Loreva
Loreva

Rozdział 2 z 6

[Przedmowa]

Wczora dopiero oddano mi obadwa listy za raz1, któreś W. M.2 do mnie około tej tragedyjej3 pisał. A iżem przedtym nie wiedział o tych liściech4, spodziewałem się, że za tymi czasów odwłokami5 i mej tragedyjej się odwlec miało albo raczej, że tak ze mną zostać miała molom na pokarm albo na trąbki do apteki6. Jakom listy W. M. przeczytał, nie było czasu poprawować7, bom wszytek musiał insumere8 na przepisanie. Quicquid id est9, a baczę, że błazeństwo10, i W. M. sam podobno rzeczesz, posyłam W. M. tym śmielej, chocia nie masz co, żem to jeszcze z przodku W. M. opowiadał, że to nie miało być ad amussim11, bo mistrz nie po temu. Rzeczy też drugie nie wedla uszu naszych12. Inter caetera13 trzy są chory14, a trzeci jakoby greckim chorom przygania15, bo oni już osobny characterem do tego mają16; nie wiem, jako to w polskim języku brzmieć będzie. Ale w tym niech będzie arbitrium17 W. M. albo raczej we wszytkim. Barzo bych to był rad uczynił, żebych18 był sam praesens19 W. M. teraz służby swe ofiarował, ale mi złe zdrowie nie da. Nierad20 bych przedsię omieszkał przenosin W. M., jesli salus21 tak będzie chciała. Zatym się łasce W. M. mego miłościwego Pana zalecam. Dat.22 w Czarnolesie dwudziestego wtórego dnia grudnia roku bożego MDLXXVII23.

W. M. mego miłościwego Pana

sługa uprzejmy

Jan Kochanowski

PERSONY
  1. Antenor
  2. Aleksander, którego i Parysem zowią
  3. Helena
  4. Pani Stara
  5. Poseł Parysów24
  6. Ulisses
  7. Menelaus
  8. Priamus, król trojański
  9. Kasandra
  10. Rotmistrz
  11. Więzień
  12. Chorus z panien trojańskich
Sprawa w Trojej25.

[PROLOG]

ANTENOR

Com dawno tuszył26 i w głos opowiedał, 
Że obelżenia i krzywdy tak znacznej 
Cierpieć nie mieli waleczni Grekowie: 
Teraz już posły ich u siebie mamy, 
Którzy się tego u nas domagają, 
Aby Helena była im wydana, 
Którą w tych czasiech27 przeszłych28 Aleksander, 
Będąc w Grecyjej29, gość nieprawie wierny30, 
Uniósł31 od męża i przez bystre morze 
Do trojańskiego miasta przyprowadził. 
Tę jesli wrócim i mężowi w ręce 
Oddamy, możem siedzieć za pokojem, 
Lecz jesli z niczym posłowie odjadą, 
Tegoż dnia nowin słuchajmy, że Greczyn 
Z morza wysiada i ziemię wojuje. 
Czuje o sobie32 widzę, Aleksander: 
Praktyki czyni33, towarzystwa zbiera34, 
Śle upominki, aż i mnie nie minął; 
A mnie i dom mój, i co mam z swych przodków, 
Nie jest przedajno35. A miałbych swą wiarę 
Na targ wynosić, uchowa mię tego 
Bóg mój. Nie ufa swej sprawiedliwości, 
Kto złotu mówić od siebie rzecz każe. 
Lecz i to człowiek małego baczenia, 
Który na zgubę rzeczypospolitej 
Podarki bierze, jakoby sam tylko 
W cale36 miał zostać, kiedy wszytko zginie. 
Ale mnie czas do rady, bo dziś król chce posły 
Odprawować37. Snać38 widzę Aleksandra? Ten jest. 
Aleksander, Antenor

[EPEISODION PIERWSZY]

ALEKSANDER

Jako mi niemal wszyscy obiecali, 
Cny Antenorze, proszę, i ty sprawie 
Mej bądź przychylnym przeciw posłom greckim.  

ANTENOR

A ja z chęcią rad, zacny królewicze39, 
Cokolwiek będzie sprawiedliwość niosła 
I dobre40 rzeczypospolitej naszej. 

ALEKSANDER

Wymówki nie masz, gdy przyjaciel prosi. 

ANTENOR

Przyzwalam, kiedy o słuszną rzecz prosi. 

ALEKSANDER

Obcemu więcej życzyć niżli swemu 
Coś niedaleko zda się od zazdrości.  

ANTENOR

Przyjacielowi więcej niżli prawdzie 
Chcieć służyć, zda się przeciw przystojności41. 

ALEKSANDER

Ręka umywa rękę, noga nogi 
Wspiera, przyjaciel port przyjacielowi. 

ANTENOR

Wielki przyjaciel przystojność: tą sobie 
Rozkazać służyć nie jest przyjacielska42. 

ALEKSANDER

W potrzebie, mówią, doznać przyjaciela. 

ANTENOR

I toć potrzeba43, gdzie sumnienie44 płaci45. 

ALEKSANDER

Piękne sumnienie: stać przy przyjacielu. 

ANTENOR

Jeszcze piękniejsze: zostawać przy prawdzie. 

ALEKSANDER

Grekom pomagać to u ciebie prawda. 

ANTENOR

Grek u mnie każdy, kto ma sprawiedliwą46. 

ALEKSANDER

Widzę, żebyś mię ty prędko osądził. 

ANTENOR

Swoje sumnienie każdego ma sądzić. 

ALEKSANDER

Znać, że u ciebie gospodą47 posłowie. 

ANTENOR

Wszystkim ućciwym48 dom mój otworzony. 

ALEKSANDER

A zwłaszcza, kto nie z próżnymi rękoma. 

ANTENOR

Trzeba mi bowiem sędziom na podarki, 
Bom cudzą żonę wziął, o którą czynią49. 

ALEKSANDER

Nie wiem o żonę50, ale dary bierzesz, 
Od Greków zwłaszcza; moje na cię małe. 

ANTENOR

I żon, i cudzych darów nierad biorę. 
Ty, jako żywiesz51, tak, widzę, i mówisz 
Niepowściągliwie; nie mam z tobą sprawy.  

ALEKSANDER

I mnie żal, żem cię o co kiedy prosił. 
Ufam swym bogom, że i krom52 twej łaski 
Najdę, kto rzeczy mych podpierać będzie53. 

ANTENOR

Taki, jakiś sam. 

ALEKSANDER

Da Bóg, człek poćciwy54. 

[STASIMON PIERWSZE]

CHORUS

By rozum był przy młodości 
Nigdy takiej obfitości 
Pereł morze i ziemia złota nie urodzi, 
Żeby tego nie mieli tym dostawać młodzi55. 
Mniej by na świecie trosk było, 
By się to dwoje łączyło; 
I oni by rozkoszy trwalszych używali, 
Siebie ani powinnych w żal by nie wdawali.  
Teraz, na rozum nie dbając, 
A żądzom tylko zgadzając, 
Zdrowie i sławę tracą, tracą majętności 
I ojczyznę w ostatnie zawodzą trudności.  
O Boże na wielkim niebie! 
Drogo to, widzę, u Ciebie 
Dać młodość i baczenie56 za raz57; jedno płacić 
Drugim trzeba: to dobre, a tego żal stracić.  
Ale oto Helenę widzę: co też teraz 
Nieboga myśli wiedząc, że dziś o niej w radzie 
Ostateczne namowy, ma li58 w Troi59 zostać 
Czyli Grecyją znowu i Spartę nawiedzić? 

[EPEISODION DRUGI]

