Loreva

AKT PIERWSZY

SCENA I

Publiczny plac w Padwie.
Lucentio i Tranio

LUCENTIO

Na koniec, Tranio, ja, co tak pragnąłem 
Zobaczyć Padwę, tę piękną sztuk mamkę, 
Przybywam dzisiaj do żyznej Lombardii, 
Tego Włoch wielkich rozkosznego sadu. 
Z dobrego ojca chętnym przyzwoleniem, 
Przybywam w twoim miłym towarzystwie, 
Ty sługo wierny, w złej i dobrej doli. 
Spocznijmy tutaj, aby się poświęcić 
Literaturze i umiejętnościom. 
Piza, powagą dzieci swych sławiona, 
Jest mą kolebką, ojciec mój, Vincentio, 
Kupiec po całej ziemi giełdach znany, 
Swój ród prowadzi z domu Bentivolio. 
Ja, syn Vincentia, chowany w Florencji, 
Nie chciałbym zawieść ojcowskich nadziei, 
Lecz wielkim skarbom wielkich czynów dodać; 
Dlatego, Tranio, przez ciąg moich nauk 
Chcę naprzód zgłębić tę część filozofii, 
Która traktuje o prawdziwym szczęściu, 
Jak na opoce opartym na cnocie. 
Powiedz, co myślisz, bom opuścił Pizę, 
I tu przybyłem, jak człowiek, co nagle 
Z płytkiej kałuży w głębokie wpadł morze, 
I chce ugasić palące pragnienie. 

TRANIO

Mi perdonate1, kochany mój panie, 
Ja zdanie twoje podzielam we wszystkim; 
Z radością widzę, że trwasz w przedsięwzięciu 
Ssać soki słodkie słodkiej filozofii; 
Lecz, dobry panie, mimo uwielbienia 
Dla pięknej cnoty i moralnych nauk, 
Niech nas stoicyzm w drewno nie przemienia, 
A dla miłości Arystotelesa 
Nie wyrzekajmy się i Owidiusza: 
Zgłębiaj logikę w twych przyjaciół kole, 
W zwykłych rozmowach ucz się retoryki, 
Szukaj natchnienia w muzyce, poezji, 
Matematyki i metafizyki 
Bierz, ile zdoła strawić twój żołądek: 
Nie ma korzyści, gdzie nie ma rozkoszy; 
Ucz się więc tego, do czego masz pociąg. 

LUCENTIO

Dzięki ci, Tranio, za twe dobre rady. 
Gdyby Biondello był już wylądował, 
Dziś bym rozpoczął me przygotowania, 
Wziąłbym mieszkanie przyjaciół tych godne, 
Których nam pewno w Padwie nie zabraknie. 
Lecz cicho! Któż to w te strony się zbliża? 

TRANIO

Może procesja na nasze przybycie. 
Wchodzi Baptysta, Katarzyna, Bianka, Gremio i Hortensjo. Lucentio i Tranio odchodzą na stronę.

BAPTYSTA

Proszę, panowie, nie nudźcie mnie dłużej, 
Znacie niezmienne me postanowienie: 
Póty nie wydam za mąż córki młodszej, 
Póki dla starszej męża nie wynajdę. 
Jeśli z was który kocha Katarzynę, 
Gdy znam was obu i obu was kocham, 
Pozwalam, niech się o rękę jej stara. 

GREMIO

A raczej, niech się od ręki jej strzeże; 
Trochę to dla mnie za twardy jest kąsek. 
A ty, Hortensjo, czy chcesz pojąć żonę? 

KATARZYNA

do Baptysty 
Mój panie ojcze, czy jest twoją myślą 
Pójść o mnie w targi z tymi ichmościami? 

HORTENSJO

W targi o ciebie, moja piękna panno? 
Zanim cię kupię, musisz wprzód osłodnąć. 

KATARZYNA

Nie troszcz się o to, boś jeszcze nie przebył 
Połowy drogi do mojego serca; 
Gdybyś tam zaszedł, mym pierwszym staraniem 
Byłoby główkę sczesać ci trójnogiem, 
I tak cię ubrać, żebyś był rarogiem2. 

HORTENSJO

Od takich diabłów zachowaj mnie, Panie! 

GREMIO

I ja powtarzam tę samą modlitwę.  

TRANIO

O, cicho, panie, komedia to rzadka: 
Złośnica straszna z niej albo wariatka. 

LUCENTIO

Drugiej milczenie i pogodne czoło, 
Dziewiczy urok rozlewają w koło. 
Cicho, mój Tranio!  

TRANIO

Dobrze mówisz, panie, 
Cicho! A oczy pięknym paś widokiem. 

BAPTYSTA

Żeby uczynkiem moje stwierdzić słowa, 
Bianko, natychmiast wracaj mi do domu; 
A, dobra Bianko, niech cię to nie martwi, 
Bo ja cię zawsze z całej kocham duszy. 

