Źródło i licencja tłumaczenia
1
cztery konie, piąty wół.
Tańcowały krowy z obór,
jak w tancerkach był niedobór.
Jak ci bida, to się żeń!
Z końmi — wiadra, z ludźmi — konwie,
jeden Bóg ich z których stron wie.
biała droga w czarny las.
Wyrzucała nogi-wierzby
na gościńcu, bo i gdzieżby?
Jak ci bida — mam cię gdzieś!
Padał deszcz. Płakał deszcz.
Umorusał szybki.
Zawodziły, labidziły
w ciasnej izbie skrzypki:
że ci w oczkach się markoci,
że ci jakoś oczki puchną,
co przemówisz z którą druhną?
czy żałujesz swoich nóżek,
że nie tańczysz tak, jak drudzy?
Przecie twój dziś ślub, nie cudzy».
Szumiał wiatr pod lasem.
Dziwował się krępy bas,
pomrukiwał basem:
miała oczy w bielmach,
że ci się spodobał
ten smarzowski stelmach1?
miała oczy, powiedz,
że ci się uwidział
na młodego2 wdowiec?
a czy ci to warto?
Pochował już żony trzy,
pochowa i czwartą.
o tym każdy parch wié3
Złakomiłaś ty się, Maryś,
na ten zagon marchwi.
czy ci to nie lubo,
że ci gram w taki kram,
że ci grram tak grrrubo».
Kroplą kroplę starł wnet.
Podrygiwał, podmigiwał
usmarkany klarnet:
jak nie chciałaś gęsi pasać,
jak nie chciałaś statków myć,
idźże zamąż, idźże, idź!
chciałaś wdowca, idź za wdowca.
Taki ogier, jaka klacz
wprzódyś chciała, teraz płacz!
roków miałaś pół-piętnasta4.
Radził wujek, radził ksiądz:
»Nie idź za mąż, jeszcześ brzdąc«.
»Idźże, Szela, dla mnie staryś.
Roków masz trzydzieści pięć,
innym pannom głowy kręć«.»
W bruzdach lśnił jak lakier.
Tańcowała cała wieś
czapki strzech na bakier.
Naści wódki półkwaterek!
Naści wódki całą kwartę
na wesele, na to czwarte!
Już mi dziś cię nikt nie wydrze,
już nie ujdziesz, jakbyś w dno wrósł,
już nas związał księży powróz.
przyszły patrzeć na ślub Szelin6.
Idź je, Maryś, do dom prosić,
jadła-picia będzie dosić7».
jakiś zadać czar mi,
że się niczym już, jak tobą,
głód mój nie nakarmi.
jakiś zdradny napój,
że mię pali, choć go stamtąd
nożem powydrapuj.
we mnie wróść jak gałąź,
żem tak osłabł, jakbyś ze mnie
krew wyssała całąś.
choćbym trzewia rozciął.
Udławiłem ja się tobą
jak zdradliwą ością.
ani wieś mi — nie wieś,
jeno mi się w oczy popatrz
i przez ramię przewieś.
jakaś dziwna chorość,
że już czasem jak ta ziemia
chciałbym zbożem porość.
chciał być ulem pszczelim,
żeby we mnie pszczoły grały,
nie ten ból mój, Szelin.
aż z tej ciąży ścierpłem,
że jak snop się dzisiaj walę
pod twym słodkim sierpem.
jak najtęższy rosół.
Weźże, Maryś, go pokosztuj,
jedną łzą go osól.
kutym, starym łotrze,
coś od soku z malin gęstsze
i od miodu słodsze.
jakaś dziwna dobroć,
by się do niej twoim ustom
łatwiej było dobrać.
ile zechcesz — upij,
a tę resztę choć rozpryskaj
dla swawoli głupiej.
miarką ust twych namierz
Żółty kłos mi z serca wyrósł,
ty go, głupia, złamiesz».
cztery noce, piąty dzień.
Strumień wódki rowem pociekł,
zatańcował w gnieździe bociek.
Wyszedł księżyc, nie mógł wstać.
Jak żydowska lśnił się maca,
wszystkie cienie poprzewracał.
nie mógł trafić ani rusz.
Po kościelnym dachu biegał,
wpadł na wieżę, rozbił zegar.
Było wrzasku w całej wsi.
A i herny10 z ciebie, Szela, mąż.
Pół jarmarkuś swojej Maryś skupił11,
teraz z bidą koniec z końcem wiąż.
A i gdzieś ty taki, Szela, rósł?
Za spojrzenie tych jej oczu piwnych
całe miasto byś jej do dom zwiózł.
że cię garścią, że cię garścią rwią,
nie przemogła jeszcze nigdy dobroć
babiej chuci nie wybitej z krwią.
jak nie widzisz, choć na oczyś zdrów,
po co chodzi twoja Maryś w owies
z smagłym Wickiem, co go masz do krów?
i tych snopków, co je zważył szron,
ile razy z nich schodziła zgrzana
twoja Maryś cała w źdźbłach i on.»
u szczupaka siwe.
Nie udało ci się, Szela,
to kochanie ckliwe.
Miękkie siano pachnie słodko.
Na stodole snopek mężyn
mięcej drga od pańskich sprężyn.
Lepszy dzień od nocy przykrej.
Taka mdli mię straszna lubość,
jeno pójdź mię sobą ubość».
twoich piersi kretowiska.
Jak dwie skiby twoja kibić,
dajże mi się pługiem wskibić».
Czy to słońce zaszło chmurą,
jak za drzewo dzięcioł,
że tę jasność ode słońca
taki czarny cień ciął?
nagłym deszczem szumna,
to ci stoi Jakub Szela
na środku gumna12.
przykląkł Wicuś, zgiął się w pas.
poszły nosem krwi dwie strugi.
przysiadł Wicuś, charknął krwią.
upadł Wicuś, tak już został.
«Ty mi, tłuku, do dom marsz!».
wyszedł w pola mdły i pusty.
Wyszedł w pole siwy zmierzch.
mrok po polach garścią rzucał.
Szelinego Wicka,
żałowała ci go cała
ludność katolicka.
choć przed próg, na ganek,
jeno Szelin nikt16 nie wyjrzał
z izby, zza firanek.
miód kraść z cudzych uli?
Już cię teraz jedna ziemia
do swych ust przytuli.
służyć cudzym żonom?
Nie pomierzwiłby cię był tak
nawet sam ekonom.
co ją wziął tak smęt aż,
że nie wyszła dzisiaj nawet
odwieść cię na cmentarz.
jakby jaki panic.
Zagubiłeś ty się, Wicuś,
zagubiłeś za nic.
- stelmach (daw.) — rzemieślnik zajmujący się wyrobem wozów i części do nich [przypis edytorski] ↩
- młodego — tu: pana młodego. [przypis edytorski] ↩
- wié — forma z tzw. e pochylonym, czyt.: wi. [przypis edytorski] ↩
- pół-piętnasta (daw. forma) — czternaście i pół. [przypis edytorski] ↩
- kole — koło, obok. [przypis edytorski] ↩
- Szelin — przymiotnik dzierżawczy od nazwiska Szela; znaczenie: należący do Szeli, jemu właściwy itp. [przypis edytorski] ↩
- dosić — dość, dosyć. [przypis edytorski] ↩
- musiałażeś (...) zadać — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że-; znaczenie: musiałaś zadać z pewnością. [przypis edytorski] ↩
- snadź — widocznie, prawdopodobnie. [przypis edytorski] ↩
- herny (gw.) — hardy, wyniosły, krnąbrny. [przypis edytorski] ↩
- Pół jarmarkuś swojej Maryś skupił — dziś: „Pół jarmarku swojej Marysi skupiłeś”; konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika. [przypis edytorski] ↩
- gumno — budynek, w którym składane było zboże przed wymłóceniem. [przypis edytorski] ↩
- kierpce — lekkie chodaki, ręcznie szyte zazwyczaj z jednego kawałka skóry; tradycyjne obuwie skórzane noszone przez górali i mieszkańców łuku karpackiego. [przypis edytorski] ↩
- krasy — piękny, ozdobny a. czerwony. [przypis edytorski] ↩
- Hucuł — członek grupy etnicznej pochodzenia rusińsko-wołoskiego, zamieszkującej ukraińską i rumuńską cz. Karpat Wschodnich, w tym Beskidy Pokucko-Bukowińskie; Huculi, obok Bojków, z którymi sąsiadują od zachodu, i Łemków, stanowią jedną z trzech gł. grup Rusinów Karpackich, mieszkających we wschodniej cz. łuku karpackiego. [przypis edytorski] ↩
- Szelin nikt — nikt z gospodarstwa Szeli. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Bruno Jasieński
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Słowo o Jakubie Szeli · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/slowo-o-jakobie-szeli/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.