HELENA

Wszytkom ja to widziała jako we zwierciedle, 
Że z korzyści swej nie miał długo się weselić 
Bezecny Aleksander, ale mu w czas60 mieli 
I dobrą myśl przekazić61 przeważni Grekowie. 
Więc on, jako drapieżny wilk rozbiwszy stado, 
Co nadalej62 uciekał, a oni zaś, jako 
Pasterze ze psy63 za nim. I ledwe64 do tego 
Nie przyjdzie, że wilk owcę na ostatek musi 
Porzucić, a sam gdzie w las sromotnie uciecze.  
Niestety, jakież moje będą przenosiny? 
Podobno65 w tył okrętu łańcuchem za szyję 
Uwiązana, pośrzodkiem66 greckich naw67 popłynę. 
Z jakąż ja twarzą bracią swą68 miłą przywitam? 
Jakoż ja, niewstydliwa, przed oczy twe naprzód, 
Mężu mój miły, przyjdę i sprawę o sobie 
Dawać będę? A będęż w twarz ci wejźrzeć śmiała? 
Bodajżeś ty był nigdy Sparty nie nawiedził, 
Nieszczęsny Pryjamida69! Bo czego mnie więcej 
Nie dostawało70? Zacnych książąt córką będąc 
Szłam w książęcy dom zacny; dał był Bóg urodę, 
Dał potomstwo, dał dobrą nade wszytko sławę. 
Tom wszytko prze człowieka złego utraciła. 
Ojczyzna gdzieś daleko, przyjaciół nie widzę, 
Dziatki71 nie wiem, żywe li72; jam sama coś mało 
Od niewolnice rozna73, przymówkom74 dotkliwym 
I złej sławie podległa, a co jeszcze ze mną 
Szczęście75 myśli poczynać, ty sam wiesz, mój Panie. 
Pani Stara, Helena

PANI

Nie frasuj76 mi się, moje dziecię miłe, 
Takci77 na świecie być musi: raz radość, 
Drugi raz smutek; z tego dwojga żywot 
Nasz upleciony. I rozkoszyć78 nasze 
Niepewne, ale i troski ustąpić 
Muszą, gdy Bóg chce, a czasy przyniosą.  

HELENA

O matko moja, nierównoż to tego 
Wieńca pleciono; więcejże79 daleko 
Człowiek frasunków80 czuje niż radości. 

PANI

Barziej do serca to, co boli, człowiek 
Przypuszcza, niżli co g’myśli81 się dzieje. 
I stądże się zda, że tego jest więcej, 
Co trapi, niżli co człowieka cieszy.  

HELENA

Prze Bóg, więcejci złego na tym świecie 
Niżli dobrego. Patrzaj naprzód, jako 
Jedenże tylko sposób człowiekowi 
Jest urodzić się, a zginąć tak wiele 
Dróg jest, że tego niepodobno zgadnąć. 
Także i zdrowie nie ma, jeno jedno82. 
Człowiek śmiertelny, a przeciwko temu 
Niezliczna liczba chorób rozmaitych. 
Ale i ona, która wszystkim włada, 
Która ma wszytko w ręku, wszytkim rządzi, 
Fortuna za mną świadczy, że daleko 
Mniej dóbr na świecie niżli tego, co złym 
Ludzie mianują, bo ubogaciwszy 
Pewną część ludzi, patrzaj, co ich83 ciężkim 
Ubóstwem trapi. A iż tego żadnej 
Zadości g’woli84 ani skępstwu swemu 
Nie czyni, ale niedostatkiem tylko 
Ściśniona, znak jest, że i dziś, gdy komu 
Chce co uczynić dobrze, pospolicie 
Jednemu pierwej weźmie, toż dopiero 
Drugiemu daje; skąd się da rozumieć, 
Co już powtarzam nie raz, że na świecie 
Mniej dóbr daleko niżli złych przypadków. 

PANI

Mniej abo więcej, równa li też liczba 
Obojga — korzyść niewielka to wiedzieć. 
O to by Boga prosić, żeby człowiek 
Co namniej szczęścia przeciwnego doznał, 
Bo żeby zgoła nic, to nie człowiecza85. 
Ale że z rady tak długo nikogo 
Nie słychać! Wiem, że da bez omieszkania 
Znać Aleksander, skoro się tam rzeczy 
Przetoczą, a nam białymgłowom jakoś 
Przystojniej w domu zawżdy niż przed sienią86. 

[STASIMON DRUGI]

CHORUS

Wy, którzy pospolitą rzeczą87 władacie, 
A ludzką sprawiedliwość w ręku trzymacie, 
Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono 
I zwirzchności nad stadem bożym zwierzono:  
Miejcie to przed oczyma zawżdy swojemi, 
Żeście miejsce zasiedli boże na ziemi, 
Z którego macie nie tak swe własne rzeczy, 
Jako wszytek ludzki mieć rodzaj na pieczy. 
A wam więc nad mniejszymi zwierzchność jest dana, 
Ale i sami macie nad sobą pana, 
Któremu kiedyżkolwiek z spraw swych uczynić 
Poczet88 macie: trudnoż tam krzywemu89 wynić90. 
Nie bierze ten pan darów ani się pyta, 
Jesli91 kto chłop czyli92 się grofem93 poczyta94, 
W siermiędze95 li96 go widzi, w złotych97 li głowach; 
Jesli namniej przewinił, być mu w okowach98. 
Więc ja podobno99 z mniejszym niebezpieczeństwem 
Grzeszę, bo sam się tracę100 swym wszeteczeństwem101. 
Przełożonych występy102 miasta zgubiły 
I szerokie do gruntu carstwa103 zniszczyły104. 
  1. za raz — równocześnie, razem. [przypis edytorski] ↩
  2. W. M. — Wasza Miłość. [przypis edytorski] ↩
  3. około tej tragedyjej — na temat tej tragedii. [przypis edytorski] ↩
  4. liściech (starop. forma) — dziś Ms. lm: (o) listach. [przypis edytorski] ↩
  5. czasów odwłoki — zwlekanie, zwłoka. [przypis edytorski] ↩
  6. trąbki do apteki — papierki, w które zawijano towar. [przypis edytorski] ↩
  7. poprawować (starop. forma) — poprawiać. [przypis edytorski] ↩
  8. insumere (łac.) — zużyć, zastosować, poświęcić. [przypis edytorski] ↩
  9. Quicquid id est (łac.) — czymkolwiek to jest (tu: o własnym dziele). [przypis edytorski] ↩
  10. błazeństwo — rzecz śmiechu warta; tu: rzecz licha, miernej wartości. [przypis edytorski] ↩
  11. ad amussim (łac., dosł.: pod sznur) — według reguły, tu: według zasad tragedii antycznej. [przypis edytorski] ↩
  12. nie wedla uszu naszych — niezgodne z przyzwyczajeniami współczesnych Kochanowskiego. [przypis edytorski] ↩
  13. inter caetera (łac.) — między innymi. [przypis edytorski] ↩
  14. chory (starop. forma) — chóry. [przypis edytorski] ↩
  15. przyganiać — tu: iść (gonić) czyimś śladem; naśladować. [przypis edytorski] ↩
  16. characterem (łac.)... mają — mają odrębną, specjalną formę. Chodzi tu zapewne o próbę przystosowania rytmiki wiersza polskiego do metrum antycznego. [przypis edytorski] ↩
  17. arbitrium (łac.) — wyrok rozjemczy, osąd. [przypis edytorski] ↩
  18. Barzo bych... żebych — staropolskie formy trybu warunkowego: bardzo bym... żebym. [przypis edytorski] ↩
  19. praesens (łac.) — obecny (przy czymś); osobiście. [przypis edytorski] ↩
  20. nierad — niechętnie. [przypis edytorski] ↩
  21. salus (łac.) — zdrowie. [przypis edytorski] ↩
  22. dat. (skrót od łac. datum) — dano (tj.: oddano list posłańcowi). [przypis edytorski] ↩
  23. dwudziestego wtórego dnia grudnia roku bożego MDLXXVII — 22 XII 1577 r. [przypis edytorski] ↩
  24. Parysów (daw. forma) — Parysowy, należący do Parysa; tu: służący Parysowi. [przypis edytorski] ↩
  25. Trojej (starop. forma) — dziś: [w] Troi. [przypis edytorski] ↩
  26. tuszyć (starop.) — tu: przypuszczać. [przypis edytorski] ↩
  27. czasiech (daw. forma) — dziś: czasach. [przypis edytorski] ↩
  28. w tych czasiech przeszłych — w tych minionych czasach (kiedy był w Grecji). [przypis edytorski] ↩
  29. Grecyjej (starop. forma) — dziś: (w) Grecji. [przypis edytorski] ↩
  30. gość nieprawie wierny — gość nieprawowierny; gość łamiący prawo (gościnności). [przypis edytorski] ↩
  31. uniósł — tu: uprowadził, porwał. [przypis edytorski] ↩
  32. czuć o sobie (starop.) — dbać o siebie; dbać o swój interes. [przypis edytorski] ↩
  33. czynić praktyki (starop.) — działać; tj. tu: gromadzić zwolenników, spiskować. [przypis edytorski] ↩
  34. towarzystwa zbierać — zbierać koła stronników. [przypis edytorski] ↩
  35. nie jest przedajno — nie jest sprzedajne; jest nie na sprzedaż. [przypis edytorski] ↩
  36. w cale zostać (starop.) — zostać w całości; pozostać w stanie nienaruszonym. [przypis edytorski] ↩
  37. odprawować posły — dawać odprawę posłom; wysłuchać posłów. [przypis edytorski] ↩
  38. snać (starop.) — wszak, przecież. [przypis edytorski] ↩
  39. królewicze (starop. forma) — królewiczu. [przypis edytorski] ↩
  40. dobre (starop. forma) — dobro [przypis edytorski] ↩
  41. przystojność — to, co przystoi (czynić, mówić); przyzwoitość. [przypis edytorski] ↩
  42. nie jest przyjacielska — nie jest rzeczą przyjacielską. [przypis edytorski] ↩
  43. potrzeba (starop.) — niebezpieczeństwo. [przypis edytorski] ↩
  44. sumnienie — dziś: sumienie. [przypis edytorski] ↩
  45. I toć potrzeba, gdzie sumnienie płaci — i to jest niebezpieczeństwem, gdzie chodzi o sumienie. [przypis edytorski] ↩
  46. każdy, kto ma sprawiedliwą — każdy, kto ma słuszność. [przypis edytorski] ↩
  47. być gospodą u kogoś — gościć u kogoś; stacjonować u kogoś. [przypis edytorski] ↩
  48. ućciwy (starop.) — dziś: uczciwy. [przypis edytorski] ↩
  49. cudzą żonę (...), o którą czynią — cudzą żonę, z powodu której toczy się spór. [przypis edytorski] ↩
  50. Nie wiem o żonę — nie wiem, czy z powodu żony. [przypis edytorski] ↩
  51. żywiesz (starop. forma) — dziś: żyjesz. [przypis edytorski] ↩
  52. krom (starop.) — oprócz. [przypis edytorski] ↩
  53. zajdę, kto rzeczy mych podpierać będzie — znajdę kogoś, kto będzie popierał moje interesy; znajdę sprzymierzeńca. [przypis edytorski] ↩
  54. poćciwy (starop.) — poczciwy; godny czci, szanowny. [przypis edytorski] ↩
  55. By rozum był przy młodości / Nigdy takiej obfitości / Pereł morze i ziemia złota nie urodzi, / Żeby tego nie mieli tym dostawać młodzi — nie ma takich skarbów na ziemi, żeby za nie mogli młodzi kupić sobie rozum. [przypis edytorski] ↩
  56. baczenie (starop.) — rozum, rozsądek. [przypis edytorski] ↩
  57. za raz — zarazem; jednocześnie. [przypis edytorski] ↩
  58. ma li (...) zostać — czy ma zostać. [przypis edytorski] ↩
  59. Troja — starożytne miasto w północno-zachodniej części Azji Mniejszej. [przypis edytorski] ↩
  60. w czas (starop.) — tu: w pewnym momencie; w stosownym czasie. [przypis edytorski] ↩
  61. przekazić (starop.) — tu: skazić, zepsuć. [przypis edytorski] ↩
  62. nadalej (starop. forma) — najdalej. [przypis edytorski] ↩
  63. pasterze ze psy — pasterze z psami. [przypis edytorski] ↩
  64. ledwe (starop.) — dziś ledwie; ledwe do tego nie przyjdzie: o mało nie dojdzie do tego. [przypis edytorski] ↩
  65. podobno (starop.) — prawdopodobnie; pewnie. [przypis edytorski] ↩
  66. pośrzodkiem czego — tu: pomiędzy czym. [przypis edytorski] ↩
  67. nawa (daw.) — statek. [przypis edytorski] ↩
  68. z (...) bracią swą — ze swymi braćmi (daw. forma liczby podwójnej); braćmi Heleny, córki Zeusa i Ledy, byli Kastor i Polluks. [przypis edytorski] ↩
  69. Pryjamida — syn Priama, czyli tu: Aleksander (Parys). [przypis edytorski] ↩
  70. nie dostawać czegoś (starop.) — brakować czegoś. [przypis edytorski] ↩
  71. dziatki (daw.) — dzieci; Helena miała jedno dziecko, córkę Hermionę. [przypis edytorski] ↩
  72. nie wiem, żywe li — nie wiem, czy są żywe. [przypis edytorski] ↩
  73. jam sama coś mało od niewolnice rozna — sama mało różnię się od niewolnicy. [przypis edytorski] ↩
  74. przymówka (starop.) — przykra, dokuczliwa uwaga. [przypis edytorski] ↩
  75. szczęście — tu: los, fatum. [przypis edytorski] ↩
  76. frasować się (starop.) — martwić się. [przypis edytorski] ↩
  77. takci — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci; znaczenie: tak oto, tak właśnie. [przypis edytorski] ↩
  78. rozkoszyć — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć; rozkoszyć nasze niepewne: rozkosze nasze są niepewne. [przypis edytorski] ↩
  79. więcejże — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że. [przypis edytorski] ↩
  80. frasunek (starop.) — zmartwienie. [przypis edytorski] ↩
  81. g’myśli (starop.) — ku myśli, po myśli; pomyślnie, według życzenia. [przypis edytorski] ↩
  82. nie ma, jeno jedno — nie ma więcej niż tylko jedno; ma tylko jedno. [przypis edytorski] ↩
  83. co ich — tu: ilu ich. [przypis edytorski] ↩
  84. g’woli (starop.) — dla. [przypis edytorski] ↩
  85. to nie człowiecza — to nieludzkie; to nie jest rzecz właściwa człowiekowi. [przypis edytorski] ↩
  86. przed sienią — przed domem; tu: przed pałacem. [przypis edytorski] ↩
  87. pospolita rzecz (z łac. res publica) — rzeczpospolita, państwo. [przypis edytorski] ↩
  88. poczet uczynić — tu: zdać sprawę (komuś z czegoś, np. z wykonania zadania). [przypis edytorski] ↩
  89. krzywy (starop.) — zły. [przypis edytorski] ↩
  90. wynić a. wynijść (starop.) — wyjść [przypis edytorski] ↩
  91. jesli — tu: czy; jesli kto chłop: czy ktoś jest chłopem. [przypis edytorski] ↩
  92. czyli — czy też (konstrukcja z partykułą -li). [przypis edytorski] ↩
  93. grof — graf; hrabia. [przypis edytorski] ↩
  94. poczytać się kimś — dziś: poczytywać się za kogoś; uważać się za kogoś. [przypis edytorski] ↩
  95. siermięga — ubogi, prosty ubiór chłopski z grubego materiału: płótna a. sukna. [przypis edytorski] ↩
  96. li — czy. [przypis edytorski] ↩
  97. złote głowy a. złotogłów — drogocenna tkanina (często jedwabna) wyszywana metaliczną złotą nicią. [przypis edytorski] ↩
  98. Jesli namniej przewinił, być mu w okowach — Choćby popełnił najmniejszą przewinę, nieuchronnie znajdzie się w okowach (tj. przen. zostanie ukarany); okowy: kajdany. [przypis edytorski] ↩
  99. podobno (daw.) — tu: prawdopodobnie; zapewne. [przypis edytorski] ↩
  100. sam się tracę — tu: skazuję (tylko) siebie samego na zatracenie. [przypis edytorski] ↩
  101. wszeteczeństwo (starop.) — nieprzyzwoity, gorszący postępek. [przypis edytorski] ↩
  102. występy (starop.) — tu: występki, wykroczenia. [przypis edytorski] ↩
  103. carstwo (daw.) — cesarstwo. [przypis edytorski] ↩
  104. zniszczyć do gruntu — zniszczyć doszczętnie. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Jan Kochanowski

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Odprawa posłów greckich · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/odprawa-poslow-greckich/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis