XIII.Wycieczka w krainę wiecznych lodów

Nie od razu ośmielono się powiedzieć milionerowi o projekcie tak niespodziewanie powziętym; naradzano się tylko w kajucie Edwina nad tym, w jaki sposób złamać upór Samuela Hintona, który chciał koniecznie wrócić do Chicago bez straty czasu.

Edwin, znając spryt kobiecy swojej siostry, postanowił wciągnąć ją do spisku.

Sprowadzono więc młodą pannę na wspólne narady i wtajemniczono ją w całą historię.

Miss Ewa zmieniła cokolwiek swe niedawne pojęcia o żegludze powietrznej; zaufanie, żywione przez Jerzego do samolotu, udzieliło się i jej także.

Człowiek poważny i mądry, a za takiego miała Airmana, nie upierałby się przy swoim projekcie podróży naokoło świata napowietrznym statkiem, gdyby jego „Kondor” nie przedstawiał wysokich gwarancji. Widziała zresztą „Kondora” w locie, chociaż w niefortunnej dla niego chwili, i przejęła się bardzo doniosłością wynalazku.

Spodziewano się więc z jej strony mocnego poparcia.

Miss Ewa zainteresowała się bardzo odnalezieniem balonu na wyspie; wypowiedziała jednak słuszne zdanie, że nie należy przypominać mister Hintonowi o tej nieudanej próbie dotarcia ponad lodami do bieguna. Dlaczegóżby nowe usiłowanie miało doznać takiego samego niepowodzenia?

— Czy nie lepiej od razu wystąpić z projektem zapuszczenia się jak najdalej ku północy?

— Wyda się to ojcu kaprysem, nic więcej — rzekł Edwin.

— Od was zależy nadać wyprawie poważny charakter.

— Czy jest na statku zapas benzyny? — zagadnął przezorny inżynier.

— Tak, jest kilka beczek — odpowiedział Bolton.

Miss Ewa wzięła na siebie oznajmienie o wyprawie ojcu i wywiązała się z zadania wcale zręcznie. Pod wpływem jej argumentów milioner zmiękł o tyle, że zgodził się poświęcić tydzień swego drogiego czasu i posunąć się, o ile można, na północ od Cieśniny Beringa, a nawet pozwolił Edwinowi wziąć udział w tej krótkiej, jak go zapewniała córka, wycieczce na północ.

Młoda panna, jak się pokazało, miała wielki wpływ na ojca, nic więc dziwnego, że milioner, choć po długim wahaniu, zgodził się oddać na usługi Airmana i Edwina swój statek.

Dużą trudnością do pokonania było załadowanie samolotu na pokład, ale tym zajął się energiczny kapitan Bolton. Za pomocą dwóch silnych kranów1 okrętowych, którymi rozporządzał jacht, wciągnięto podwieszony na łańcuchach samolot i umocowano go tak, aby nie mógł się poruszać.

Tutaj przymocowano go starannie linami, tak iż kołysanie się statku nie mogło wyrządzić mu żadnej szkody.

Okręt ten, doskonale zaopatrzony we wszystko, stanowić miał cenną podstawę operacyjną dla zuchwałej wyprawy pod biegun.

Podniesiono nazajutrz kotwicę i podróż rozpoczęła się.

„Złota Strzała” pruła swym wysmukłym kadłubem ultramarynową2 toń, na której zniżające się słońce znaczyło długą, ginącą w nieskończoności, złocistą drogę. Droga ta prowadziła prawie prosto na samą północ. Wyglądało to, jakby dobre duchy słały wstęgę złotą jachtowi i zapraszały go w dalekie, tajemnicze krainy, gdzie się rodzą góry lodowe i boreasze3. Dzienna gwiazda na krótko zniknęła pod widnokręgiem, ale wspaniała zorza4, pełna purpury, fioletów i pereł, nie zgasła na niebie ani na chwilę.

Rano jednak kapitan Bolton przyszedł z wieścią przykrą. Kiedy nasi podróżni, obudzeni z krótkiego snu, wyszli na pokład, przed oczami ich rozesłała się olbrzymia ławica5, ciągnąca się hen, daleko, jak tylko oko sięgnąć mogło. Tu leżał kres żeglugi wodą. „Złota Strzała” wygasiła połowę palenisk i lekko kołysała się przed tamą, która nagle wyrosła na jej drodze.

W południe oznaczono położenie geograficzne. Okazało się, że jacht dotarł pod 73° 25’ szerokości północnej i 168° długości zachodniej.

— Dalej nie posunę się ani na milę! — oznajmił smutno kapitan Bolton, zbadawszy lody przez doskonałą lunetę morską z wysokości bocianiego gniazda.

