Źródło i licencja tłumaczenia
AKT II
Jeden z bocznych salonów willi HARRYS.
Scena pierwsza
HRABINA
Lubo, nadto, zostawiam i notę
Numerami uporządkowaną,
Tak, jak mąż mój niegdyś to czynił,
Ze zapomnień1 mych się uśmiechając —
Gdy porządku uczył mnie jak dziecię,
Dwie go rzeczy szczególniej bawiły:
To jest moja pozorna niepamięć
I moja pozorna zabobonność.
— Tamtę2 i tę pozornemi zowie
(Lub tak nazywać je sobie życzę).
Co do drugiej jednakże nadmienię,
Że — sprawdzającemu się przeczuciu
Nie dać wiary — jest niepodobieństwem!
Melancholijnie:
(Do której nie przywiązuję ceny,)
Gdy zginął mnie, wraz miałam przeczucie,
A którego sprawdzenie nadeszło,
Właśnie gdy odnajdowałam zgubę.
Że nie od pierścienia to zależy,
Lecz w przeczuciu istnieje — to-ć wiem ja,
Dosyć posiadając filozofii,
By przyczyną nie nazywać trafu.
Po chwili:
Którą wczora burza starła w piasek,
Jakby śniegiem zasypując ścieżkę
Kwiaty3 białemi?...
— A oto właśnie tejże chwili
Odebrałam telegram... lecz wróćmy
Do uporządkowania zatrudnień,
Tak, jak uczył mię był mąż mój drogi!
MAGDALENA
spostrzegając:
— Więc naprzód mówmy już o tym punkcie,
Zapisanym (jak widzę) w instrukcji...
— Cóż nauczyć chcesz mnie o Szelidze?
Którego raz — kiedyś, gdzieś — widziałam
I odtąd słyszałam tylko ciągle,
Że wielbi Cię — żeś dlań nieczuła:
I że odtąd zwiedza Morze-martwe
Tudzież gruzy spalenisk dokoła...
Więcej zaś nic sama o nim nie wiem!
HRABINA
surowo:
Że popełniłam coś podobnego do kłamstwa,
Ale ta Szeligi ziemska-miłość,
Niekiedy podobna do uporu,
Dała mnie myśl nasunąć mu wieści
O możliwem mojem za mąż pójściu.
— Odtąd, telegram tylko raz, ze Smyrny4,
Przysłał mnie ten, arcynieczytelny!
Wygłaszając napis telegramu:
MAGDALENA
«Do ziemi» znaczyć ma do dóbr swoich,
«Ją» znaczy Ciebie, nie zaś ziemię...
Słowem, wraca — i zechce Cię odwiedzić.
Należałoby Ci tylko śpiesznie
«Możliwe» Twe spełnić zamążpójście,
Zamieniając zmyślenie na wieszczbę!
— Wówczas, jak ją zowiesz, ziemska-miłość
Upornego Szeligi — zapewne
Przemieniłaby się w coś innego —
Bo muszą też być i inne czucia
Dla rozmaitości we wszech-świecie,
I nie tylko sama, jak ją zowiesz,
«Ziemska»-miłość... tyle Ci natrętna!...
HRABINA
zimno:
Do dziennego prac naszych porządku.
MAGDALENA
Szeliga przybył —
HRABINA
Lecz nie uroń w rozmowie ani słówka
Zbliżonego najmniej do nadziei —
Całej to zręczności Twej polecam.
Nie chcę, aby mnie co bądź wiązało,
Odkąd się oddałam obowiązkom
I znalazłam wielkie dobro: spokój!
STARY SŁUGA
wygłaszając:
HRABINA
do Magdaleny:
MAGDALENA
HRABINA
Czasu nigdy nie miałam zapytać go.
Dobre to chłopczysko... i lubiący
Nieledwie że pustelnicze życie!
— Raz, widząc go z brodą niestrzyżoną:
Cóż by to był za śliczny kapucyn5
W ermitażu6, pod zielonem drzewem!?
Pomyśliłam...
Lecz czyli to jemu
Przyjdzie na myśl kiedy przed zwierciadłem!
— Choć zapewne że szczęśliwszym byłby
W cichej celi, hodując sobie kwiaty...
Gdzie znalazłby dobro wielkie: Spokój!
MAGDALENA
Przypomina mnie coś kapucynów,
Które zastępują termometry...
Lub tych, co z kart dla dzieci się robi:
Tamte kaptur zdejmują w pogodę,
Lubo się nią wcale nie obchodzą;
Te się wszystkie społem wywracają,
Skoro jeden z nich i jak się potknie!...
HRABINA
Przecież małżeństwo... to Sakrament.
— Lecz potrzeba wprzód posażnej panny
Tegoż wieku, wzrostu, i tak samo
Do cichego ułożonej życia...
MAGDALENA
Względów tylu: wieku! wzrostu! mienia!
I temperamentów! i skłonności!...
Jak w gałęziach dwóch jabłoni jednej
— Spytać chce się...
— czemu? jeszcze w górze
Ponad-przyrodzonych szukać zręczyn?
Dobitniej:
Nie są-ż przez to samo ożenione —
A jakaż byłaby ludzi wyższość...!?
HRABINA
O którem pierw z Ojcem Prowincjałem
Radziłabym bardzo Ci pomówić...
Patrząc na zegarek:
do Magdaleny:
MAGDALENA
HRABINA
Moja luba! to jest arcyważne —
MAGDALENA
HRABINA
Po chwili:
Czemś osłodzić stanowczą odmowę.
— Miłość bowiem, jakkolwiek bądź ziemska,
Gdy ustaje... to nie jest rzecz miła...!
(Przynajmniej tak sądzę, moja luba!
Że to nie musi być najprzyjemniej...)
MAGDALENA
HRABINA
MAGDALENA
krotochwilnie:
Który się wywraca za powiewem...
Czyta dalej z kartki:
Cóż to może znaczyć? proszę ciebie...
HRABINA
MAGDALENA
czyta:
Z całej pensji, kilku małych chłopców,
I panią Durejko, ochmistrzynię,
Z mężem swoim».
HRABINA
Zapraszalne listy, jedne, wyszły,
Reszta leży owdzie — wyszlij8 i te —
MAGDALENA
z uśmiechem:
Nie wtrąciłaś czego innej treści...
HRABINA
A jednak może i jest niewiele
Kobiet mojego położenia — które
Byłyby w stanie tak dużo rzeczy
Różnorodnych zgodzić i prowadzić.
To — że w mojej Biblii, na rycinie,
Znalazłaś raz, miasto przezroczego
Papieru, bankowy-bilet; z tego
Wyprowadzasz bezzasadne wnioski!...
Fraszki zapomnieć mogę — nie celu:
Są dnie, których godziny wszystkie
Mam rozrachowane jak zegarek
I spisane rzędem w wilię wieczór.
Teraz!... jadę na Zbór-miłosierny...
Porywa się — zawadza, i rozdziera suknię — — —
MAGDALENA
Brać głosu o biednych bez poddasza,
Bo to wyglądałoby na komedię...
HRABINA
Dzwoni — służąca wbiega.
STARY SŁUGA
Mak-Yks za sługą wchodzi sam.
SŁUŻĄCA
podając stanik:
HRABINA
do sługi:
MAGDALENA
Że dopełniasz ubrania, cofnął się.
HRABINA
MAGDALENA
HRABINA
MAK-YKS
który niezupełnie cofnął się był:
(Daruj, iż podnoszę słowa Twoje,
Które byłbym pominął, jak może
Wiele innych pominąłem mówień — )
To są «nie ludzie» — Pani!... to tylko
Obowiązani Tobie, lub arcy
Umiejący Cię cenić — nie ludzie!...
Przy nich można sobie zapiąć guzik
Bez zmylenia rzędu, akuratnie — —
Ochłaniając11:
Słowom, które się z ust wydzierają,
Będąc silniejszemi niźli mówca.
Daruj! ale więcej jeszcze powiem:
Bywa, iż ci, co dziś ludźmi nie są,
Pewnego dnia i godziny pewnej
Właśnie że tylko oni zostają...
Od tła to zależąc, nie przedmiotu.
Gdy się tło odmienia, wraz i rzecz z niem.
HRABINA
silnie:
Uczyniła wyrazów pośpieszność
Sens, którego ani pomyśliłam! —
MAK-YKS
W innej treści i mało odwłocznej...
I nie jestem już w stanie dodać nic.
MAGDALENA
Dla jednego błahego wyrazu,
Dla sposobu-mówienia, na świecie
Przyjętego — — a który nie jest Jej,
Wcale nie Jej... zaręczam to Panu.
— To jest wyrażenie niewłaściwe,
Mimowolnem przejmowane tchnieniem
Od ogólnej świata atmosfery,
Która, bez nas, naszą rządzi mową...
MAK-YKS
Wyrzucając niewstrzymalne słowa,
I jeżeli to słabość, że muszę,
Nie skończywszy rozmowy, stąd odejść:
To słabość ta jest tylko ma własna,
Osobista — — i nienależąca
Do «ogólnej atmosfery świata,
Która, bez nas, naszą rządzi mową!»
HRABINA
silnie:
MAK-YKS
ceremonialnie:
Wychodzi.
HRABINA
MAGDALENA
Wychodzącem za porządek-dzienny
I nie-zanotowanem w książeczce —
Świat albowiem nasz jest coś podobnym
Do tych miernych artystów... co, ledwo
Wyrobiwszy parę charakterów,
Całą przyszłość sztuki chcą nakłonić
Do zamknięcia się w ich korporacji.
— Utyskują!... że Cezar Shakespeare’a
Za wielki jest o głowę dla sceny...
Alić12 kto od drugich chce postępu,
Winien ciągle on sam postępować!...
HRABINA
niecierpliwie:
Instrukcję Ci zostawiłam całą —
Porywa się — wychodzi — zatrzymuje u drzwi i powraca, mówiąc:
Zapomniałam mej książki
Do nabożeństwa — biorąc w zamian
Zeszłoroczny miejski kalendarzyk!
MAGDALENA
Hrabina wychodzi.
MAGDALENA
w monologu:
W ręku — i z rozdartą Twą suknią,
Lecz z oczyma niebem błękitnemi,
Jesteś święta!... umiem Cię podziwiać —
Głęboko:
Usterki Twe — — mnie są one cenne.
Wzieram przez nie, jak ów więzień, który
Przez szczeliny jasne patrzy w okno,
Czy wolniejsi są ludzie na ziemi?!
Scena druga
MAGDALENA
pozierając na kartkę — dzwoni:
Należy — bym zarządziła stosownie...
Do Starego Sługi:
Czyniąc miejsce, jakby tańczyć miano;
Podobnie i w dwóch salonach bocznych.
A kto by tymczasem nadszedł — przyjmę.
NOWY SŁUGA
wchodząc:
MAGDALENA
Podchodzi pod zwierciadło, poprawia ubiór — zajmuje miejsce — i do sługi:
Scena trzecia
Kiedy Graf wchodzi:
MAGDALENA
uprzedzając rozmowę:
Zastaje pan w Magdalenie Tomir,
Która miała jednakże przyjemność
Nie być obcą Panu... lecz gdzie? kiedy?
Nie zdołałaby odpomnić13 wiernie —
SZELIGA
W nieszczególnie poetycznem miejscu,
Bo u Dworca żelaznej kolei...
Gdzie mój krewny Pani towarzyszył.
MAGDALENA
Odtąd, ni pierw, Pana nie spotkałam.
SZELIGA
U kolei żelaznej odszedłszy,
Nie wracam aż teraz do Europy —
Którą opuszczając, i do której
Gdy powracam, znów spotykam Panię...
MAGDALENA
SZELIGA
Ze wschodniego na mój mózg turbanu
Spadłszy, usprawiedliwia zabobon:
To na nowo winien bym się jeszcze
Nie uważać jak przybyły stale,
Lecz znów żegnać miejsce...
MAGDALENA
dwumyślnie:
Prezentować się mnie, jak nieznanej —
Silniej:
SZELIGA
Pociechy, niż żałób!...
MAGDALENA
SZELIGA
MAGDALENA
smętnie:
Nad marnością...
...ten myślą Jej bliskim!
Ona więcej niż kiedy nadziemska!
SZELIGA
żywo:
Była bliską... lub jest bliską ślubu...
MAGDALENA
zabiegliwie:
I dlatego już jakby dopełnione,
Że mistyczne... cóż mam więcej mówić?
I czy mówić coś więcej miło jest...?
SZELIGA
smętnie:
Najmiłosierniejszą bywa formą.
MAGDALENA
stanowczo:
SZELIGA
stoicznie:
MAGDALENA
Jedno z owych postanowień, które
Całe reformują osobistość14 —
Stałość, według mego rozumienia,
Cennym, zaiste, jest klejnotem:
Lecz i ona oszukiwać może.
Bo na cóż stałym być względem komet,
Których odmieniły się obroty — — ?
SZELIGA
z dziwnym akcentem:
Po chwili:
MAGDALENA
zimno:
SZELIGA
wstając i patrząc ku oknu:
MAGDALENA
SZELIGA
obłędnie:
Nawet z ujemnym deszczem, są miłe...
MAGDALENA
Naiwnie:
Zaplątane w rozmaitość liścia,
Tak, że słońce gdy je tknie promykiem,
To na cały mój biały salonik
Cienie listków padają ze drżeniem
I w girlandy wiążą się prześliczne.
— A znam je tak wszystkie!..
— że gdy jeden,
Kwiatek jeden, ktoś urwał był z okna
(I to błahy!... geranium pąsowe),
Wraz poznałam —
SZELIGA
krotochwilnie:
Ukradzione, spotkawszy geranium,
Odpoznała pani?!...
MAGDALENA
żywo:
Lecz, że w oknie kwiatek jeden brakł mi...
SZELIGA
widząc, iż Magdalena pogląda na zegarek:
Zdaje się być naprzód ukróconym...
MAGDALENA
— Jeżeli spojrzałam na zegarek,
To iż Maria dała mnie instrukcje —
Dzwoni — wchodzi Stary Sługa i przyjmuje listy na pocztę
do Szeligi:
SZELIGA
Nikną czasu warunki — istotnie.
MAGDALENA
SZELIGA
Na wschodzie, tradycją obyczaju,
Wiarą otrzymany, lub nałogiem,
Cień namiotu czyni u Araba,
Że, kogo ogarnie, wraz ubratni15.
MAGDALENA
SZELIGA
krotochwilnie:
niekiedy...
MAGDALENA
Że to wyraz jednej płci właściwy
— Że Braterstwo męskie jest...
SZELIGA
Ile je pojmują w Europie —
MAGDALENA
Matka moja jest z tej szlachty polskiej,
Co przybyła z Armenii...
SZELIGA
dopatrując16:
Pani ma wyraźnie coś wschodniego —
MAGDALENA
Ze znudzeniem:
Złe...
...i to zowie się wychowaniem!
Gdyż są inni, co źle to pojmą...
Nie można uśmiechnąć się, bo źli są,
Którzy uśmiech źle sobie wyłożą...
SZELIGA
głęboko:
Mające na celu ulepszenie,
Podobno że się już nie inaczej
Tworzą, tylko z tą głównie bacznością,
Aby pasje złych w interes objąć;
I ażeby nie drasnąć przypadkiem
Uśpionego gdzieś antropofaga17!
Droga arcypraktyczna — do chwili,
W której nagle się można samemu
Włożyć w smoka paszczę i nareszcie
Nie mieć co oszczędzać... i co chronić!
MAGDALENA
z odrazą:
I cudzym się uniewolnić fałszem,
Nie móc się poruszyć, bo są błędni,
Którzy źle ruszenie Twoje pojmą —
To — Golgota Antychrystusowa!...
Wstaje — podaje rękę — i toż samo czyni Szeliga.
Ot tak...
...i ufa — i, że wierzy,
Rzadziej niż my zdradzonym bywa!
Kiedy tak z uściśnionemi dłońmi zostają, wchodzi nagle Hrabina i zatrzymuje się u progu.
