XXXIII

Zanim Else poszła do łóżka, skorzystała z okazji, by napisać jeszcze więcej do Knuta na karteluszkach, które dostała od hrabiny pod pretekstem sporządzenia listy drobiazgów, jakie chciała, żeby przysłano jej z domu. Stale powtarzała swą prośbę, by do niej przyszedł, dodała też: „Jeśli nie zjawisz się tutaj najpóźniej w piątek wieczorem, popadnę w bezgraniczną rozpacz”.

Tej nocy Else przespała sześć godzin — co prawda po swojej zwykłej dawce leków.

Następnego ranka pisała dalej, aż wreszcie uzbierała całkiem sporo karteczek. Z pewnością siebie owinęła je wszystkie w kawałek gazety i z powrotem schowała na piersi.

Nieco po jedenastej naprawdę przyszła Inger. Else rozpłakała się na jej widok i poprosiła ją o wieści na temat Tagego.

Inger opowiadała o wszystkim po trochu, pani Kant zaś słuchała i wypytywała.

— To musi być dla pani straszliwe miejsce — powiedziała wreszcie Inger.

— Tak, w rzeczy samej. Proszę, przekaż to panu. A tu jest coś, co do niego napisałam. — Else wyjęła prędko zawiniątko i schowała je na piersi Inger. — Nikt nie może się o tym dowiedzieć — szepnęła. — Jeśli ktoś w drodze powrotnej zapyta, czy coś ci dałam, musisz zaprzeczyć. Inaczej spadnie na mnie nieszczęście.

Inger skinęła ze zrozumieniem głową.

— Może pani na mnie polegać.

Wtedy wszedł Hieronimus.

— O, czy to ta niańka? — zapytał życzliwie.

— Tak. Dziękuję — rzekła Else.

Chwilę u niej stał, po czym się oddalił.

Gdy Inger miała już iść, Else odprowadziła ją przez korytarz z celami.

— Widzisz, z kim tutaj jestem — powiedziała, zatrzymując się przed otwartymi drzwiami cel.

— Och, nie! — Niańka zasłoniła twarz ręką. — Okropny widok.

Po południu pani Kant usłyszała dobiegający z korytarza z celami dziwnie głuchy jęk, jakby komuś zabrakło tchu, a następnie rumor czegoś przewracanego i tłuczonego. Kiedy tam wyszła, po korytarzu w dzikim tempie biegała młoda kobieta w wełnianych skarpetach i sukni z jutowego płótna z rękawami zszytymi u dołu, bez przerwy krzycząc albo coś mówiąc. Na podłodze leżał przewrócony stolik z miednicą i stłuczony dzbanek.

— Och, Boże Ojcze — jęczała. — Och, Rasmussen, och, Jakobsen, och, Jezu Chryste, matko, matko, ciotko, Rasmussen. — Była czerwona na twarzy, a jej zrozpaczone oczy błyskały białkami ze strachu. — A oto Bóg Ojciec! — krzyknęła nagle i rzuciła się na kolana przed panią Kant. — Och, Boże Ojcze, och, Rasmussen!

Zwróciła twarz ku podłodze i chwyciła brzeg sukni Else.

Ona zaś odsunęła się wystraszona.

— Już, już — powiedziała panna Stenberg. Schyliła się i uniosła wyjącą kobietę. Następnie usiadła na krześle i wzięła ją na kolana.

— Kto to jest? — zapytała Else.

— Niejaka panna Foss. Lat dwadzieścia cztery.

Panna Foss wyła i wzywała Jezusa, Rasmussena, Jakobsena i Boga Ojca, matkę oraz ciotkę. Cały korytarz wypełniała swoim krzykiem. Co chwilę usiłowała się wyrwać, lecz panna Stenberg trzymała ją w żelaznym uścisku.

Cały dzień zachowywała się tak samo. Gdy tylko panna Stenberg puszczała ją, wezwana do kogoś innego, biegała w szalonym tempie tam i z powrotem. Zastrzyki z morfiną, które dostawała, nie działały.

Kiedy Else wieczorem położyła się do łóżka, słyszała głuche dudnienie panny Foss, chociaż była ona zamknięta w najodleglejszej celi. Mimo to pani Kant zapadła w sen. Myśl, że Knut otrzymał jej list, przynosiła jej spokój.

Nazajutrz był czwartek. Na dworze było oślepiająco jasno i bezchmurnie, na niebie świeciło poranne słońce. Else czuła jego blask w sercu. Hałas i zawodzenie panny Foss, niezmiennie takie same, nie dosięgały jej zmysłów. Dziś na pewno zjawi się Knut.

Zwrotkę tę przeczytała na oderwanym kawałku gazety, który rankiem znalazła na stoliku w korytarzu, a teraz te cudne wersy rozbrzmiewały w jej duszy, pierś zaś wzbierała z radości na myśl o wiośnie, która musiała teraz unosić się w powietrzu, i z tęsknoty za słońcem i wolnością.

W nieokreślonych, lekko umykających i z wolna powracających wspomnieniach, ukazywał się jej obraz letnich dni z młodości, gdzie sięgające chmur ośnieżone szczyty wznosiły się w blasku słońca, w dolinach zaś rzeki wartko płynęły wśród malutkich młynów wodników i omszałych, pochyłych pagórków. Gdzie słońce migotało ciepło i czarodziejsko wśród pełnych listowia, delikatnych gałęzi brzóz o białych pniach. Czuła wokół siebie szum letniego wiatru, czuła woń świeżo skoszonego siana.

Oczy zaszły jej łzami, gdy tak stała przy oknie, wypatrując Knuta. W rogu wysokiego drewnianego ogrodzenia widniała furtka, którą dawała radę dostrzec. Przez nią wchodzili odwiedzający.

„Dziś prawdopodobnie zobaczy pani swojego męża”, powiedział zastępca ordynatora podczas obchodu. Od tamtej pory Else nie zeszła z posterunku przy oknie.

Było wpół do jedenastej. Rozpoczęła się pora odwiedzin.

Nastała jedenasta, a ona wciąż stała, desperacko czekając i wypatrując. Jej nadzieja zaczęła się kurczyć.

Minęło wpół do dwunastej, a Else nadal tam stała, niecierpliwa i rozgorączkowana. Co jakiś czas musiała się poruszać.

— Proszę już nie czekać na męża — powiedział głos panny Stenberg za nią. — Jest dwunasta.

Pani Kant usiadła w fotelu i zapłakała gorzkimi łzami zawodu. Zaraz jednak odzyskała nadzieję. Jutro też był dzień. Cierpliwie poczeka do jutra.

— Jednak nie wyślą mnie do świętego Jerzego — powiedziała do panny Ræder.

— Tak pani myśli?

Życzliwa, lecz zdradzająca powątpiewanie mina pielęgniarki wywarła na Else nieprzyjemne wrażenie. Po chwili jednak otrząsnęła się z niego i powiedziała:

— Tak, proszę tylko poczekać.

— Nigdy nie widziałam, by nie wydarzyło się coś, czego chce profesor — odparła panna Ræder.

„Gdybym tylko śmiała powiedzieć jej o moim liście do Knuta”, pomyślała Else. „Wtedy przestałaby się ze mną nie zgadzać”.

*

— Jak ona to wytrzymuje? — zapytała Else pannę Stenberg, gdy po południu siedziała na korytarzu z celami, patrząc na pannę Foss, której stan pozostawał bez zmian. Wargi miała krwiste i popękane, a na koniuszku języka wrzodziejącą ranę. — Że też nie zemdleje?

— Dostała sześć zastrzyków z morfiną — odpowiedziała panna Stenberg. — Zaraz ją zabandażujemy.

Panna Suenson weszła z wiadrem wody i prześcieradłami przewieszonymi przez rękę. Panna Stenberg zaciągnęła pannę Foss do celi, gdzie Suenson odstawiła wiadro. Else przyglądała się, jak dwie pielęgniarki, walcząc z chorą, zdejmują z niej ubrania.

Następnie pannę Foss położono na materacu na podłodze. Panna Stenberg przytrzymywała ją, klęcząc, panna Suenson zaś wylewała wodę na prześcieradła poskładane w szerokie pasy, a następnie chora, której usta nie zamykały się ani na sekundę, pomimo oporu została owinięta od podbródka po stopy. Potem otulono ją kocami, które spięto sporymi agrafkami. Pot perlił się na twarzach obu pielęgniarek i lał się z panny Foss. Zostawiły ją i zamknęły na klucz drzwi celi.

Else stała na korytarzu i zaglądała do środka przez okienko w drzwiach. Panna Foss mówiła i jęczała jak wcześniej, a całe jej ciało czasem podskakiwało na ćwierć1 od materaca. Wreszcie udało jej się z niego zsunąć i rzucała się na samej podłodze.

— Nie było tu dziś pani męża? — zapytał zastępca ordynatora podczas wieczornego obchodu.

— Chyba dobrze pan to wie — odparła Else.

— Może być pani spokojna, że przyjdzie, skoro obiecał to pani profesor.

Lekarz skinął głową.

— Obiecał też, że przyjdzie moje dziecko — powiedziała — a to wbrew regulaminowi.

Nazajutrz rano też było słonecznie, pani Kant znów patrzyła przez okno i nuciła: „Czyś widział kraj, gdzie nad Dnieprem srebrzystym...”.

— Dzisiaj na pewno przyjdzie pani mąż — powiedział zastępca ordynatora.

„Na pewno”, pomyślała Else. Był piątek, a ona napisała, że poczeka do piątku.

Ale znów było jak wczoraj. Czekała aż do dwunastej. A potem odwróciła się od okna i usiadła w fotelu — chora, unicestwiona.

— Nie była dziś pani na korytarzu z celami — powiedziała panna Stenberg, oburącz podnosząc Else z fotela. — Proszę. Tęsknimy tam za panią.

Knut mógł jeszcze przyjść. „Najpóźniej do piątku wieczorem”, napisała. Och, Knut, Knut — byle tylko mogła z nim porozmawiać, wyjaśnić mu, że po prostu nie mogą wysłać jej do wariatkowa. Przecież nigdy, przenigdy nie zawiódł, gdy był potrzebny. Wyszła z panną Stenberg na korytarz z celami i zajrzała przez okienko do panny Foss.

Ta chodziła tam i z powrotem zupełnie naga, pochylona, wyjąc, jęcząc i wzywając Rasmussena, Boga Ojca i wszystkich innych. Na materacu leżały skrawki materiału.

W nocy wydostała się z bandaży. Dlatego dali jej jakieś ubrania, które podarła i wyrzuciła, jak dowiedziała się później Else.

Po południu pani Kant nie mogła usiedzieć na miejscu. Uciążliwy niepokój rozchodził się po jej ciele, napięcie boleśnie ściskało w piersi.

Dzień mijał, a Knut nie przychodził. Dopiero o szóstej Else straciła nadzieję.