„Złota Strzała” zarzuciła więc kotwicę na polu lodowym i zaczęto przygotowania do zuchwałej wycieczki.

Temperatura sprzyjała zamiarom, termometr bowiem wskazywał zaledwie cztery stopnie poniżej zera. Było więc ciepło, jak na lato podbiegunowe, i należało korzystać z warunków, które rzadko się tutaj zdarzają. Sierpień kończył się, we wrześniu bywa równie pogodnie i ciepło, ale najwyższe, że się tak wyrazimy, „upały” nie przekraczają w krainach wiecznego lodu nigdy jakichś paru stopni ponad zero.

Pogoda także nie pozostawiała nic do życzenia. Wiał lekki wiatr od południa, który tylko mógł pomóc „Kondorowi” w jego podróży. Słowem — wszystko składało się jak najlepiej.

Samuel Hinton wpadł na genialny pomysł zużytkowania radia dla celów wyprawy.

— „Złota Strzała” ma doskonałe przyrządy do telegrafowania bez drutu — rzekł. — Możemy przesyłać wiadomości na odległość kilku tysięcy kilometrów. Zabierzcie zatem przyrządy telegraficzne, a będziecie stale wiedzieli, co się z nami dzieje.

— A czy wy będziecie także otrzymywali od nas wiadomości? — zagadnął Airman, któremu ten projekt niezmiernie się podobał.

— W pewnych granicach, tak. Wasz przyrząd nie jest tak potężny jak nasz, nie macie anten, czyli masztów z drutami, a takie anteny są niezbędne do puszczania na wielką odległość fal elektrycznych; jednakże, jeżeli zużytkujecie szkielet metalowy waszego samolotu, to będziecie mogli przesyłać depesze, jak sądzę, przynajmniej na tysiąc kilometrów.

Niezwłocznie więc zabrano się do zmontowania stacji radiotelegraficznej na samolocie. Nie zabrało to wiele czasu.

Wszystkie niepotrzebne albo niezdatne do wycieczki w lodową krainę przedmioty pozostawiono, jako zbyteczny balast. Natomiast zabrano broń, ciepłą odzież, kompasy, mapy, sekstans, chronometr, narty, odpowiednie obuwie i worek do spania z futra, bardzo lekki, ale nieoceniony na wypadek, gdyby coś zatrzymało dłużej pod biegunem podróżników.

Przygotowania te zajęły cały dzień. Nazajutrz rano — chociaż trzeba powiedzieć, że nocy o tej porze wcale pod szerokością siedemdziesięciu paru stopni nie ma6 — jacht przybił do grani pola lodowego i znowu za pomocą kranów spuszczono samolot, tym razem na gładką powierzchnię lodu. Zrobiono próbny lot. „Kondor”, pomimo kąpieli i przymusowego wypoczynku, unosił się, jak jego imiennik, pewien siebie i potężny. Motor pracował doskonale, a Nills, zapytany o niego, ręczył głową, że wszystko znajduje się w porządku.

Wobec tego Edwin, żegnany z bijącym sercem i tajemnie ocieranymi łzami przez miss Edytę, westchnieniami zaś i pocałunkami przez kochającą siostrę, a uściskami ze strony towarzyszy, siadł obok Airmana, który z zimną krwią, nie wdając się w ceremonie pożegnalne, chwycił za ster samolotu.

—- Baczność!

Nills puścił w ruch śmigło, motor zaczął szumieć i „Kondor”, potoczywszy się z zadziwiającą łatwością po gładkiej powierzchni, wzleciał lekko nad pole lodowe.

— Będziemy się kierowali po linii możliwie prostej na północ — rzekł Airman. — Zależy nam na tym, żeby nie zbaczać z drogi; w ten sposób oszczędzimy opału. Nie obawiam się żadnych przeszkód, bo te, z jakimi walczyli zwyczajni podróżnicy, nas nie mogą powstrzymać, a wyższe góry lodowe z łatwością wymijać potrafimy przy jasności dziennej.

— Czy będziemy lecieli z najwyższą szybkością? — pytał Hinton.

— Nie, przekonałem się bowiem, że motor pracuje najekonomiczniej, jeżeli lecimy nie więcej nad dwieście kilometrów na godzinę. Podnosząc chyżość7 lotu do maksimum, narażamy się na to, że maszyna może się popsuć, to raz; a po wtóre, opór powietrza tak dalece wzrasta, że do pokonania go trzeba wypalać potrójną niemal ilość benzyny.

