Loreva
Loreva

Rozdział 3 z 6

[EPEISODION TRZECI]

Poseł, Helena

POSEŁ

Dobrą nowinę paniej1 swojej niosę. 
Rozumiem temu, że już dawno tego 
Poselstwa czeka, serce swe troskami 
I płaczem trapiąc. Ale oto prawie 
Na czas wychodzi z domu. O królowa, 
Wdzięcznej nowiny posła masz przed sobą.  

HELENA

Daj Boże, byś co przyniósł pociesznego2. 

POSEŁ

Posłowie twoi, jako przyjechali, 
Tak odjeżdżają, a ty przedsię3 z nami.  

HELENA

Byłeś sam w radzie, czyś słyszał od kogo? 

POSEŁ

Byłem przy wszytkim i prosto mi stamtąd 
Iść Aleksander do ciebie rozkazał.  

HELENA

Jeszczeć4 nie widzę, z czego bych się prawie5 
Ucieszyć miała. Wszakże powiedz przedsię, 
Jako co było.  

POSEŁ

Powiem, jeno6 słuchaj! 
Skoro w radzie zasiedli panowie, król naprzód 
Tę rzecz do nich uczynił: «Nie zwykłem nic nigdy 
Bez rady waszej czynić; a bych też zwykł kiedy 
(Czego w pamięci nie mam), w tej sprawie koniecznie 
Syna swego bych nie chciał, aby mię ojcowska 
Miłość przeciw synowi7 jako nie uwiodła. 
Bo aczci8 to podobno nie darmo rzeczono: 
»Krew nie woda«9, lecz u mnie pospolitej rzeczy10 
Powinowactwo więtsze11. A tak, co się kolwiek12 
Wam wszytkim będzie zdało, toż i ja pochwalę. 
Syn mój w Grecyjej13 żony dostał, nie wiem jako; 
Tej się upominają od Greków posłowie14. 
Wydać abo nie wydać; w tym rozmysłu trzeba». 
Zatym15 wstał Aleksander i tak mówić począł: 
«Przy pierwszej posłów skardze dałem dostateczną 
Sprawę16 o sobie; teraz nie chcę uszu waszych 
Słowy proznymi17 bawić, ale maluczko co 
Powiedziawszy, ostatek na Boga przypuszczę18 
I na łaskę ojcowską, i was wszytkich zdanie. 
Wszytkim wam jest świadomo, jakim ja był żywot 
Wziął przed się19, żeciem20 nigdy tych burkowych biesiad 
Patrząc nie chciał; wolałem po gęstych dąbrowach 
Prędkie jelenie gonić abo dzikie świnie. 
Anim ja tego sobie za niewczas21 poczytał 
W budzie leśnej się przespać i nad stady chodzić22. 
Nie myśliłciem23 ja wtenczas namniej o Helenie 
Ani to imię przedtym w uszu mych postało24. 
Wenus25, kiedy mię naprzód trzy boginie26 sobie 
Za sędziego obrały, Wenus mi ją sama 
Napierwej zaleciła i za żonę dała27. 
Ludzie, widzę, u Boga szczęścia sobie proszą, 
A ja kiedy mię z chęci swej tym potykali, 
Miałem gardzić? Przyjąłem, i przyjąłem wdzięcznie, 
I mam pewną nadzieję, że tenże bóg, który 
Ućcił28 mię naprzód, będzie i do końca szczęścił 
I co mi dał, nie da mi leda jako29 wydrzeć. 
A bych też był30 żony swej ludzkim obyczajem31 
Dostawał, nie wiem, czemu onym się zyść32 miało 
Medeą33 z domu wykraść od przyjaciół naszych, 
A mnie zaś ich fortelu takimże fortelem 
Oddać się nie godziło? 
Jeslim co tedy winien, toż i oni winni. 
Chcą li nagrody, niech ją sami pierwej czynią, 
Jako ci, którzy krzywdę naprzód uczynili. 
A tam, ojcze, nie tylko żonę moję, ale 
I mnie samego wydaj, niechaj pokutuję! 
Gdzie by też to o sobie tak rozumieć chcieli, 
Że im każdy, a oni nie winni nikomu 
Sprawiedliwości czynić: tego, da Bóg, nigdy 
Nad nami nie przewiodą ani ich z to będzie34. 
