XXXIV

A później po całym tym napięciu i niepokoju nie został ani ślad. Pojawiła się za to lodowata bezwzględność, która przyniosła jej spokój. A zatem było prawdą, że Knut nie chciał jej widzieć. Skoro nie przyszedł po przeczytaniu listu, który wysłała, to... Zupełnie nic z tego nie rozumiała — ale było jej już wszystko jedno.

Kiedy Hieronimus przyszedł na wieczorny obchód, Else zapytała, czy jej mąż dowiedział się, że może ją odwiedzić.

— Nie — odparł profesor radosnym tonem. — Nie ma pośpiechu.

— A zresztą wszystko to jedno — odpowiedziała. — Nie mam już chęci widzieć mojego męża.

— Ta chęć jeszcze wróci.

Hieronimus wypadł z jej sali.

Nazajutrz rano podczas obchodu zastępca ordynatora znów zaczął mówić o tym, że wkrótce przyjdzie pan Kant. Bo profesor dotrzymuje słowa.

— Nie chcę już widzieć się z mężem — rzuciła Else gwałtownie. — Nigdy w życiu!

— Nieładnie tak — powiedział lekarz.

— Zostawił mnie tutaj, ani razu mnie nie odwiedził. To nie jego zasługa, że nie straciłam rozumu.

— Trochę rozsądku, pani Kant — zastępca ordynatora ujął dłoń Else i spojrzał na nią stanowczo — Nie wie pani przecież, pod jaką presją żył pani mąż.

— Ale skąd ta jego nagła wiara w autorytet? I to w tak zbłąkanego człowieka jak Hieronimus?

— Trzeba wierzyć lekarzom, prawda, pani Kant? Dobrze wychowani ludzie są już tak nauczeni.

— Ale żeby narażać najbliższych na zgubę tylko przez dobre wychowanie?! — zawołała ze złością.

Około piątej po południu przed Else nagle stanął doktor Tvede. Siedziała wtedy przy oknie i szydełkowała.

Przyjęła go z lodowatym spokojem. Przekazał moc pozdrowień od jej męża.

— A więc pójdę do świętego Jerzego? — zapytała po prostu.

— Tak, pani Kant.

— Nie mamy o czym ze sobą więcej rozmawiać. Znakomicie przekazał pan moją wiadomość dla męża.

Doktor Tvede jąkał się, poważny i zasmucony. Jego wizyta okazała się krótka. Wychodząc, podał jej rękę.

— Żegnam — powiedziała Else, wstając. — Możliwe, że rozmawiam z panem po raz ostatni, bo kiedy wyjdę od świętego Jerzego, już do pana nie wrócę.

Wtedy Tvede odszedł.

Godzinę później zjawił się Hieronimus. Else ponownie spytała, czy jej męża poinformowano, że może ją odwiedzić.

A wtedy ponownie zabrzmiało tak samo radosne „nie” i to samo „nie ma pośpiechu”.

— Miałem zresztą przekazać pani to — na stoliku przed nią Hieronimus położył list.

Od razu poznała, że napisał go Knut i że rozdarto go jak poprzednio.

— Nie przeczytam listu od męża, który został otwarty przez pana — rzekła Else i pośpiesznie wstała.

— Żal mi pani męża — odparł profesor.

Else oddaliła się na kilka kroków, po czym stanęła, na wpół odwrócona.

— To zresztą wielce chybione oburzenie — powiedział Hieronimus kpiąco. — Jako osoba wcześniej internowana wie pani przecież, że listy umysłowo chorych pacjentów zawsze są otwierane.

— Tymi, którzy wtedy do mnie pisali, w ogóle się nie przejmowałam — odparła. — Teraz jest inaczej. Poza tym moich listów nie otwierano.

— Hm. Chyba źle pani pamięta.

Else zmierzyła go zimnym spojrzeniem.

— Powinna pani wciąż starać się zachowywać panowanie nad sobą — ciągnął szyderczo Hieronimus. — Będzie też pani miała ku temu okazję, kiedy na dłuższy czas trafi do świętego Jerzego.

Pani Kant nie odpowiedziała ani słowem.

Hieronimus nie śpieszył się, wychodząc.

Gdy zniknął, Else ujęła list kciukiem i palcem wskazującym i rzuciła go na stół na korytarzu.

„Jako osoba wcześniej internowana”. Również to musiał wytknąć jej ten „lekarz” od chorych umysłowo.

Wtedy. Jakże spokojnie i dobrze było jej w zakładzie u tamtego ludzkiego, miłego, starego ordynatora, który od dawna leżał już w grobie. Wtedy także jej chorobę spowodowała długotrwała bezsenność, wywołana niepokojem duszy. Wówczas było jej gorzej niż teraz. Nie rozpoznawała najbliższych, a maleńki, szary, gruby człowieczek bezustannie skakał po stole, zawsze z lampą między nogami. Ale natychmiast, gdy trafiła do zakładu, zasnęła. Gruby, szary człowieczek zniknął i ogarnął ją uzdrawiający spokój. A gdy po zaledwie dwóch miesiącach miała opuścić zakład, poprosiła, by pozwolono jej pobyć tam nieco dłużej. Jednak stary, miły ordynator z uśmiechem pokręcił swą siwą głową i powiedział, że nie może uzasadnić dalszego jej przetrzymywania, bo zajmowała miejsce komuś, kto był naprawdę chory. Właśnie wspomnienie spokojnego, błogosławionego pobytu u starego, miłego ordynatora sprawiło, że tak chętnie udała się po pomoc do Hieronimusa.

Do Hieronimusa! Człowieka, który napisał kilka głośnych rozpraw, który prowadził wykłady tak ciekawe dla młodych medyków! Nic innego o nim nie wiedziała. No, było też wiadomo, że ma dolegliwości żołądkowe i że jest raczej zrzędliwy.

Następnego ranka to profesor zjawił się podczas obchodu, w towarzystwie młodego stażysty.

Kiedy przyszedł, Else chodziła tam i z powrotem po korytarzyku przed swoją salą. Usłyszała jego kroki, ale zawróciła dopiero na końcu korytarza.

— Dzień dobry — przywitał się Hieronimus.

— Dzień dobry — mruknęła.

— Jak się pani miewa?

— Jak zwykle. — Else minęła go i weszła do swojej sali, aż do okna, przy którym stanęła, odwrócona plecami do profesora.

— Doktor Tvede był tutaj wczoraj? — usłyszała jego głos z korytarza.

— Tak — odparła panna Stenberg.

— Zrobiła scenę?

— Nie. Żadnej sceny nie było. Siedziałam tu na korytarzu, było całkiem spokojnie. Ale doktor Tvede był tutaj tylko przez chwilę, wychodząc zaś powiedział, że pani Kant była zła.

— Proszę zanotować, że pani Kant okazała złość doktorowi Tvedemu — zarechotał Hieronimus.

„Zapewne zwrócił się do stażysty”, pomyślała Else.

— Tego już mogła mi pani oszczędzić, panno Stenberg — powiedziała, gdy obchód się skończył.

— Doktor Tvede prosił, żebym to powiedziała. A więc musiałam.

— Naprawdę? Poprosił panią?

— Proszę mi wierzyć, że w przeciwnym razie nie zrobiłabym tego, droga pani Kant. — W tonie głosu panny Stenberg pobrzmiewał łagodny wyrzut. — Myśli pani, że narażałabym panią na nieprzyjemności, gdy mogę tego uniknąć?

Else stała jak wryta. Tvede, człowiek, którego tak poważała, który był jej przyjacielem... Cóż miało to wszystko znaczyć? „Gdy jest się na tym oddziale, nikt nie zważa na to, co się mówi”. No tak, pilnowano jej i spoglądano na nią jak na dziwne zwierzę.