XIX

Else chodziła tam i z powrotem po swojej sali. Przez otwarte drzwi ujrzała hrabinę — wysoką i wytworną w czarnej sukni z delikatnej wełny, ze wstawkami z czarnej koronki — która stała ze skrzyżowanymi rękami w drzwiach na korytarz z celami. Else wielokrotnie z nią rozmawiała, a jej pogodne, ciche usposobienie działało na nią krzepiąco. Dziś jednak Else drżała z napięcia tak bardzo, że wolała być sama. Zastępca ordynatora obiecał przecież, że porozmawia z Knutem.

Biedna hrabina! Else nie potrafiła pojąć, jak mogło braknąć jej rozumu. Chociaż z początku tak właśnie o niej myślała. Historia opowiadana przez hrabinę wydawała jej się niemożliwa. Podstępem i przemocą została zwabiona do szpitala przez Hieronimusa i jednego krewniaka, a tu nagle dowiedziała się, że zatrzymano ją jako umysłowo chorą i że ma zostać w łóżku. Nie widziała ku temu innego powodu niż ten, że rodzina jej nie lubiła, bo była głęboko wierząca i przysposobiła dwoje małych dzieci rybaka, w testamencie zaś zapisała im sporą część swojego majątku. Do tego pistolet, o którym mówiła Thorgren. Hrabina posiadała go bez kłopotów od dwudziestu dwóch lat. I jeszcze biały proszek w pudełku, który uznano za truciznę, choć był tylko zwykłym pudrem. Do tego przez pewien okres w życiu spała w nocy przy zapalonym świetle i zarzucano jej strach przed anarchistami.

Tak, historia brzmiała dziwnie. A Else częściowo miała ją za wymysł. Ale z jej rozmów z pielęgniarkami nie wynikało, żeby istniały inne podstawy niż te wspomniane przez hrabinę, by podejrzewać ją o szaleństwo, przez które została zamknięta.

— Przyjdź ze mną trochę posiedzieć. Dobrze?

Else, która szła właśnie do okna, prędko się odwróciła. W drzwiach stała hrabina. Miała cierpienie wypisane na twarzy; niebieskie, łagodne oczy. Brązowe włosy układały się w lekkie fale nad białym czołem, zakrywając skronie aż do uszu.

Odprowadzono je do przestronnej sali obok pokoju Else. Przygotowano ją dla hrabiny i znajdowały się tu dwa łóżka, a między wysokimi oknami z firanką we wzór przypominający metalowe kraty stała kanapa z wytartym, czarnym, adamaszkowym obiciem. Były tam ponadto stół i stary fotel.

— Co tak właściwie myśli pani o profesorze? — zapytała hrabina, gdy zajęły miejsce.

— Nic — odparła Else smutno. — Nie rozumiem go.

— Ale przecież musi dać się przekonać. Prawda? Musi przecież zauważyć, że moja choroba umysłowa to czysty wymysł.

— Można by tak sądzić. Ale Bóg jeden wie.

— Musi dać się przekonać! Przekona go moc słowa bożego!

— Naprawdę może z nim pani rozmawiać? Ja nie potrafię.

— Ach, oczywiście! — zawołała hrabina. — Ja mu ufam. Żaden z niego gorliwy chrześcijanin, ale uczciwy człowiek. Tak myślę i muszę w to wierzyć. — Ścisnęła dłonie i zwróciła oczy ku górze. — Ach, gdybym tylko miała swoją Biblię.

— Nie może pani o nią poprosić?

— Rozumie pani, była to pierwsza rzecz, o którą poprosiłam, ale jej nie dostałam. Czy pani też chciałaby mieć Biblię?

— Och, nie wiem — odparła Else, a z jej piersi dobyło się przytłaczające westchnienie.

— Chyba wierzy pani w Boga?

Pani Kant skinęła głową.

— I w Jezusa Chrystusa?

Else znowu przytaknęła. Uważała, że to nie czas i miejsce, by wyjaśniać swój brak wiary. Poza tym nie chciała zranić tej poczciwej kobiety.

— A więc pomódlmy się razem. „Gdzie są dwaj lub trzej zgromadzeni w imię moje, tam jestem pośród nich”1. Pomódlmy się za to, by opuścił panią ból zęba. Pomódlmy się razem. Ach, słyszałam dziś w nocy, jak pani jęczała. I tych z delirium! A jednak spałam, nie całą noc, ale trochę.

— Ma pani szczęście, że może spać — rzekła Else.

