Rozdział III Zaskoczenie Maryli Cuthbert

Gdy Mateusz otworzył drzwi, Maryla ruszyła żwawo na jego spotkanie. Lecz kiedy spojrzała na dziwną, drobną postać w sztywnej, brzydkiej sukience, z długimi warkoczami rudych włosów i błyszczącymi oczami, zatrzymała się w osłupieniu.

— Mateuszu, kto to jest?! — wykrzyknęła. — Gdzie jest chłopiec?

— Nie było żadnego chłopca — powiedział nieśmiało Mateusz. — Była tylko ona.

Skinął na dziecko, przypominając sobie, że do tej pory nawet nie zapytał jej o imię.

— Żadnego chłopca? Przecież musiał być chłopiec — upierała się Maryla. — Wysłaliśmy wiadomość do pani Spencer, żeby przywiozła chłopca.

— No, ale nie zrobiła tego. Przyjechała z nią właśnie ta dziewczynka. Tak powiedział zawiadowca stacji. Musiałem zabrać ją do domu. Nie mogłem jej tam zostawić, bez względu na to, gdzie i dlaczego nastąpiła pomyłka.

— Ależ to niemożliwe! — wykrzyknęła Maryla.

Podczas tej rozmowy dziecko milczało, przenosząc wzrok z jednej osoby na drugą, a z jej twarzy zniknęło całe ożywienie. Nagle chyba dotarło do niej znaczenie tego, co zostało powiedziane. Upuszczając swoją drogocenną torbę na dywan, zrobiła kilka kroków do przodu i zacisnęła dłonie.

— Nie chcecie mnie! — zawołała. — Nie chcecie mnie, bo nie jestem chłopcem! Mogłam się tego spodziewać. Nikt nigdy mnie nie chciał. Wiedziałam, że to wszystko było zbyt piękne, by trwać. Wiedziałam, bo tak naprawdę nikt mnie nie chciał. Och, co ja mam zrobić? Zamierzam zalać się łzami!

I tak się stało. Usiadła na krześle przy stole i chowając twarz w dłoniach, zaczęła rozpaczliwie płakać.

Maryla i Mateusz wymienili ponad piecem zakłopotane spojrzenia. Żadne z nich nie wiedziało, co ma powiedzieć ani zrobić. W końcu Maryla przerwała milczenie.

— Uspokój się, cicho, nie ma potrzeby tak płakać.

— A właśnie, że jest taka potrzeba!

Dziecko energicznie podniosło głowę, ukazując zalaną łzami twarz i drżące usta.

— Pani też by płakała, gdyby była pani sierotą i przybyła do miejsca, o którym myślała pani, że będzie jej domem, po czym okazało się, że pani tam nie chcą, bo nie jest pani chłopcem. Och, to jest najbardziej tragiczna rzecz, jaka mi się kiedykolwiek przytrafiła!

Na posępnej twarzy kobiety pojawiło się coś w rodzaju dawno niewidzianego, delikatnego uśmiechu.

— Nie płacz już. Nie zamierzamy wyrzucić cię na dwór w środku nocy. Będziesz musiała tu zostać, dopóki nie zbadamy tej sprawy. Jak masz na imię?

Dziewczynka zawahała się przez chwilę.

— Czy możecie nazywać mnie Kordelią? — spytała szybko.

— Nazywać cię Kordelią? Tak masz na imię?

— Nie, to nie jest dokładnie moje imię, ale chciałabym być tak nazywana. Kordelia to takie eleganckie imię.

— Nie rozumiem. Jeśli nie masz na imię Kordelia, to jak?

— Anna Shirley — niechętnie wymamrotała właścicielka tego imienia — ale, proszę, niech pani nazywa mnie Kordelią. Dla pani nie ma większego znaczenia, jak będzie się pani do mnie zwracać, skoro zostanę tu tylko na chwilę, prawda? Anna to takie mało romantyczne imię!

— Romantyczne czy nie — odparła nieromantyczna Maryla — to naprawdę dobre i skromne imię. Nie powinnaś się go wstydzić.

— Och, wcale się go nie wstydzę — wyjaśniła dziewczynka — ale wolę Kordelię. Zawsze wyobrażałam sobie, że mam na imię Kordelia. Kiedy byłam mała, wyobrażałam sobie, że jestem Geraldine, ale teraz bardziej podoba mi się Kordelia. Ale jeśli chce pani nazywać mnie Anną, proszę przynajmniej nie zdrabniać go „Andziu”.

— A co to za różnica, jak się je zdrabnia? — zapytała Maryla, podnosząc do ust filiżankę z herbatą, z tym samym co przed chwilą, delikatnym uśmiechem.

— Och, ogromna! Tak brzmi o wiele ładniej. Kiedy słyszysz, jak ktoś wymawia twoje imię, możesz zobaczyć je w myślach, zupełnie jakby było wydrukowane. „Andzia” wygląda okropnie, za to „Ania” o wiele sympatyczniej. Jeśli tylko będzie pani nazywać mnie Anią, a nie Andzią, postaram się pogodzić z tym, że nie będę nazywana Kordelią.

— Dobrze więc, Aniu, czy możesz nam powiedzieć, jak doszło do tej pomyłki? Wysłaliśmy wiadomość do pani Spencer, żeby sprowadziła nam chłopca. Czy w przytułku nie było chłopców?

— Ależ było ich wielu! Lecz pani Spencer oświadczyła, że pragniecie państwo wziąć dziewczynkę w wieku około jedenastu lat. I wtedy dyrektorka sierocińca powiedziała, że ja się najlepiej nadaję. Nawet pani nie wie, jaka byłam zachwycona. Z radości nie mogłam spać całą noc. Och — dodała z wyrzutem, zwracając się do Mateusza — dlaczego nie powiedział mi pan na dworcu, że mnie nie chcecie i nie zostawił mnie pan tam? Gdybym nie ujrzała Białej Drogi Rozkoszy i Jeziora Lśniących Wód, może nie byłoby to dla mnie takie trudne.

— O czym ona mówi? — zapytała Maryla, wpatrując się ze zdumieniem w Mateusza.

— Ona... przypomina fragmenty rozmowy, którą odbyliśmy po drodze — odpowiedział pospiesznie Mateusz. — Zaprowadzę klacz do stajni, Marylo. Przygotuj herbatę.

— Czy pani Spencer zabrała z sierocińca kogoś oprócz ciebie? — spytała Maryla, kiedy Mateusz wyszedł.

— Wzięła dla siebie Lily Jones. Lily ma dopiero pięć lat, jest bardzo ładna i ma orzechowo brązowe włosy. Czy gdybym ja była bardzo ładna i miała orzechowo brązowe włosy, zatrzymalibyście mnie?

— Nie. Chcemy chłopca do pomocy Mateuszowi na farmie. Dziewczynka byłaby dla nas nieprzydatna. Zdejmij kapelusz. Położę go razem z twoją torbą na stole w holu.

Ania potulnie zdjęła kapelusz. Wkrótce wrócił Mateusz i wspólnie usiedli do kolacji. Ale dziewczynka nie mogła niczego przełknąć. Na próżno skubała chleb z masłem i dziobała konfiturę z dzikich jabłek z małego, szklanego naczynia stojącego przy jej talerzu. Jednak jedzenia nie ubywało.

— Nic nie jesz — powiedziała surowo Maryla, patrząc na nią tak, jakby dziewczynka zrobiła coś złego.

Ania westchnęła.

— Nie mogę. Jestem pogrążona w rozpaczy. Czy można jeść, gdy jest się w otchłani rozpaczy?

— Nigdy nie byłam w otchłani rozpaczy, więc nie mogę nic na ten temat powiedzieć — odparła Maryla.

— Ach, nie była pani... A czy kiedykolwiek próbowała pani to sobie wyobrazić?

— Nie, nie próbowałam.

— W takim razie nie sądzę, żeby mogła pani zrozumieć, jak to jest. To bardzo, ale to bardzo nieprzyjemne uczucie. Kiedy próbujesz jeść, w gardle pojawia się gruda i nie można nic przełknąć, nawet gdyby to był czekoladowy cukierek. Dwa lata temu jadłam taki cukierek i był po prostu pyszny. Od tamtej pory często śniły mi się czekoladowe cukierki, ale zawsze budzę się właśnie wtedy, gdy mam je zjeść. Mam nadzieję, że się nie obrazicie, że nie mogę nic zjeść. Wszystko jest bardzo pyszne, ale mimo to: nie jestem w stanie.

— Podejrzewam, że jest zmęczona — rzekł Mateusz, który nie odezwał się ani słowem od powrotu z obory. — Najlepiej połóż ją spać, Marylo.

Maryla zastanawiała się właśnie, gdzie umieścić Anię na noc. Przygotowała posłanie w pokoiku nad kuchnią dla oczekiwanego i upragnionego chłopca. Choć było tam czysto i schludnie, uznała, że umieszczenie tam dziewczynki byłoby nie na miejscu. Pokój gościnny w przypadku obcego dziecka z sierocińca nie wchodził w grę, pozostał więc jedynie pokoik na wschodnim poddaszu. Maryla zapaliła świecę i poleciła Ani iść za nią na górę. Dziewczynka uczyniła to bez entuzjazmu, zabierając po drodze ze stolika w przedpokoju swój kapelusz i torbę z dywanika. Przedpokój był niewiarygodnie czysty, lecz mała izdebka na poddaszu, w której po chwili się znalazły, zdawała się jeszcze czystsza.

Maryla postawiła świecę na trójnożnym, narożnym stoliku i odsłoniła pościel.

— Masz chyba koszulę nocną? — zapytała.

Ania skinęła głową.

— Tak, mam nawet dwie. Uszyła mi je przełożona w sierocińcu. Są okropnie kuse. W sierocińcu nigdy na nic nie starcza materiału, więc wszystko jest kuse, przynajmniej w tak biednym sierocińcu jak nasz. Nienawidzę kusych koszul, ale można w nich śnić równie pięknie, jak w ślicznych, powłóczystych sukniach z falbankami pod szyją: to przynajmniej jest jakaś pociecha.

— No dobrze, rozbieraj się jak najszybciej i kładź się do łóżka. Wrócę za parę minut po świecę. Nie odważę się zostawić jej tobie do zgaszenia. Jeszcze puściłabyś dom z dymem.

Gdy Maryla wyszła, Ania z tęsknotą rozejrzała się dokoła. Bielone ściany były tak boleśnie nagie i puste, że pomyślała, iż muszą same cierpieć z powodu tej jałowości. Podłoga też była goła, nie licząc leżącej na środku okrągłej, plecionej maty, jakiej Ania nigdy wcześniej nie widziała. W jednym kącie stało łóżko — wysokie, staroświeckie, z czterema niskimi słupkami z ciemnego drewna. W drugim kącie znajdował się wspomniany narożny stolik, ozdobiony grubą, czerwoną, aksamitną poduszeczką do igieł — tak twardą, że stępiłaby czubek nawet najodważniejszej szpilki. Nad nim wisiało małe lusterko. W połowie drogi między stolikiem a łóżkiem znajdowało się okno ze śnieżnobiałą, muślinową firanką, a naprzeciw niego stała umywalka. Całe pomieszczenie tchnęło sztywnością, której nie sposób opisać słowami, a która przeniknęła Anię dreszczem aż do szpiku kości. Łkając, pospiesznie zrzuciła ubranie, włożyła kusą koszulę i wskoczyła do łóżka, gdzie zagrzebała się twarzą w poduszkę i naciągnęła kołdrę na głowę. Gdy Maryla przyszła po światło, różne kuse części garderoby, rozrzucone w nieładzie na podłodze, oraz zmierzwiona pościel były jedynymi oznakami czyjejś obecności.

Kobieta skrupulatnie pozbierała ubrania Ani, ułożyła je starannie na prostym, żółtym krześle, a potem wzięła świecę i podeszła do łóżka.

— Dobranoc — powiedziała nieco szorstko, choć nie bez życzliwości.

Blada twarz Ani i jej wielkie oczy natychmiast wychynęły spod kołdry.

— Jak może pani mówić, że to dobra noc, skoro wie pani, że to najgorsza noc w całym moim życiu? — odrzekła z wyrzutem.

Po czym znów zanurkowała pod kołdrę.

Maryla zeszła powoli do kuchni i zaczęła zmywać naczynia po kolacji. Mateusz palił fajkę — był to niechybny znak jego wzburzenia. Rzadko to robił, gdyż Maryla uznawała palenie za plugawy nawyk i sprzeciwiała się mu. Jednak w pewnych okolicznościach i porach czuł, że musi to zrobić — wtedy Maryla przymykała oko, rozumiejąc, że każdy mężczyzna musi w jakiś sposób dać upust swoich emocjom.

— Co za fatalne nieporozumienie! — odezwała się gniewnym tonem. — Oto, do czego prowadzi wysyłanie wiadomości, zamiast doręczenia jej osobiście. Ludzie Richarda Spencera musieli ją jakoś przekręcić. Jedno z nas będzie musiało jutro spotkać się z panią Spencer, to pewne. Ta dziewczyna powinna zostać odesłana do przytułku.

— Tak, sądzę, że tak — odparł niechętnie Mateusz.

— Sądzisz?! Nie jesteś tego pewien?

— Marylo, to naprawdę miła dziewczynka. Trochę szkoda odsyłać ją z powrotem, skoro tak bardzo chce tu zostać.

— Mateuszu Cuthbercie, chyba nie chcesz powiedzieć, że według ciebie powinniśmy ją zatrzymać?

Maryli była wstrząśnięta na samą myśl o tym, że jej spokojny dotąd brat chciałby postawić ich świat na głowie.

— Nie, nie... niezupełnie — zająknął się Mateusz, zapędzony w kozi róg. — Uważam, że nikt nie może tego od nas oczekiwać.

— Oczywiście, że nie. Na co by się nam ona przydała?

— Nie wiem, ale moglibyśmy dać jej dom, którego nigdy nie miała — powiedział niespodziewanie Mateusz.

— Mateuszu Cuthbercie, widzę jak na dłoni, że to dziecko cię oczarowało i że chcesz ją zatrzymać!

— No cóż, to naprawdę interesująca mała istota — upierał się mężczyzna. — Szkoda, że nie słyszałaś, jak rozprawiała w drodze ze stacji.

— Och, potrafi mówić bez końca. Od razu to zauważyłam. To nie działa na jej korzyść. Nie lubię dzieci, które mają tak wiele do powiedzenia. Nie chcę wychowywać dziewczynki z sierocińca, a gdybym nawet chciała, to nie wybrałabym akurat jej. Jest w niej coś, czego nie rozumiem. Nie, ona musi zostać odesłana tam, skąd przybyła.

— Mógłbym zatrudnić francuskiego chłopca do pomocy — powiedział Mateusz — a ona dotrzymywałaby ci towarzystwa.

— Nie potrzeba mi towarzystwa — odparła szorstko Maryla. — I nie zamierzam jej zatrzymać.

— No cóż, Marylo, zrobisz, jak zechcesz — powiedział Mateusz, wstając i odkładając fajkę. — Idę spać.

I Mateusz poszedł do łóżka. Marszcząc brwi z determinacją, na spoczynek udała się także Maryla, pochowawszy uprzednio umyte naczynia do kredensu. Na poddaszu zaś, we wschodniej części domu leżało samotne, bezdomne, spragnione miłości dziecko, które gorzki płacz ukołysał wreszcie do snu.