Scena czwarta
HRABINA
zimno:
Spostrzegając się i rumieniąc:
I dlatego powiedziałam to...
Że Magdalena mnie zastępuje;
Więc powinna byłam się anonsować,
Nie będąc na teraz panią domu —
Rzuca różaniec, książkę i rękawiczki.
Podając Szelidze koniec palców ręki swej:
ku Magdalenie:
SZELIGA
na stronie:
Głucha chwila milczenia — magnetyczna.
MAGDALENA
przerywając ciszę:
HRABINA
SZELIGA
serdecznie:
Nawet i jednej kropelki w jeziorze,
W którem odbijał się ten obłok,
Na jakim spoczęło Jej oko...
HRABINA
obraz!!...
MAGDALENA
Lecz właściwe, gdy kto z wschodu18 wraca,
A którem przerażać się nie masz co!...
— Od-pomni19 pan północne-mówienia,
Jaśniejące przezroczystym szronem...
HRABINA
z lekką ironią:
Do Szeligi, pokazując na Magdalenę:
W Palestynie?...
— à propos: a czemu
Jerozalemskiego pan różańca
Nie przywozi?... i, widzę, nie nosi?...
SZELIGA
gorzko:
Zapewne przypadkiem!... (zamyśleniem
O odległych) — przemienił się cały
W opalowe ziarna... krystaliczne...
Niesłychanie twarde...
— jasne!... jak lód.
— I — odtąd różańców zaniechałem!
MAGDALENA
podejmując treść:
Gdy usuwa się nam z rąk fatalnie.
I to może nasze wielkie szczęście!!20
HRABINA
silnie:
Z rzeczy ziemskich cokolwiek traci się,
Daje w zamian więcej rezygnacji...
Po chwili:
Lub nie?... popytać się o to muszę...
Notuje w książeczce podręcznej.
SZELIGA
Silniej:
Więc był niewątpliwie ziemską rzeczą,
Arcydrogą!...
Ja sam — tylko jestem
Człowiek — wychowaniec tego globu,
Na którym są burze, i wulkany,
Nawałnoście21 i gromy w powietrzu...
Tak zapominają, jak mieszczanie,
Którzy, nie zajmując się rolnictwem,
Cenią nawałnice po ich wpływach
Na parasol...
...na szybę w karecie! — —
HRABINA
sobie i innym:
SZELIGA
ceremonialnie:
HRABINA
ze znudzeniem:
Nie spóźniają się dla miłosierdzia — —
I, cokolwiek pełnią, pełnią lepiej!
Do Szeligi pojedynczo:
MAGDALENA
Bo Panienki z pensji przyjdą tańczyć...
Śliczne wszystkie i pełne dobroci —
HRABINA
Gry bawić się, to postanowione — —
Surowo i ogólnie:
Dając końce palców Szelidze i uchodząc:
SZELIGA
pełniąc ukłon:
Świat — jest zaprawdę: trucizną ludziom,
Bo on kształci ich...
— a nie — — rozwija!
Scena piąta
MAGDALENA
z miejsca, do Szeligi, który z kapeluszem zatrzymuje się:
SZELIGA
MAGDALENA
Skoro nawet w komput komitetom22
Można nie utrafiać na godzinę...
SZELIGA
poruszając fraszki na stole rozrzucone:
MAGDALENA
SZELIGA
Lecz one są dla ozdoby dłoni,
Różnobarwne zbliżając kamienie
Do blasku płci23, lub do rękawiczki.
— Podobną użyteczność, jako woń,
Mają jeszcze osobne różańce
Mahometan z Konstantynopola!
MAGDALENA
naturalnie:
Perfumują... i trzecie nareszcie
Są poręką modlitw...
SZELIGA
szczerze:
Skoro ta gdzie z wiadomością kwitnie;
Owszem!... radość i rozweselenia
Nie są-ż z nabożeństwem zbliżonemi?
Pokrewnemi nie są-ż, powiedziałbym...?
MAGDALENA
I cały naród doń biegł na święta,
A świąt tych tak czekał z upragnieniem!
SZELIGA
Po wszech-ścieżkach pachnących balsamem!
MAGDALENA
dostrzegając, iż gość zatrudnia ręce swoje:
SZELIGA
dwuznacznie i krotochwilnie:
MAGDALENA
zanosząc się od śmiechu:
SZELIGA
MAGDALENA
— to jest... rękawiczka moja!
Cha — cha — cha...
Wkładając rękawiczkę:
A Pan już myśliłeś, że to Marii,
I zaraz się coś Panu zdawało...
SZELIGA
podnosi się i całuje rękę ubraną w rękawiczkę:
MAGDALENA
powstając:
Po chwili:
SZELIGA
mocno:
Która jest nad siłę śmiertelników,
To-ć nieusprawiedliwiony byłbym...
Gdybym odszedł.
MAGDALENA
W której chciałam, żeby Pan powrócił...
Pozierając26 mu w źrenice:
Niźli kwadrans temu...
Goryczy mniej
Dostrzegam w rozmowy prowadzeniu.
SZELIGA
Błaha rzecz ma swoją treść głęboką.
Są, z któremi gdy się znajdujemy,
Jesteśmy subtelni i naiwni...
— I są, dla których nawet Rafael
Musi stać się malarzem-szyldów —
Rysując wyraźnie i potwornie
Każdy szczegół... a dla których przeto
Stajemy się sobie przeciwnymi —
I wyższym uczuciom... i stylowi.
— Sprzeciwieni będąc tak, cierpimy
Rodzaj gwałtu... paroksyzm konwulsji...
To zaś sprawia gorycz...
— gdy obyczaj,
Słusznie zalecając tok i gładkość,
Jeszcze zewnątrz wszystko to hamuje
I dodawa jedną więcej trudność!
MAGDALENA
arcysmętnie:
Musi być szczególną przyjemnością.
SZELIGA
Być lekarzem tych właśnie że cierpień,
Dlatego jej z gruntu kreślę słabość —
Głęboko:
MAGDALENA
solennie:
SZELIGA
wstając i pełniąc pożegnanie:
Wychodzi.
Scena szósta
MAGDALENA
zbliża się do stołu i podnosząc swą rękawiczkę:
Moja własna...!
— turniej szczególniejszy!
Z uśmiechem:
Tak starannie pełnili...
STARY SŁUGA
wchodzi i wygłasza:
Tych, co urządzają ognie-sztuczne,
Przysłanym jest od Pani Hrabiny
Po niejaki abrys27...
MAGDALENA
Zapala mnie fajerwerk — — doprawdy!
Do sługi:
SZTUKMISTRZ
wchodzi — poprawia ustroju włosów i jednym tchem mówi z płynnością:
Wzory kilku fajerwerków — które
Zapalane były z pewną sławą
(Że tak pochlebiam sobie)...
Zwłaszcza ów
Wyobrażający pawi-ogon,
Przedzierzgnięty Kupidyna lancą,
Gęsty powielekroć zyskał aplauz!
Tak, że mnie na rękach (z przeproszeniem
Wielmożnej Pani) chciano unieść...
Po chwili:
Dwie fontanny-serc, a każde serce
Pękało za sceną... i to była
Jak gdyby porażka w małej bitwie,
Gdy na przodzie gorzał jasny tryumf!
— Nie zrobiło to jednak Hrabinie
Przyjemności...
— więc proponowałem
Całę postać Kupida w płomieniu
Różowego koloru...
MAGDALENA
wstrzymując śmiech:
Pani Hrabina — ?
SZTUKMISTRZ
Podjęła myśl... chciała coś lżejszego
(Kupid bowiem cały to machina,
Której się nie stawi w parę godzin!).
— Dalej, zeszedłem więc do rzeczy prostszych
Do słońc, gwiazd, komet...
MAGDALENA
ze znudzeniem:
SZTUKMISTRZ
MAGDALENA
z ukrytą ironią:
SZTUKMISTRZ
Lecz: «pierścieniem».
MAGDALENA
SZTUKMISTRZ
z zapałem wielkim:
w życiu raz! (za pozwoleniem Pani).
MAGDALENA
na stronie:
SZTUKMISTRZ
Z kompetencją:
Dodając po bokach skrzydła-papug,
Przecierając tło ognistą-miotłą,
Tam i owdzie popierając grzmotem,
Błyskawicą z lekka budząc efekt;
To uchodzi...
— to miewa swój urok.
MAGDALENA
ze znudzeniem:
Szczegóły — obmyśli sam artysta.
SZTUKMISTRZ
z zapałem gorącym:
Raz na życiu!...
— uniżony sługa.
Wychodzi.
MAGDALENA
Muszę jej maleńką scenę zrobić...
Krytykuję ją i kocham równo,
Raz naiwność dziecka w niej — drugi raz
Coś posągu kamiennego widząc.
To jako piastunka, to jak sztukmistrz
Na tę śliczną patrzy się postać...
skoro Hrabina wchodzi, MAGDALENA ku niej z wyrzutem:
O mało żeś nie zdradziła-siebie!
Osładzając jemu jak najgrzeczniej
Twoje ostateczne-odmówienie — —
— By zaprzątnąć czarne jego myśli,
O zwyczajach mówiłam pokoleń,
Co patriarchalnie jeszcze żyją;
Gdzie ceremoniały-samobójstwa
Niespełniane są na ludzkich sercach!
— Pokazywaliśmy sobie wzajem,
Jakie są tam gesta w towarzystwie:
Ty nadbiegasz... i z przekąsem ziemskim,
Widząc nasze ręce połączone,
Usuwasz się...
— jakże można było
Dać mu przeto nadzieję tryumfu?
Z wyrzutem:
Zadaniem jest płótna-Penelopy30!
Musiałam się potem upracować,
Tokiem waszych obracając rozmów,
Jak zębatem-kołem gdzieś w fabryce...
Tak niezręcznie zdradziłaś się Pani!
HRABINA
surowo:
— Magdaleno!
— Wyszło mnie z ust może i dzieciństwo,
Lecz umiałam się cofnąć natychmiast.
MAGDALENA
żywo:
HRABINA
smętnie:
Kruszyneczkę ziemskiego uczucia...
Dla osoby — którą dziś oddalam.
MAGDALENA
HRABINA
MAGDALENA
Bo popsowasz32 znów, co naprawione —
Trzeba, abyś ziębiła go ciągle...
HRABINA
Ty zbawiłaś mnie już raz, przed chwilą,
Zbawiaj, proszę, dalej — ciągle zbawiaj!...
Zbawicielką będziesz Twojej Marii,
Magdaleno!... proszę Cię, bądź dobra...
MAGDALENA
Umiałyśmy zaszczepić...
HRABINA
Zdało się mnie, iż odszedł, jak przyszedł.
MAGDALENA
dwumyślnie:
Po chwili:
Na cokolwiek mnie on może narazić.
Daj mi wszakże słowo, że co? kiedy?
Mówić będziesz lub czynić?... w tej mierze
Zastosujesz do baczności mojej.
HRABINA
solennie:
MAGDALENA
siądź tu, chwilkę jeszcze:
Siadając obok:
Co by Twoje puste miejsce wzięło
W sferze serca... dla pana Szeligi?...
Uważnie:
Skoro szłoby o osoby młodsze...
HRABINA
Coś, doprawdy, jak wtóra społeczność.
Zapominasz tylko... kwestii-wieku:
Żadnej nie ma... na przykład w Twych latach,
Żadnej Twego wzrostu...
MAGDALENA
stanowczo:
Wyjaśniłaś mnie niepodobieństwo!
HRABINA
MAGDALENA
z udanem zdziwieniem:
Po chwili:
Gdyby się go potrafiło użyć —
I że miewam oka rzut sokoli,
Gdy Tobie pragnę być użyteczną?
HRABINA
MAGDALENA
Te33 ziemskie uczucie wielbiciela —
Na pół trywialnie:
Do wygluzowania zupełnego,
A mógłby ON także znaleźć spokój!
HRABINA
obłędnie:
MAGDALENA
Martwem...
HRABINA
Który ledwo że mnie potrafiłaś
Na człowieczą mowę wytłumaczyć...
Całując czoło Magdaleny:
Kurtyna zapada.
- ze zapomnień — dziś popr.: z zapomnień, tj. z zapominalstwa. [przypis redakcyjny] ↩
- tamtę — dziś popr.: tamtą. [przypis redakcyjny] ↩
- kwiaty — dziś popr. forma N. lm: kwiatami. [przypis redakcyjny] ↩
- Smyrna — dziś: Izmir, miasto w płd.-zach. Turcji. [przypis redakcyjny] ↩
- kapucyn — tu: zakonnik, pustelnik. [przypis redakcyjny] ↩
- Ermitaż (z fr. ermitage) — pustelnia. [przypis redakcyjny] ↩
- zostawa — dziś popr. forma 3 os. lp cz.ter.: zostaje. [przypis redakcyjny] ↩
- wyszlij — dziś popr.: wyślij. [przypis redakcyjny] ↩
- czyli — tu: czy. [przypis redakcyjny] ↩
- wnijść — dziś: wejść. [przypis redakcyjny] ↩
- ochłaniając — nieużywana dziś forma imiesłowu współczesnego, utworzona od czas. ochłonąć, synonim: odzyskując równowagę psychiczną. [przypis redakcyjny] ↩
- alić (starop.) — jednak, wszakoż. [przypis redakcyjny] ↩
- odpomnić — przypomnieć sobie. [przypis redakcyjny] ↩
- osobistość — tu: osobowość, charakter człowieka. [przypis redakcyjny] ↩
- ubratnić (neol.) — czas. utworzony od rzecz. brat, znaczenie: uczynić (kogoś komuś) bratem, słowa bliskoznaczne: zbratać, zbliżyć. [przypis redakcyjny] ↩
- dopatrywać — tu: przypatrywać się. [przypis redakcyjny] ↩
- antropofag (gr.) — ludożerca. [przypis redakcyjny] ↩
- z wschodu — dziś popr.: ze wschodu. [przypis redakcyjny] ↩
- odpomnieć — przypomnieć sobie. [przypis redakcyjny] ↩
- Zniechęcić się można do wszystkiego... Gdy usuwa się nam z rąk fatalnie. I to może nasze wielkie szczęście!! — Magdalena robi tu aluzję do miłości Szeligi ku niechętnej mu Hrabinie. [przypis redakcyjny] ↩
- nawałność — nawałnica, burza, ulewa. [przypis redakcyjny] ↩
- w komput komitetom — tu: na zebranie komitetu dobroczynnego. [przypis redakcyjny] ↩
- Do blasku płci — do odcienia skóry, do karnacji; płeć (daw.) — cera, skóra. [przypis redakcyjny] ↩
- industria — tu: produkcja, wyrób (ozdobnych różańców). [przypis redakcyjny] ↩
- spsować (starop.) — zepsuć. [przypis redakcyjny] ↩
- pozierać (daw.) — patrzeć, spozierać. [przypis redakcyjny] ↩
- abrys (daw., z ros.) — szkic, zarys. [przypis redakcyjny] ↩
- wnijść — dziś: wejść. [przypis redakcyjny] ↩
- abrys (daw., z ros.) — szkic, zarys. [przypis redakcyjny] ↩
- płótno Penelopy — nawiązanie do motywu z Odysei Homera. Penelopa, żona zaginionego Odyseusza, pruła nocą to, co utkała w ciągu dnia, aby odwlec moment swojego powtórnego zamążpójścia. [przypis redakcyjny] ↩
- te — dziś popr. forma M. lp r.n.: to. [przypis redakcyjny] ↩
- popsować (starop.) — popsuć. [przypis redakcyjny] ↩
- te — dziś popr. forma B. lp r.n.: to. [przypis redakcyjny] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Cyprian Kamil Norwid
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Pierścień Wielkiej Damy · Okładka na podstawie: Adam Lehman@Flickr, CC BY 2.0
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: CC-BY-2.0
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: cover
Pierścień Wielkiej Damy · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/pierscien-wielkiej-damy/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.