Edwin patrzył w dół. Pole lodowe było pełne nierówności. Wzgórza, pokryte kilkoma warstwami śniegu, ciągnęły się daleko, a spomiędzy nich tu i ówdzie wystawały jakieś wyższe szczyty. Żaden z nich nie przekraczał jednak wysokości kilkunastu metrów.

Ale okazało się, że pole lodowe nie było tak obszerne, jak nasi żeglarze powietrzni przypuszczali. Nie upłynęło bowiem dwadzieścia minut, kiedy ustąpiło ono miejsca popękanej ławicy. Ławica ta, składająca się z kry grubej na metr albo półtora, nosiła na sobie wyraźne ślady ciśnienia lodów — tajemniczego zjawiska, opisywanego przez wielu badaczy stref polarnych. Lodowce wskutek parcia na siebie kruszą się w wielu miejscach i spiętrzają z łoskotem działowych strzałów w wały, nieraz na kilkanaście metrów wysokie i długie na kilka kilometrów. Wały takie są właśnie główną zaporą dla podróżników, łączą się bowiem w rodzaj sieci, którą nasi żeglarze z wysokości stu metrów doskonale mogli obserwować. Był to niekończący się labirynt komórek lodowych, z których podróżnicy muszą albo wyrąbywać się toporami, jak Cagni8, który dotarł cokolwiek dalej od Nansena na północ, albo też wydostawać się z trudem, przenosząc na rękach ciężko ładowne sanie.

Teraz dopiero Edwin zrozumiał, na czym polegają trudności wypraw podbiegunowych i jak idealnym, zdumiewającym wynalazkiem jest „Kondor” unoszący ich na swych skrzydłach ponad tymi nieprzebytymi niemal przeszkodami, z szybkością dwustu kilometrów na godzinę.

W myśli przesuwały mu się obrazy strasznych trudów ponoszonych przez badaczy, którzy chcieli zbliżyć się do końca osi ziemskiej.

Anglik Parry9 w 1827 roku dotarłszy z okrętem do Spitsbergenu, rozpoczął z trzema oficerami i dwudziestoma czterema majtkami wyprawę na saniach, które ciągnęli ludzie. Wyprawa napotykała jednak wały lodowe jeden za drugim, doznając nieprzezwyciężonych przeszkód na każdym kroku. Żeby zdać sobie sprawę, jak wyczerpująca była ta podróż, dość przypomnieć, że w ciągu dnia nie zdołano nieraz posunąć się dalej aniżeli na milę angielską! Po trzydziestu sześciu dniach ciągłej walki z lodowcami przebyto zaledwie trzysta dziewiętnaście kilometrów. Wyprawa dotarła do punktu odległego jeszcze o osiemset jedenaście kilometrów od bieguna. A i tę przestrzeń przebyto częścią10 łodziami, które ciągnięto na sankach. Parry przekonał się, że podczas lata śnieg staje się grząski, a lody pękają; nie podobna więc po krach dotrzeć do bieguna. Trzeba czekać do jesieni, ale wówczas mrozy dochodzą do czterdziestu kilku stopni!

Wielu męczenników spoczywa w krainie wiecznych lodów i półrocznej nocy biegunowej!

Imiona tych bohaterów, prócz kilkunastu nazwisk jaśniejących szczególniejszym blaskiem chwały, poszły w niepamięć.

W 1875 roku kapitan Markham11, wysłany przez Naresa12 z Ziemi Granta13, pomimo znacznych ulepszeń w technice podróżniczej, nie posunął się dalej od Parry’ego, bo zrobił zaledwie sto kilometrów po lodzie, wycierpiawszy wiele od zimna i głodu. Greely14 wysłał kapitana Lockwooda15, który także z wielkim mozołem w 1881 roku posunął się na saniach cokolwiek dalej. I on jednak nie zdołał przebyć więcej aniżeli czterysta osiemdziesiąt kilometrów. I za jaką cenę! Nansen, używając lekkich saneczek grenlandzkich i zaprzęgu psów, posunął się, dzięki swej sile i wytrwałości, znacznie dalej, bo poza 86° szerokości.

Dzieliła go od bieguna przestrzeń zaledwie czterystu dwudziestu kilometrów, ale nie mógł nawet marzyć, żeby ją przebyć; zabrakło mu żywności i omal nie zginął z głodu ze swym towarzyszem. Ocaliło ich szczęśliwe polowanie i spotkanie wyprawy amerykańskiej na Ziemi Franciszka Józefa16.

Cagni wziął się na sposób: pozakładał bowiem pomocnicze składy zapasów żywności na obranej drodze; miał także psy, lekkie sanki i odważnych towarzyszy, a pomimo to, po stu czterech dniach spędzonych na ruchomych lodowcach, żywiąc się w końcu psim mięsem, zdołał posunąć się zaledwie o pięćdziesiąt cztery kilometry dalej od poprzednika. Nieskończony szereg wałów lodowych, składających się z bezładnie spiętrzonych odłamków kry, stwarzał takie przeszkody podróżnikom, że ci, wyczerpawszy siły i zasoby, musieli się cofać. Słowem — nie powiódł się żaden ze szturmów przypuszczonych do twierdzy, poza którą ukrył się biegun północny.

„Kondor” płynął bardzo szybko ponad zmieniającą się ciągle ławicą lodową. Często natrafiano na zatoki i wielkie szczeliny w lodzie, w których igrał Ocean Lodowaty ciemnoniebieską, wpadającą w szmaragdowy odcień falą; ale te obszary wolnego od kry morza nie miały nigdzie więcej nad kilkanaście kilometrów szerokości. Raz tylko samolot szybował ponad jeziorem mającym zamiast brzegów spiętrzone wały lodowe; ciągnęło się ono na trzydzieści może kilometrów.

Edwin siedział na swoim miejscu, obok człowieka-ptaka, który, jak zwykle, z zimną krwią dzierżył ster w dłoniach.

— Doprawdy, podróż pod biegunem idzie nam zbyt gładko — rzekł, nie odwracając głowy Jerzy. — Nie ma pan pojęcia, jakiego uczucia doznaję, kiedy sobie pomyślę o trudach znoszonych przez tylu podróżników, którzy musieli przedzierać się krok za krokiem przez wały złożone ze spiętrzonych straszliwie odłamów kry. Toż to męka prawdziwa i wstyd mi niemal, że ja przelatuję z taką bajeczną lekkością ponad tymi przeszkodami, z którymi walka pochłonęła zdrowie i życie tylu dzielnych ludzi!

— Nie wiadomo, co nas jeszcze czeka — odparł Edwin. — Obawiam się, czy w tym chaosie znajdziemy miejsce zdatne do wylądowania. Jak dotąd, nie widzę równej powierzchni, chociaż zrobiliśmy ze sto kilometrów.

— Musimy w razie potrzeby opuszczać się na powierzchnię wody — rzekł, zamyślając się Airman.

Edwin miał pełnić podczas podróży obowiązki meteorologa i przyjmować depesze radiowe, gdyby nadchodziły, a niezależnie od tego musiał wziąć na siebie obowiązki palacza i dawać baczenie na motor.

Znał on już dobrze tę duszę „Kondora”; ucho jego chwytało wszelkie, najsubtelniejsze nawet różnice w wydawanych przez maszynę dźwiękach, różnice, które były jakby mową żelaznego systemu cylindrów, tłoków i dźwigni.

Wiedział, co znaczą wybuchy nagłe i głośne, podobne do gniewnego szczekania olbrzymiego brytana17, przypominające syczenie węża, to znów głuche albo ostre dźwięki. Tymi dziwacznymi, a tak różnorodnymi odgłosami motor mówił opiekunowi o swoich potrzebach i dolegliwościach, groził, uskarżał się niby żywa istota.

Edwin znał o tyle tę mowę stalowego pracownika, że potrafił zadośćuczynić jego życzeniom, chociaż zdarzało się, że nie rozumiał jakiejś skargi. Wtedy, zaniepokojony, pytał siedzącego przed nim Airmana, a ten dawał mu nieomylne wskazówki.

Słońce zniżało się, rzucając mocno skośne promienie, które zapalały na wzgórkach lodowych złociste iskry. Bryły, na wpół przezroczyste, płonęły w nich jak olbrzymie, szlachetne opale wszystkimi barwami tęczy.

Mewy i jaskółki morskie oddawały się tam z zapałem rybołówstwu: spadały jak kamień w błękitnoszmaragdową toń i po chwili wzlatywały ze zdobyczą w dziobie. Petrel drapieżny czatował w błękitach na szczęśliwych łowców i rzucał się za nimi w pogoń. Mewa, uciekająca w trwodze, wypuszczała z dzioba rybę, petrel chwytał ją w powietrzu i połykał chciwie. Scena podobna odbyła się parokrotnie tuż ponad głową Edwina śledzącego z zajęciem życie skrzydlate.

Ptaki wydawały się panami wszechwładnymi krainy wiecznych lodów i przestrzeń bieliła się od tysięcy bijących w powietrzu skrzydeł; rozgwar ptasich głosów rozchodził się w dali, brzmiał jakby niemilknący chór.

Nigdzie nie natrafiano na wolne od lodów morze. Nansen i Cagni mieli słuszność utrzymując, że olbrzymi ocean podbiegunowy, niewiele ustępujący rozległością Atlantykowi, nie pozbywa się w ciągu roku ani na jedną chwilę lodowych więzów. Lata w tych wysokich szerokościach nie ma wcale.

Gdy temperatura podnosi się wyżej zera, wiekowe lodowce nieco odtajają w promieniach słońca. Tworzą się strumyki i jeziora, ale te strumyki płyną w łożyskach lodowych; jeziorka, głębokie nieraz na parę metrów, także mają dna z lodu; lód i lód, niezniszczalny, opierający się nawet półrocznemu dniowi, podczas którego słońce nie schodzi z widnokręgu! Lód na lądach tworzy formacje niemal tak stare jak skały, na których spoczywa.

Podczas lata skorupa, skuwająca morza polarne, tylko nieco się rozluźnia, pęka i błękitne oko morskie patrzy tu i ówdzie swobodnie w niebo, które się w nim przegląda. Mieszkańcy tych pustkowi budzą się na kilka miesięcy do życia — ptactwo przylatuje z południa.

Ten gwar, to życie bujne i śpieszne trwa, dopóki słońce nie spocznie nad samym horyzontem i nie wyjawi zamiaru zstąpienia na szereg miesięcy w przepaści oceanu, a noc ametystowa18, jednolita, ukoronowana cudną zorzą biegunową, nie wróci na swój mroźny tron, iskrzący się w promieniach księżyca milionami brylantów.

Ale w tej chwili gwiazda dzienna stała jeszcze dość wysoko nad lodami; zniżała się wprawdzie nieco ku widnokręgowi o północy, ale potem, nie dotykając go, znowu sunęła wyżej, zakreślając bez przerwy koło.

Podróż była tak szybka, że Edwin mimo woli czuł jakiś niewytłumaczony lęk — lęk ludzi, którzy doznają zbyt wielkiego szczęścia, którym trudne sprawy udają się zbyt łatwo. Ludzie tacy, w nadmiarze powodzenia pogrążeni, żywią w głębi duszy taką właśnie trwogę przed możliwą zmianą losu.

Zadziwiająco piękna była pogoda! Jak gdyby sprzymierzyła się z naszymi szczęśliwcami. Słońce promieniało uśmiechem, rzucając olbrzymi cień „Kondora” na srebrzyste lodowce.

Kiedy w południe wylądowano dla określenia szerokości geograficznej, Edwin, powtórzywszy pomiary wysokości słońca za pomocą sekstansu, znalazł liczbę 85° 48’ szerokości północnej, a 165° 10’ długości zachodniej od Greenwich. Znaczyło to, że w ciągu tak krótkiego czasu „Kondor” zbliżył się o przeszło siedem stopni ku północy i znajdował się niewiele dalej od bieguna aniżeli sławny Nansen i Cagni.

Sprawdziwszy jak najsumienniej te wyniki, Edwin śpiewał z radości. Szczęśliwi żeglarze uścisnęli sobie dłonie.

— Wieczorem będziemy się znajdowali nad samym biegunem! — powiedział Jerzy takim tonem, jakby chodziło o jakieś znane od dawna miejsce na powierzchni kuli ziemskiej.

— Nie, to nie może być, ja chyba śnię! — zawołał Edwin, pocierając czoło. — A może byśmy zatrzymali się tutaj do jutra?

— A to po co? — zaśmiał się Jerzy. — Pogoda jest ładna, należy z tego korzystać.

—- Ja się po prostu boję. Nie wiem czego, ale nie potrafię się oprzeć jakiemuś złemu przeczuciu —- mówił Edwin, biegając po polu lodowym, na którym spoczął „Kondor”.

— Et, nie pora na takie mazgajstwa! — zawołał Airman. — Teraz powinniśmy wytężyć całą naszą energię, a nie poddawać się fali uczuć, która chce osłabić naszą wolę. No, siadajmy natychmiast! Pilno mi przebyć ten kawałek drogi!

— Kawałek! — wybuchnął Hinton, podnosząc ręce do nieba, jakby protestował przeciwko lekkomyślnemu wyrażeniu się towarzysza. — Ależ nie! Należy wypocząć, zjeść obiad, doprowadzić nerwy do porządku. Rozstawię namiot; niech się pan zdrzemnie cokolwiek. Musi pan być wypoczętym, musi pan pewną ręką i okiem niezmąconym kierować „Kondorem” w tej ważnej chwili.

Airman potrząsnął głową.

— Nie zmrużyłbym powiek ani na chwilę. I we mnie dzieje się coś dziwnego, czego nie odczuwałem dawniej. Gorączką mnie zaczyna palić. Lećmy, lećmy prędzej! Każda godzina jest droga...

Hinton jakiś czas wahał się, ale nie mógł się oprzeć tym słowom. Skinął głową. Wtedy człowiek-ptak, zjadłszy tylko parę tabliczek czekolady, zajął swoje stanowisko. Motor zaczął wnet działać i „Kondor” znów wzleciał ponad płaszczyznę lodowców, kierując się zuchwale ku wielkiemu swemu celowi.

Młodzieniec wyrzucał sobie, że nie opanował gorączki swej własnej i swego towarzysza. Lecieć przez dziesięć czy dwanaście godzin bez przerwy, na to potrzeba było żelaznej wytrwałości. A w gruncie rzeczy pośpiech taki nie tylko że nie był potrzebny, ale, przeciwnie, mógł się okazać fatalnym w skutkach. Każdy żołnierz, który ma o świcie wystąpić do krwawego boju, powinien wypocząć należycie i zebrać siły na decydującą chwilę.

Ale Edwin nie miał dość woli, żeby postąpić według wskazówek rozsądku. Lecieli więc znów z zawrotną szybkością. Hinton czuł, że wibracje motoru stały się znacznie silniejsze, i spostrzegł, że człowiek-ptak poddaje coraz więcej benzyny do cylindrów.

Widać, że i on był już ogarnięty szałem niecierpliwości.

— Nie, nie śpiesz się pan tak! Może się coś w maszynie popsuć! — błagał Edwin, powoli wracając do równowagi.

Ale człowiek-ptak nie zważał na jego słowa.

Samolot leciał tak przez półtorej godziny.

Nagle motor zaczął oddychać nienormalnie, wybuchać od czasu do czasu. Było to ostrzeżenie, że cylindry zbyt silnie się rozgrzały. Edwin dotknął dłonią ramienia towarzysza.

Człowiek-ptak usłyszał jednak sam tę skargę motoru i za chwilę „Kondor”, zakreśliwszy wielkie półkole, usiadł lekko jak albatros na równej ławicy zasłoniętej od strony wiatru szeregiem lodowych pagórków.

Tutaj miano przenocować, a raczej wypocząć przez dziesięć godzin.

Pierwszym czynem na obozowisku było oznaczenie szerokości geograficznej. Słońce zakreślało niemal poziomy krąg na niebie, stąd trudność niemała, zwłaszcza że mgła wisiała nad widnokręgiem i tarcza słoneczna nie miała wyraźnych konturów. Ale człowiek-ptak doskonale znał się z sekstansem i po trzykrotnych pomiarach otrzymał wreszcie liczbę bardzo zbliżoną do rzeczywistości.

Edwin stał nad nim i czekał niecierpliwie wyniku.

— Ile? — zagadnął.

— Pokazuje się, że lecieliśmy z nadzwyczajną szybkością — rzekł Jerzy. — „Kondor” jest istotnie doskonałym żeglarzem powietrznym. Robiliśmy bowiem czterysta kilometrów na godzinę i znajdujemy się mniej więcej pod 88° 22’ szerokości.

Zanim jednak nasi podróżnicy udali się na spoczynek, aparat iskrowy zaczął się poruszać. Znak to, że wysłano z jachtu depeszę. Brzmiała ona, jak następuje:

Nadchodzi burza z południowego wschodu. Podnosimy kotwicę i oddalamy się od pola lodowego. Kiedy pogoda nastanie, dotrzemy jeszcze dalej na północ. Dotąd na pokładzie wszystko w porządku.

Hinton, Bolton, Ewa, Edyta, Burnett, Nills

— To niedobrze! — rzekł Jerzy, odczytawszy depeszę iskrową. — Wprawdzie nie ma obawy, żeby burza dosięgła aż do bieguna, ale „Złota Strzała” może być narażona na niebezpieczeństwo większe aniżeli my tutaj.

Edwin także zamyślił się głęboko. Leżąc w worku, przeniósł się myślą w te odległe strony, gdzie pozostała miss Edyta i jej towarzysze: może teraz walczą z burzą? Airman, który chciał czuwać pierwszy, spoglądał niespokojnie na barometr. Ten jednak szedł w dalszym ciągu w górę. Nic nie zwiastowało zmiany pogody. A jednak „Złota Strzała”, tam, w dali, walczyła z burzą! Co za cudowna rzecz ten samolot, no i telegraf bez drutu, który potrafi uprzedzić o burzy, szalejącej gdzieś daleko!

Tak myśląc, Edwin zasnął smacznie w futrzanym worku, pod jedwabnym namiotem, w mile przenikającym całą jego istotę cieple. Podniecony bliskim sąsiedztwem bieguna, nie mógł jednak długo spać.

