Źródło i licencja tłumaczenia
AKT III
SCENA I
Pokój wojewody. — WOJEWODA, CHMARA.
WOJEWODA
CHMARA
WOJEWODA
Czemu waść patrzysz na mnie? Co? Zbierz acan ludzi,
Ale cicho, niech się król jegomość nie zbudzi,
Idź — z ludźmi bądź w ogrodzie.
Chmara wychodzi.
Panie! Chryste Panie!
Oto rzecz! W zamczysku moim polowanie
Na gacha1 mojej żony! Chryste! Jezu Chryste!
A dajże tym umarłym światło wiekuiste!
Pomrą! Piekielnie pomrą!
Wychodzi zbrojny.
SCENA II
Mieszkanie wojewodziny. — Okno otwarte na balkon — z jednej strony alkowa zasłoniona firankami.
MAZEPA
włazi oknem.
Żadnego po komnatach szmeru ani błysku.
Doskonale! To pokój kobiecy. Gdzież ona?
Może jeszcze w ogrodzie chodzi zamyślona,
Może u swoich niewiast?
Pokazując na alkowę.
Może tam uśnięta.
Co robić? czy tam zajrzeć? — Alkowo2 przeklęta!
O! Najniebezpieczniejsza z zasadzek, alkowo!
Za tą zasłoną lekką, wiotką, purpurową,
Ona śpi snem różowa, cicha. — Diable! Diable!
Jak ty mnie dręczysz...
Zaziera w alkowę i wraca.
Pusta. — Przysięgam na szablę,
Że nie miałem złej myśli ruszając firanek.
Cóż robić?... Ona przyjdzie... skryję się na ganek,
A na wachlarzu kilka słów do niej napiszę...
Pisząc.
Odeślij twe niewiasty — jestem tu...
Rzuca wachlarz.
Co słyszę?
Kroki dwóch osób... mury te dla mnie fatalne!
Ha! Jeśli mnie odkryją tu, w łeb sobie palnę.
Wchodzi do alkowy i zasłania firanki.
SCENA III
AMELIA, ZBIGNIEW.
AMELIA
ZBIGNIEW
AMELIA
Chce mi się płakać — biedna ja! Biedna!
ZBIGNIEW
AMELIA
A jednak ja nie jestem szczęśliwa. Ja nie wiem,
Co mi jest. Siedząc teraz z tobą pod modrzewiem,
Zdało mi się, że jakaś okropna godzina
Dzwoni w nocnem powietrzu. — Wczoraj moja sina
Szpileczka turkusowa, którą mam po matce,
Złamała się — to mała rzecz! — lecz na okładce
Książki od nabożeństwa zapisałam sobie
Ten dzień, jak zły dzień. — Boże! Skądże przyszło tobie
Odjeżdżać?... ty mi nigdy nie mówiłeś o tem.
Zostanę sama!... Lecz ty odjeżdżasz z powrotem?
ZBIGNIEW
AMELIA
ZBIGNIEW
AMELIA
Jak szpaczek, co jednego nauczony słowa,
Nie rozumie i gada...
ZBIGNIEW
AMELIA
Żegnasz się? — i ty mówisz, że się żegnasz wiecznie!
Ja ciebie nie rozumiem. Chodź! Czoło waszmości
Okropnie zimne.
ZBIGNIEW
klęka przed nią.
AMELIA
Waćpan przede mną strasznie upadłeś. Bóg ze mną!
Ja waćpanu nie mogę nic, prócz łez, ja sama
Cierpię. — Idź waść.
ZBIGNIEW
AMELIA
Dla mojej czystej duszy tak z waćpanem gadać,
Jak gdybym rozumiała. Nie chcę o nic badać...
Ja będę wiecznie Boga za ciebie prosiła.
Nie bój się, my niewinni; Bóg cierpienia zsyła,
Ale można spokojność wyprosić u Boga.
Ja pana żegnam wiecznie — ja jestem uboga,
Nie mam co dać mu prócz łez. — To ciebie nie splami,
Że schylona nad tobą obleję cię łzami;
Ty będziesz je pamiętał, te łzy. Proszę! Proszę!
Proszę te łzy pamiętać... i o mnie. Ja znoszę
Wielkie męki, lecz proszę źle nie myśleć o mnie,
Bo to, co teraz mówię, mówię nieprzytomnie.
Bądź zdrów!
ZBIGNIEW
chce wstać i mdleje
AMELIA
O! Wstań! O! Wstań... to ojciec nasz!
Do wchodzącego wojewody.
Niech pan dobrodziej
Ratuje — twój syn leży mi u nóg zemdlały.
SCENA IV
CIŻ SAMI, WOJEWODA, CHMARA.
WOJEWODA
do ludzi za sceną.
Mój syn tu był na straży.
Do Amelii.
Czyś ty jego struła?
AMELIA
WOJEWODA
AMELIA
WOJEWODA
Gacha3 w komnacie; czarów użyłaś na dziecko.
Wszedł i omdlał.
AMELIA
WOJEWODA
Umiesz ty się wykręcać, czarna ohydnico.
Panie Chmara! Synowi memu pod nos świecą,
Czy żyje?
CHMARA
WOJEWODA
ZBIGNIEW
przychodząc do zmysłów.
WOJEWODA
Panie synu! Nie kryj się waćpan, ja świadomy
Całej rzeczy. — Bogdajby mnie trzasnęły gromy!
Bogdajbyśmy obadwa legli od pioruna...
I ta winna! Ta sądna! Ta przebiegła kuna!
Ta... ta ścierka!
ZBIGNIEW
WOJEWODA
Nic więcej, ona tylko się...
ZBIGNIEW
WOJEWODA
do Amelii.
Ha! Bo też tu się stanie z nami rzecz okropna.
Waćpani mi tu byłaś bardzo nieroztropna!
Waćpaniś prowadziła źle twe ceregiele,
To teraz będą kiry i trumny w kościele;
Przygotuj się waćpani, bo to sprawa czarta.
O! Jaka ty na czole ze wstydu wytarta!
Inna by już mi do nóg padła cała długa
I całowała stopy.
AMELIA
Ale jestem niewinną.
Zbigniew pada do nóg
WOJEWODA
do Zbigniewa.
ZBIGNIEW
WOJEWODA
przerywając.
Złączyliście się...
ZBIGNIEW
WOJEWODA
Aby ją okryć hańbą — niech ci Bóg da zdrowie;
Wybrałeś się tu dobrze z protekcyą wasze.
ZBIGNIEW
Krwią moją, i sam jeden tę winę odkupię.
WOJEWODA
Bez duszy — i ty żadnym gniewem się nie palisz?
Czy twoje młode kości naruszył paraliż?
Czy serce tylko twoje tknięte paraliżem?
ZBIGNIEW
Reszta będzie bez męki. — Syn z pokorą czeka.
WOJEWODA
do Amelii.
AMELIA
WOJEWODA
Ona tu wnet omdleje.
AMELIA
O! Matko Boska! Bądź ty ze mną w tej godzinie.
WOJEWODA
Panie Chmara, poszukać w alkowie.
AMELIA
zatrzymując Chmarę.
Pierwej w tych piersiach srogie utopcie pałasze,
Nim dotkniecie firanek — a ty słuchaj, mężu.
WOJEWODA
AMELIA
WOJEWODA
ZBIGNIEW
Pomyśl, co robisz! Tu się rzecz okropna stanie...
Ja wierzę — i ty musisz wierzyć — o! Mój panie!
O! Mój ojcze! Ty wierzysz? Nieprawdaż?
WOJEWODA
ZBIGNIEW
WOJEWODA
Droczysz — i stoisz tutaj — i jesteś mi katem?...
Dlaczegóż ty jej wierzysz? O godzino sromu5!
Waść by mnie teraz wtrącił do szalonych domu?
A jednak ja mam zmysły wszystkie dobrze zdrowe.
Panie Chmara! Każ ludziom tę straszną alkowę
Zrewidować — tam nie ma okien; nie uciecze,
Tu go waćpani kozak za włosy wywlecze,
Będziesz ssać jego rany i całować w usta,
Położysz się na piersiach — lecz pierś będzie pusta,
Bo ja mu z piersi serce jak oko wyłupię.
Ja waćpani pozwolę potem spać przy trupie,
Jeśli nie będziesz chciała, przywiąże jak sukę.
Ja dam niewiernym żonom okropną naukę,
Będą o niej pamiętać aż Polski nie będzie.
Waćpani będziesz słynąć w sławnych ścierek rzędzie,
Mną będą straszyć dziatwę. — Hej, iść pod kotary!
Ludzie zawołani przez Chmarę chcą iść do alkowy. — Zbigniew staje u wejścia, dobywa szabli.
ZBIGNIEW
Bo ja tu ich nie puszczę.
WOJEWODA
sam daje krok wprzód.
Zbigniew dobywa pistoletu i przykłada sobie do piersi.
ZBIGNIEW
WOJEWODA
AMELIA
Odsłoń firanki, ja wiem, że twój ojciec nie wie,
Co ja cierpię, lecz niech się przekona oczyma.
Oczy są jego sercem, on innego nie ma;
Gdyby miał, ulitowałby się tysiąc razy.
Do wojewody.
O! Panie, ja niewinna! Ja bez żadnej zmazy,
Lecz patrzaj, co ty robisz tu z sercem kobiety?
Patrz! Twój syn do ust kładzie pistolet nabity;
On nie może wytrzymać udręczenia mego,
On się chce zabić, panie.
WOJEWODA
Do ust włożył pistolet i za śmiercią dyszał?
Bo tam za sobą szelest człowieka usłyszał,
Bo ja aż tu słyszałem.
AMELIA
Zbigniewie! Tyś nie słyszał nic? Ten starzec kłamie.
ZBIGNIEW
jakby pasując się z sobą i wpadając w obłąkanie.
Tam nikt nie wejdzie. Piersi Chrystusa czerwona
Siedmią ranami, tam nikt nie wejdzie — o! Boże!
Idzie ku Amelii.
Matko! — macocho.
Cofa się ze wstrętem i znów wraca przed alkowę.
Ojcze, ja się tu położę
Jak pies i nikt nie wejdzie, miej litość nade mną.
Ojcze! O! Ja omdleję, słabo mi i ciemno...
Ja omdleję drugi raz. Ta scena mnie dręczy!
Ojcze! Syn ci na duszę nieśmiertelną ręczy,
Że tam nie ma nikogo, czy ci nie dość na tem?
Ojcze! O! Będzie ze mną tak jak z moim bratem,
Którego ty zabiłeś przed laty niechcący.
Patrzaj, ja cały blady, patrzaj, cały drżący,
Ja słabnę — jeszcze chwila, a serce mi pęknie.
AMELIA
do wojewody.
Ja bardzo cierpię.
WOJEWODA
ponuro.
Zdejmuje ze ściany krucyfiks.
Przysięgniesz na krucyfiks?
ZBIGNIEW
Ojcze! Co myślisz? Kazać przysięgać kobiecie?
Ja sam oto na moje nieśmiertelne życie,
Na tym krzyżu obiedwie położywszy ręce,
Przysięgam. Usta kobiet są jak niemowlęce,
Ich straszliwymi słowy nie potrzeba mazać.
Mój ojcze, daj krzyż, ludziom już można rozkazać,
Aby odeszli.
Na stronie.
Cóż to? I ona się zbliża?
AMELIA
ZBIGNIEW
AMELIA
ZBIGNIEW
cicho do ucha Amelii.
AMELIA
kładzie rękę na krucyfiks.
Na wycierpiane teraz krzyżowe katusze
Przysięgam, że niewinnie byłam posądzona,
Niech wam tak Bóg odpuści.
ZBIGNIEW
WOJEWODA
ZBIGNIEW
WOJEWODA
ZBIGNIEW
Ja sam jestem — jak senny!
WOJEWODA
Niechaj mi tu mularzy przyśle budowniczy.
Chmara odchodzi.
ZBIGNIEW
WOJEWODA
Kaplicę mieć pod bokiem, więc trzeba mularzy.
ZBIGNIEW
WOJEWODA
Spokojny jestem starzec. Choćby teraz w tany,
Tak mi wesoło, tak mnie ta przysięga cieszy.
Gdyby nie to, że śmierci się kościotrup śpieszy
I już stoi nad głową, śmiałbym się na gardło...
Lecz, mości panie, serce już we mnie umarło;
Śmierć się dotknie i kości na proch się rozsypią...
Cyt, cyt, cyt — czy słyszałeś? Jakieś buty skrzypią,
Czemu waść drżysz?
ZBIGNIEW
Wchodzą mularze i Chmara.
WOJEWODA
ZBIGNIEW
WOJEWODA
Wierz, przysięgła na krzyżu, to ja teraz bronię,
Abyś ją waść o krzywą posądził przysięgę.
Zamurować! Na piekieł czerwonych potęgę
Zaklinam się, że nigdy tam nie zajrzą ludzie.
Tam leży tajemnica, tam żeńskiej obłudzie
Jest zamknięta rzecz czarna, dręcząca — tam kara!
Tam po ciemnościach z głodem tłukąca się mara,
Tam letargnik żyjący swego ciała strawą
Ze szklanymi oczyma, z gębą wyschłą, krwawą,
Gryzący ręce. Patrzcie, jak ten mur podrasta.
Otóż to z sercem prawie kamiennym niewiasta,
Żona, co dba o siebie, o honor kobiecy,
Zabójczyni zrobiona nagle z nierządnicy.
Synu! Co wacan myślisz o swojej macosze?
Podczas tych słów, mularze już część wejścia zamurowali. Amelia, która stała zamyślona, rzuca się do nóg wojewody.
AMELIA
WOJEWODA
AMELIA
Pozwól mi, nim alkowę zamurują...
WOJEWODA
AMELIA
WOJEWODA
A przysięgłaś!
AMELIA
WOJEWODA
Gotowi zamurować.
ZBIGNIEW
na stronie.
AMELIA
pokazując na alkowę.
WOJEWODA
AMELIA
ZBIGNIEW
na stronie.
AMELIA
WOJEWODA
Precz od kolan! A wy tam spieszniej z tą robotą.
Rozwiedziemy się, pani; tę obrączkę złotą
Odbierzesz, cudzołożna żono, w konsystorzu.
A teraz mi acani utoniesz jak w morzu.
Pod klucz serce, nie będziesz mnie więcej hańbiła.
CHMARA
WOJEWODA
Na murze krzyż napisać.
ZBIGNIEW
znajduje wachlarz rozłożony, na którym był Mazepa o swojem przyjściu napisał. Czyta i chowa wachlarz.
WOJEWODA
Precz stąd wszyscy, tu będzie królewska kaplica;
A za ołtarzem straszna, trupia tajemnica,
Między tobą, niewierna, a piekłem chowana.
O! Straszliwa to ściana! Bolesna to ściana!
Do Chmary.
A wy, co tam byliście tego muru bliscy,
Milczcie. Et requiescat in pace7! I wszyscy
Precz stąd.
Wychodzą wszyscy. Wojewoda ostatni żonę za rękę na pół omdlałą wyciąga.
- gach (daw., gw.) — kochanek. [przypis edytorski] ↩
- alkowa (daw.) — sypialnia. [przypis edytorski] ↩
- gach (daw., gw.) — kochanek. [przypis edytorski] ↩
- pasjonat — człowiek w gniewie. [przypis edytorski] ↩
- srom (daw.) — wstyd. [przypis edytorski] ↩
- konterfekt (daw.) — portret. [przypis edytorski] ↩
- Et requiescat in pace (łac.) — i niech spoczywa w pokoju. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Juliusz Słowacki
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Mazepa · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/slowacki-mazepa/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.