Nie tuszęć35 ja, żebyś ty, ojcze mój łaskawy, 
Nie pomniał jeszcze krzywdy i szkód staradawnych, 
Któreś wziął od tych panów i to państwo sławne36. 
Jeszczeć mury na ziemi leżą powalone 
I pola do tej doby pustyniami stoją, 
Znaki miecza greckiego i okrutnej ręki. 
A byś też tego dobrze nie chciał sam pamiętać, 
Hesyjona pamiętać musi, siostra twoja, 
Ojcze, a moja ciotka, która do tej doby 
U nich w niewoli żywie37, jesli jeszcze żywie. 
Tej nam krzywdy, o królu, jedna nie nagrodzi 
Helena ani jeden Parys powetuje». 
Tu przestał Aleksander, a szept między ludźmi 
Rozlegał się po sali. Jako więc ku latu 
Robotne pszczoły w ulu szemrzą, kiedy wodza 
Nowego oglądały, a chęć nastąpiła 
Od macior38 się wynosić i nowe zaczynać 
Gospodarstwo, szmer w ulu i rozruch kryjomy: 
Taki dźwięk tam natenczas wstał był między ludźmi, 
Który skoro ucichnął, Antenor jął mówić: 
«Prawdzie długich wywodów, królu, nie potrzeba: 
Aleksander, w Grecyjej39 gościem w domu będąc 
Człowieka przedniejszego, na gościnne prawa 
Nie pomniąc40, żonę mu wziął i przywłaszczył sobie. 
By mu był niewolnicę naliższą41 przemówił42, 
Winien by mu był został43, cóż kiedy wziął żonę, 
Której ani zaniedbać, ani też dochodzić 
Dobry, ućciwy człowiek bez wstydu nie może? 
Winien mu nie po mału44. On, chocia ze wstydem, 
Żony się upomina, a ja wrócić45 radzę, 
Abychmy ku zelżeniu niesprawiedliwości 
Nie przydali46: oboje to przez się nieznośne47, 
Cóż48 pospołu złożone! Toteż49 niewątpliwa50, 
Że Grekowie Heleny nie tylko przez posły, 
Ale nawet i przez miecz domagać się będą. 
Niechże się Aleksander tak drogo nie żeni, 
Żeby małżeństwo swoje upadkiem ojczyzny 
I krwią naszą miał płacić! Jesli w łaskę dufa 
Boginiej swej, niech na to miejsce dwu się boi, 
Które dla niej rozgniewał i sądem swym zganił. 
Medeą51 nie za naszych czasów uniesiono52. 
I nie wiem, jesli nam co do tego53. To widzę, 
Że tej krzywdy u Greków nikt się do tej doby 
Nie domagał; milczeli tego, którym było 
Przystojniej o to mówić. Nie wiem, jako słusznie 
Swój własny występ54 cudzą krzywdą barwić chcemy? 
To się nas barziej55 tycze, że za przodków naszych 
Grekowie w tym królestwie mieczem wojowali; 
Lecz i natenczas, królu (prawda się znać musi)56, 
Nasza niesprawiedliwość do tego upadku 
Nas przywiodła57, że się też i dziś lękać muszę, 
Aby to sąd tajemny jakiś boży nie był, 
Nam prze58 niesprawiedliwość zawżdy59 pomstę odnieść 
Od Greków. Czego tobie przestrzegać się godzi, 
O królu, a tym barziej, żeś i w pierwszej klęsce 
Mało60 małym nie zginął, pokutując za grzech 
Ojcowski i postępek mało sprawiedliwy».  
To powiedziawszy, milczał. Toż Eneasz mówił, 
Toż Pantus i Tymetes, zgadzał się i Lampon, 
I Ukalegon z nimi, ale Iketaon 
Coś inszego rozumiał i w te słowa mówił:  
«Owa, jako nam kolwiek Grekowie zagrają, 
Tak my już skakać musim? Bać się ich nam każą, 
A ja, owszem, się lękam. Teraz nam Helenę 
Wydać każą, po chwili naszych się żon będą 
I dzieci upominać. Nigdy w swojej mierze 
Chciwość władze nie stoi; zawżdy, jako powódź, 
Pomyka61 swoich granic nieznacznie, aż potym 
Wszytki pola zaleje. Za czasu62, panowie, 
Umykać63 rogów trzeba, bo wonczas już próżno 
Miotać się, kiedy jarzmo na szyję założą. 
Sprawiedliwości proszą, a grożą nam wojną: 
Daj, chcesz li64, alboć wydrę, taka to jest65 prosto. 
Winienem sprawiedliwość, ale nie z swą hańbą: 
Kto ją na mnie wyciska, sowitej nagrody 
Ze mnie chce i korzyści, i zelżenia mego. 
Dawnyć to grecki tytuł pany66 się mianować, 
A nas, barbaros67, sługi. Ale nie toć jest pan, 
Co się w Peloponezie albo w Troi rodził; 
Szabla68 ostra przy boku to pan: ta rozstrzygnie, 
Kto komu czołem bić ma. Do tego tam czasu 
Równi sobie być musim; ani tego Greczyn 
O sobie niechaj dzierży69, żeby tak był groźny, 
Jako się sobie sam zda. Jesli tedy krzywdę 
W tym się mieć rozumieją, że Helenę uniósł 
Aleksander, niechajże okażą na sobie 
Sami naprzód, jako ten gwałt winien nagradzać 
Aleksander, ponieważ samiż okazali, 
Jako taki gwałt czynić. Aczci70 Aleksander 
Brata przy siestrze nie wziął, jako oni wzięli 
Medeą i Absyrta. 
Bo co Antenor mówi, że nam nic do tego: 
Ba, i barzo do tego! Za jednego krzywdę 
Oni się wszyscy wzięli, a nas pojedynkiem 
Zbierać mają? Nie tuszę; tożci sąsiadowi 
Sąsiad w Azyjej winien, co u nich w Europie. 
Mówiono zawżdy o to71 i do końca będą. 
Co się siostry królewskiej i szkód dawnych tycze, 
Więtsza72 to zasię73 u mnie, niżby się tu miała 
Przypomnieć abo na ten sztych kłaść74: dzierżę o cnej 
Krwi trojańskiej, że tego mścić się jeszcze będzie. 
Teraz zgoła nie radzę Heleny wydawać, 
Aż się też oni z nami o Medeą zgodzą».  
To jego słowa były. Potym się już żaden 
Długą rzeczą nie bawił; jeden głos był wszytkich: 
«Tak jako Iketaon»; i tych, co siedzieli, 
I tych, co za stołkami stali, głos był jeden: 
«Tak jako Iketaon». Kilkakroć powstawał 
Ukalegon chcąc mówić, lecz przed hukiem nie mógł. 
Marszałkowie, laskami w ziemię coraz bijąc: 
«Posłuchajcie, panowie, Ukalegon mówi». 
Nie pomogły nic laski, a nasz Ukalegon 
Ukalegontom mówił, bo nań nic nie dbali75. 
Tymczasem ktoś zawołał głosem prawie głośnym: 
«Co po tych krasnych76 mowach? Rozstąpmy się oto; 
Ujźrzemy, gdzie nas więcej». Ledwe77 wyrzekł, a już 
Wszyscy na nogach stali i swe miejsca brali. 
Kiedy się rozstąpili, nie było co równać: 
Wszyscy przy Aleksandrze, a tam78 ich garść była. 
Prosili potym króla, aby wedle prawa 
Postąpił, a za więtszą częścią wyrok podał. 
Król, niewiele mieszkając79: «Rad bych był, powiada, 
Na zgodę waszę patrzał, lecz iż być nie mogła, 
Mnie nie lża80, jeno więtszej części naśladować81. 
A tak, co z dobrym niechaj będzie pospolitym: 
Helena niechaj w Troi zostanie, aż też nam 
Grekowie za Medeą nagrodę uczynią».  
Skoro po tym dekrecie po posły posłano, 
A mnie też Aleksander do ciebie wyprawił 
Z tym wszytkim, coś słyszała; tuszę, że odprawę 
Do tej doby już wzięli posłowie i twój mąż 
W domu cię dawno czeka. A tak nie mieszkajmy!82  

HELENA

Dobrze mówisz: idź ty wprzód, ja za tobą w tropy. 

CHORUS

Tej podobno ta powieść g’myśli83: mnie bynamniej84. 
I onej, nie wiem, na co ta radość wynidzie85. 
Posłowie, widzę, idą nosy powiesiwszy: 
Znać, że nie po swej myśli odprawę odnoszą.  
  1. paniej (starop. forma) — dziś C. lp: pani. [przypis edytorski] ↩
  2. pocieszny — tu: dający pocieszenie. [przypis edytorski] ↩
  3. przedsię (starop.) — przecież, wszak, jednak, nadal. [przypis edytorski] ↩
  4. jeszczeć — daw. konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć. [przypis edytorski] ↩
  5. prawie (daw.) — prawdziwie; tu: naprawdę. [przypis edytorski] ↩
  6. jeno (starop.) — tylko. [przypis edytorski] ↩
  7. miłość przeciw synowi — dziś: miłość do syna. [przypis edytorski] ↩
  8. aczci (starop.) — chociaż; choćby nawet (konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci). [przypis edytorski] ↩
  9. Krew nie woda — zwrot przysłowiowy, dziś odnoszący się do czyjegoś temperamentnego działania; tu w daw. znaczeniu: pokrewieństwo w istotny sposób oddziałuje na jednostkę. [przypis edytorski] ↩
  10. pospolita rzecz (z łac. res publica) — rzeczpospolita, państwo. [przypis edytorski] ↩
  11. więtszy (starop. forma) — dziś: większy. [przypis edytorski] ↩
  12. co się kolwiek (starop.) — dziś: cokolwiek się. [przypis edytorski] ↩
  13. Grecyjej (daw. forma) — (w) Grecji. [przypis edytorski] ↩
  14. Tej się upominają od Greków posłowie — inaczej: posłowie [przysłani] od Greków upominają się o tę (tj. Helenę, żonę Aleksandra przywiezioną z Grecji). [przypis edytorski] ↩
  15. zatym — na to; na te słowa; po tych słowach. [przypis edytorski] ↩
  16. dałem (...) sprawę o sobie — wyjaśniłem swoją sytuację, swoje postępowanie; por. dziś: sprawozdanie. [przypis edytorski] ↩
  17. prozny (starop.) — pusty, próżny, bez znaczenia. [przypis edytorski] ↩
  18. ostatek na Boga przypuszczę — resztę zostawię Bogu. [przypis edytorski] ↩
  19. wziąć coś przed się (starop.) — przedsięwziąć coś. [przypis edytorski] ↩
  20. żeciem (...) nie chciał — że nie chciałem (konstrukcja z przestawną końcówką czasownika). [przypis edytorski] ↩
  21. niewczas (starop.) — niewygoda. [przypis edytorski] ↩
  22. nad stady chodzić — pilnować stad; paść stada. [przypis edytorski] ↩
  23. nie myśliłciem ja (daw.) — nie myślałem. [przypis edytorski] ↩
  24. ani (...) w uszu mych postało — ani postało w moich uszach; ani usłyszałem. [przypis edytorski] ↩
  25. Wenus — właśc. Afrodyta, w mit. gr. bogini miłości. [przypis edytorski] ↩
  26. trzy boginie — Hera, Atena i Afrodyta. [przypis edytorski] ↩
  27. kiedy mię naprzód trzy boginie sobie Za sędziego obrały, Wenus mi ją sama (...) za żonę dała — Aleksander (Parys) przywołuje tu zdarzenie znane z mit. gr. jako sąd Parysa. Podczas wesela Peleusa i nareidy Tetydy (późniejszej matki Achillesa) bogini niezgody Eris rzuciła między gości złote jabłko z napisem: „dla najpiękniejszej” (gr. te kallisti) trzy największe boginie poczuły się uprawnione do tego tytułu: Hera, Atena i Afrodyta; do rozstrzygnięcia sporu wybrany został z woli Zeusa Parys (Aleksander), a każda z bogiń obiecywała Parysowi swe szczególne łaski w razie przyznania jabłka właśnie jej: z rąk Hery miał otrzymać władzę, od Ateny mądrość i sławę, zaś od Afrodyty najpiękniejszą kobietę za żonę i to właśnie bogini miłości Parys przyznał pierwszeństwo; co prawda najpiękniejsza kobieta, Helena miała już wówczas męża, Menelaosa, króla Sparty, jednak Parys postanowił nie zważać na to i obiecaną sobie Helenę porwał, wykorzystując gościnę w Sparcie, a następnie zawiózł do Troi; to stało się przyczyną wojny trojańskiej. [przypis edytorski] ↩