Jeszcze nie upłynęło sześć godzin, kiedy opuścił worek i ciepłe miejsce zaofiarował Jerzemu, który był bardzo znużony.

Człowiek-ptak pogrążył się zaraz we śnie głębokim, niemal letargicznym, który trwał całe dziesięć godzin, ku wielkiemu zniecierpliwieniu Edwina.

Kiedy Airman wyszedł nareszcie z namiotu, Edwin powitał go jak zmartwychwstałego.

— Nigdy jeszcze noc, a raczej dzień nie wydał mi się równie długi! — zawołał. — Takie kolejne czuwanie zabiera nam wiele drogiego czasu i gdybyśmy wyruszyli po ośmiogodzinnym wypoczynku, już byśmy mieli pod nogami koniec osi ziemskiej!

— Czekają nas wzruszenia przyjemne albo i przykre, w każdym razie silne — rzekł Jerzy. — Musimy zatem mieć wypoczęte nerwy. Teraz już będziemy lecieli bez przerwy.

— Jeżeli obliczenia pańskie nie zawierają błędu, powinniśmy dotrzeć tam za dwie godziny mniej więcej.

— Na pewno są trafne, jak to zresztą sprawdziliśmy obaj. No, zajmuj pan swoje miejsce!

W milczeniu przygotowano samolot do podróży.

Edwinowi biło serce, kiedy siadał obok człowieka- ptaka.

„Kondor” wzbił się w powietrze wśród ogłuszającego krzyku skrzydlatych rzesz, zatoczył parę kół i skierował się ku północy.

Niebo, dotąd pogodne, zawlokło się obłokami; zerwał się dość silny wiatr przeciwny; zanosiło się na zmianę pogody, gdyż i barometr opadał po trochu.

Pomimo to olbrzymi ptak leciał z szybkością około dwustu kilometrów na godzinę.

Edwin obserwował okolice podbiegunowe, które dzięki zdumiewającemu wynalazkowi odsłaniały przed nim odwieczne swe tajemnice.

Stare, rozległe ławice, wały, nawet góry lodowe znikły tutaj — dowód najlepszy, że ziemi nigdzie w pobliżu nie było.

Młodzieniec wziął aparat fotograficzny i co pół godziny dokonywał zdjęcia z wysokości jakichś paruset metrów.

Nagle Edwin poczuł, że wibracje motoru zaczynają słabnąć. Jerzy zamierzał opuścić się na srebrzysty całun.

— Czy już? — zagadnął Hinton.

Dowódca wyprawy skinął głową.

Za chwilę kolosalny ptak usiadł lekko na gładkiej powierzchni lodu.

— Jeżeli się nie pomyliłem, znajdujemy się na biegunie północnym albo tuż obok niego! — rzekł Airman, zeskakując ze swego miejsca.

Edwin chciał naśladować towarzysza, ale wzruszenie nadmierne podcięło mu nogi.

Zeszedł wreszcie na krę i ogarnął wzrokiem pustynię lodową, wpośród której spoczął samolot.

— Biegun? Tutaj?

— Zaraz się przekonamy! — odparł Airman z uśmiechem, wyjmując ze skrzynki sekstans i chronometry.

Człowiek-ptak zabrał się do pomiarów astronomicznych, ale wnet natknął się na nieprzewidziane trudności. Spostrzeżono, że słońce nie obracało się, zakreślając ognisty krąg wzdłuż całego horyzontu, lecz stało w jednym punkcie na niebie. Było to zjawisko tak oryginalne, że nasi podróżni przyglądali mu się z ciekawością nadzwyczajną.

Pomimo to Airman oznaczył, jak potrafił najdokładniej, wysokość słońca i, porównawszy otrzymane liczby z tablicami astronomicznymi, potrząsnął głową.

— Nie jesteśmy jeszcze na samym biegunie. Brak nam dziesięciu minut, ponieważ minuta ma na biegunie wartość tysiąca ośmiuset sześćdziesięciu metrów, jesteśmy przeto od końca osi ziemskiej oddaleni o osiemnaście kilometrów z okładem.

Hinton powtórzył pomiary, ale przy parustopniowym mrozie trudno mu było manewrować delikatnymi śrubkami. Nadto ręka trzymająca sekstans drżała mu lekko, dość że otrzymał liczbę różniącą się o sześć minut od obserwacji towarzysza.

— Teraz już nic nie wiem! — zawołał zniechęcony.

— W takich warunkach trudno określić szerokość geograficzną z pomyłką mniejszą nad parę minut — rzekł Jerzy. — Dlatego też nigdy nie uda się ani nam, ani naszym następcom wyznaczyć z całą dokładnością położenia bieguna.

— Tak, ale należy zbliżyć się doń jak najbardziej. Siadajmy na „Kondora” i przelećmy jeszcze z dziesięć kilometrów. Tylko w jakim kierunku?

— Na samym biegunie, który jest nieruchomy, słońce pozornie stoi w miejscu. Jedyną pewną wskazówkę dać nam może gwiazda biegunowa, która tutaj powinna się znajdować w samym zenicie. Cóż z tego, kiedy jest biały dzień. Czekać zaś nocy polarnej, która trwa tu akurat pół roku i rozpoczyna się z dniem 23 września, nie możemy.

— A zatem nie możemy nigdy powiedzieć: biegun ziemski jest tu, w tym miejscu?! — zawołał rozgoryczony Edwin.

— Naturalnie. Zwłaszcza że ten biegun nie leży na lądzie, lecz pośród ruchomych lodów, gnanych przez prądy i wichry.

— To okropne! Nie zastanawiałem się nigdy nad tym.

— Pamiętaj pan jeszcze, kochany panie Hinton, że oś ziemska zmienia ciągle swoje położenie, że co kilka tysięcy lat inna gwiazda będzie Gwiazdą Polarną.

— Tak. Jest to zjawisko dobrze znane w astronomii — przytwierdził Edwin. — Trzeba też uwzględnić łamanie się promieni świetlnych w atmosferze, skutkiem czego gwiazdy stają się widzialne, choć w istocie znajdują się jeszcze pod horyzontem. Jednym słowem — tysiąc okoliczności sprzysięgło się przeciw nam! Nic nie jest pewne tu, pod biegunem! Nie masz ani godziny, ani stron świata...

— I nie może być mowy o południu, o środku dnia... Przecież jesteśmy w punkcie przecięcia się wszystkich południków. Można więc przyjąć, że znajdujemy się pod każdym południkiem, a zatem, kochany Edwinie, jest teraz tak dobrze północ, jak piąta rano albo południe. Mamy tu jeden półroczny dzień i takąż noc.

— Chaos! — jęknął młodzieniec, chwytając się za głowę. — W każdym razie lećmy, zróbmy wszystko, co leży w naszej mocy.

Airman zgodził się.

„Kondor” przeleciał jeszcze dziesięć kilometrów na równym tutaj pancerzu lodowym.

— To tu! — zawołał Hinton, wyskakując.

Po kilkakrotnych pomiarach, które za każdym razem dawały inne cyfry, podróżni nasi doszli ostatecznie do przekonania, że nigdy nie zdołają dokładniej aniżeli w przybliżeniu do pięciu kilometrów oznaczyć położenia bieguna północnego.

Zresztą było to dla nich całkiem zbyteczne. Biegun północny, jak już można się było zorientować, leżał nie na lądzie, ale pośród odwiecznej pustyni lodowej, na ławicach wędrownych, na których niepodobieństwem byłoby nawet zatknąć sztandar na czas dłuższy albo złożyć w puszce metalowej dowód, że dotarł tutaj człowiek. Budowa kopczyka z kawałków lodu także byłaby zabawką, niczym więcej. Za parę dni kopczyk ze sztandarem znalazłby się o kilkanaście mil na wschód albo na zachód i praca byłaby daremna.

— Nie jesteśmy przecież dziećmi — rzekł Edwin, skończywszy ostatni pomiar — nie żywimy czczych ambicji. Jak przystało na poważnych badaczy, rozejrzyjmy się po okolicy, poróbmy spostrzeżenia, na jakie nas stać, a przede wszystkim donieśmy o sobie towarzyszom.

— Hm! Spróbujmy chociaż...

Człowiek-ptak potrząsnął głową, ale nic już nie mówiąc, zaczął składać przybory do wysłania w przestrzeń fali elektrycznej. Ażeby zapewnić sygnałom większy zakres, ustawił maszt sygnałowy na najwyższym wzgórku, opatrzył dobrze baterię i puścił prąd jak najsilniejszy.

Ułożono wspólnie depeszę, która miała taką treść:

Biegun północny, dnia 6 września 19... r.

Dotarliśmy wreszcie do najbardziej wysuniętego ku północy punktu. Biegun leży wpośród wiecznych lodów, na pełnym morzu. Trudności w oznaczeniu położenia geograficznego wielkie. Pogoda piękna. Jutro wyruszymy z powrotem. Wszystko w porządku. Pozdrowienia.

Jerzy Airman, Edwin Hinton

Wysławszy w lodową przestrzeń depeszę, nasi lotnicy oczekiwali z utęsknieniem odpowiedzi. Niestety, nie nadchodziła. Dowód, że fala elektryczna nie dotarła do miejsca przeznaczenia.