Rozdział 25 z 36

Rozdział dwudziesty piąty

jako Hieronim u pewnej pobożnej damy, która tercjarką1 będąc grzesznym ku niemu zapłonęła afektem, kondycję wziął i jak damę tę wraz z kondycją porzucił.

Szczęście to jeszcze, że nim zrejterował2
Hieronim, dary panny w tłumok schował,
Gdyż w oną pierwszą chwilę złą
One żywiły właśnie go.

Gdy wszakże przejadł wszystkie upominki,
Koszule, chustki, mankiety i spinki,
Musiał chcąc nie chcąc, aby żyć,
Znów na kondycji jakiejś być.

Mieszkała wtedy w ustronnym zamczysku
Dama, o której nic nie wiem nazwisku
I tegom tylko świadom, że
Pisała tercyjarką się.

Dama nie była już w swym pierwszym maju,
Lecz pobożnego nader obyczaju,
Pacierze trzepiąc cały dzień,
Czy przez próg szła, czy też przez sień.

Służebne także miała koło siebie,
Z którymi wiodąc rozmowy o niebie,
Gdy się zachrypłą czuła być,
Ratafię3 wówczas zwykła pić.

Grzech, by najmniejszy, mając w obrzydzeniu,
Śpiewała psalmy przed i po jedzeniu,
Także po kawie zaraz szła
Psalm jeden śpiewać lub też dwa.

Tak więc ten zamek brzęczał od pacierzy,
Czy przed śniadaniem, czy też po wieczerzy,
Czy w nocy, czy też we dnia pół,
Jak wiosną brzęczy ul od pszczół.

Wraz z panią wiodąc życie tak chwalebne,
Na wiór tam wyschły niewiasty służebne,
Gdyż wszelkie winy karcił wprost
Suchy albo też z wodą post.

Na zamku wszakże od dłuższego czasu
W niewieścim chórze brakowało basu,
Co było przykre damie tej
Na drodze pobożności jej.

Do zbawiennego wprawdzie dążąc celu
Prezentowało się tam basów wielu,
Lecz trafić żaden nie mógł tak,
Żeby to damie poszło w smak.

Jeden za stary, drugi był zbyt młody,
Ten ciężki, gruby, ów cienkiej urody,
To ślepy, głuchy, to znów zyz4,
To kuternoga5 albo łys.

Aż się Hieronim odważył nareszcie
Do usług stawić pobożnej niewieście.
Ta, gdy spojrzała tylko raz,
Rzekła: «W sam raz to dla mnie bas! »

Nie był za stary bowiem ni za młody,
Ni nazbyt gruby, ni cienkiej urody,
Ni ślepy, głuchy, ani zyz,
Ni kuternoga, ani łys.

Toż szaty jego, duchowne w połowie,
Tudzież okrągła peruka na głowie
Tak przemówiły za nim, że
Na zamku zaraz został się.

Jak najpomyślniej poszła śpiewów próba:
Spośród dyszkantów6 wyszła nuta gruba,
Jak gdy rechcącym żabom wtór
Poda na zmianę z płotu kur.

Cóż mówić, kiedy po śpiewaniu w chwilę
Hieronim z księgi odczytał postyllę7
Ku zbudowaniu wiernych dusz,
Że lepiej pastor nie mógł już.

A co najbardziej zachwyciło panią,
To statek spojrzeń podnoszonych na nią
I ta powaga, która tu
Tak pasowała pięknie mu.

Co dzień też duch jej gorętszy się stawał.
«Bratem» nazwawszy go chciała, by dawał
Rady, nauki ciągle jej,
Czy w tej okazji, czy też w tej.

Tak duchownego łakoma obroku,
Ciągle go dama trzymała przy boku,
Szukając nauk tudzież rad,
Które, jak umiał, dawał «brat».

A iż się często w świeckie jakie rzeczy
Plątał, więc dama miała to na pieczy,
Aby bez świadków być z nim i
Zamykać dobrze wszystkie drzwi.

Nie chciała bowiem powagi ujmować
Temu, co w chórze miał przecież basować,
A gdy zawinił, jego post
Na innych dama kładła wprost.

Tak zadość działo się sprawiedliwości,
A «brat» Hieronim gdzieś na osobności
Choćby i w piątek pieczeń miał,
Wina, likiery i co chciał.

Opływał tedy w tym cnotliwym domu,
Jak mało w świecie udaje się komu,
We wszelkie dobro jego duch
I znowu jadł i pił za dwóch.

To tylko mierził8 sobie, że od damy
Na krok iść nie mógł i nigdy być samy.
Tak go ta dobra dusza już
Opanowała, że ni rusz!

Kiedy czytania zajmuje go praca,
Dama jest przy nim i kartki przewraca,
I do ramienia tuli się,
Już na kanapie, już też gdzie.

To znów śpiewania uniesiona żarem
W ramiona całym pada mu ciężarem,
Takim dyszkantem piszcząc, że
Boże wszechmocny zmiłuj się!

Długi czas ślepy byl Hieronim na to,
Z ową przejrzałą świątkując Hekatą9.
Wreszcie miarkować począł sam,
Co myśli ta najlepsza z dam.

A tak przeraził się odkryciem owem,
Że głos utracił na chwilę wraz z słowem
I tak skamieniał jako głaz
Wobec tej damy jakiś czas.

W oczach mu bowiem stanęły jak żywe
Z piękną Amalią chwile zbyt szczęśliwe,
Każdy nadobny, pulchny wdzięk,
Gdy dama była jako sęk.

Powinien wprawdzie patrzeć był przez szpary
Na owe wieku konieczne przywary
I tej historii nie brać wszak
Z podeszłą damą ściśle tak.

To nakazywał bratni obowiązek
Tudzież duchowy jego z damą związek.
Cóż żółte zęby albo płeć
Wspólnego z duchem mogą mieć?

Nie mogąc wszakże przezwyciężyć wstrętu,
Uciekł Hieronim pewnego momentu
I znów na zamku śpiewa dwór —
Ale bez basu — psalmów chór.

tercjarka — członkini stowarzyszenia świeckich powiązanego z jednym z katolickich zakonów. [przypis edytorski] ↩
zrejterować — uciec. [przypis edytorski] ↩
ratafia — nalewka owocowa na spirytusie. [przypis edytorski] ↩
zyz — zezowaty. [przypis edytorski] ↩
kuternoga — kulawy. [przypis edytorski] ↩
dyszkant — wysoki i piskliwy głos. [przypis edytorski] ↩
postylla (daw.) — zbiór kazań (z łac. zwrotu nawiązującego do czytania z Pisma św. post illa verba, tj. po tych słowach). [przypis edytorski] ↩
mierzić (daw.) — brzydzić. [przypis edytorski] ↩
Hekate (mit. rzym.) — bogini czarów; tu przen.: wiedźma. [przypis edytorski] ↩

Źródło i licencja

Domena publiczna · Karl Arnold Kortum

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Jobsjada · Okładka na podstawie: Tasteful Lighting, Orin Zebest@Flickr, CC BY 2.0

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: CC-BY-2.0

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: cover

Jobsjada · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/kortum-jobsjada/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Maria Konopnicka

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.