III. „Ksiądz Czerlon”

Gdy odchodzisz z Zakładu2 — popatrz ku framudze,
Staruszeczka tam siedzi w bladej światła smudze.

Na niebo wzrok skupiony podnosi uparcie
I ostrzega półszeptem: — «Dziś będzie natarcie».

Spokojnie obłok śledzi. Czasem z mrocznej toni,
Z chaosu nagłych dźwięków — przestrach się wyłoni,

Wtedy do czyichś kolan, drżąc cała przypada,
O coś błaga, coś prawie przytomnie przekłada:

«Zrozumcież mnie, zrozumcie: widziałam na Śliskiej3,
Jak żandarm niemowlęta wybierał z kołyski.

Brał maleństwo za stopki — wiek będę pamiętać.
Za stopki o różowych, okrąglutkich piętkach.

Za nóżki, co po ziemi jeszcze nie stąpały,
Co źdźbła trawy za progiem jeszcze nie zdeptały.

A potem — ach, zrozumcie — widziałam to z bliska:
Dzieciobójca maleństwo o latarnię ciskał!»

Zmętniały starcze oczy i łzy się w nich perlą:
«Ja jestem — spójrzcie na mnie — ja jestem ksiądz Czerlon!

Ten ksiądz widział w dzieciństwie, jak kobiece dłonie
Krajały żywcem ryby: węgorze, okonie.

Ten ksiądz Czerlon w upartej wspominał udręce
Te ryby wypruwane przez kobiece ręce.

A ja — opancerzony wciąż widzę samochód
Pełen hełmów stalowych... Wciąż oglądam pochód,

Wciąż wołam po imieniu nowo narodzonych:
O, krzywdo, krzywdo, krzywdo krzywd niezawinionych».

Ksiądz Czerlon — postać z powieści Granica Zofii Nałkowskiej. W dzieciństwie był świadkiem oprawiania jeszcze żywej ryby, scena ta zapadła mu w pamięć do tego stopnia, że już jako dorosły nie jadał ryb. Przywołuje ją też w trakcie rozmowy o znaczeniu bólu i cierpienia w świecie. [przypis edytorski] ↩
Zakład — tu w znaczeniu: zakład leczenia zdrowia psychicznego. [przypis edytorski] ↩
Śliska — prawdopodobnie chodzi o warszawską ulicę, która znalazła się w obrębie getta. Mieścił się przy niej m.in. Dom Sierot prowadzonych przez Janusza Korczaka i Szpital im. Bersonów i Baumanów. [przypis edytorski] ↩

Źródło i licencja

Domena publiczna · Wanda Ewa Brzeska

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Świat im się przeinaczył · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/brzeska-swiat-im-sie-przeinaczyl/

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.