  28. ućcić (starop.) — dziś: uczcić; uhonorować, obdarzyć. [przypis edytorski] ↩
  29. leda jako (starop.) — byle jak; łatwo. [przypis edytorski] ↩
  30. A bych też był (...) dostawał — gdybym dostał. [przypis edytorski] ↩
  31. ludzkim obyczajem — bez interwencji boskiej (tj. obietnicy Afrodyty). [przypis edytorski] ↩
  32. zyść (starop.) — uzyskać, ziścić; tu: udać się. [przypis edytorski] ↩
  33. Medea (mit. gr.) — córka króla Kolchidy, która pomogła Jazonowi ukraść złote runo, a następnie uciekła z nim i jego towarzyszami do Grecji; towarzyszył jej młodszy brat, Absyrt, którego zamordowała i poćwiartowała, będąc już na statku, a następnie wrzucała części jego ciała do morza, opóźniając w ten sposób pogoń, ponieważ ojciec wyławiał je z wody. Ten wątek historii wyprawy Argonautów wykorzystuje Aleksander demagogicznie, uwydatniając powierzchowne podobieństwo i pomijając zasadnicze różnice, aby sformułować argument, że Grekom również zdarzało się, że porywali sobie żony z innych, przyjacielskich dla Troi krajów (Kolchida miała leżeć na terenach dzisiejszej Gruzji), i nie spotkała ich za to kara, zaś jego czyn był odpowiedzią wet za wet na uprowadzenie Medei przez Jazona. [przypis edytorski] ↩
  34. tego (...) nigdy nad nami nie przewiodą ani ich z to będzie — nam nie narzucą ani się na to nie zdobędą. [przypis edytorski] ↩
  35. nie tuszęć ja (starop.) — nie sądzę (konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć). [przypis edytorski] ↩
  36. krzywdy i szkód staradawnych, / Któreś wziął od tych panów i to państwo sławne — kolejny, równie demagogiczny argument Aleksandra opiera się na przypomnieniu innej dawnej krzywdy: wyprawy Greków pod wodzą Heraklesa przeciw Troi, zakończonej zburzeniem miasta i porwaniem Hezjony siostry Priama, a więc ciotki Aleksandra. [przypis edytorski] ↩
  37. żywie (starop. forma) — dziś: żyje. [przypis edytorski] ↩
  38. maciora (starop.) — matka. [przypis edytorski] ↩
  39. w Grecyjej (starop. forma) — dziś: w Grecji. [przypis edytorski] ↩
  40. na gościnne prawa nie pomniąc — zapominając o prawach gościnności. [przypis edytorski] ↩
  41. naliższą (starop. forma) — najlichszą; najgorszą, ostatnią (najwyższy stopień od lichy: słaby, zły). [przypis edytorski] ↩
  42. przemówić — tu: nakłonić, przeciągnąć na swoją stronę. [przypis edytorski] ↩
  43. winien by mu był został — przewiniłby wobec niego. [przypis edytorski] ↩
  44. nie po mału (starop.) — niemało (tj. wiele). [przypis edytorski] ↩
  45. wrócić — tu: zwrócić, oddać. [przypis edytorski] ↩
  46. Abychmy ku zelżeniu niesprawiedliwości / Nie przydali — abyśmy nie dodali do obelgi niesprawiedliwości. [przypis edytorski] ↩
  47. oboje to przez się nieznośne — każda z tych rzeczy sama jest nieznośna. [przypis edytorski] ↩
  48. cóż — tu: cóż dopiero. [przypis edytorski] ↩
  49. toteż — a więc; dlatego. [przypis edytorski] ↩
  50. niewątpliwa (starop.) — to rzecz niewątpliwa; dziś: niewątpliwie. [przypis edytorski] ↩
  51. Medeą (starop. forma) — dziś B.: Medeę. [przypis edytorski] ↩
  52. uniesiono — tu: uprowadzono. [przypis edytorski] ↩
  53. nie wiem, jesli nam co do tego — nie wiem, czy mamy coś do tego; nie wiem, czy to nasza sprawa. [przypis edytorski] ↩
  54. występ (starop.) — tu: występek; przestępstwo. [przypis edytorski] ↩
  55. barziej (starop. forma) — dziś: bardziej. [przypis edytorski] ↩
  56. prawda się znać musi — trzeba wyznać prawdę. [przypis edytorski] ↩
  57. Nasza niesprawiedliwość do tego upadku nas przywiodła — odpowiadając na drugi argument Aleksandra, Antenor zwraca uwagę nie tylko na same dotkliwe straty doznane od Greków, ale też na przyczynę zaistniałego stanu rzeczy, czyli przypomina o niedotrzymaniu przez Trojan zobowiązań wobec Heraklesa; ojciec Priama, Laomedon, obiecał herosowi rękę swej córki Hezjony oraz cudowne konie za uwolnienie kraju od smoka morskiego, ale po wykonaniu przez Heraklesa zadania nie dotrzymał obietnicy: dlatego w zemście Herakles zebrał wojowników, przy ich pomocy zburzył Troję, Laomedona zabił, a jego córkę porwał i zamiast wziąć za żonę, jak mu obiecywano początkowo, oddał za niewolnicę jednemu ze swych współtowarzyszy. Samego Priama, który był wówczas małym chłopcem, ocaliła wówczas Hezjona. [przypis edytorski] ↩
  58. prze — dziś: przez. [przypis edytorski] ↩
  59. zawżdy (starop.) — zawsze; tu: tak czy inaczej, koniecznie. [przypis edytorski] ↩
  60. mało (starop.) — tu: o mało; mało co. [przypis edytorski] ↩
  61. pomykać — iść, posuwać się; tu: przekraczać. [przypis edytorski] ↩
  62. za czasu — w czas; póki czas; zawczasu. [przypis edytorski] ↩
  63. umykać (starop.) — tu: uciekać od czegoś, unikać. [przypis edytorski] ↩
  64. chcesz li — jeśli chcesz. [przypis edytorski] ↩
  65. taka to jest — w domyśle: taka to jest ich sprawiedliwość. [przypis edytorski] ↩
  66. pany się mianować — nazywać się panami. [przypis edytorski] ↩
  67. barbaros — barbarzyńcy; Dawnyć to grecki tytuł pany się mianować, / A nas, barbaros, sługi: tzn. dawną praktyką Greków jest siebie nazywać panami, a nas, barbarzyńców, sługami. Jest to odwołanie do niechęci i poczucia wyższości, jakie Grecy żywili wobec ludów azjatyckich. [przypis edytorski] ↩
  68. szabla — jest to oczywisty anachronizm: starożytni Grecy szabli nie używali; jednocześnie rys ten wskazuje, że przedstawione treści miały mieć zastosowanie do problemów współczesności. [przypis edytorski] ↩
  69. dzierżyć coś o sobie (starop.) — utrzymywać coś o sobie; głosić coś na swój temat. [przypis edytorski] ↩
  70. aczci (starop.) — chociaż. [przypis edytorski] ↩
  71. mówić o coś (starop.) — dopominać się o coś; mówiono zawżdy o to: domagano się tego zawsze. [przypis edytorski] ↩
  72. więtsza — dziś: większa. [przypis edytorski] ↩
  73. zasię — tu: natomiast. [przypis edytorski] ↩
  74. kłaść na sztych (starop.) — kłaść na szalę wagi; porównywać. [przypis edytorski] ↩
  75. Ukalegon / Ukalegontom mówił, bo nań nic nie dbali — gra słów oparta na znaczeniu imienia: gr. ukalegon (οὐκαλέγων) znaczy: niedbający. [przypis edytorski] ↩
  76. krasny (starop.) — piękny. [przypis edytorski] ↩
  77. ledwe (starop.) — ledwie. [przypis edytorski] ↩
  78. tam — tzn. po drugiej stronie, przy Antenorze. [przypis edytorski] ↩
  79. mieszkać (starop.) — tu: zwlekać. [przypis edytorski] ↩
  80. nie lża (starop.) — nie wolno, nie trzeba; nie lża jeno: nic innego mi nie pozostaje, tylko (coś uczynić). [przypis edytorski] ↩
  81. więtszej części naśladować — iść w ślady większości; iść za większością. [przypis edytorski] ↩
  82. nie mieszkajmy — nie zwlekajmy, nie czekajmy. [przypis edytorski] ↩
  83. g’myśli (starop.) — k’myśli; ku myśli; po myśli. [przypis edytorski] ↩
  84. Tej podobno ta powieść g’myśli: mnie bynamniej — jej najwidoczniej ta opowieść się podoba, mnie zupełnie nie. [przypis edytorski] ↩
  85. wynidzie (starop. forma) — wyjdzie. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Jan Kochanowski

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Odprawa posłów greckich · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/odprawa-poslow-greckich/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis