Rozdział XXIII Honor Ani wystawiony na próbę

Jak się okazało, Ania musiała przeżyć znacznie więcej niż dwa tygodnie. Minął już prawie miesiąc od przygody z tortem z krolami przeciwbólowymi, był więc najwyższy czas, żeby wpakowała się w jakieś nowe tarapaty. Drobne pomyłki — takie jak nieumyślne wylanie miski z wydojonym mlekiem do koszyka z kłębkami wełny w spiżarni, zamiast do wiadra dla świń, czy też upadek prosto z mostka do strumienia podczas radosnych seansów wyobraźni — w ogóle się nie liczyły.

Tydzień po podwieczorku na plebanii Diana Barry urządziła przyjęcie.

— Skromne, ale elitarne — zapewniała Marylę Ania. — Tylko dziewczęta z naszej klasy.

Bawiły się wybornie i nic złego nie wydarzyło się aż do momentu, kiedy dziewczynki wypiły herbatę, po czym znalazły się w ogrodzie Barrych, nieco znużone grami i gotowe na każdą psotę, jaka mogłaby przyjść im do głowy. Przybrała ona niebawem postać „wyzwań”. Wyzwania były wówczas modną rozrywką wśród dzieci z Avonlea. Zaczęło się od chłopców, lecz wkrótce moda ta przeszła na dziewczęta. Spisanie wszystkich niedorzeczności, jakich dopuszczono się tego lata w Avonlea tylko dlatego, że sprawcy podjęli rzuconą im rękawicę, zajęłyby osobną książkę.

Najpierw Carrie Sloane wyzwała Ruby Gillis, by ta wspięła się na określoną wysokość ogromnej, starej wierzby, rosnącej przed frontowymi drzwiami. Ruby Gillis, choć śmiertelnie bała się tłustych, zielonych gąsienic, od których roiło się na drzewie, i bała się gniewu matki w razie porwania nowej, muślinowej sukienki, uczyniła to ze zwinnością, wprawiając wspomnianą Carrie Sloane w konsternację. Następnie Josie Pye wyzwała Jane Andrews, by ta obskoczyła ogród na lewej nodze, ani razu się nie zatrzymując i nie dotykając prawą stopą ziemi. Jane Andrews dzielnie podjęła próbę, lecz poddała się przy trzecim narożniku i musiała uznać swoją porażkę.

Josie okazywała swój triumf nieco bardziej ostentacyjnie, niż pozwalał na to dobry smak, więc Ania Shirley rzuciła jej wyzwanie, aby przeszła po górnej krawędzi płotu z desek, który od wschodu okalał ogród. Chodzenie po płotach wymagało większej zręczności, a także koncentracji głowy i stóp, niż mógłby przypuszczać ktoś, kto nigdy tego nie próbował. Jednak Josie Pye, choć brakowało jej pewnych cech zjednujących sympatię, posiadała przynajmniej naturalny, wrodzony i odpowiednio wyćwiczony talent do chodzenia po płotach. Josie przeszła po ogrodzeniu Barrych z lekkością i obojętnością, jakby chciała dowieść, że tak błaha rzecz nie była nawet warta wyzwania. Jej wyczyn spotkał się z niechętnym podziwem — większość dziewcząt potrafiło to docenić, gdyż same nieraz ucierpiały podczas prób chodzenia po płotach. Josie zeszła z płotu rozpromieniona zwycięstwem i obdarzyła wyzywającym spojrzeniem Anię, która odrzuciła do tyłu swoje rude warkocze.

— Nie sądzę, by przejście po takim niskim płotku było czymś nadzwyczajnym — rzekła. — Znałam w Marysville dziewczynę, która potrafiła chodzić po kalenicy1 dachu.

— Nie wierzę — ucięła krótko Josie. — Nie wierzę, by ktokolwiek potrafił chodzić po kalenicy. Ty na pewno byś tego nie potrafiła.

— Ja bym nie potrafiła? — uniosła się Ania.

— W takim razie rzucam ci wyzwanie — odrzekła hardo Josie. — Wyzywam cię, żebyś weszła tam i przeszła po kalenicy dachu nad kuchnią pana Barry’ego.

