Rozdział 9 Opowieść Nibyżółwia

— Nie masz pojęcia, jak dobrze cię znowu zobaczyć, moja droga! — powiedziała Księżna. Delikatnie ujęła Alicję pod ramię i odprowadziła na bok.

Alicję ucieszył dobry nastrój Księżnej. Pomyślała, że być może wtedy, kiedy spotkały się w kuchni, jej wściekłość wynikała tylko z nadmiaru pieprzu.

„Kiedy ja będę Księżną”, powiedziała sobie (choć bez wielkich nadziei), „w mojej kuchni pieprzu nie będzie w ogóle. Zupy doskonale smakują bez niego... a być może to właśnie od pieprzu ludzie robią się nerwowi”. Myślała dalej, zachwycona, że odkryła nową regułę życia: „Od octu robią się skwaszeni, od rumianku zgorzkniali, a... a cukierki i słodycze sprawiają, że dzieci są słodziutkie. Szkoda tylko, że dorośli o tym nie wiedzą. Może wtedy dawaliby nam ich więcej...”.

Całkiem zapomniała już o Księżnej, przestraszyła się więc, kiedy usłyszała jej głos tuż przy swoim uchu.

— Myślisz o czymś, moja droga, przez co zapominasz się odzywać. Nie wiem chwilowo, jaki z tego morał, ale niedługo go sobie przypomnę.

— Może żaden — zaryzykowała Alicja.

— No, no, moje dziecko! — cmoknęła Księżna. — Wszystko ma morał, tylko trzeba go znaleźć. — I przysunęła się bliżej do Alicji.

Alicja wcale nie cieszyła się z tej bliskości. Po pierwsze, Księżna była bardzo, ale to bardzo brzydka. A po drugie, była akurat wystarczająco wysoka, żeby oprzeć brodę na ramieniu Alicji, brodę zaś miała nieprzyjemnie spiczastą. Alicja nie chciała wydać się źle wychowana, dlatego znosiła tę sytuację jak mogła najspokojniej.

— Przebieg gry znacznie się poprawił — stwierdziła dla podtrzymania rozmowy.

— Zaiste — odparła Księżna — z czego morał, iż to dzięki miłości, ach! miłości, kręci się nasz świat!

— Ktoś mi ostatnio mówił — szepnęła Alicja — że świat się kręci, bo ludzie nie wtykają nosa w nie swoje sprawy.

— Cóż! W zasadzie na jedno wychodzi — odparła Księżna, wbijając Alicji bródkę w ramię. — A morał z tego taki: „Strzeż sensu, gdyż sen sam się zastrzeże”.

„Strasznie lubi znajdować we wszystkim morały”, pomyślała Alicja.

— Ani chybi głowisz się, czemu nie objęłam cię w pasie — powiedziała Księżna po długiej przerwie. — Otóż dlatego, że nie znam usposobienia twojego flaminga. Czy powinnam spróbować?

— Może ugryźć — odpowiedziała ostrożnie Alicja, bo niezbyt jej się uśmiechała taka próba.

— Rzeczywiście — przyznała Księżna. — Flamingi gryzą, tak jak i musztarda. A morał z tego taki: „Każdy ptaszek swoje piórka pali”.

— Tyle, że musztarda to nie ptak — zauważyła Alicja.

— Znowu masz rację! — powiedziała Księżna. — Doskonale umiesz wszystko wyrazić!

— Jest raczej rodzajem minerału — ciągnęła Alicja.

— Ależ oczywiście — przyznała Księżna, najwyraźniej gotowa zgodzić się z każdym słowem Alicji. — Niedaleko stąd położona jest wielka kopalnia musztardy. A morał z tego taki: „Kto pod kim dołki kopie, ten ma sąsiada”.

— Ach, już wiem! — zawołała Alicja, która nie dosłyszała ostatniej uwagi. — To warzywo. Chociaż nie wygląda!

— Zgadzam się w całej rozciągłości — powiedziała Księżna. — A morał z tego taki: „Bądź, kim się wydajesz”. Albo, mówiąc prościej: „Nigdy nie wyobrażaj sobie, że nie jesteś inna niż wydajesz się innym, uważającym, że to, jaka byłaś lub być mogłaś, nie było inne niż to, kim byłaś lub wydawałaś się im kiedy indziej”.

— Chyba łatwiej byłoby mi panią zrozumieć — powiedziała uprzejmie Alicja — gdybym mogła sobie zapisać pani słowa. Niestety, kiedy słucham, zwyczajnie nie nadążam.

— Potrafiłabym mówić o wiele dłużej — odparła zadowolonym tonem Księżna.

— Och, proszę nie zadawać sobie tego trudu! — powiedziała Alicja.

— To żaden trud! — rzuciła Księżna. — Wszystko, co powiedziałam, daję ci w prezencie.

„Ładny prezent!”, pomyślała Alicja. „Dobrze, że nie dostaję takich na urodziny!”. Nic jednak nie powiedziała.

— Znowu zamyślona? — spytała Księżna i po raz kolejny wbiła jej ostrą bródkę w ramię.

— Mam prawo myśleć — odparła ostro Alicja, bo była już trochę zirytowana.

— Tak samo jak świnie mają prawo latać — powiedziała Księżna — a z tego mo...

Niespodziewanie, ku wielkiemu zdziwieniu Alicji, Księżna urwała, choć była w samym środku swojego ulubionego słowa „morał”, a ręka, którą trzymała ją pod ramię, zaczęła drżeć. Alicja podniosła wzrok i ujrzała Królową: stała przed nimi z ramionami skrzyżowanymi na piersi, zachmurzona jak niebo podczas burzy.

— Piękny mamy dzionek, Wasza Wysokość! — jęknęła cichutko Księżna.

— Ostrzegam! — wrzasnęła Królowa, tupiąc w ziemię przy każdym słowie. — Albo ty polecisz stąd w podskokach, albo poleci twoja głowa! Wybieraj!

Księżna wybrała natychmiastową ucieczkę.

— Wracajmy do gry — rozkazała Alicji Królowa, a Alicja tak się bała, że nawet nie pisnęła, tylko posłusznie powlekła się za nią na pole do krokieta.

Pozostali goście korzystali z nieobecności Królowej i odpoczywali w cieniu. Jednak gdy tylko się pojawiła, zaraz skoczyli z powrotem do gry, choć Królowa mruknęła jedynie, że każdy moment ociągania przypłacą życiem.

Przez całą grę ani na chwilę nie przestała kłócić się ze wszystkimi i wrzeszczeć „Ściąć mu głowę!” albo „Ściąć jej głowę!”. Skazanych odprowadzali żołnierze, którzy siłą rzeczy nie mogli dalej pełnić funkcji bramek, tak więc pół godziny później bramki nie było już ani jednej, a wszyscy gracze, z wyjątkiem Króla, Królowej oraz Alicji znaleźli się w niewoli, gdzie oczekiwali na wykonanie wyroku.

Wtedy Królowa wreszcie dała spokój, bo była strasznie zasapana, i zapytała Alicję:

— Widziałaś już Nibyżółwia?

— Nie — odparła Alicja. — Nawet nie wiem, czym taki Nibyżółw miałby być.

— Tym, z czego robi się Zupę z Nibyżółwia — wyjaśniła Królowa.

— Nigdy żadnego nie widziałam ani o nim nie słyszałam — powiedziała Alicja.

— W takim razie ruszajmy! — rzuciła Królowa. — Opowie ci swoją historię.

Gdy zaczęły się razem oddalać, Alicja usłyszała jeszcze Króla, który po cichu poinformował wszystkich zgromadzonych: „Zostaliście ułaskawieni!”.

„O, jak to dobrze!”, pomyślała, bo zmartwiła ją liczba zleconych przez Królową egzekucji.

Po chwili trafiły na Gryfa, który spał smacznie w promieniach słońca. (Jeśli nie wiecie, co to Gryf, spójrzcie na ilustrację).

— Wstawaj, leniu! — rozkazała Królowa. — Zabierz tę młodą damę do Nibyżółwia, gdzie będzie mogła poznać jego historię. Ja muszę wracać i dopilnować, aby wszystkich ścięto.

Gdy odeszła, Alicja została sam na sam z Gryfem. Alicji nie podobał się wygląd tego stwora, uznała jednak, że nie może być bardziej niebezpieczny od okrutnej Królowej. Tak więc czekała.

Gryf usiadł i przetarł oczy. Odprowadził Królową wzrokiem, aż zniknęła mu z pola widzenia, po czym parsknął śmiechem.

— Przezabawne! — rzucił trochę do Alicji, a trochę sam do siebie.

— Co jest przezabawne? — spytała Alicja.

— Ona jest przezabawna. Wszystko to bujda, wiesz? Nikt nigdy nie zostaje ścięty. Ruszajmy!

„Wszyscy tutaj wciąż mówią »ruszajmy«”, pomyślała Alicja, idąc powoli za Gryfem. „Jeszcze nigdy w życiu tak mi ciągle nie rozkazywano!”

Po krótkim marszu zobaczyli w oddali Nibyżółwia, który siedział samotny i smutny na niewielkiej półce skalnej. Kiedy podeszli bliżej, Alicja usłyszała, że wzdycha, jakby serce miało mu za chwilę pęknąć. Bardzo mu współczuła.

— Dlaczego tak się smuci? — spytała Gryfa, a on odpowiedział podobnie co wcześniej:

— Wszystko to bujda. On nie ma żadnego powodu, żeby być smutny, rozumiesz? Ruszajmy!

Podeszli więc do Nibyżółwia, który spojrzał na nich wielkimi oczami pełnymi łez, ale się nie odezwał.

— Ta oto młoda dama — powiedział Gryf — chce poznać twoją historię, w samej rzeczy.

— Opowiem ją — zapewnił Nibyżółw głębokim, głuchym głosem. — Siadajcie oboje i ani słowa, dopóki nie skończę.

Usiedli i przez dłuższy czas nikt nic nie mówił. „Nie mam pojęcia, jak mógłby skończyć, jeśli w ogóle nie zacznie”, pomyślała Alicja. Ale czekała cierpliwie.

— Niegdyś — powiedział wreszcie Nibyżółw z głębokim westchnieniem — byłem prawdziwym Żółwiem.

Po tych słowach nastąpiła bardzo długa cisza, przerywana jedynie okrzykami Gryfa — „Hżkrrrrh!” — i szlochaniem Nibyżółwia. Alicja chciała wstać i powiedzieć „Dziękuję za tę interesującą opowieść”, miała jednak nieodparte wrażenie, że musi nastąpić jakiś ciąg dalszy, siedziała więc w milczeniu.

— Gdy byliśmy mali — powiedział wreszcie Nibyżółw, nadal pochlipując, ale zdecydowanie spokojniej — chodziliśmy w morzu do szkoły. Uczył nas stary Tuńczyk, którego nazywaliśmy Sumem...

— Czemu nazywaliście go Sumem, skoro to był Tuńczyk?

— Bo ciągle kazał nam sumować w pamięci — powiedział ze złością Nibyżółw. — Ale jesteś durna!

— Wstyd zadawać takie banalne pytania — dodał Gryf.

Obaj patrzyli w milczeniu na nieszczęsną Alicję, która była gotowa zapaść się pod ziemię. Wreszcie Gryf odezwał się do Nibyżółwia:

— Jedź dalej, stary! Nie rozwlekaj tego na cały dzień!

Nibyżółw podjął opowieść:

— Tak, chodziliśmy w morzu do szkoły, choć zapewne mi nie uwierzysz...

— Wcale nie powiedziałam, że nie wierzę! — przerwała Alicja.

— Powiedziałaś — stwierdził Nibyżółw.

— Trzymaj język za zębami! — dodał Gryf, zanim Alicja zdążyła znowu się odezwać.

Nibyżółw mówił dalej:

— Byliśmy doskonale kształceni. W rzeczy samej, chodziliśmy do szkoły codziennie...

— Ja też chodziłam do szkoły — powiedziała Alicja. — Nie ma się czym przechwalać.

— Z dodatkowymi zajęciami? — spytał niepewnie Nibyżółw.

— Owszem — odparła Alicja. — Z francuskiego i muzyki.

— I zmywania? — spytał Nibyżółw.

— Ależ skąd! — oburzyła się Alicja.

— Oho! Czyli twoja szkoła nie była wysokiej jakości — stwierdził Nibyżółw z ogromną ulgą. — W naszej szkole po lekcjach mieliśmy dodatkowy francuski, muzykę oraz zajęcia ze zmywania.

— Chyba nie były dla ciebie zbyt przydatne — powiedziała Alicja — skoro żyłeś na dnie morza.

— I tak nie miałem na nie pieniędzy — westchnął Nibyżółw. — Chodziłem tylko na lekcje obowiązkowe.

— To znaczy? — dopytała Alicja.

— Chociażby z wicia się i kulenia — odparł Nibyżółw. — No i poznawałem różne działania arytmetyczne: wodawanie, obejmowanie, dziadzienie i mnobrzydliwienie.

— O „mnobrzydliwieniu” nigdy nie słyszałam — odważyła się powiedzieć Alicja. — Na czym polega?

Gryf uniósł obie łapy, całkiem zaskoczony.

— Że jak?! Nie wiesz, co znaczy mnobrzydliwić?! — zawołał. — Ale słowo „upiększyć” znasz, prawda?

— Tak — powiedziała z wahaniem Alicja. — Oznacza „uczynić coś ładniejszym”.

— Jeżeli mimo tego nie rozumiesz, czym jest mnobrzydliwienie — stwierdził Gryf — to znaczy, że jesteś zwyczajnie tępa.

Po takich słowach Alicja nie miała już ochoty drążyć tematu, zwróciła się więc do Nibyżółwia z pytaniem:

— Czego jeszcze was uczyli?

— Na przykład histerii — odparł Nibyżółw, odliczając na płetwach kolejne przedmioty. — Histerii starożytnej i nowoczesnej, jak również morzografii, a na koniec mieliśmy plusktykę. Plusktyki uczył nas stary węgorz, który przypływał raz na tydzień. Prowadził plusktykę, płetwologię i zajęcia z wykręcania fizycznego.

— Na czym polegały? — spytała Alicja.

— Nie dam rady zaprezentować — powiedział Nibyżółw. — Skorupa zanadto mi zesztywniała. A Gryf nigdy się tego nie nauczył.

— Z braku czasu — wyjaśnił Gryf. — Chodziłem na przedmioty klasyczne. Uczył ich stary ślimak morski, który potrafił czasem pokazać rogi!

— Ominąłem go szerokim łukiem — westchnął Nibyżółw. — Podobno uczył szczęścia w nieszczęściu.

— Tak było, tak było — powiedział Gryf i również westchnął, a potem obaj schowali pyski w łapskach.

— A ile miałeś dziennie lekcji? — spytała Alicja, żeby jak najszybciej zmienić temat.

— Pierwszego dnia dziesięć — odparł Nibyżółw. — Drugiego dziewięć i tak dalej.

— Przedziwny plan zajęć! — zawołała Alicja.

— Zmniejszali czas nauki, żeby dać nam nauczkę! — wyjaśnił Gryf.

Myśl ta całkiem zbiła z tropu Alicję, która kolejne pytanie zadała dopiero po dłuższym namyśle:

— Czyli... jedenastego dnia mieliście wolne?

— Naturalnie! — odparł Nibyżółw.

— A co robiliście dwunastego dnia? — spytała niecierpliwie.

— Starczy już gadania o lekcjach — przerwał stanowczo Gryf. — Opowiedz jej o naszych zabawach.