— To wola Boga. Co wieczór kładę się w ramiona Chrystusa, który zbawia mnie ode złego. Pani też powinna.

— Tak — westchnęła Else.

— Nie obiecano pani jeszcze spotkania z mężem?

— Nie, ale dzisiaj zastępca ordynatora przyrzekł z nim porozmawiać. Jak tylko mój mąż wszystkiego się dowie, natychmiast przyjdzie.

Else czuła, jak nadzieja sączy się przez nią ciepłym strumieniem.

— Tak, to dziwne, że jest pani tutaj — powiedziała hrabina z zastanowieniem. — Przecież to miejsce dla obłąkanych i przestępców. Poza tym nie pojmuję, jak może pani chodzić po korytarzu z celami. Stałam dziś chwilę w drzwiach i strasznie cierpiałam, patrząc na nie.

— To rodzaj rozrywki — odparła Else. — Wszystkie tam mnie znają, niektóre uśmiechają się na mój widok.

— Nie rozumiem! — zawołała nagle hrabina i złożyła dłonie. — Ja, która nigdy w życiu nie byłam odrobinę nerwowa. A mój lekarz... Poprosiłam o wizytę mojego lekarza, ale mi odmówiono. Rozumie pani? Tak, gdybym nie miała Boga, od samych rozmyślań popadłabym w obłęd. Ale Bóg dodaje mi sił.

*

Po południu Else chodziła po korytarzu z celami. Babcia siedziała skulona na swoim stałym miejscu przy kratce grzejnika, a młoda dziewczyna z ciężką głową chowała się za drzwiami i spoglądała nieśmiało na Else, która spacerowała powoli tam i z powrotem z rękami na plecach. Pozostałe pacjentki leżały w łóżkach.

Było wpół do piątej, jak powiedziała Suenson. Knut mógł więc jeszcze po nią przyjść. Swojego pierwszego dnia tutaj zjawiła się o szóstej. Jeżeli można było tu przyjść o godzinie szóstej, można też było przed tą godziną wyjść.

Nagle Else usłyszała za sobą prędkie, męskie kroki. Szybko się odwróciła. Z napięcia przeszył ją zimny dreszcz.

Podszedł do niej zastępca ordynatora.

— Mam przekazać pozdrowienia od pani męża — powiedział, a głos jego nie był tak cichy i powolny jak zwykle, mówił jakby pośpieszniej.

Else nie potrafiła wydobyć słowa. Oczy paliły ją i patrzyły pytająco.

— Miałem szczęście, że spotkałem go tu na dziedzińcu.

— Co powiedział? — rzuciła bez tchu.

— No, mają się znakomicie, on i mały.

— Nie chce mnie stąd zabrać?

— Nie — odparł zastępca ordynatora, a w jego spojrzeniu pojawiła się niechęć zmieszania z zaskoczeniem.

— To nie powiedział mu pan, jak ze mną jest?

— Powiedziałem, że jest pani dość mocno chora.

— I nie chciał się ze mną zobaczyć? Nic nie chciał zrobić?

Lekarz ponownie odpowiedział przecząco, z tym samym niechętnym i zaskoczonym spojrzeniem.

— A więc nie przekazał pan wiadomości! — zawołała Else, a jej głos wyrażał oskarżycielską, oburzoną rozpacz.

— Zupełnie nie rozumiem, co ma pani na myśli — rzekł zastępca ordynatora z wyrzutem i irytacją w głosie. — A czego spodziewa się pani po mężu? Nie mógł przecież trzymać pani w domu. Na Boga, wszak to ostatnia rzecz, na jaką można się zdecydować: wysłać żonę na szósty oddział. Pani mąż oddał sprawę w dobre ręce profesora i może teraz tylko czekać.

Else stała wpatrzona przed siebie. Czuła się, jakby coraz bardziej się zapadała, a podczas tego zapadania jej dusza zmieniała się w kamień, jej ciało zmieniało się w kamień.

— Nie pojmuję, z czego jest pani taka niezadowolona — ciągnął zastępca ordynatora z rozdrażnieniem. — Niech pani spojrzy na innych. — Omiótł spojrzeniem zawsze wesołą i gawędzącą babcię. — Jest tutaj pani dobrze. Czego innego mogłaby pani żądać? Cały czas czekałem, aż się pani tu uspokoi, bo przecież wszyscy chcemy pani dobra. Lecz nie wygląda, by to miało nastąpić.

Odwrócił się na pięcie i prędko opuścił korytarz.

Dopiero wtedy Else w pełni zdała sobie sprawę ze stanu rzeczy.