KATARZYNA

Wsadź palec w oczy biednemu kurczątku, 
Żeby przynajmniej miała czego płakać. 

BIANKA

Z mojego smutku raduj się więc, siostro. 
Z pokorą twoje wypełnię rozkazy: 
A w moich książkach, moich instrumentach 
Znajdę osłodę mojej samotności.  

LUCENTIO

na stronie 
O, słuchaj, Tranio, jak mówi Minerwa3! 

HORTENSJO

Panie Baptysto, dziwny z ciebie ojciec. 
Żal mi, że nasze dobre dla niej chęci 
Tylko jej smutek przyniosły.  

GREMIO

Więc pragniesz 
Dla tego diabła do klatki ją zamknąć? 
Ciężko ją karać za zły język siostry? 

BAPTYSTA

Skończmy rzecz, proszę; taka moja wola. 
Idź, Bianko. 
Bianka wychodzi. 
A że wiem dobrze, jak sobie podoba 
W poezji, śpiewie, różnych instrumentach, 
Na mistrzach w moim nie braknie jej domu, 
Aby jej młodą kierowali zdolność. 
Jeśli, panowie, znacie zdolnych ludzi, 
Będę wam wdzięczny, gdy mi ich przyślecie, 
A ja z należną nagrodzę szczodrością 
Ludzi z talentem, co mi w pomoc przyjdą, 
By dzieci moje uczciwie wychować. 
Na teraz, żegnam. — Zostań, Katarzyno, 
Bo mam co z Bianką sam na sam pogadać. 
Wychodzi. 

KATARZYNA

I ja też myślę, że pójść także mogę; 
Moje godziny mają mi wyznaczać, 
Jak gdybym sama nie mogła osądzić, 
Co mi wziąć, a co opuścić należy? 
Ha! 
Wychodzi. 

GREMIO

Możesz iść sobie do diablej maci. Posiadasz tak dobre przymioty, że wszyscy od ciebie uciekają. Miłość ich nie jest tak wielka, Hortensjo, abyśmy nie mogli dmuchać sobie w palce i pościć cierpliwie: nasze ciasteczka z dwóch stron jeszcze niedopieczone. Bądź zdrów! Przez miłość dla mojej słodkiej Bianki, jeśli mi się zdarzy spotkać człowieka, zdolnego kształcić ją w przedmiotach, w których ma upodobanie, poślę go do jej ojca.

HORTENSJO

I ja zrobię to samo. Lecz nim się rozstaniemy, jeszcze jedno słowo. Choć natura naszego współzawodnictwa nie dozwoliła nam dotąd żadnej eksplikacji4, dzisiejsze wypadki uczą nas, że jeśli chcemy znaleźć jeszcze przystęp do naszej pięknej ukochanej, jeśli pragniemy być szczęśliwymi rywalami w miłości Bianki, musimy przede wszystkim dołożyć starania, aby jedną sprawę załatwić.

GREMIO

Jaką, proszę?

HORTENSJO

Czy nie domyślasz się jeszcze? Znaleźć męża dla jej siostry.

GREMIO

Znaleźć męża? Znaleźć diabła!

HORTENSJO

Powtarzam, znaleźć męża.

GREMIO

Powtarzam, znaleźć diabła. Czy przypuszczasz, Hortensjo, że mimo bogactw jej ojca, znajdzie się człowiek tak szalony, żeby chciał piekło do swego domu wprowadzić?

HORTENSJO

Choć to przechodzi naszą cierpliwość znosić jej głośne klekotania, wierzaj mi, są na świecie zuchy, a szukając wpaść na nich można, którzy wziąć ją gotowi z wszystkimi jej wadami i dobrze wypchanym workiem.

GREMIO

Co do mnie, tyle mam chęci dostać jej posag pod tym warunkiem, co każdego rana odebrać chłostę na rynku.

HORTENSJO

Wyznaję, jak mówisz, że mały wybór w zgniłych jabłkach. Ale skoro ta prawna przeszkoda robi nas przyjaciółmi, zachowajmy przyjaźń, dopóki nie znajdziemy męża dla starszej córki Baptysty; później, gdy młodsza siostra będzie miała wolność pójść za mąż, odnowimy starą walkę. Słodka Bianko! Szczęśliwy, kto cię dostanie! Kto najdzielniej goni do pierścienia, wygrywa pierścień. Co mówisz na to, signor Gremio?

GREMIO

Zgoda. Dałbym najpiękniejszego konia z całej Padwy temu, co by chciał rozpocząć z nią umizgi, dobić targu, pojąć ją za żonę, do ślubnej poprowadzić komnaty i dom od niej uwolnić. Idźmy!

Wychodzą. — Tranio i Lucentio wracają na przód sceny.

TRANIO

Powiedz mi, panie, czy miłość tak nagle 
Człowieka serce może opanować?  

LUCENTIO

Pókim tej prawdy nie stwierdził na sobie, 
Nie chciałem nigdy wierzyć drugich słowu; 
Lecz gdym tu stojąc patrzył w nią bezczynnie, 
W mej bezczynności miłość mnie podbiła. 
A teraz z całą wyznam ci szczerością, 
Tobie, co jesteś wierny mi i drogi, 
Jak niegdyś Anna kartagińskiej pani5, 
Tranio, goreję, o Tranio mój! Zginę, 
Jeśli tej skromnej nie zyskam piękności. 
Bądź mi, o, Tranio, bo wiem, że to możesz, 
Bądź mi pomocą, wiem, że nie odmówisz. 

TRANIO

Nie pora teraz łajać cię, mój panie, 
Wyrzuty z serca uczuć nie wygonią: 
Jeśli gorąca drasnęła cię miłość, 
Jedyną teraz dać ci mogę radę: 
Redime te captum, quam queas minimo6. 

LUCENTIO

Dzięki! Mów dalej, bo każde twe słowo 
Leje pociechę do zbolałej duszy. 

TRANIO

Tak długo oczy w dziewkę tę wlepiałeś, 
Żeś może sprawy tej nie dojrzał rdzenia.  

LUCENTIO

W słodkiej jej twarzy tylem wdzięków widział, 
Ile ich miała córka Agenora7, 
Przed którą Jowisz, choć świata był panem, 
Kreteńskie brzegi całował kolanem. 

TRANIO

Jak to? Niczego więcej nie widziałeś? 
Czy nie słyszałeś starszej siostry fuków, 
Zaledwo znośnych dla śmiertelnych uszu? 

LUCENTIO

Widziałem ruchy ust jej koralowych, 
Czułem w powietrzu oddechu jej wonie. 
Słodkie i święte, wszystko, com w niej widział. 

TRANIO

Czas go, jak widzę, z zachwytu rozbudzić. —  
Ocknij się, panie, gdy dziewkę tę kochasz, 
Szukaj sposobów, jakimi ją dostać. 
Rzeczy tak stoją: starsza jej siostrzyczka 
Tak jest swarliwa, tak nieznośnie zrzędna, 
Że póki się jej ojciec nie pozbędzie, 
Musisz twą miłość zamknąć jak w klasztorze. 
Dlatego ojciec w klatce trzyma młodszą, 
By ją uchronić od natręctwa gachów. 

LUCENTIO

O, Tranio, Tranio, okrutny to ojciec! 
Lecz czy zważałeś, że jego jest myślą 
Wyszukać dla niej mistrzów doskonałych? 

TRANIO

Ja na tym wszystkie plany me gruntuję. 

LUCENTIO

Ja także moje.  

TRANIO

O zakład, mój panie, 
W jedno ognisko myśli nasze biegną.  

LUCENTIO

Powiedz mi twoje.  

TRANIO

Będziesz bakałarzem, 
Młody jej umysł kształcić się podejmiesz, 
To jest twój zamiar.  

LUCENTIO

Prawda. Co ty na to? 

TRANIO

To być nie może. Kto na twoje miejsce 
Syna Vincentia weźmie w Padwie rolę, 
Będzie za ciebie nad księgami ślęczał, 
Przyjmował gości, rodaków traktował? 

LUCENTIO

Nie troszcz się wcale; mam na to sposoby. 
Wszak nas w tym mieście nikt jeszcze nie widział 
I z twarzy nikt nas rozpoznać nie zdoła; 
Ty więc na moim miejscu będziesz panem 
Będziesz sług trzymał, będziesz dom prowadził 
Ja będę jakim biedakiem z Florencji, 
Albo też z Pizy, albo z Neapolu. 
Myśl się wylęgła, trzeba ją wychować. 
Natychmiast, Tranio, zamieńmy ubiory, 
Weź mój kapelusz i płaszcz mój barwisty; 
Biondello twoim sługą jest, gdy przyjdzie; 
Ja mu zalecę, by język miarkował. 

TRANIO

To zalecenie bardzo jest potrzebne. 
Zmieniają ubiór. 
Skoro więc, panie, taka twoja wola, 
Jestem ci moje winny posłuszeństwo, 
Bo przy odjeździe mówił mi twój ojciec: 
„Dla mego syna bądź zawsze usłużny”, 
Chociaż to w innym mówił rozumieniu; 
Więc dla miłości mojego Lucentia 
Chętnie Lucentia podejmę się roli. 

LUCENTIO

Zrób tak, Lucentio bowiem zakochany 
Jest niewolnikiem na wszystko gotowym, 
Aby dziewicę posiąść, której widok 
Zabrał w niewolę ranne jego serce. 
Wchodzi Biondello. 
Otóż Biondello — Gdzieś ty był, hultaju? 

BIONDELLO

Gdzie byłem, mniejsza; gdzieś ty jest, mój panie? 
Czy płaszcz twój ukradł kolega mój, Tranio, 
Albo, czy jego ty ukradłeś, panie, 
Lub czyście razem okradli się obaj? 
Co się to znaczy? Co to za nowości? 

LUCENTIO

Słuchaj, hultaju, nie na żart to czasy, 
Postępowanie stosuj więc do czasu. 
Żeby me życie uratować, Tranio 
Wziął moją odzież i mnie zastępuje, 
A ja z potrzeby jego wziąłem miejsce, 
Bo w nagłej kłótni, na brzeg wysiadając, 
Zabiłem męża, lękam się odkrycia. 
Służ mu więc wiernie, ja bowiem, bez zwłoki 
Muszę ucieczką życie me ratować. 
Czy mnie rozumiesz? 

BIONDELLO

Ja? Nie, ani słowa. 

LUCENTIO

A przede wszystkim wygnaj z twych ust: Tranio; 
Bo Tranio dziś się na Lucentia zmienił. 

BIONDELLO

Więc szczęść mu Boże! Tym lepiej dla niego, 
I ja też chciałbym na jego być miejscu. 

TRANIO

Przystałbym na to, gdyby tym sposobem 
Lucentio córkę Baptysty otrzymał. 
Teraz, nie dla mnie, lecz przez wzgląd na pana 
Pomiędzy ludźmi prowadź się uczciwie: 
Sam na sam, chętnie jestem z tobą Tranio, 
Ale wśród ludzi ja twój pan, Lucentio. 

LUCENTIO

Idźmy! Rzecz jedna jeszcze pozostaje, 
Której się, Tranio, ty sam podjąć musisz: 
Ty będziesz jednym z liczby zalotników. 
Nie pytaj, proszę, jakie mam powody, 
Dość, że ci powiem, iż wielkiej są wagi. 
Wychodzą. 

1 SŁUGA

do Slya Drzemiesz, mój panie, komedii nie słuchasz. 

SLY

Na świętą Annę, najuważniej słucham. 
Piękna to sprawa. Czy jeszcze nie koniec?  

1 SŁUGA

Ledwo początek.  

SLY

Moja pani żono, 
Wyznaję, jest to nie lada robota; 
Pragnąłbym jednak, żeby się skończyła.  

SCENA II

Padwa — przed domem Hortensja.
Petruchio i Grumio

PETRUCHIO

Moja Werono, żegnam cię na chwilę, 
Dziś w Padwie moich odwiedzam przyjaciół, 
A przed wszystkimi dobrego Hortensja, 
Co mi dał tyle dowodów miłości. 
To jest dom jego, jeśli się nie mylę. 
No, dalej, Grumio, grzmoć mi z całej siły!  

GRUMIO

Grzmocić, panie? Kogo mam grzmocić? Czy kto uchybił wielmożnemu panu?

PETRUCHIO

Hultaju, dobre daj mi tu grzmocenie!  

GRUMIO

Dać tu panu dobre grzmocenie? Jak to, panie? Cóż ja jestem, panie, abym śmiał panu dobre dać grzmocenie.

PETRUCHIO

Mówię, hultaju, grzmoć dobrze w tę bramę, 
Albo inaczej ja ci grzbiet wygrzmocę.  

GRUMIO

Pan mój kłótliwy; gdybym go wygrzmocił, 
Wiem dobrze, co by spotkało mnie potem. 

PETRUCHIO

Co, nie chcesz? Dobrze, to ja zacznę grzmocić, 
Zobaczę, w jakim tonie sol, fa śpiewasz.  
Ciągnie go za uszy. Grumio upada.

GRUMIO

Rety, o, rety! Toć pan mój szaleje.  

PETRUCHIO

Co, czy rozkazów będziesz teraz słuchał?  
Wchodzi Hortensjo.

HORTENSJO

Co to? Co się tu dzieje? Stary mój przyjaciel 
Grumio i dobry mój przyjaciel Petruchio! 
Co tam słychać u was nowego w Weronie? 

PETRUCHIO

Przybywasz w porę, by wojnę zakończyć. 
Con tutto il cuore ben trovato8, wołam. 

HORTENSJO

Alla nostra casa ben venuto, 
Molto honorato signor Petruchio9. 
No, wstawaj, Grumio, spór ten zakończymy. 

GRUMIO

Mniejsza o to, co on tam szwargocze po łacinie. Jeśli to nie jest prawny dla mnie powód do opuszczenia jego służby! Słuchaj tylko, panie, chciał gwałtem, żebym dobre dał mu grzmocenie; No, i proszę, czy to przystoi słudze swojego pana tak traktować, Człowieka, który, o ile wiem, może trzydzieści i dwa lata rachować.

Gdybym posłuszny zaraz go wychłostał, 
Może by Grumio grzmocenia nie dostał. 

PETRUCHIO

Bez mózgu hultaj; dobry mój Hortensjo, 
Gdy mu kazałem w bramę twoją grzmocić, 
Nie chciał, pomimo wszystkich mych nalegań.  

GRUMIO

Co? W bramę grzmocić? Panie, czyś nie mówił: 
Hultaju, dobre daj mi tu grzmocenie? 
A teraz prawisz o grzmoceniu bramy.  

PETRUCHIO

Zmykaj, lub trzymaj język za zębami!  

HORTENSJO

Cierpliwość, bracie, ja ręczę za Grumia, 
Bo mi jest smutno, gdy cię widzę w gniewie 
Przeciw staremu i wiernemu słudze. 
Powiedz mi teraz, drogi przyjacielu, 
Co za szczęśliwy wiatr ze starej Werony 
Dzisiaj do naszej przywiewa cię Padwy? 

PETRUCHIO

Wiatr, który młodzież rozgania po świecie, 
Aby szukała szczęścia poza domem, 
W którym niewiele doświadczenia rośnie. 
Słuchaj w skróceniu, jak me stoją sprawy: 
Zamknął już oczy ojciec mój, Antonio, 
Ja w zamęt świata rzucić się zamierzam, 
Żony i szczęścia wedle sił tam szukać; 
W worku grosiwo, zasoby mam w domu; 
Tak więc przybywam, by się przyjrzeć światu. 

HORTENSJO

Mówmy otwarcie: co powiesz, Petruchio, 
Gdybym cię swatał ze straszną złośnicą? 
Może za projekt nie będziesz mi wdzięczny, 
Ręczę ci jednak, że będzie bogata, 
Bardzo bogata; lecz przyjacielowi 
Nie chciałbym żony podobnej nastręczać. 

PETRUCHIO

Gdzie szczera przyjaźń, krótkie eksplikacje: 
Słuchaj, Hortensjo, jeśli znasz kobietę 
Dosyć bogatą na żonę Petruchia, 
(A pieniądz treścią jest moich umizgów), 
Niech będzie szpetna, jak Florenta10 miłość, 
Niech będzie stara, jak stara Sybilla11, 
A sekutnica, jak druga Ksantypa12, 
Ba! Choćby nawet gorszego co trochę, 
Na to nie zważam, bo to w moim sercu 
Bynajmniej moich nie przytępi uczuć, 
Choćby tak była burzliwa i groźna, 
Jakby wzburzone fale Adriatyku. 
Skoro bogatej szukam w Padwie żony, 
Byle bogata, na ślepo ją biorę. 

GRUMIO

Słuchaj mojego pana; mówi otwarcie, co myśli. Daj mu dość złota, a żeń go z lalką lub figurką13, lub starą czarownicą, która jednego nie ma zęba, a tyle chorób, co pięćdziesiąt dwa konie: to wcale nie przeszkodzi, wszystko dobre, byle były pieniądze.

HORTENSJO

Petruchio, gdyśmy daleko tak zaszli, 
Com żartem zaczął, na serio ci skończę. 
Wierzaj mi, mogę wynaleźć ci żonę 
Z wielkim posagiem, młodą, urodziwą, 
W szlacheckim domu uczciwie chowaną; 
Jedyna tylko, lecz wielka jej wada 
To — że okrutna jest z niej sekutnica, 
Zła i swarliwa, tak bardzo uparta, 
Że gdybym w gorszej biedzie był, niż jestem, 
Za górę złota pojąć bym jej nie chciał. 

PETRUCHIO

Nie znasz potęgi złota, przyjacielu. 
Powiedz mi tylko ojca jej nazwisko; 
Pójdę w zaloty, chociażby fukała 
Głośniej od grzmotów w łonie chmur jesiennych.  

HORTENSJO

Ojciec jej zwie się Baptysta Minola, 
Szlachcic uprzejmy i pełny grzeczności, 
A imię córki jego Katarzyna; 
Padwa zna cała język jej swarliwy. 

PETRUCHIO

Znam dobrze ojca, chociaż nie znam córki; 
Znał on mojego ojca nieboszczyka. 
Nie usnę, póki sam jej nie zobaczę; 
Daruj więc, jeśli opuszczę cię zaraz, 
Chyba że sam chcesz do niej mnie prowadzić. 

GRUMIO

Proszę cię, panie, nie zatrzymuj go, niech idzie, póki trwa w swoim widzimisię. Daję słowo, gdyby go ona tak dobrze, jak ja, znała, wiedziałaby, że fukać na niego, to jak groch o ścianę rzucać. Może go ona obrzucić pół tuzinem obelg, lub coś podobnego, ale to fraszka, bo jak on raz zacznie, pokaże jej dopiero, jak się swarzą przekupki. Czy wiesz, panie, co? Jeśli się ona odważy czoło mu postawić, to on jej twarzy taki nada fason, że ją zdefasonuje; a z tym, co jej zostanie z oczu, nie będzie widziała lepiej od kota. Nie znasz go, panie!

HORTENSJO

Czekaj, Petruchio, pójdę razem z tobą, 
Bo mój skarb także w Baptysty jest straży; 
W jego jest ręku klejnot mego życia, 
Najmłodsza córka jego, piękna Bianka 
On ją zazdrośnie przede mną zamyka 
I przed rywali moich licznym kołem. 
Pewny, że nigdy starsza Katarzyna, 
(Dla wad, o których poprzednio mówiłem), 
Nie znajdzie męża, by ją wziął za żonę, 
Nie chce do Bianki nikogo przypuścić, 
Póki Katarzyny swarliwej nie wyswata. 

GRUMIO

Katarzyna swarliwa! Najgorsze przezwisko 
Ze wszystkich przezwisk dla młodej dziewczyny.  

HORTENSJO

Teraz, Petruchio, wyświadcz mi przysługę: 
W skromną, poważną przybranego odzież, 
Przedstaw Baptyście jak biegłego mistrza, 
Zdolnego Biankę w muzyce ukształcić; 
Tym bowiem tylko potrafię sposobem 
Moją głęboką oświadczyć jej miłość, 
Bez podejrzenia serce jej pozyskać. 
Wchodzą: Gremio i Lucentio przebrany, z książkami pod pachą.

GRUMIO

Nie, żadnego nie ma w tym szalbierstwa! Patrzcie tylko, jak knują młodziki, żeby starowinę oszukać! Panie, panie! Spójrz tylko za siebie, kto idzie?

HORTENSJO

Milcz, Grumio! Jest to jeden z mych rywali. 
Na krótką chwilę odejdźmy na stronę.  

GRUMIO

Nie ma co mówić, ładna gachów para. 
Odchodzą na stronę.

GREMIO

O, bardzo dobrze; odczytałem pismo. 
Słuchaj mnie; każ je prześlicznie oprawić; 
Książki miłosne; nie zważaj na koszta, 
Daj baczność, żeby nie czytała innych; 
Czy mnie rozumiesz? A bądź przekonany, 
Że oprócz płacy signora Baptysty 
I ja się także skąpym nie okażę. 
Papiery także twoje wyperfumuj, 
Bo ta, do której domu je poniesiesz, 
Od wszystkich perfum stokroć jest wonniejsza. 
Powiedz, co naprzód czytać jej zamierzasz? 

LUCENTIO

Cokolwiek będziem czytać, wierzaj, panie, 
Że twojej sprawy nie zaśpię na chwilę, 
Jak sprawy mego dobrego patrona; 
Myślę, że choćbyś sam był na mym miejscu, 
Słów wymowniejszych nie zdołałbyś znaleźć, 
Jeśli nie jesteś biegłym literatem. 

GREMIO

O, ta nauka! Co to za skarb wielki!  

GRUMIO

Oj, dudku, dudku, co za osioł z ciebie! 

PETRUCHIO

Cicho!  

HORTENSJO

Milcz, Grumio! 
Zbliżają się. 
Witam, signor Gremio! 

GREMIO

Rad jestem, że cię spotkałem, Hortensjo. 
Czy wiesz, gdzie idę? Do domu Minoli. 
Dałem mu słowo, że mu przyprowadzę 
Dla pięknej Bianki uczonego mistrza, 
I jakimś trafem szczęśliwym spotkałem 
Tego młodzieńca, który mu się przyda 
Przez swą naukę i swe ułożenie; 
Biegły w poezji, oczytany w książkach, 
Wybornych książkach, wierzaj mi na słowo. 

HORTENSJO

To bardzo dobrze; ja też z mojej strony 
Mam przyjaciela, który mi obiecał 
Doskonałego znaleźć muzykanta; 
I w tej więc sprawie nie gorszy od ciebie, 
Dowiodę Biance, jak kocham ją szczerze. 

GREMIO

Jak ja ją kocham, uczynkiem dowiodę.  

GRUMIO

na stronie 
Tego dowiedzie twa sakiewka raczej. 

HORTENSJO

Nie pora mówić o naszej miłości. 
Słuchaj mnie raczej, bo jak mi się zdaje, 
Mam doskonałe dla obu nowiny. 
Oto jest szlachcic, którego spotkałem, 
Który za wspólną przyrzeka ugodą 
Do sekutnicy w zaloty się udać, 
Nawet poślubić przy dobrym posagu. 

GREMIO

Targ wyśmienity, byleby go dobił. 
Czy mu o wszystkich wadach jej mówiłeś? 

PETRUCHIO

Wiem, że swarliwa jest z niej sekutnica; 
Jeśli to wszystko, nic w tym nie ma złego. 

GREMIO

Tak myślisz? Brawo! Z jakich stron przybywasz? 

PETRUCHIO

Jestem z Werony; ojciec mój, Antonio, 
Umarł niedawno, dziś, pan mej fortuny, 
Liczę na długie i szczęśliwe lata.  

GREMIO

Przy takiej żonie? Dziwne to nadzieje. 
Lecz, gdy masz serce, szczęść ci Panie Boże! 
Proszę, na moją szczerą rachuj pomoc. 
Czy chcesz naprawdę udać się w zaloty 
Do tego żbika?  

PETRUCHIO

Czy chcę żyć, zapytaj. 

GRUMIO

na stronie 
Czy chce, nie wątpię, albo ją powieszę. 

PETRUCHIO

Czy nie w tej myśli jedynie przybyłem? 
Sądzisz, że wrzawy trochę mnie ogłuszy? 
W swoim ja czasie lwów słyszałem ryki, 
Widziałem morze wiatrami chłostane, 
Jak dzik spocony pieniące się całe, 
Na placu bitwy słyszałem dział grzmoty, 
I w chmurach straszną niebios artylerię, 
Słyszałem krzyki walczących rycerzy, 
Rżenie rumaków i trąb głos chrapliwy, 
I przed niewieścim ja drżałbym językiem, 
Który nie głośniej w uchu się rozlega, 
Jak pękający kasztan wśród ogniska? 
Schowaj dla dzieci upiory i duchy. 

GRUMIO

na stronie 
Bo on samego diabła się nie zlęknie. 

GREMIO

Słuchaj, Hortensjo, wszystko mi się zdaje, 
Że pan ten w dobrą przyjechał tu porę, 
Tak dla swojego, jak naszego szczęścia.  

HORTENSJO

Ja mu przyrzekłem, że przez czas zalotów 
Bierzem na siebie koszta jego wszystkie.  

GREMIO

Chętnie, jeżeli tylko cel osiągnie. 

GRUMIO

na stronie 
Chciałbym tak pewnym dobrej być wieczerzy. 
Wchodzą: Tranio, bogato ubrany, i Biondello.

TRANIO

Dzień dobry! Raczcie przebaczyć, panowie, 
Jeśli zapytam o najbliższą drogę 
Do domu pana Baptysty Minoli.  

BIONDELLO

Minoli, ojca dwóch nadobnych córek?  

TRANIO

Ten sam, Biondello. 

GREMIO

Nie przypuszczam, panie, 
Byś o niej myślał — 

TRANIO

I o niej, i o nim, 
Wszystko być może. Co panu do tego? 

PETRUCHIO

Byle nie o tej, co lubi się kłócić. 

TRANIO

Nie lubię kłótni. 
do Biondella 
Idźmy, bo czas drogi. 

LUCENTIO

na stronie do Trania 
Dobry początek. 

HORTENSJO

Jedno tylko słowo: 
Czy chcesz się starać o rękę tej panny, 
O której mówisz? Tak lub nie, odpowiedz. 

TRANIO

A gdyby? Proszę, jaka w tym obraza? 

GREMIO

Nie ma obrazy, jeżeli bez słowa 
Co rychlej z tego wyniesiesz się miasta. 

TRANIO

Alboż ulice nie są równie wolne 
Dla mnie jak dla was?  

GREMIO

Ale nie dziewczyna. 

TRANIO

Czy wolno będzie o powody spytać?  

GREMIO

Dla tych powodów, skoro chcesz to wiedzieć, 
Że to signora Gremio ukochana. 

HORTENSJO

Że to kochana signora Hortensjo. 

TRANIO

Powoli! Jeśli dobrzy z was szlachcice, 
Baczcie mnie, proszę, wysłuchać cierpliwie: 
Baptysta jest to szlachcic urodzony, 
I stary ojca mojego przyjaciel, 
A choćby córkę miał, jak jest, piękniejszą, 
Nie ma powodów, aby konkurentów 
Nie miała więcej, a i mnie w ich liczbie. 
Do córki Ledy14 wzdychało tysiące, 
Do Bianki jeden więcej może wzdychać: 
Lucentio będzie konkurentem nowym, 
Choćby z Parysem15 mierzyć się gotowym. 

GREMIO

Jak to? Ten panicz wszystkich nas przegada? 

LUCENTIO

Pozwól mu pędzić, okuleje w drodze.  

PETRUCHIO

Hortensjo, jaki cel tej gadaniny?  

HORTENSJO

Daruj mi, panie, jeśli cię zapytam. 
Czy kiedy córkę Baptysty widziałeś?  

TRANIO

Nie, lecz wiem dobrze, że on dwie ma córki, 
Jedną tak sławną z ostrego języka, 
Jak druga sławna ze skromnej piękności.  

PETRUCHIO

Pierwsza jest dla mnie, zostaw ją w spokoju.  

GREMIO

Pracę wielkiemu zostaw Alcydowi16, 
Większą od wszystkich prac jego dwunastu.  

PETRUCHIO

A teraz, proszę, słuchaj, co ci powiem: 
Najmłodszą córkę, do której chcesz wzdychać, 
Ojciec dla wszystkich zamknął konkurentów, 
Żadnemu nie chce ręki jej obiecać, 
Póki nie wyda za mąż starszej córki; 
Potem, nie wcześniej, młodsza będzie wolna. 

TRANIO

Gdy tak jest, panie, gdy się podejmujesz 
Mnie i rywalom mym otworzyć drogę, 
Połamać lody, co nas dziś krępują, 
Idź, pojmij starszą, a młodszą oswobódź! 
Kto z nas, szczęśliwy, za żonę ją weźmie, 
Pewno ci dowód szczodrej da wdzięczności. 

HORTENSJO

Jak twoje myśli, piękne są twe słowa. 
Skoro więc w liczbę konkurentów wchodzisz, 
Tak jak my, panu temu będziesz wdzięczny 
Za wielką wszystkim oddaną usługę.  

TRANIO

Nie sądzę, panie, abym był ostatni. 
Na dowód, robię przyjacielski wniosek, 
Byśmy spędzili razem popołudnie, 
Za Bianki zdrowie spełniając kielichy. 
Jak adwokaci, kłóćmy się przed sądem, 
Lecz jedzmy, pijmy, jak dobrzy koledzy.  

GRUMIO I BIONDELLO

O, szczytny projekt! Idźmy, przyjaciele!  

HORTENSJO

Projekt wyborny! Częstujmy się suto. 
Petruchio, jestem twoim benvenuto17. 
Wychodzą. 
  1. Mi perdonate (wł.) — proszę mi wybaczyć. [przypis edytorski] ↩
  2. raróg — ptak drapieżny z rodziny sokołów; tu: dziwadło, błazen. [przypis edytorski] ↩
  3. Minerwa (mit. rzym.) — bogini mądrości i sztuk, odpowiednik gr. Ateny; tu: dziewczyna mądra i piękna jak bogini. [przypis edytorski] ↩
  4. eksplikacja (z łac.) — wyjaśnienie, wytłumaczenie. [przypis edytorski] ↩
  5. Anna kartagińskiej pani (mit. rzym.) — Anna, siostra i powierniczka Dydony, królowej Kartaginy. [przypis edytorski] ↩
  6. redime te captum, quam queas minimo (łac.) — wykup się z niewoli możliwie najmniejszym kosztem. [przypis edytorski] ↩
  7. córka Agenora (mit. gr.) — Europa, córka króla fenickiego, porwana przez Zeusa pod postacią byka, matka Minosa, króla Krety. [przypis edytorski] ↩
  8. Con tutto il cuore ben trovato (wł.) — z całego serca, w porę przybywasz. [przypis edytorski] ↩
  9. Alla nostra casa ben venuto, molto honorato, signor Petruchio (wł.) — witam w naszym domu, wielce dostojny panie Petruchio. [przypis edytorski] ↩
  10. Florenta miłość — Gower w poemacie De confessione amantis opisuje szpetną czarownicę, którą przyrzeka wziąć za żonę młody rycerz Florent, byle go nauczyła rozwiązać zagadkę, od której rozwiązania zależało jego życie. [przypis redakcyjny] ↩
  11. Sybilla — u starożytnych Greków i Rzymian: wieszczka i kapłanka Apollina. [przypis edytorski] ↩
  12. Ksantypa — żona Sokratesa; pot.: zrzędliwa, kłótliwa kobieta. [przypis edytorski] ↩
  13. figurka — tu w oryg. aglet-baby, tj. sprzączka na końcu tasiemki, uformowana w figurkę ludzką. [przypis edytorski] ↩
  14. córka Ledy (mit. gr.) — piękna Helena, córka Ledy i Zeusa, żona Menelaosa, króla Sparty, porwana przez Parysa stała się przyczyną wojny trojańskiej. [przypis edytorski] ↩
  15. Parys (mit. gr.) — zwany też Aleksandrem, syn Priama, króla Troi, poproszony o rozstrzygnięcie sporu bogiń jako najpiękniejszą wskazał Afrodytę, za co ta obiecała mu Helenę, żonę Menelaosa. Parys rozkochał w sobie i porwał Helenę, co sprowadziło na Troję wojnę i upadek. [przypis edytorski] ↩
  16. Alcyd (mit. gr., z rzym. Alcides) — heros Herkules. [przypis edytorski] ↩
  17. benvenuto (wł.) — mile widziany (gość); Hortensjo liczy, że Petruchio zapłaci za niego. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · William Shakespeare (Szekspir)

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Poskromienie złośnicy · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/poskromienie-zlosnicy/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Leon Ulrich

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis