Rozdział II Zdziwienie Mateusza Cuthberta

Mateusz Cuthbert i jego kasztanka bez trudu pokonali liczącą trzynaście kilometrów malowniczą drogę do Bright River. Biegła ona między przytulnymi zagrodami, gdzieniegdzie przecinając pachnący balsamicznie las jodłowy i parowy, w których kwitły dzikie śliwy. Powietrze było słodkie od woni sadów jabłoniowych, a łąki opadały łagodnie, niknąc w oddali na horyzoncie wśród perłowych i purpurowych mgieł, podczas gdy:

Mateusz cieszył się na swój sposób tą jazdą, z wyjątkiem chwil, gdy musiał kłaniać się napotkanym kobietom, ponieważ na Wyspie Księcia Edwarda musisz kłaniać się wszystkim kobietom — znajomym czy obcym — które spotykasz na drodze.

Mateusz bał się wszystkich kobiet, oprócz Maryli i pani Linde. Miał nieprzyjemne wrażenie, że te tajemnicze istoty po kryjomu się z niego śmieją. Być może miał rację, myśląc w ten sposób, ponieważ wyglądał dość osobliwie; był mężczyzną o niezgrabnej posturze i długich, popielatych włosach, sięgających jego zgarbionych pleców, oraz gęstej, ciemnej brodzie, którą nosił, odkąd skończył dwadzieścia lat. Istotnie, w wieku dwudziestu lat wyglądał tak samo jak w wieku lat sześćdziesięciu, choć wtedy nie miał jeszcze siwizny.

Kiedy dotarł do Bright River, nie było tam śladu żadnego pociągu. Pomyślał, że jest za wcześnie, więc przywiązał konia na dziedzińcu hoteliku o tej samej nazwie i poszedł na stację. Długi peron wydawał się opustoszały. Jedyną żywą istotą w zasięgu wzroku była dziewczynka siedząca na stosie gontów1 na samym końcu peronu.

Mateusz, upewniwszy się, że to dziewczynka, przeszedł obok niej tak szybko, jak to możliwe, nie spoglądając nawet w jej stronę. Gdyby to zrobił, z pewnością zauważyłby napięcie i oczekiwanie w jej postawie i wyrazie twarzy. Siedziała tam i czekała na coś lub kogoś, a ponieważ siedzenie i czekanie było jedyną rzeczą, jaką miała do roboty w tej chwili, skupiała na tym całą swą uwagę.

Mateusz spotkał zawiadowcę stacji, który zamykał kasę biletową, myśląc już o powrocie do domu na kolację, i zapytał go, czy wkrótce pojawi się pociąg, który miał przybyć o siedemnastej trzydzieści.

— Pociąg o siedemnastej trzydzieści przyjechał i odjechał pół godziny temu — odpowiedział energiczny urzędnik. — Ale wysiadła z niego pasażerka: mała dziewczynka. Siedzi tam, na gontach. Poprosiłem ją, żeby poszła do poczekalni, ale poinformowała mnie z powagą, że woli zostać na zewnątrz. „Tam jest więcej miejsca dla mojej wyobraźni”, rzekła. Oryginalny dzieciak, nie ma co.

— Nie spodziewam się dziewczynki — powiedział bezbarwnym głosem Mateusz. — Przyszedłem po chłopca. Powinien już tu być. Pani Spencer miała przywieźć go z Nowej Szkocji.

Zawiadowca zagwizdał.

— Chyba zaszła jakaś pomyłka — powiedział. — Pani Spencer wysiadła z pociągu z tą dziewczynką i oddała ją pod moją opiekę. Powiedziała, że pan i pańska siostra wzięliście ją na wychowanie z przytułku dla sierot, i że wkrótce po nią przyjedziecie. To wszystko, co wiem na ten temat, a nie mam tu więcej ukrytych sierot.

— Nie rozumiem — powiedział bezradnie Mateusz, żałując, że nie ma pod ręką Maryli, która wiedziałaby, co zrobić w tej sytuacji.

— Cóż, lepiej niech pan przepyta dziewczynkę — powiedział beztrosko zawiadowca. — Śmiem twierdzić, że będzie w stanie to wyjaśnić: potrafi mówić, to pewne. Może nie mieli chłopca, o którego panu chodziło.

Odszedł żwawo, czując głód, a nieszczęsnemu Mateuszowi pozostało zrobić coś, co było dla niego trudniejsze niż pokonanie lwa w jego jaskini — podejść do dziewczynki, obcej dziewczynki, w dodatku sieroty, i zapytać ją, dlaczego nie jest chłopcem. Mateusz jęknął w duchu, gdy odwrócił się i ostrożnie zszedł z platformy, udając się w jej kierunku.

Przyglądała mu się, odkąd ją minął, i teraz też spoglądała na niego. Mateusz zaś nie patrzył na nią, lecz nawet gdyby odważył się to zrobić, nie widziałby, jak naprawdę wygląda. Przeciętny obserwator zobaczyłby zaś dziecko w wieku około jedenastu lat, ubrane w bardzo krótką, bardzo obcisłą i bardzo brzydką sukienkę z szarożółtego materiału. Dziewczynka miała na głowie wyblakły brązowy marynarski kapelusz, spod którego spływały na plecy dwa warkocze bardzo gęstych i zdecydowanie rudych włosów. Twarz dziewczynki była drobna, blada i szczupła, a do tego pokryta masą piegów. Miała duże usta, podobnie jak oczy, które w zależności od oświetlenia i nastroju wyglądały na zielone albo szare.

Bystry obserwator zaś mógłby dostrzec, że jej podbródek był ostry i wydatny, duże oczy żywe i pełne energii, wyraziste usta pełne słodyczy, a czoło wysokie, świadczące o znacznej inteligencji. Krótko mówiąc, nasz wnikliwy obserwator mógłby dojść do wniosku, że wnętrze tej zabłąkanej istoty, której nieśmiały Mateusz Cuthbert tak niedorzecznie się bał, zamieszkiwała niezwykła dusza.

Mateuszowi oszczędzono jednak męki zagajenia rozmowy, bo gdy tylko dziewczynka zorientowała się, że do niej podchodzi, wstała, chwytając jedną chudą rączką obskurną, staromodną torbę podróżną, drugą zaś wyciągnęła do niego.

— Przypuszczam, że pan Mateusz Cuthbert z Zielonego Wzgórza? — odezwała się wyjątkowo dźwięcznym i miłym głosem. — Bardzo się cieszę, że pana widzę. Zaczynałam się obawiać, że pan po mnie nie przyjedzie i wyobrażałam sobie przeszkody, które mogły stanąć panu na drodze. Wymyśliłam sobie, że jeśli nie przyjedzie pan po mnie dziś wieczór, pójdę ścieżką do tej wielkiej dzikiej wiśni na zakręcie i wdrapię się na nią, by spędzić tam noc. Nie bałabym się ani trochę. Byłoby cudownie spać wśród kwitnących wiśni w blasku księżyca, nie sądzi pan? Mogłabym sobie wyobrazić, że mieszkam w marmurowych komnatach, prawda? I byłabym spokojna, że przyjdzie pan po mnie jutro rano.

Mateusz niezręcznie ujął tę małą, chudą rączkę w swoje dłonie. Bez dłuższego namysłu zdecydował, co robić. Nie mógł powiedzieć temu dziecku o błyszczących oczach, że zaszła pomyłka. Zabierze ją do domu i pozwoli, żeby Maryla to zrobiła. Nie mógł jej zostawić w Bright River, bez względu na to, jaki błąd popełniono, więc wszystkie pytania i wyjaśnienia równie dobrze można było odłożyć do czasu, aż bezpiecznie wróci na Zielone Wzgórze.

— Przepraszam za spóźnienie — powiedział nieśmiało. — Chodź ze mną. Koń czeka na podwórzu. Daj mi swoją torbę.

— Och, mogę ją nieść — odpowiedziało wesoło dziecko. — Nie jest ciężka. Mam w niej wszystkie moje dobra doczesne, ale nie ważą one zbyt dużo. A jeśli nie jest noszona w określony sposób, rączka się wysuwa — więc lepiej ją zatrzymam, bo wiem, jak to zrobić. To bardzo stara torba. Och, bardzo się cieszę, że pan przyjechał, nawet jeśli byłoby miło spać na tej dzikiej wiśni. Musimy pokonać spory kawałek, prawda? Pani Spencer mówiła, że to trzynaście kilometrów. Świetnie się składa, bo uwielbiam jeździć. Och, to takie cudowne, że będę z wami mieszkać i w ogóle będę wasza. Nigdy do nikogo nie należałam tak naprawdę. A najgorszy był sierociniec. Spędziłam w nim tylko cztery miesiące, ale to wystarczyło. Przypuszczam, że nigdy nie był pan sierotą w przytułku, więc nie może pan zrozumieć, jak to jest. To gorsze niż cokolwiek, co można sobie wyobrazić. Pani Spencer powiedziała, że to niegodziwe, że tak mówię, ale ja nie chciałam być niegodziwa. Tak łatwo jest być niegodziwym, nie zdając sobie z tego sprawy, prawda? Ludzie z przytułku byli dla mnie dobrzy, ale tam jest tak mało miejsca na wyobraźnię. Co najwyżej można tylko snuć fantazje o innych sierotach. To było całkiem interesujące wyobrażać sobie różne rzeczy na ich temat. Na przykład, że śpiąca obok mnie dziewczynka była naprawdę córką jakiegoś księcia, wykradzioną rodzicom jako niemowlę przez okrutną pielęgniarkę, która zmarła, zanim zdążyła się do tego przyznać. Takie rzeczy wyobrażałam sobie w nocy, ponieważ w ciągu dnia nie miałam na to czasu. Chyba dlatego jestem taka strasznie chuda, bo jestem chuda, prawda? Sama skóra i kości! Ale uwielbiam wyobrażać sobie, że jestem ładna i pulchna, z dołeczkami w łokciach...

Dziewczynka zamilkła, po części dlatego, że brakowało jej tchu, a częściowo dlatego, że właśnie dotarli do bryczki. Nie odezwała się ani słowem, dopóki nie opuścili wioski i nie zjechali w dół stromego wzgórza. Droga tak głęboko wrzynała się tu w miękki grunt, że kwitnące dzikie wiśnie i smukłe białe brzozy, otaczające jej brzegi, znajdowały się zaledwie kilkadziesiąt centymetrów nad ich głowami.

Dziewczynka wyciągnęła rękę i odłamała gałąź dzikiej śliwy, która otarła się o bok powozu.

— Czyż to nie piękne? Co przywodzi panu na myśl to drzewo wychylające się znad krawędzi drogi, całe białe, niczym w koronkach? — zapytała.

— Nie mam pojęcia — odparł zgodnie z prawdą Mateusz.

— Oczywiście pannę młodą! Całą w bieli, z pięknym koronkowym welonem. Nigdy takiej nie widziałam, ale mogę sobie wyobrazić, jak by wyglądała. Nie spodziewam się, żebym kiedykolwiek była panną młodą. Jestem taka pospolita, że nikt nigdy nie będzie chciał się ze mną ożenić, chyba że jakiś zagraniczny misjonarz. Przypuszczam jednak, że zagraniczny misjonarz może nie być nikim szczególnym. Ale mam nadzieję, że pewnego dnia będę miała białą sukienkę. To mój najwyższy ideał ziemskiego szczęścia. Ja po prostu kocham ładne ubrania. I nigdy w życiu nie miałam ładnej sukienki, więc tym bardziej nie mogę się doczekać. Teraz mogę jedynie wyobrazić sobie, że jestem wspaniale ubrana. Dziś rano, kiedy wyszłam z sierocińca, było mi tak bardzo wstyd, bo musiałam założyć tę okropną, starą sukienkę. Wszystkie sieroty musiały je nosić. Zeszłej zimy kupiec z Hopeton podarował przytułkowi trzysta metrów materiału. Niektórzy mówili, że to dlatego, że nie mógł go sprzedać, ale ja wolę wierzyć, że zrobił to z dobroci serca, prawda? Kiedy wsiadłyśmy do pociągu, czułam, że każdy, kto na mnie spojrzy, ulituje się nade mną. Ale wyobraziłam sobie, że mam na sobie najpiękniejszą bladoniebieską, jedwabną sukienkę (bo kiedy coś sobie wyobrażamy, to myślimy o czymś najpiękniejszym), do tego wielki kapelusz przybrany kwiatami i zwiewnymi piórami, złoty zegarek, dziecięce rękawiczki i buty. Od razu poczułam się lepiej i z całych sił cieszyłam się podróżą na wyspę. Płynąc promem, nie byłam ani trochę chora. Pani Spencer też nie, choć zazwyczaj jej się to zdarza. Powiedziała, że nie miała czasu, żeby chorować, bo musiała nieustannie uważać, żebym nie wypadła za burtę. Stwierdziła też, że nigdy nie widziała tak ruchliwego dziecka. Ale jeśli to uchroniło ją przed chorobą morską, to chyba dobrze, że się tak kręciłam, prawda? I chciałam zobaczyć wszystko, co można było zobaczyć na tym statku, bo nie wiedziałam, czy kiedykolwiek będę miała jeszcze taką okazję... Och, jest tu o wiele więcej kwitnących drzew wiśniowych! Ta wyspa to kwitnący ogród. Już się w niej zakochałam i jestem szczęśliwa, że tu zamieszkam. Zawsze słyszałam, że Wyspa Księcia Edwarda to najładniejsze miejsce na świecie, i wyobrażałam sobie, że tu mieszkam, ale tak naprawdę nigdy nie spodziewałam się, że tak będzie. To wspaniałe, gdy nasze marzenia się spełniają, prawda? Ależ te czerwone drogi są dziwne! Kiedy wsiedliśmy do pociągu w Charlottetown i ukazały się naszym oczom, zapytałam panią Spencer, dlaczego są czerwone, a ona odpowiedziała, że nie wie i żebym na litość boską o nic więcej nie pytała. Powiedziała, że zadałam jej już tysiąc pytań. Być może, ale jak można dowiedzieć się czegoś o różnych rzeczach, nie zadając pytań na ich temat? No i co sprawia, że te drogi są czerwone?

— Naprawdę nie wiem — powiedział Mateusz.

— A to tylko jedna z rzeczy, których trzeba się kiedyś dowiedzieć. Czyż to nie wspaniale, myśleć o wszystkich rzeczach, o których można się czegoś dowiedzieć? To sprawia, że cieszę się, że żyję: świat jest taki interesujący. Nie byłby taki nawet w połowie, gdybyśmy wiedzieli wszystko o wszystkim, zgodzi się pan ze mną? Nie byłoby wtedy miejsca na wyobraźnię. Ale czy ja nie mówię za dużo? Ludzie na ogół uważają, że jestem zbyt gadatliwa. Wolałby pan, żebym nic nie mówiła? Jeśli tak, to przestanę. Mogę przestać, kiedy tak postanowię, choć będzie to trudne.

Mateusz, ku własnemu zaskoczeniu, dobrze się bawił. Jak większość spokojnych osób, lubił gadatliwych ludzi, którzy byli gotowi sami mówić i nie oczekiwali od niego, że zabierze głos. Ale nigdy nie spodziewał się, że będzie go cieszyć towarzystwo małej dziewczynki. Kobiety były wystarczająco okropne, ale dziewczynki były jeszcze gorsze! Nie znosił ich. Nie znosił tego, w jaki nieśmiały sposób przechodziły obok niego, zerkając z ukosa, jakby się bały, że je pożre, jeśli tylko odważą się odezwać do niego choćby słowem. To był typ dobrze wychowanej dziewczynki z Avonlea. Ale ta piegowata istota była zupełnie inna i chociaż powolnemu Mateuszowi trudno było nadążyć za jej błyskawicznymi procesami myślowymi, doszedł do wniosku, że w pewnym sensie lubi jej paplaninę. Powiedział więc nieśmiało:

— Możesz mówić, ile chcesz. Nie mam nic przeciwko temu.

— Och, tak się cieszę. Wiem, że będziemy się dobrze dogadywać. To taka ulga móc rozmawiać, kiedy się chce i nie być przy tym pouczanym, że dzieci należy widzieć, a nie słyszeć. Mówiono mi to milion razy. Ludzie śmieją się ze mnie, bo używam wielkich słów. Ale jeśli mówisz o wielkich ideach, musisz używać wielkich słów, by je wyrazić, prawda?

— Wydaje się to rozsądne — zgodził się Mateusz.

— Pani Spencer powiedziała, że nie umiem trzymać języka za zębami. Ale to nieprawda. Kiedy tylko zamykam usta, mój język od razu jest za zębami. Pani Spencer mówiła, że wasza posiadłość nosi nazwę Zielone Wzgórze. Wypytywałam ją o nią. Powiedziała, że wokół rosną drzewa. Ucieszyłam się bardziej niż kiedykolwiek. Po prostu kocham drzewa! Wokół sierocińca nie było ich w ogóle, tylko kilka biednych, malutkich drzewek przy głównym wejściu, wspartych małymi, pobielonymi podpórkami. Te drzewa wyglądały jak sieroty. Chciało mi się płakać, gdy na nie patrzyłam. Mówiłam do nich: „Och, wy biedactwa! Gdybyście znalazły się w wielkim lesie, razem z innymi drzewami, mchami i czerwcowymi konwaliami porastającymi wasze korzenie, strumykiem nieopodal i ptakami śpiewającymi w waszych gałęziach, mogłybyście rosnąć, prawda? Ale tu, gdzie jesteście, nie ma takiej możliwości. Wiem dokładnie, jak się czujecie, małe drzewa”. Żal mi było zostawiać je za sobą dziś rano. Człowiek przywiązuje się do takich rzeczy, prawda? Czy w pobliżu Zielonego Wzgórza jest jakiś strumyk? Zapomniałam zapytać o to panią Spencer.

— Tak, jest jeden tuż pod domem.

— To fantastycznie. Zawsze marzyłam o tym, żeby mieszkać w pobliżu strumyka. Nigdy jednak nie spodziewałam się, że tak będzie. Marzenia nieczęsto się spełniają, prawda? Czy nie byłoby miło, gdyby się spełniały? Ale właśnie teraz czuję się prawie szczęśliwa. Nie mogę czuć się całkowicie szczęśliwa, ponieważ... jak by pan nazwał ten kolor?

To mówiąc, machnęła jednym ze swoich długich, błyszczących warkoczy przed oczami mężczyzny. Mateusz nie zwykł decydować o odcieniach dziewczęcych warkoczy, ale w tym przypadku nie mogło być większych wątpliwości.

— Jest rudy, czyż nie? — powiedział.

Dziewczyna odrzuciła warkocz do tyłu z głębokim westchnieniem, które zdawało się przenikać całe jej ciało i wyrażać wszystkie smutki świata.

— Tak, jest rudy — powiedziała zrezygnowana. — Teraz widzi pan, dlaczego nie mogę być w pełni szczęśliwa. Nikt nie może być szczęśliwy, mając rude włosy. Nie przeszkadzają mi piegi, zielone oczy ani moja waga. Wyobrażam sobie, że mam delikatną cerę barwy płatka róży i fiołkowe oczy, w których odbijają się gwiazdy. Ale nie mogę sobie wyobrazić tych rudych włosów w innym kolorze. Staram się jak mogę. Myślę sobie: „Teraz moje włosy są idealnie czarne, jak skrzydła kruka”. Ale wiem, że one są po prostu czerwone jak ogień i to łamie mi serce. To jest tragedią mojego życia. Czytałam kiedyś powieść o dziewczynce, która też przeżywała życiową tragedię z powodu włosów, ale one nie były rude, lecz w kolorze czystego złota, i opadały na jej alabastrowe czoło. Co to jest alabastrowe czoło? Nigdy nie mogłam się tego dowiedzieć. Może mi pan powiedzieć?

— Obawiam się, że nie mogę — odparł Mateusz, któremu zaczęło kręcić się w głowie. Czuł się tak, jak kiedyś w młodości, gdy inny chłopiec zwabił go na karuzelę podczas pikniku.

— Cokolwiek to było, musiało oznaczać komplement, ponieważ dziewczynka była bosko piękna. Czy kiedykolwiek wyobrażał pan sobie, jakie to uczucie być bosko pięknym?

— Nie, nie wyobrażałem sobie — przyznał skromnie Mateusz.

— A ja często. Kim wolałby pan być, mając taki wybór: bosko pięknym, olśniewająco mądrym czy anielsko dobrym?

— Szczerze mówiąc, nie wiem.

— Ja też nie. Nigdy nie mogę się zdecydować. Ale to nie ma większego znaczenia, ponieważ jest mało prawdopodobne, że kiedykolwiek stanę przed takim wyborem. Pewne jest tylko, że nigdy nie będę anielsko dobra. Pani Spencer mówi, że... Och, panie Cuthbert! Och, panie Cuthbert! Och, panie Cuthbert!

Okrzyk, który wyrwał się z jej ust nie był komentarzem do tego, co powiedziała pani Spencer. Dziewczynka nie wypadła też z powozu, ani Mateusz nie uczynił nic zaskakującego. Po prostu pokonali zakręt na drodze i znaleźli się w Alei.

„Aleja”, nazywana tak przez mieszkańców Newbridge, była odcinkiem drogi o długości czterystu metrów, nad którym pochylały się ogromne, rozłożyste jabłonie, posadzone lata temu przez pewnego starego, ekscentrycznego farmera. Nad ich głowami rozpościerał się długi baldachim śnieżnobiałych, pachnących kwiatów. Poniżej konarów powietrze wypełniał purpurowy zmierzch, w oddali zaś, daleko przed nimi, lśniło niebo, malowane zachodzącym słońcem, niczym wspaniały witraż zamykający nawę katedry.

To piękno sprawiło, że dziewczynka na chwilę zamilkła. Odchyliła się do tyłu w powozie, splotła dłonie na kolanach i uniosła z zachwytem twarz ku białej wspaniałości naturalnego sklepienia. Nawet gdy już zjechali z drogi i skierowali się w dół długiego zbocza do Newbridge, nie poruszyła się ani nie odezwała. Z malującym się na jej twarzy zachwytem wpatrywała się dalej w zachód słońca, a przed jej oczami przesuwały się cudowne wizje wyobraźni na tle płonącego nieba.

W całkowitej ciszy przejechali przez Newbridge, tętniące życiem małe miasteczko, w którym powitało ich szczekanie psów i okrzyki małych chłopców, a z wielu okien spoglądały na nich zaciekawione twarze. Przebyli już prawie pięć kilometrów, a dziewczynka wciąż milczała jak zaklęta. Widać było, że potrafi milczeć równie długo, jak mówić.

— Pewnie jesteś zmęczona i głodna — odważył się w końcu zagaić Mateusz, nie mogąc inaczej wytłumaczyć sobie jej otępienia. — Ale jesteśmy już blisko, zostały nam jeszcze tylko niespełna dwa kilometry.

Z głębokim westchnieniem dziewczynka wyrwała się z zadumy i spojrzała na niego rozmarzonym wzrokiem istoty, która bujała gdzieś daleko, w gwiezdnych przestworzach.

— Och, panie Cuthbert — wyszeptała — to miejsce, przez które jechaliśmy...

— Cóż, masz zapewne na myśli Aleję — odparł Mateusz po kilku chwilach głębszej refleksji. — To w istocie całkiem ładne miejsce.

— Ładne? Och, „ładne” nie wydaje się właściwym słowem. Ani nawet „piękne”. Oba są niewystarczające. To było coś cudownego. Ujrzałam na własne oczy pierwszą rzecz, której nie dałoby się ulepszyć wyobraźnią. — Położyła rękę na piersi. — Jadąc tą Aleją, poczułam tutaj dziwny, lecz przyjemny zarazem ból. Czy czuł pan kiedyś taki ból, panie Cuthbert?

— Nie, nie przypominam sobie, żebym kiedykolwiek odczuwał coś takiego.

— A ja miewam go często, gdy widzę coś naprawdę pięknego. Ale nie powinnam nazywać tego cudnego miejsca Aleją. Taka nazwa nie ma żadnego znaczenia. Powinno się ono nazywać, niech pomyślę... Białą Drogą Rozkoszy. Czyż nie jest to ładna, pomysłowa nazwa? Kiedy nie podoba mi się czyjeś imię albo jakaś nazwa, zawsze wyobrażam sobie nowe i nimi się posługuję. W przytułku była dziewczyna, która nazywała się Hepziba Jenkins, ale ja zawsze wyobrażałam ją sobie jako Rosalię DeVere. Inni ludzie mogą nazywać to miejsce po swojemu, ale ja zawsze będę nazywać je Białą Drogą Rozkoszy. Czy naprawdę zostały nam jeszcze tylko dwa kilometry do domu? Cieszę się tym i martwię jednocześnie. Przykro mi, bo ta jazda była taka przyjemna, a ja zawsze żałuję, gdy kończą się przyjemne rzeczy. Wprawdzie zawsze może się zdarzyć coś jeszcze przyjemniejszego, ale nigdy nie można być tego pewnym. I często jest tak, że wcale nie okazuje się to przyjemniejsze. Takie jest w każdym razie moje doświadczenie. Ale cieszę się, że jadę do domu. Odkąd pamiętam, nigdy nie miałam prawdziwego domu. Na samą myśl o powrocie do prawdziwego domu znów czuję ten przyjemny ból. Och, czyż to nie piękne?!

Wjechali na wierzchołek wzgórza. Pod nimi znajdował się staw, wyglądający prawie jak rzeka, taki był długi i kręty. Pośrodku przecinał go mostek. Poniżej, aż do miejsca, gdzie bursztynowy pas piaszczystych wydm odgradzał go od szafirowej zatoki morskiej, woda mieniła się wszelkimi barwami tęczy — fioletu, różu, szkarłatu, zieleni — w nieuchwytnych odcieniach, dla których nigdy nie znaleziono odpowiedniej nazwy. Powyżej mostku staw wciskał się pomiędzy jodły i klony, prześwitując pośród cieni rzucanych przez poruszające się gałęzie. Tu i ówdzie dzika śliwa wychylała się znad brzegu, niczym ubrana na biało młoda dama, która wspina się na palce, żeby dostrzec własne odbicie. Z bagien w pobliżu stawu dobiegał czysty, melancholijny chór żab.

Zza okrytego białym kwieciem jabłoniowego sadu na zboczu wyłaniał się mały, szary domek. I choć nie było jeszcze całkiem ciemno, w jednym z okien świeciło się światło.

— To staw Barry’ego — wyjaśnił Mateusz.

— Ta nazwa też mi się nie podoba. Nazwę go... niech pomyślę... Jezioro Lśniących Wód. Tak, to właściwa nazwa. Wiem to z powodu dreszczyku emocji, jaki czuję, kiedy trafiam na nazwę, która według mnie idealnie pasuje. Czy kiedykolwiek coś przyprawia pana o dreszczyk emocji?

Mateusz zastanowił się przez chwilę.

— Tak, zdarzyło mi się to. Zawsze wywołuje we mnie dreszcze widok tych brzydkich białych larw, które wyłażą z grządek ogórków. Nie cierpię ich wyglądu.

— Och, nie sądzę, że to dokładnie ten sam rodzaj dreszczyku. To niemożliwe! Raczej nie istnieje żaden związek między larwami a lśniącymi wodami. Ale dlaczego inni nazywają ten staw Stawem Barry’ego?

— Pewnie dlatego, że w tym małym domu mieszka pan Barry. Jego posiadłość nazywa się Sosnowe Wzgórze. Gdyby nie ten gęsty zagajnik za nim, można by stąd zobaczyć Zielone Wzgórze. Ale trzeba przejść przez mostek i pójść drogą, więc to prawie kilometr dalej.

— Czy pan Barry ma jakieś małe córeczki? No, może nie takie małe, mniej więcej mojego wzrostu.

— Ma córkę w wieku około jedenastu lat. Ma na imię Diana.

— Och! — westchnęła przeciągle dziewczynka. — Cóż za piękne imię!

— No cóż, ja tam nie wiem. Wydaje mi się, że jest w nim coś okropnie pogańskiego. Wolałabym, żeby nazywała się Jane lub Mary, albo jakoś tak zwyczajniej. Ale kiedy urodziła się Diana, mieszkał tam nauczyciel, którego poproszono o wybór imienia, i to on nazwał ją tak nazwał.

— Żałuję, że nie było takiego nauczyciela tam, gdzie ja się urodziłam. Jesteśmy na moście. Zamknę mocno oczy. Zawsze bałam się przechodzić przez most. Nie mogę przestać sobie wyobrażać, że gdy dotrzemy do środka, złoży się jak scyzoryk i nas zmiażdży. Więc zamykam oczy, ale zerkam spod przymkniętych powiek, kiedy myślę, że zbliżamy się do środka. Bo widzi pan, jeśli most by się złożył, chciałabym to zobaczyć... Ach, cóż za wesołe dudnienie! Zawsze lubiłam ten odgłos. Czy to nie wspaniałe, że jest na tym świecie tyle rzeczy, które można lubić? To już koniec. Teraz spojrzę za siebie. Dobranoc, drogie Jezioro Lśniących Wód. Zawsze mówię dobranoc rzeczom, które kocham, tak jak ludziom. Ta woda wygląda, jakby się do mnie uśmiechała.

Kiedy wjechali na kolejne wzgórze i minęli jeszcze jeden zakręt, Mateusz powiedział:

— Jesteśmy już całkiem blisko domu. To jest Zielone Wzgórze nad...

— Och, proszę nic nie mówić — przerwała mu dziewczynka, chwytając mężczyznę za lekko uniesioną rękę, i zamknęła oczy, żeby nie widzieć jego gestu. — Niech zgadnę. Jestem pewna, że zgadnę.

Otworzyła oczy i rozejrzała się. Znajdowali się na szczycie wzgórza. Słońce zaszło już jakiś czas temu, ale krajobraz był nadal wyraźny w łagodnym świetle. Na zachodzie wznosiła się ciemna iglica kościoła na tle nieba w kolorze nagietków. Poniżej znajdowała się niewielka dolina, a za nią długie, łagodnie wznoszące się zbocze, z rozrzuconymi wzdłuż niego gospodarstwami. Oczy dziecka przesuwały się łapczywie od jednego z nich do drugiego. W końcu zatrzymały się na jednej z farm, położonej z dala od drogi, z kwitnącymi drzewami w półmroku otaczającego lasu. Nad nim, na nieskazitelnie czystym południowo-zachodnim niebie świeciła wielka, krystalicznie biała gwiazda, jak światło nadziei i obietnicy.

— To tam, prawda? — powiedziała, wskazując na farmę.

Mateusz popędził klacz.

— Zgadłaś! Ale myślę, że pani Spencer opisała to miejsce tak, byś mogła się domyślić.

— Nie, nie opisała. Naprawdę nie opisała. Wszystko, co powiedziała, mogło równie dobrze dotyczyć większości innych miejsc. Nie miałam pojęcia, jak ono wygląda. Ale gdy tylko je zobaczyłam, poczułam, że to mój dom. Och! Wydaje mi się, jakbym była we śnie. Moja ręka musi być sina od łokcia w górę, bo szczypałam się dziś tyle razy. Co chwilę ogarniało mnie okropne uczucie. Bałam się, że to tylko sen. Wtedy szczypałam się, żeby sprawdzić, czy to się dzieje naprawdę, aż nagle uświadomiłam sobie, że nawet jeśli to tylko sen, lepiej śnić tak długo, jak się da, więc przestałam się szczypać. Ale to wszystko jest prawdziwe i jesteśmy już prawie w domu.

Westchnęła zachwycona, po czym pogrążyła się w ciszy. Mateusz poruszył się niespokojnie. Cieszył się, że to Maryla, a nie on, będzie musiała powiedzieć tej sierocie, że jej wyśniony dom nie będzie należał do niej. Gdy przejeżdżali obok domu pani Linde, było już całkiem ciemno, ale nie na tyle, żeby Małgorzata nie widziała ich z okna, jak wjeżdżają długą aleją prowadzącą na Zielone Wzgórze.

Kiedy dotarli do domu, Mateusz poczuł dziwne drżenie, którego natury nie rozumiał. Nie myślał wówczas ani o Maryli, ani o sobie, ani o kłopotach, jakie przysporzy im przyjazd tej dziewczynki, tylko o tym, jak bardzo poczuje się ona rozczarowana. Na myśl o tym, że w jej oczach zgaśnie zachwyt i światło nadziei, poczuł nieprzyjemne ukłucie, jakby sam miał wziąć udział w popełnieniu tej zbrodni. To samo uczucie towarzyszyło mu, gdy musiał zabić jagnię, cielę lub inne niewinne, małe stworzenie.

Gdy wjechali na podwórze, było już niemal zupełnie ciemno, a wokół szeleściły liście topoli.

— Niech pan posłucha, jak drzewa rozmawiają przez sen — wyszeptała dziewczynka, kiedy Mateusz pomógł jej wysiąść z powozu. — Jakież one muszą mieć piękne sny!

A potem, ściskając mocno starą torbę, która zawierała wszystkie jej „dobra doczesne”, poszła za nim do domu.