Źródło i licencja tłumaczenia
Tren VI. (Ucieszna moja śpiewaczko, Safo słowieńska...)
Na którą nie tylko moja cząstka4 ziemieńska5,
Ale i lutnia6 dziedzicznym prawem spaść miała;
Tęś nadzieję już po sobie okazowała,
Nowe piosnki sobie tworząc, nie zamykając
Ustek7 nigdy, ale cały dzień prześpiewając8,
Jako więc lichy9 słowiczek w krzaku zielonym
Całą noc prześpiewa gardłkiem10 swym ucieszonym11.
Prędkoś mi nazbyt umilkła, nagle cię sroga
Śmierć spłoszyła, moja wdzięczna12 szczebiotko13 droga.
Nie nasyciłaś mych uszu swymi piosnkami
I tę trochę teraz płacę sowicie14 łzami.
A tyś ani umierając śpiewać przestała15,
Lecz matkę ucałowawszy, takeś żegnała:
«Już ja tobie, moja matko, służyć nie będę
Ani za twym wdzięcznym stołem miejsca zasiędę;
Przyjdzie mi klucze położyć, samej precz jechać,
Domu rodziców swych miłych wiecznie16 zaniechać17».
To, i czego żal ojcowski nie da serdeczny
Przypominać więcej, był jej głos ostateczny18.
A matce, słysząc19 żegnanie tak żałościwe,
Dobre20 serce, że od żalu zostało żywe.
- W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski] ↩
- Safo (a. Safona) (VII–VI w. p.n.e) — najsłynniejsza starożytna poetka gr. mieszkająca na wyspie Lesbos. [przypis redakcyjny] ↩
- słowieńska (forma starop.) — słowiańska. [przypis redakcyjny] ↩
- cząstka — tu: część, która się komuś należy w wyniku dziedziczenia. [przypis redakcyjny] ↩
- ziemieński (forma starop.) — ziemiański, szlachecki; cząstka ziemieńska: dziedziczna część posiadłości szlacheckiej, ziemskiej. [przypis redakcyjny] ↩
- lutnia — instrument muzyczny strunowy w kształcie gruszki o dnie wypukłym, popularny zwłaszcza w XV-XVII w.; tu: symbol sztuki poetyckiej. [przypis redakcyjny] ↩
- ustka — zdr. od: usta, rzadko spotykane, dziś: usteczka. [przypis redakcyjny] ↩
- prześpiewając — przyśpiewując. [przypis redakcyjny] ↩
- lichy* (starop.) — mały. [przypis redakcyjny] ↩
- gardłko — zdr. od: gardło; dziś: gardełko. [przypis redakcyjny] ↩
- ucieszony* (starop.) — przynoszący radość, przynoszący pociechę, uciechę. [przypis redakcyjny] ↩
- wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny] ↩
- szczebiotka — warto zauważyć, że wyraz szczebiotać w odniesieniu do ludzi miał zwykle nacechowanie negatywne, a pozytywne w odniesieniu do śpiewu ptaków i mowy dziecinnej. [przypis redakcyjny] ↩
- sowicie — obficie, bogato, dużo. [przypis redakcyjny] ↩
- ani umierając śpiewać przestała — składnia z „ani” i orzeczeniem niezaprzeczonym (podobna jak w jęz. ang.) była dosyć popularna w XVI w.; dziś w jęz. pol. zasada podwójnego przeczenia. [przypis redakcyjny] ↩
- wiecznie — na wieki. [przypis redakcyjny] ↩
- zaniechać* (starop.) — opuścić; Już ja tobie, moja matko (...) zaniechać: fragment ten wiernie odpowiada charakterowi ówczesnych polskich pieśni weselnych (pożegnanie domu rodzinnego przez pannę młodą). W folklorze polskim pieśń pożegnalna panny młodej była leksykalnie bliska (są tu liczne analogie) pieśniom żałobnym. Istnieje teoria, że mamy tutaj do czynienia z aluzją do pożegnania Antygony z mieszkańcami Teb w tragedii Sofoklesa. [przypis redakcyjny] ↩
- ostateczny* — tu: ostatni. [przypis redakcyjny] ↩
- słysząc (starop. forma imiesł.) — słyszącej. [przypis redakcyjny] ↩
- dobre* — tu: zdrowe. [przypis redakcyjny] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Jan Kochanowski
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Treny · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.