aż trzęsą się skalne wód ściany,
Aż dno pod pląsami ich drży.
Lecz gdzież to kryjecie się wy?
Jodłowe śpiewają konary;
Od źródeł, potoków i strug
Tak świeża pieśń bije, tak hoża,
Jak duchów melodia od lądu i morza;
A górom od burz, na ich gry,
Wtórowo piorunu grzmi huk.
Lecz gdzież to kryjecie się wy?
JONA
PANTEA
I PÓŁCHÓR DUCHÓW GODZIN
Senności zasłonę, co fałdy barwnymi
W mrok byt nasz wikłała, we mgłę — urodziny,
W głębiny.
JEDEN Z GŁOSÓW
II PÓŁCHÓR
I PÓŁCHÓR
Uśpionych w widzeniach mąk i sideł,
A ci, co czuwali, gdy brat ich spał,
Widzieli świat —
II PÓŁCHÓR
I PÓŁCHÓR
Poznali Miłości w nim głos — aż z kolei,
Poczuwszy buławę Potęgi —
II PÓŁCHÓR
Pląsali jak fala w promieniach o świcie.
CHÓR
Pieśnią dno wy przebijcie tam, w niebieskiej wyżynie;
Zaczarujcie nam Dzień, bo ot znika jak cień;
Zatrzymajcie przed ujściem w nieme Nocy jaskinie.
Dzień ścigały jak łowcy krwią zbroczone gazele;
A ten, chromy, bez schrony, ran krociami omdlony,
Drżąc, przesadzał, jak ślepy, Roku puszcze i stepy.
Pląsów, dźwięku i pieśni, słodkich dum i potęgi;
Niech Godziny i Duchy z światłem pięknych form świata,
Jak obłoki z promieniem, wspólne tętno pobrata.
GŁOS
PANTEA
Jakby świetlistą zasłoną osnute,
Geniusze Duszy Ludzkiej się zbliżają.
CHÓR GENIUSZÓW DUSZY
Pieśń i pląsu wir szybki
Przywiały do was wichrem wesołości,
Na kształt polotnej rybki,
Co Indu głąb roztrąca,
Wpółsennie z morskim ptastwem żeglująca.
CHÓR GODZIN
Że macie u stopek błyskawic sandały,
Że skrzydła tak bystre jak myśli pogonie,
Że oczy jak miłość, nieskryta w zasłonie?
CHÓR GENIUSZÓW DUSZY
do Godzin
Z krajów rodu człowieka,
Przedtem tak ciemnych, ślepych, wszetecznych...
Dziś — to ziemia bez skażeń,
Morze najczystszych wrażeń,
Niebo łez szczęścia, myśli słonecznych;
Błogosławieństw i cudów,
Których pałacem groty z kryształu;
Z wież niebieskich zapału,
Gdzie koronne potęgi
Myśli — wciąż liczą wasze te kręgi;
Gdzie miłość wśród pieszczoty
Chwyta was wciąż za włosów uploty;
Z wysp błękitnych, gdzie święta
Wiedzy spóźnia ponęta
Pieśnią syrenią wasze okręty;
Czarów ucha i oczu,
Z dłuta dźwigniętych, z tchnień poetycznych;
Od wód, w których przezroczu
Nauka, mknąc z oddala,
Skrapia swe znojne skrzydła Dedala;
Przez krwi i łez topiele,
Piekło niezgody, mąk, klątw, zarazy,
Ach! I rzadkie oazy,
Gdzie ledwie spod obsłony
Wykwitał szczęścia kwiat — już zwarzony.
Po dawnych łzach cierpienia
Z piór naszych skrzydeł płyną balsamy:
Miłość ludzka, co swymi
Węzły wszystko na ziemi
Samym spojrzeniem w Eden2 przemienia.
CHÓR DUCHÓW I GODZIN
Od głębin podniebia do Ziemi tej krańca,
O Duchy, wy słodkie rozkoszy potęgi!
Zespólcie się w muzyki cudach i tańca,
Jak fale rzek, czujnych od brzasku do brzasku,
Zlewają się w morzu harmonii i blasku.
CHÓ GENIUSZÓW DUSZY
Wroga schłonął już grób;
Już wolno kroczyć, nurzać się, toczyć,
Czy górą czy dołem,
Czy z sferą tą społem,
Co świat przecina ciemności kołem.
Górom, niebom gwiaździstym,
I siwe głębie zasiedlim tam;
A Śmierć, Chaos i Noc
Na dźwięk ustąpią się nam,
Jak mgła, gdy burzy nadciąga moc.
Światła i Mocy Duch,
Co kręci ognie gwiazd w ich orbicie,
Miłość i Myśl, i Życie,
Śmierć krępujące siły,
W naszym orszaku będą krążyły.
Świat dla ludów Geniusza,
Gdzie Duch Mądrości stanie na sterze,
A w cześć nowego świata
Ludzi — na wieczne lata
Nazwiem go światem Prometeusza.
CHÓR GODZIN
Tym odejść, tamtym zostać potrzeba.
I PÓŁCHÓR
II PÓŁCHÓR
I PÓŁCHÓR
Z Duchami, co tworzą mórz nowe przestrzenie
I niebo, gdzie nieba nie było przed wieki.
II PÓŁCHÓR
Gdy noc prześcigają, dzień biały zwiastują —
Z mocami, co berło światłości piastują.
I PÓŁCHÓR
Obłoki i drzewa z polnymi zwierzęty,
Witając z chaosu świat nowo poczęty;
II PÓŁCHÓR
A kolej szczęśliwa ich śmierci i rodu
Uroczo się wciela w melodię wesela.
CHÓR GODZIN I DUCHÓW
Te wzwyż ulecą, owe na ziemię.
Gdzie tylko chyże niosą nas skrzydła,
My wciąż, ujęty w słodkie wędzidła,
Na gwiezdnej nici wiedziem płomienny
Obłok, miłości deszczem brzemienny.
PANTEA
JONA
Przeszłej słodyczy?
PANTEA
Gdy nad nim lekki obłok w deszcz stopnieje,
Do otwartego nieba się uśmiecha
Tysiącem kropli wód usłonecznionych.
JONA
Ach! Jakież cudne tony!
PANTEA
Tony harmonii wirujących światów,
Które, trącając po strunach powietrza,
Eolskie dźwięki z ich dusz wywołują.
JONA
Poddźwięki dźwięków spójnie zapełniają,
Srebrne, przejrzyste, szklane, co to w zmysły
Do dna wnikają, żyją w głębi duszy,
Jak skrzące gwiazdy wnikają w powietrze,
A w głębi morza widzą swe oblicza.
PANTEA
Nad którym wisi baldachim gałęzi,
Gdzie dwa ramiona strumyka w pośrodku
Mchu, wytkanego suto fiołkami,
Dróżkę melodii wyżłobiły sobie:
Jak siostry, co się żegnając — z westchnieniem,
Marzą o przyszłym spotkaniu — z uśmiechem,
Mieniąc rozłąki ciężkie chwile w wyspę
Słodkiej żałości, w gaj rzewnej zadumy...
Oto dwa widma promieniste kroczą
Niby po falach zachwycenia dźwiękiem,
Który coraz to silniej, śmielej, głębiej
Płynie pod ziemią i w ciszy powietrza.
JONA
Najsubtelniejszej łódeczce, na której
Matka Miesięcy, na odpływie nocy,
Z sennego łoża wzbudzona o nowiu,
Ku zachodowej grocie swej żegluje.
Nad nim kulisto sklepi się baldachim
Z miłej pomroki, a wzgórza i lasy
Przez mgieł półciemną szatę wyglądają,
Jak w czarnoksięskim zwierciadle rój cieniów;
Kołami jego są szczelne obłoki,
Modre i złote, jakie geniusz burzy
I błyskawicy stłacza nad olśnioną
Szybą wód, kiedy zapada w nią słońce;
Toczą się, pędzą i rosną, jak gdyby
Od wnętrza wiatr je podwiewał. Na wozie
Siedzi skrzydlate dziecko o twarzyczce
Białej jak białość błyszczącego śniegu,
A skrzydła jego zdają się piórkami
Z kwiatków zmarzłego szronu; jego suknia
Biała — tkaniną z perły eterycznej;
Jego włos biały — to jasność białego
Światła, w promienny snop rozpryśnionego;
A owych oczów dwoje — to niebiosa
Przezroczej ciemni, którą Bóstwo z głębi
Siebie wylewa, jak obłok zębaty
Wylewa burzę z pręg swoich strzelistych,
Dokoła zimne łagodząc powietrze
Ogniem bez blasku; dłoń dziecka potrząsa
Drżącym promieniem księżyca, a siła
Kończyn promieni kieruje wóz jego
Na siwo-kolnych obłokach, co żywo
Ponad trawami, kwiatami, falami
Tocząc się, budzą tak urocze dźwięki,
Jak śpiewny deszczu plusk po srebrnej rosie.
PANTEA
Z wirem rozgłośnej, wichrowej harmonii
Sfera, jak gdyby z tysiąca sfer zlana,
Spójna jak kryształ; lecz przez nią wskroś płynie,
Niby przez próżnię, muzyka i światło,
Miriada3 kręgów i opasujących
I opasanych, białych, purpurowych,
Modrozielonych i złotych sfer w sferach.
A każdą próżnię wśród sfer zaludniają
Dziwne, dla zmysłu nieujętne widma
Na kształt tych, co się wylęgają z sennych
Marzeń o duchach w mroku bezmiesięcznym;
A przecież każda do dna przezroczysta.
I tak się toczą wciąż wirów tysiącem,
Wokół tysiąca niewidzialnych osi;
Toczą z szybkości siłą samoburczą4,
Lotną, a jednak wolną, uroczystą,
Tworząc w chaosie pomieszanych tonów
Dziki chór — słowa dla dusz zrozumiałe.
Silny prąd tego kłębu sfer świetlistą
Szybę strumienia rozmiażdża w błękitną
Mgłę elementów, wnikliwą jak światło;
A dzikie kwiecia leśnego zapachy,
A szepty żywej trawy i powietrza,
A szmaragdowe światełka splątanych
Z liściem promieni — pod wirem szalonym,
Lecz samoburczym, zdają się o niemal
Ściśnięte w jedną masę eteryczną,
W której zmysł tonie. W głębi, na wezgłowiu
Alabastrowych ramionek przyległszy —
Jak dziecko, które strudziła zabawa —
Na zwartych skrzydłach, rozwianych kędziorach
Ukołysany, zasypia Duch Ziemi.
Mogłabyś nawet dojrzeć, jak porusza
Drobnymi usty... Ot, zda się, jak gdyby
O tym chciał gwarzyć, co i we śnie kocha.
JONA
PANTEA
Z lazurowego ognia albo złote
Włócznie w oplotach mirtu, jako godła,
Że niebo z ziemią dziś się zjednoczyło —
Strzelają długie promienie, jak piasty
Niewidzialnego koła, co się toczy
Na równi z wirem sfer, chyżej od myśli;
I napełniają otchłań słonecznymi
Błyskawicami, już to prostopadle,
Już to z ukosa; przebijając ciemną
Warstwę poziomu, odsłaniają światu
Głębokie serca ziemi tajemnice:
Bezdenne miny diamentów i złota,
Skarbce kamieni i cennych klejnotów,
Całe pieczary, oparte na zrębach
Kolumn z kryształu, w okrąg wysadzanych
Żyjącym srebrem, niezgłębione studnie
Ogniste, źródła, z których wielkie morze,
Jak dziecko z piersi, ssie karm, a ich wyziew
Koronne szczyty gór ziemi w królewski
Gronostajowy płaszcz śniegu odziewa.
Promienie biją wciąż i odsłaniają
Smutne zwaliska zamarłych już cyklów:
Kotwice, dzioby okrętów, belk stosy
W marmur skostniałe, kołczany, przyłbice,
Proporce, tarcze z głowami Gorgony,
Kosiste5 wozy, odłamki trofeów,
Chorągwi, zwierząt herbowych — te godła
Wielkości — niegdyś: pośmiewisko Śmierci,
Dziś: pogrzebane godła już umarłej
Ręki zniszczenia — ruinę w ruinie!
Obok: zwaliska wielkich miast, gdzie ludność,
Trawą zarosła dziś, była śmiertelna,
Ale nie ludzka... Spójrz, spójrz — oto leżą
Dumne jej twory: dzikie kościotrupy,
Posągi, domy, świątynie, zwalone
Na jeden siwy stos unicestwienia,
Zepchnięte w ciemną głąb, a ponad nimi
Szkielety tworów nieznanych: skrzydlatych
Ryb, które niegdyś bywały wyspami
Żyjącej łuski, wężów, tych kościanych
Łańcuchów, co się zwijały wokoło
Żelaznej skały albo w stertach prochu,
Na który niegdyś żelazną tę skałę
Zmiażdżył ostatni, lecz jeszcze potężny
Kurcz ich konania; a dalej nad nimi
Pancerny kajman i trwożący ziemię
Behemot6 — byłe książęta w królestwie
Zwierząt, co niegdyś na szlamistych brzegach
I bagnach ziemi zarosłej chwastami
Lęgły się, mnożąc jak letnie robactwo
Na porzuconym trupie, aż błękitne
Nieba sklepienie obwinęło ziemię
Płaszczem potopu — zawyły potwory,
Jękły i padły... A może Bóg jaki,
Którego tron był gdzieś tam na komecie,
Przeszedł i krzyknął: «Nie bądźcie!» — i oto,
Jak echo słów mych, istnieć już przestały.
ZIEMIA
Wre, wzbiera, wybucha od zrębów do szczytu,
Nad wszelki a wszelki kres oczarowania.
Ha! Ha! Upojonam przedziwną rozkoszą,
Co tak mnie światłości sferami ochłania,
Unosi, jak wiatry chmur falę unoszą.
KSIĘŻYC
Dziana z powietrza i lądu, szczęśliwa
Planeto! Z ciebie tajny duch spływa
I tchnie na blade, zmarzłe me słoje,
I wskroś do rdzeni ciepłem promieni,
Miłości wdziękiem, wonnością i dźwiękiem
Zasila, umila.
ZIEMIA
Gwarne me źródła, rozpękłe wulkany,
Chichoczą rozgłośnymi, wiecznymi chichoty!
A głąb przepaści, stepy, oceany
I puszcz powietrznych dzika miriada
Od wszech fal i obłoków echem odpowiada
Coś nasz zielony, modry świat bez śladu
Miał zgnieść i strącić w wiecznej zagłady odmęty
Wrzącym obłokiem kamiennego gradu,
A potem stoczyć dziatek moich kości
I wszelki płód mój w jeden martwy kłąb — nicości.
Wieże, kolumny i lśniące w koronie
Śniegu, chmur i płomieni, królewskie te góry,
Lasy, krze, kwiaty i źdźbła — co w mym łonie
Mają kolebkę i grób — pod naciskiem
Twojej zawiści trupim stały się bagniskiem.
Spragniona nicość; jesteś na kształt czary
Dla wojsk pustyni — jedna dla wszystkich kropelka;
A tu wokoło, przez bytu obszary
Miłość, jak światło pod próżni całunem,
Płynie do pieczar, twoim strzaskanych piorunem!».
KSIĘŻYC
W roiska żywych źródeł stopniały;
Płyną i świecą moje oceany,
A w sercu jakiś duch zadrgał rzewnie...
To duch tworzenia. Wszedł niespodziany
W nagie, zimne me łono... O! Twoje to pewnie
Dysze i płonie na moim łonie.
Że kwiaty rosną, klują się źdźbła,
Ruch żywych tworów w łonie mym gra;
Muzyka morza grzmi, grzmi podniebie,
Obłok rozpiera skrzydeł ramiona,
Pączki w mroku i dreszczu już marzą o deszczu.
Ach, to jest miłość — ona to, ona!
ZIEMIA
W twarde węzły korzeni i zdeptane próchno;
Ona — w samą krew listka, kwiatu woń młodziuchną;
Ona — w obłoki, wiatry i gwiazdy błękitu;
Zmarłym od dawna życia powiekę odsłania...
I piją z jej skrytości ducha zmartwychwstania.
Piorunem i wichrami, ona się rzuciła
Na świat z niepojętego istności pomroku
I wstrząsającym ziemię natarciem skłóciła
Chaos myśli — spokojny, bez ruchu — aż w końcu
Męka, trwoga, nienawiść, jak cienie przy słońcu,
Które, skrzywione, srodze z barw prawdy okradło
Piękny ten świat — dziś wierne Miłości odbicie,
Które nad całym rodem, jak nad oceanem
Niebo słoneczne, płynie światłem nieskalanym,
Lejąc z gwiaździstej głębi promienność i życie;
Co się za chorym zwierzem wdziera w rozpadlinę,
Gdzie zdrój uzdrawiający wybiega spod skały;
A gdy wróci z uśmiechem i nuci, i skacze,
Matka, drży, myśląc, że to upiór zmartwychwstały;
Ale wkrótce z radości rzewnie się rozpłacze;
Miłości i pokoju, wiecznie nierozdzielny,
Panujący żywiołom siłą jednolitą,
Jak słońce rządzi, z całą berła aureolą,
Labiryntową Planet rzecząpospolitą,
Krnąbrnie walczących z dziką niebios samowolą;
Gdzie wyrocznią jest boska myśl w sercu goszcząca.
Wszystko tonie we wszystkim jak rzeki w przestworze
Morskim; trud, męka — cicho życia gaj zielony
Przebiegają, jak dziki zwierz, ułaskawiony,
O którym nie myślano, że cichy być może.
Czczych trosk, złych uciech, chuci kornych satelitów
(Duch słaby w przewodzeniu, lecz silny w posłuchu),
Dziś — to okręt beztrwożny, prąd burz jego skrzydłem;
Sternikiem — miłość, która. w pełni fal i ruchu.
Najdzikszą żądzę własnym powściąga wędzidłem.
I barw bryły przenika czar jego natchnienia,
Złota nić, z której matka dzieciom tka sukienki;
Jego mowa — jęk wieczny orficznej8 piosenki —
Do harmonii niebieskiej dostraja posłuszną
Myśl i formę — bez niego niemą i bezduszną.
Stawią się gwiazdy; on je jak stado przelicza,
I płyną dalej; jego rumakiem jest burza;
Gdy wstąpi w eter, bezdno nieba się wynurza;
Pyta o tajemnice, a niebo odrzeka:
«Nie mam ich... odsłoniła mnie dusza człowieka».
KSIĘŻYC
Cień bladej śmierci ustąpił już,
Ta mrozu i snu śmiertelna koszula;
W nowo utkanych gajach świetlanych
Już się kochanków serce rozczula
Mniej silnych, ale tym równych słodyczą,
Co twe doliny dziedziczą.
ZIEMIA
Głaszcze paciorek złoto-kryształowy
Rosy, aż ta się we mgłę skrzydlatą przemieni
I pod błękitne wzbije się namioty,
Sam dzień przeżyje i ponad falistym
Tłem morza ogniorunnym błyszczy ametystem.
KSIĘŻYC
W tym nadśmiertelnym, nieskazitelnym,
Boskim uśmiechu, własnym zachwycie.
Ach! Wszystkie słońca, chór gwiazd bez końca
Zlewają w ciebie moc, czar i życie
I sferę twoją w promienność stroją;
A ty moja, moja, moja!
ZIEMIA
Myśl mą odziergam w rozkoszne marzenia,
Szepcząc w zaczarowanym śnie zwycięskie słowa
Jak młodzian, śpiący pod lubej oczyma,
Gdy wierna jego istoty połowa
Nad zakochanym ciepłą i świetlną straż trzyma.
KSIĘŻYC
Gdy się na ustach duch z duchem spotka,
Z serc tętno, czujność ze źrenic ulata,
Tak gdy na twarz mą padnie twój cień,
Głuchnę, niemieję, mdleję bez tchnień,
Pełen miłości kochanka i brata.
O, najpiękniejsza z okręgów świata!
O, najświetniejsza z przyrody cór,
Tocząca wkoło słońca swój tór;
Modrozielone tło we wszechbycie!
Co się nam bosko, arcyczarownie
Lśnisz ponad wszystkie niebios pochodnie,
W które wcielono światło i życie —
Toż oblubieniec twój kryształowy
Sam się w miłosne rzuca okowy!
Jakby polarnym magnesu tokiem
Wciąż mnie ku sobie przyciągasz okiem;
Jak szalejąca sercem dziewczyna,
Której duch wątły aż się ugina
Pod namiętnością — wiecznie i wszędzie
Wokoło ciebie krążę w obłędzie,
Patrzę a patrzę w tę postać drogą,
Że się napatrzyć oczy nie mogą,
Żem już podobien owej menadzie,
Co patrzy w czarę swą na biesiadzie
W zaczarowanym kadmejskim9 lesie...
Ach! Kędy tylko pęd cię poniesie,
Puszczać się będę w bratnie ściganie
Przez modre, wielkie nieba otchłanie,
Objęciem duszy twej przysłonięty
Od zapadnięcia w próżni odmęty,
Ssać z twego serca — jak pszczółka z kwiatu —
Wdzięk piękna, siły i majestatu.
Tak maść10 niestała kameleona
W to się przebarwia, w co zapatrzona;
Tak oko fiołka żądnie spoziera
Tam, gdzie błękitna gwiazd atmosfera,
Aż się zaleje błękitem jak ona;
Tak się szarawa, wodnista mgła
Lśni ametystem górskiego tła,
Które obściela, gdy zachód zmierzchnie,
I senną kładnie skroń na powierzchnie
Śniegów — a dzionek płakać zaczyna,
Że zgonu słońca bije godzina.
ZIEMIA
W kochanki twej duszę, jak w duszę żeglarza
Błysk światła, co w trwodze otuchę mu stwarza
Pod mgłą, wśród brzeżnego załamu;
O, luby Księżycu, ten dźwięk wypieszczony
Rozdzierga najgłębsze uczucia zasłony,
Czaruje tygrysa, co w pierś mi wbił szpony,
Spragnioną twojego balsamu.
PANTEA
Iskier bijącej, z kąpieli błękitnych
Promieni światła w pośrodku skał ciemnych,
Z potoku dźwięków.
JONA
Ten potok dźwięków już ucichł w oddali,
A tobie jeszcze zdaje się, że z jego
Fali wychodzisz; bo wierzaj mi, siostro:
Te słowa twoje spadają jak cicha,
Przejrzysta rosa, otrząśnięta z ramion
I włosów leśnej kąpiącej się nimfy.
PANTEA
Spod ziemi wschodzi Potęga; spod nieba
Zalewa jakby deszcz nocy; od głębi
Pęka powietrze, jakby się zaćmienie
Wcisnęło w pory światła słonecznego;
Promienne widma, po których w jasnościach
Przebiegał orszak Duchów śpiewających,
Migają, niby blade meteory
W tle zwilgłej nocy.
JONA
Że do mych uszu dolatują jakieś
Słowa.
PANTEA
Tylko podobny do słów... Słuchaj, słuchaj!
DEMOGORGON
Sfero świętej harmonii w postaciach i głosach,
Co zbierasz, obiegając w krąg koło słoneczne,
Miłość, ścielącą twoje drogi po niebiosach.
ZIEMIA
DEMOGORGON
Tej Ziemi, jak i ona na twarz twą spoziera,
A w was ludzie i zwierząt, i ptastwa ród wszystek —
Czczą miłości i piękna stadło tajemnicze.
KSIĘŻYC
DEMOGORGON
Eteryczne mocarstwa, co tam jednolicie,
Za bezmiarami nieba i mlecznymi drogi,
Szczęśliwe elizejskie przybytki dzierżycie.
GŁOS Z WYSOKA
DEMOGORGON
Są obłokiem całunu, nie rysów barwami;
Czyście tam w nieskończoność natury wcieleni,
Znanej wam niegdyś —
GŁOS SPOD ZIEMI
Po nas — wciąż pod zmiennymi płyniemy larwami.
DEMOGORGON
Od sfer duszy człowieka do pierwotnej bryły
Ołowiu, od baszt, których szczyt usrebrza gwiazda,
Do zielsk, z których mdły robak ciągnie karm i siły.
GŁOSY POMIESZANE
DEMOGORGON
Ptaki, ryby — wy, pączki, liście i korzenie;
Wiatry i błyskawice — i ty, nieujęta,
Koczująca otchłani mgieł i meteorów.
GŁOS
DEMOGORGON
Zwodzicielem — zwodzonym, wielkością — ruiną,
Od kolebki do grobu błędnym podróżnikiem
Wśród ciemnej nocy tego dnia nieśmiertelnego.
WSZYSCY
Od niepamięci — wieki wieków je ustrzegą.
DEMOGORGON
Pod czarem Syna Ziemi, chłonącą rozdziawia
Paszczę; a światoburca — dziś jeniec tułaczy —
Zniknął. I oto Miłość ze swojego tronu,
Mądrości serc, po chwilach ostatnich rozpaczy,
Srogich mąk, wpółszaleństwa, powolnego zgonu,
Powstaje nad odmętem, w świt się rozpromienia
I roztacza nad światem skrzydło uzdrowienia.
Wytrwałości — to cztery niezłomne pieczęcie,
Pod których strażą w prochu korzy się Zniszczenie.
I gdyby matce czynów i godzin, Wieczności,
Wyrwał się z rąk bezwładnych wąż12, co w swe pierścienie
Chciałby wcisnąć Jej ducha, zgnieść ciało i kości...
Te pieczęcie Ją zbawią i w moc Jej oddadzą
Berło nad rozbrojoną Przeznaczenia władzą.
Przebaczać zło, czarniejsze od śmierci i nocy,
Wyzywać moc, choć równa byłaby wszechmocy;
Kochać, dźwigać, z nadzieją — aż nadzieja stworzy
Z gruzów swych wymarzony, wielki czyn żywota;
Stać bez drżenia i żalu, gdy czyn już powstanie —
Oto podobna twojej, święty nasz Tytanie,
Piękność, dobro, majestat, swoboda, cześć, cnota
I zwycięskie nad biegiem świata panowanie!
- Oto niesiemy Czas do grobu wieczności — z chwilą „złożenia Czasu do grobu wieczności” kończy się również stara, przedpotopowa kreacja, „behemoty, skrzydlate ryby — byłe książęta w królestwie zwierząt”. Tak przygotowaną Ziemię Prometeusz oddaje Człowiekowi — odrodzonemu „przez Miłość”. [przypis tłumacza] ↩
- Eden — biblijny rajski ogród, miejsce pierwotnej szczęśliwości. [przypis edytorski] ↩
- miriada (z gr.) — grecki liczebnik oznaczający dziesięć tysięcy, używany zwykle w liczbie mnogiej na określenie ogromnej, trudnej do policzenia liczby czegoś. [przypis edytorski] ↩
- samoburczy — samoniszczycielski. [przypis edytorski] ↩
- kosisty (daw.) — uzbrojony w kosę. [przypis edytorski] ↩
- Behemot — biblijny potwór, olbrzymie zwierzę lądowe. [przypis edytorski] ↩
- duszny (daw.) — duchowy; dotyczący duszy. [przypis edytorski] ↩
- orficzny — dotyczący orfizmu, staroż. greckiego nurtu religijnego o charakterze mistycznym, który wywodził swoje początki od mitycznego poety Orfeusza i charakteryzował się wiarą w istnienie boskiej i nieśmiertelnej duszy ludzkiej, uwięzionej w ciele, oraz we wcielanie się duszy po śmierci w inne ciała (wędrówka dusz). [przypis edytorski] ↩
- kadmejski — dotyczący miasta Kadmei, czyli Teb greckich. [przypis edytorski] ↩
- maść — tu: kolor skóry. [przypis edytorski] ↩
- Ziemio! — wszechjednej duszy królestwo przedwieczne — Ostatnim zastosowaniem dogmatu o Duszy świata, o Duchach i Geniuszach żywiołów jest głos Demogorgona do Ziemi, do Księżyca, Słońca i gwiazd, do umarłych. [przypis tłumacza] ↩
- I gdyby matce czynów i godzin, Wieczności, Wyrwał się z rąk bezwładnych wąż — obok tysiącznych znaczeń symbolicznych wąż zwinięty w pierścień, w którym ogon styka się z paszczą, był godłem wieczności. [przypis tłumacza] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Percy Bysshe Shelley
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Prometeusz rozpętany · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/shelley-prometeusz-rozpetany/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Domena publiczna · Feliks Jezierski
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: translation
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.