Ania pobladła, lecz było jasne, że ma tylko jedno wyjście. Ruszyła w stronę domu, gdzie o dach kuchni stała oparta drabina. Wszystkie dziewczęta z piątej klasy wydały z siebie okrzyk: „Och!”, częściowo z ekscytacji, a częściowo z przerażenia.

— Nie rób tego, Aniu — błagała Diana. — Spadniesz i się zabijesz. Nie zwracaj uwagi na Josie Pye. To nieuczciwe rzucać komuś tak niebezpieczne wyzwanie.

— Muszę to zrobić, Diano. Mój honor został wystawiony na próbę — odparła uroczyście Ania. — Przejdę po tej kalenicy albo zginę, próbując. Jeśli spotka mnie śmierć, otrzymasz mój pierścionek z perłowych koralików.

Ania wspięła się po drabinie pośród pełnej napięcia ciszy, dotarła do krawędzi dachu, złapała równowagę na tym niepewnym oparciu i zaczęła iść, czując zawroty głowy i mając tę nieprzyjemną świadomość, że znajduje się bardzo wysoko nad ziemią, a chodzenie po dachu to umiejętność, w której wyobraźnia niewiele pomaga. Niemniej zdołała zrobić kilka kroków, zanim nastąpiła katastrofa. W pewnym momencie zachwiała się, straciła równowagę i spadła, zsuwając się po rozgrzanym słońcem dachu, by z hukiem runąć w gąszcz dzikiego wina, które rosło poniżej. Wszystko to stało się, zanim przerażone dziewczęta na dole zdołały wydać z siebie wspólny, paniczny krzyk.

Gdyby Ania spadła z tej strony dachu, po której wchodziła, Diana prawdopodobnie od razu stałaby się dziedziczką pierścionka. Na szczęście Ania spadła na drugą stronę, gdzie dach ciągnął się nad werandą tak nisko nad ziemią, że upadek stamtąd okazał się znacznie mniej groźny. Niemniej jednak, kiedy Diana i reszta dziewcząt popędziły rozpaczliwie wokół domu — z wyjątkiem Ruby Gillis, która stanęła jak wryta i wpadła w histerię — znalazły Anię leżącą, bladą i bezwładną, pośród gąszczu stratowanego dzikiego wina.

— Aniu, czy ty żyjesz? — krzyknęła Diana, rzucając się na kolana obok przyjaciółki. — Och, Aniu, droga Aniu, powiedz choć jedno słowo, powiedz, czy żyjesz!

Ku ogromnej uldze wszystkich dziewcząt, a zwłaszcza Josie Pye, którą — mimo braku wyobraźni — nawiedziła straszna wizja przyszłości z piętnem dziewczyny, która doprowadziła do przedwczesnej i tragicznej śmierci koleżanki, Ania usiadła z wysiłkiem i odpowiedziała niepewnie:

— Nie, Diano, nie zginęłam, ale sądzę, że jestem nieprzytomna.

— Gdzie? — szlochała Carrie Sloane. — Och, gdzie, Aniu?

Zanim Ania zdążyła odpowiedzieć, na miejscu pojawiła się pani Barry. Na jej widok Ania próbowała zerwać się na równe nogi, lecz opadła z powrotem, wydając z siebie krótki, ostry okrzyk bólu.

— Co się stało? Gdzie się uderzyłaś? — zapytała pani Barry.

— W kostkę — wykrztusiła Ania. — Diano, proszę, znajdź twojego tatę i poproś, żeby zabrał mnie do domu. Sama nigdy tam nie dojdę i jestem pewna, że nie dam też rady skakać tak daleko na jednej nodze, skoro Jane nie potrafiła nawet obskoczyć ogrodu.

Maryla była właśnie w sadzie, gdzie zbierała do miski letnie jabłka, kiedy zobaczyła pana Barry’ego, jak idzie przez mostek i wspina się pod górę, z panią Barry u boku i całym korowodem dziewczynek ciągnącym się za nim. Na rękach niósł Anię, której głowa spoczywała bezwładnie na jego ramieniu.

W tej chwili Maryla doznała olśnienia. W nagłym ukłuciu strachu, który przeszył jej serce, uświadomiła sobie, kim stała się dla niej Ania. Wcześniej wiedziała, że lubi Anię — ba, że bardzo ją kocha. Ale teraz, biegnąc w dół zbocza, wiedziała, że Ania jest jej droższa niż cokolwiek innego na świecie.

— Panie Barry, co się stało? — wykrztusiła opanowana i roztropna zwykle kobieta, teraz blada i bardziej wstrząśnięta niż kiedykolwiek.

Ania sama odpowiedziała, unosząc głowę.

— Marylo, nie lękaj się. Chodziłam po kalenicy dachu i spadłam. Myślę, że skręciłam kostkę. Ale równie dobrze mogłam skręcić kark. Spójrzmy na jasną stronę życia.

— Pozwalając ci pójść na to przyjęcie, mogłam się spodziewać, że zrobisz sobie coś takiego — powiedziała Maryla, szorstko i zrzędliwie, żeby zamaskować ulgę. — Panie Barry, proszę ją wnieść tutaj i położyć na sofie. Miłosierny Boże, to dziecko zemdlało!

To była prawda. Zmożona bólem Ania doczekała się spełnienia kolejnego ze swoich życzeń. Zemdlała na dobre.

Mateusz, pośpiesznie wezwany z pola, został natychmiast wysłany po lekarza, który przybył w stosownym czasie i odkrył, że uraz jest poważniejszy, niż przypuszczali. Kostka Ani była złamana.

Tego wieczoru, kiedy Maryla weszła na poddasze, gdzie leżała blada dziewczynka, z łóżka dobiegł ją żałosny głos.

— Marylo, czy bardzo mnie żałujesz?

— To była wyłącznie twoja wina — odparła Maryla, zaciągając roletę i zapalając lampę.

— I właśnie dlatego powinnaś mnie żałować — rzekła Ania — bo właśnie świadomość, że to wszystko moja wina, sprawia, że jest mi ciężko. Gdybym mogła obwinić kogoś innego, czułabym się znacznie lepiej. Ale co ty byś zrobiła, Marylo, gdyby ktoś rzucił ci wyzwanie przejścia po kalenicy?

— Zostałabym na stałym, bezpiecznym gruncie i pozwoliłabym im wyzywać mnie do woli. Co za niedorzeczność! — skwitowała Maryla.

Ania westchnęła.

— Marylo, ależ ty masz silną wolę. Ja tak nie potrafię. Po prostu czułam, że nie zniosę pogardy Josie Pye. Triumfowałaby nade mną przez całe życie. Myślę, że zostałam już na tyle dotkliwie ukarana, że nie musisz się na mnie bardzo gniewać. Omdlenie wcale nie jest takie miłe, jak myślałam. A lekarz sprawił mi wiele bólu, składając kostkę. Nie będę mogła chodzić przez sześć lub siedem tygodni i ominie mnie spotkanie z nową nauczycielką. Zanim będę w stanie pójść do szkoły, ona nie będzie już nowa. I Gil... wszyscy w klasie mnie wyprzedzą. Oj, jestem nieszczęsną śmiertelniczką. Ale postaram się znieść to wszystko mężnie, jeśli tylko nie będziesz na mnie zła.

— No już dobrze, nie jestem zła — powiedziała Maryla. — Jesteś pechowym dzieckiem, co do tego nie ma wątpliwości; ale jak sama mówisz, to ty będziesz cierpieć. Proszę, spróbuj zjeść kolację.

— Czyż to nie jest szczęście, że mam taką wyobraźnię? — spytała Ania. — Myślę, że ona pomoże mi przejść przez to suchą stopą. Jak myślisz, Marylo, co robią ludzie ze złamanymi kośćmi, którzy nie mają wyobraźni?

W trakcie kolejnych siedmiu żmudnych tygodni Ania miała powody, by wielokrotnie dziękować Bogu za swoją wyobraźnię. Lecz nie musiała polegać wyłącznie na niej. Miała wielu gości i nie było dnia, żeby któraś z koleżanek ze szkoły nie wpadła z kwiatami czy książkami, by zdać relację ze wszystkich wydarzeń z młodzieńczego świata Avonlea.

— Marylo, wszyscy byli tacy dobrzy i uprzejmi — westchnęła szczęśliwa Ania w dniu, w którym po raz pierwszy mogła pokuśtykać na drugą stronę pokoju. — Leżenie w łóżku nie jest zbyt przyjemne, ale ma swoją jasną stronę. Można się dowiedzieć, jak wielu ma się przyjaciół. Wyobraź sobie, że nawet pan Bell przyszedł mnie odwiedzić, a to naprawdę bardzo zacny człowiek. Oczywiście nie jest to pokrewna dusza, niemniej lubię go i strasznie mi przykro, że kiedyś krytykowałam jego modlitwy. Teraz wierzę, że naprawdę mówi to, co myśli, tylko wpadł w nawyk odmawiania modlitw tak, jakby wcale mu nie zależało. Mógłby to zmienić, gdyby tylko zadał sobie trochę trudu. Dałam mu dość wyraźną wskazówkę. Powiedziałam, jak bardzo staram się, by moje własne prywatne modlitwy były interesujące. A on opowiedział mi o tym, jak sam złamał kostkę, gdy był chłopcem. To takie dziwne myśleć o panu Bellu jako o chłopcu. Nawet moja wyobraźnia ma swoje granice, bo tego nie potrafię sobie wyobrazić. Kiedy próbuję sobie wyobrazić pana Bella jako chłopca, widzę go z siwymi bakami i w okularach, dokładnie tak jak wygląda w szkółce niedzielnej, tylko mniejszego. Za to tak łatwo jest wyobrazić sobie panią Allan jako małą dziewczynkę. Pani Allan odwiedziła mnie czternaście razy. Czy to nie powód do dumy, Marylo? Przecież żona pastora ma tyle obowiązków! Jest też taka radosna, gdy kogoś odwiedza. Nigdy nie mówi, że to moja wina i że ma nadzieję, iż stanę się przez to lepszą dziewczynką. Pani Linde zawsze mi to powtarzała, i to w taki sposób, że czułam, iż może ma nadzieję na moją poprawę, ale w nią nie wierzy. Nawet Josie Pye mnie odwiedziła. Przyjęłam ją tak uprzejmie, jak tylko umiałam, bo myślę, że było jej przykro, iż to ona rzuciła mi wyzwanie z chodzeniem po dachu. Gdybym zginęła, musiałaby dźwigać ciężkie brzemię wyrzutów sumienia przez całe życie. Diana była moją wierną towarzyszką. Przychodziła codziennie, by pocieszyć mnie w samotności na łożu boleści. Ale bardzo się ucieszę, kiedy będę mogła pójść do szkoły, bo słyszałam ekscytujące nowiny o nowej nauczycielce. Wszystkie dziewczęta uważają, że jest przemiła. Diana mówi, że ma cudowne, jasne, kręcone włosy i fascynujące oczy. Ubiera się przepięknie, a jej bufki przy rękawach nie mają sobie równych w całym Avonlea. W co drugi piątek popołudniu urządza recytacje i każdy musi wygłosić wiersz lub wziąć udział w dialogu. To jest takie wspaniałe. Josie Pye mówi, że tego nienawidzi, ale to dlatego, że ma tak słabą wyobraźnię. Diana, Ruby Gillis i Jane Andrews przygotowują na przyszły piątek dialog pod tytułem „Poranna wizyta”. A w piątkowe popołudnia, kiedy nie ma recytacji, panna Stacy zabiera wszystkich do lasu na „lekcje w terenie”, podczas których badają paprocie, kwiaty i ptaki. Do tego co rano i wieczorem mają ćwiczenia z kultury fizycznej. Pani Linde mówi, że nigdy nie słyszała o takich cudach i że to wszystko przez to, że nauczycielką jest kobieta. Ale ja myślę, że to musi być cudowne i wierzę, że panna Stacy okaże się moją pokrewną duszą.

— Jedno widać wyraźnie, Aniu — powiedziała Maryla. — Upadek z dachu Barrych w żaden sposób nie zaszkodził twojemu językowi.