XXXII

Else chodziła po swoim pokoju tam i z powrotem, niespokojna i pełna nadziei. Wieczorem Hieronimus miał przyjść na obchód. A wtedy ona pozna jego odpowiedź na list. Była czwarta. Za dwie i pół godziny mógł już tu być.

Och, ta dokuczliwa słabość! Zmęczona osunęła się na krzesło, oparła się, zasłaniając dłonią oczy i zapadła w drzemkę, z której niedługo później obudziły ją kroki wchodzącej osoby.

Stał przed nią Hieronimus w płaszczu i rękawiczkach.

Prędko wstała, drżąc na całym ciele.

Profesor usiadł na szezlongu, a Else zajęła swoje poprzednie miejsce.

— Znów napisała pani do mnie list — zaczął nieprzychylnym tonem. — Używa w nim pani nazbyt mocnych słów.

Else nie wiedziała, czy się nie przesłyszała. Przecież tak się trudziła, by dobrać jak najłagodniejsze określenia.

— Mówi pani o bólu i cierpieniach i że jest pani pozbawiona wolności — ciągnął Hieronimus drwiąco. — Ma pani więcej wolności niż wskazane jest dla pani dobra.

Else chciała odpowiedzieć, ale wtedy w sali zjawił się doktor Tvede.

— O, a oto i doktor — odezwał się Hieronimus.

Tvede przywitał się najpierw z profesorem, potem z Else.

— Dziękuję — powiedziała.

Więcej nie mogła z siebie wydobyć. Wargi drżały jej od płaczu.

— Jak pani sen?

Pokręciła głową.

— Nie mogę tu spać. Tak tu wszystko słychać.

— Przesada. Wcale nie słychać — rzucił Hieronimus gniewnie.

— Do tego chorzy hałasują — ciągnęła Else, nie spuszczając wzroku z Tvedego.

— Zaraz tam hałasują — odezwał się profesor. — Ja uważam, że jest tu spokojnie — posłał Tvedemu spojrzenie, jakby szukał potwierdzenia. — Najwięcej hałasuje tu pani Kant — warknął.

Else głośno łapała powietrze, tak oburzyły ją słowa Hieronimusa. Czuła się, jakby miała zapaść się pod ciężarem tego kłamliwego zarzutu. Wtedy jednak w jej głowie zaświtała myśl: „On chce wywołać u ciebie wybuch, żeby Tvede przekonał się o twojej chorobie umysłowej”. Dlatego odparła spokojnie, choć drżącym głosem:

— Z wyjątkiem pierwszego wieczoru, kiedy płakałam i prosiłam w rozpaczy, bo niczego nie rozumiałam...

Musiała przerwać, słowa uwięzły jej w gardle.

— No, może pani porozmawiać z doktorem. — Hieronimus wstał i jak najprędzej, z roztargnieniem opuścił salę.

Tvede podszedł do Else i podał jej obie dłonie.

— Widzę, jaka jest pani umęczona — rzekł.

— Czy to prawda, że mają przenieść mnie do świętego Jerzego? — zapytała, gdy tylko odzyskała głos.

— Tak. Tam będzie pani dobrze.

— A więc pan i Knut zgadzacie się z Hieronimusem. Aż takie ma pan do niego zaufanie? Widział pan, jaki on jest.

— Darzę go zaufaniem jako lekarza. Jako człowieka go nie znam.

— Dlaczego Knut nie chce się ze mną zobaczyć?

Małe oczy Tvedego nieco się powiększyły.

— Nie chce się z panią zobaczyć?! Profesor mu nie pozwala.

— Czy to prawda? — Else odetchnęła z niewypowiedzianą ulgą. — Nie wolno panu mnie oszukiwać.

— Zapewniam panią, pani Kant. Pani mąż rozpaczał, bo nie wolno mu było do pani przyjść.

— Och, Bogu dzięki, Bogu dzięki. — Else ściskała dłonie Tvedego, płacząc z twarzą przytkniętą do jego ramienia. — Dzięki panu kamień spadł mi z serca.

Tvede dalej zapewniał, jak bardzo Knut ubolewał nad tym, że nie mógł się z nią spotkać.

— A więc Hieronimus kłamie — odezwała się po chwili i wytarła oczy. — Oczywiście, że kłamie, prócz wszystkich innych podłości, których się dopuszcza! Jego słowa o moim hałasowaniu to bezczelny wymysł, coś, na co wpadł w tamtej chwili i uznał za stosowne powiedzieć.

Tvede milczał.

— Jak Knut zareagował na mój list?

— Jaki list?

— Który napisałam do profesora, a który on pokazał panu i Knutowi.

— Nie widzieliśmy żadnego listu, ani ja, ani pani mąż.

— Jest pan tego pewien?

— Tak, pani Kant.

— A więc to kolejne kłamstwo! I nadal chce pan zostawić mnie na łasce tego człowieka?

— Nie. Chcemy jak najszybciej przenieść panią do świętego Jerzego.

— Och, nie. Tylko nie do świętego Jerzego — prosiła Else. — Dlaczego mam zostać zamknięta wśród umysłowo chorych? Dość mam tego tutaj. I nie jestem aż tak chora, żeby koniecznym czy choćby właściwym było zamykać mnie, gdy sama tego nie chcę.

Tvede pokręcił głową. Wyglądał, jakby ta rozmowa sprawiała mu ból.

— Proszę mnie stąd jak najprędzej zabrać i dać mi wrócić do domu, choćby tylko, bym mogła zobaczyć synka i spakować walizkę — prosiła usilnie Else, zanosząc się płaczem. — A potem pojadę, dokąd tylko pan doktor i Knut zechcecie. Byle nie do kolejnego wariatkowa.

— Nie mogę pani zaufać — rzekł Tvede smutno. — Jeśli już wróci pani do domu, to... Nie dotrzymuje pani słowa. Kiedy mały był chory zimą, obiecała mi pani, że nie będzie wstawać w nocy i do niego zaglądać, a jednak to pani robiła.

„A co to ma z tym wspólnego?”, pomyślała Else z przykrością i dalej prosiła doktora. Opowiedziała też o wizycie obcego lekarza.

— Uważam, że nie powinno było do tego dojść — rzekł Tvede z dezaprobatą. — Pewnie czuła się pani zakłopotana, pani Kant.

— Zakłopotana! — Else zwróciła wzrok ku górze. — Jak pan myśli, jak czułam się, leżąc tu w celi, wśród samych wariatek, dzień i noc nie mogąc zmrużyć oczu? I jak pana zdaniem jest mi tu nadal?

Tvede popatrzył na nią współczującym wzrokiem, w którym Else wyczytała również zwątpienie i zdecydowanie, by nie dać się wzruszyć.

— Czy wobec tego przynajmniej obieca mi pan, że powie Knutowi, jak Hieronimus męczył mnie i okłamywał, utrzymując między innymi, że Knut nie chce się ze mną widzieć? — zapytała na koniec.

— Tak, pani Kant.

Tvede znów ujął jej dłonie.

— Powie mu pan, że byłam w celi i że wciąż tkwię wśród wariatek, że prawie w ogóle nie spałam, że wpuszczają do mnie obcych, którzy gapią się na mnie jak na jakieś dziwadło. Zrobi to pan?

— Tak, tak. Wszystko przekażę.

— Czy nie mógłby też pan poprosić profesora, żeby pozwolił Knutowi tu przyjść?

— Niech sama pani o to poprosi.

Else usłyszała kroki Hieronimusa na korytarzu z celami.

— To on — szepnęła szybko. — Proszę mi pomóc, powiedzieć, że to nieprawda, że Knut nie chciał się ze mną zobaczyć, wyzwać go...

— No — odezwał się profesor i patrzył uważnie to na jedną, to na drugą osobę.

Else posłała Tvedemu błagalne spojrzenie.

— Pani Kant bardzo chciałaby spotkać się ze swoim mężem — rzekł doktor takim tonem, jakby pokornie prosił profesora o wybaczenie.

— No cóż, jeśli pan Kant zechce się z nią zobaczyć, to jak najbardziej. Oczywiście. Choć sam odniosłem zgoła odmienne wrażenie.

— Owszem, bardzo tego chce — powiedział Tvede.

Ton miał tak niezdecydowany i minę tak niepewną, że Else wystraszyła się, iż ją oszukał.

— Nie chciałaby też pani zobaczyć małego? — zapytał Hieronimus, a jego spojrzenie i głos nagle się zmieniły.

Else musiała złapać powietrze, ale tym razem z radości.

— Bardzo dziękuję — powiedziała.

— Spróbujemy to zorganizować. Tymczasem może przyjść do pani niańka, którą tak bardzo chciała pani zobaczyć.

— Bardzo dziękuję — powtórzyła.

Tvede wyszedł z Hieronimusem. Gdy Else podała swojemu lekarzowi rękę na pożegnanie, uśmiechała się od ucha do ucha.

— Ten człowiek jest niemożliwy! — Hrabina weszła do niej, a na jej łagodnej twarzy pojawiło się wręcz podniecenie. — Pomyślałby kto... Być tak bezczelnym, by powiedzieć, że najbardziej hałasuje tu pani Kant! Stałam tam i wszystko słyszałam.

— Tak — przyznała panna Stenberg, która też się zjawiła. — Profesor musi mieć w tym jakiś cel, którego nie rozumiemy.

„Profesor jest łajdakiem i kłamcą”, pomyślała Else z pogardą. Ale co z tego? Skoro mieli tu przyjść — i Knut, i Tage... Rozpromieniona z radości przekazała im nowinę.

— Ale że dziecko, tego nie rozumiem — powiedziała panna Stenberg. — Do szpitala nigdy nie wpuszcza się dzieci, chociaż pewnie profesor sam o tym decyduje.

*

W liście do Hieronimusa Else dała słowo, że jeśli niańka będzie mogła przyjść, ona nie wykorzysta jej jako tajnego posłańca czy też kuriera, co, jak wiedziała, było zakazane. Teraz jednak w myślach wycofała tę obietnicę. Człowiekowi, który, jak profesor, okłamywał ją i oczernił w obecności Tvedego, nie była zobowiązana dotrzymywać słowa. Na wszelki wypadek do przyjścia Inger chciała mieć gotowy list i zamierzała poprosić ją o przekazanie go Knutowi. Może Hieronimus będzie odwlekał jego odwiedziny. Wyglądało na to, że męczenie jej sprawiało mu przyjemność. A nastawienie Tvedego nie wzbudziło w niej nadziei. Zdawał się być zanadto podporządkowany Hieronimusowi.

Na żółtym stoliku w korytarzu znalazła skrawek papieru. Atrament i pióro wciąż miała u siebie. Natychmiast zasiadła do pisania, ale ilekroć słyszała kroki, jak najszybciej chowała kartkę pod robótką. Najlepiej jak potrafiła w pośpiechu, opisała swój stan, celowo nie używając mocnych słów, by Knut nie pomyślał, że przesadza. Mimo to list był wołaniem o pomoc potrzebującej duszy, żarliwą prośbą, żeby natychmiast przyszedł. Żeby przynajmniej — jeśli obstawał przy swojej decyzji, by wysłać ją do świętego Jerzego, której ona była zdecydowanie przeciwna — najpierw koniecznie z nią się zobaczył. Często przerywając, zapisała cały papier. Następnie złożyła go i schowała na piersi.

Po raz pierwszy, odkąd tam przybyła, zniknął ból, ciążący jej w klatce piersiowej. Wyszła na spacer po korytarzu z celami. Ilekroć mijała drzwi madame From, ta podnosiła się i rzucała w jej stronę wściekłe wyzwiska.

— Działa pani na nią jak płachta na byka — stwierdziła panna Stenberg, zamykając drzwi celi.

— Tamta tam jest brzydka — powiedziała babcia, wskazując na drzwi madame From, po czym się wzdrygnęła. Następnie uśmiechnęła się od ucha do ucha i zaszczebiotała, kiwając głową: — Babcia zaraz wyjeżdża.

— Wyjeżdża?

— Przechodzi na spokojny korytarz — odparła panna Suenson. — Jej miejsce w celi zajmie ktoś nowy.

Else pożegnała się ze wzruszeniem z babcią. Do spokojnego korytarza nie wolno jej było chodzić.

— Kto teraz będzie podawał ci kawę?

— Kawę, tak — zaśmiała się bezgłośnie babcia. — Nasza miła pani przyjdzie pewnie z kawą dla babci.

Skinęła ufnie głową.

Pani Syverts leżała w łóżku i głośno wyzywała.

— Komedianci z was wszystkich! — powiedziała, gdy weszła do niej Else. — Jeszcze żeby ta wasza komedia była zabawna! Ale nie chce mi się jej oglądać. Ona mnie nudzi, dosłownie mnie nudzi.

— Proszę tylko się uspokoić — powiedziała pani Kant i chwyciła jej dłoń. — A wkrótce znów pozwolą pani wstać.

— Nigdy nie wstanę! — krzyknęła pani Syverts i wybuchła płaczem. — Taka jestem nieszczęśliwa, taka nieszczęśliwa. Robią tu ze mnie wariatkę!

Else zajrzała przez okienko w drzwiach celi do Belli Holm, która spokojnie spała w łóżku.

Za to pacjentka w połogu siedziała wyprostowana na swoim posłaniu, a łzy płynęły jej ciurkiem po twarzy.

— Nie ma pani chusteczki? — zapytała Else, gdy kobieta wytarła je prześcieradłem.

Chwilę popatrzyła na nią bez zrozumienia, po czym znów zapłakała.

Pani Kant podała jej swoją chusteczkę.

— Ale szmata — powiedziała pacjentka w połogu, trzymając ją z dala od siebie.

Następnie zwinęła ją w dłoni i wetknęła pod poduszkę.

— Słyszałem, że ma do pani przyjść mąż — rzekł zastępca ordynatora podczas wieczornego obchodu. — Chyba pogodzi się pani z profesorem?

— Dziecko też — dopowiedziała radośnie Else.

— Tak powiedział profesor? — zapytał lekarz z powątpiewaniem.

— Tak. Proszę tylko nie myśleć, że uwierzę, nim to zobaczę — dodała.

Była tego wieczoru taka wesoła i pełna nadziei, że mogła udawać niedowierzanie. Nawet gdyby profesor ją oszukał, miała schowany na piersi list, który zamierzała przekazać Inger.