Źródło i licencja tłumaczenia
AKT CZWARTY
SCENA PIERWSZA
Troja. Ulica.
Z jednej strony wchodzi Eneasz i sługa z pochodnią, z drugiej Parys, Deifobus, Antenor, Diomedes i inni z pochodniami.
PARYS
DEIFOBUS
ENEASZ
I Parys? Książę, gdybym miał powody
Ważne jak twoje do długiego spania,
Chyba niebieskie mogłoby poselstwo
Od towarzyszki łoża mnie oderwać.
DIOMEDES
PARYS
Sam to przyznałeś, gdyś nam opowiadał,
Jak Diomedes dzień w dzień, tydzień cały
Gonił za tobą.
ENEASZ
Póki nam służy słodki czas rozejmu.
Ale w dniu bitwy tak czarne wyzwanie,
Jak może serce w swych głębiach wymyślić,
A dzielność spełnić.
DIOMEDES
Jedno i drugie. Póki krew spokojna
W żyłach mych płynie, zdrowie, Eneaszu!
Lecz gdy bój zawrze, a pora posłuży,
Na twoje życie strzelcem mnie zobaczysz,
Z całą chytrością i zapałem strzelca.
ENEASZ
Twarzą do łowcy. Z całą uprzejmością
Witaj nam w Troi! Na Anchiza1 życie,
Witaj! Przysięgam na rękę Wenery2,
Nikt szczerzej kochać nie może ode mnie
Męża, którego z duszy pragnie zabić.
DIOMEDES
Lat tysiąc, jeśli dla mego oręża
Śmierć jego nie jest chwałą przeznaczoną.
Lecz dla mej sławy niechaj jutro zginie,
Niech ciało jego jedną będzie raną.
ENEASZ
DIOMEDES
Poznać się gorzej.
PARYS
Najzawistniejszej pełne serdeczności,
Nienawidząca najpiękniejsza miłość,
O jakiej dotąd dało się nam słyszeć.
Co cię tak wcześnie z domu wywołało?
ENEASZ
PARYS
Byś Greka tego do domu Kalchasa
Powiódł i piękną Kresydę mu wydał
Za Antenora. Bądź nam towarzyszem
Lub, jeśli pragniesz, wyprzedź nas na chwilę.
Przypuszczam bowiem, jestem raczej pewny,
Brat mój Troilus na tę noc tam gościem.
Zbudź go i donieś o naszym przybyciu,
O jego celu; tylko mi się zdaje,
Że nas nie bardzo powita serdecznie.
ENEASZ
Niż wyniesioną z Troi swą Kresydę
Ujrzałby Troil.
PARYS
Taka przeznaczeń jego dola gorzka.
Śpieszym za tobą.
ENEASZ
Wychodzi.
PARYS
Z całą szczerością dobrego kolegi:
Kto, zdaniem twoim, godniejszy Heleny:
Ja czy Menelaj?
DIOMEDES
On, że jej szuka z taką wytrwałością
(Na jej honoru plamę obojętny)
Przez tyle trudów i cierpień piekielnych;
Ty, że jej bronisz (nie czując goryczy,
Jaką zaprawna Heleny niesława)
Tak wielkim kosztem skarbów i przyjaciół.
On, jak skomlący i płaczliwy rogal,
Wywietrzałego wina chce pić męty;
Ty, jak rozpustnik, z wszetecznego3 łona
Pragniesz szczęśliwy sukcesorów dostać.
Ważycie równo: kto ją z was posiędzie4,
O ladaszczycę tylko cięższy będzie.
PARYS
DIOMEDES
Słuchaj, za każdą fałszywej krwi kroplę,
Która po żyłach cieknie jej wszetecznych,
Grek jeden zginął, a za każdy skrupuł
Jej nieczystego, splamionego ścierwa
Jeden Trojańczyk swym zapłacił życiem.
Ode dnia, w którym otworzyła usta,
Do dzisiaj z ust tych mniej słów uleciało,
Niż dla niej Greków i Trojan skonało.
PARYS
Bo ganisz towar, który pragniesz nabyć.
Ja na przymioty jej zostanę niemy:
Nie chwalim, czego sprzedać nie myślemy.
To droga nasza.
Wychodzą.
SCENA DRUGA
Troja. Dworzec5 przed domem Pandara.
Wchodzą Troilus i Kresyda.
TROILUS
KRESYDA
On ci otworzy...
TROILUS
Idź, niech sen twoje piękne zamknie oczy,
Tak ukołysze łagodnie twe zmysły
Jak dziecko żadnej troski nie znające.
KRESYDA
TROILUS
KRESYDA
TROILUS
Śpiewem skowronka do życia zbudzony,
Wron nie wywołał rozpustnych na pola,
Gdyby nas dłużej noc słoniła6 senna,
Nigdy komnaty twej bym nie opuścił.
KRESYDA
TROILUS
Jak piekło wiernie służy trucicielom,
A od kochanków ucieka uścisku
Skrzydłem lotniejszym od człowieka myśli!
Lecz się zaziębisz; kląć mnie potem będziesz.
KRESYDA
Ach, gdybym dłuższy stawiła ci opór,
Zostałbyś jeszcze. Cicho, ktoś się zbliża.
PANDARUS
za sceną
TROILUS
Wchodzi Pandarus.
KRESYDA
Zacznie szyderstwa; biedne moje życie!
PANDARUS
Ha, ha? Co tam nowego? Co tam za wiadomości od dziewictwa? To ty, moja dziewico? Gdzie moja synowica Kresyda?
KRESYDA
Naprzód podmawiasz, urągasz się potem.
PANDARUS
Podmawiam? A do czego? Niech powie do czego. Do czego cię podmawiałem?
KRESYDA
Nie możesz ścierpieć uczciwości innych.
PANDARUS
Ha! Ha! Nieboraczko! Biedne głupiątko! Nie spałaś tej nocy? Czy ten niedobrego oka ci zmrużyć nie pozwolił? Bierz go licho!
Słychać stukanie.
KRESYDA
Po jego czaszce! Kto tam, zobacz, stryju.
Wejdź ze mną, panie, do mojej komnaty.
Śmiejesz się, jakbym złą myśl jaką miała.
TROILUS
KRESYDA
Stukanie.
Aby cię ludzkie ujrzały tu oczy.
Wychodzą Troilus i Kresyda.
PANDARUS
idąc ku drzwiom
Kto tam? Czego żądasz? Czy drzwi chcesz wysadzić? Co się to znaczy? Czego żądasz?
Wchodzi Eneasz.
ENEASZ
PANDARUS
Jaka cię sprawa tak rano sprowadza?
ENEASZ
PANDARUS
ENEASZ
Ważną dla niego przynoszę wiadomość.
PANDARUS
Mówisz, że tu jest? To, przysięgam, więcej wiesz ode mnie. Prawda, że późno wróciłem do domu; ale cóż by tu robił?
ENEASZ
Co?! Przypuśćmy, że nic. Skrzywdzisz go, ani wiedząc o tym. Tylko, chcąc mu służyć, szkodzisz mu i zdradzasz go przez zbytek wierności. Nie wiedz sobie nic o nim, ale idź i przyprowadź go do mnie.
Gdy Pandarus zamierza wyjść, wchodzi Troilus.
TROILUS
ENEASZ
Tak jest naglące moje tu poselstwo.
Za chwilę przyjdą Parys, Deifobus,
Grek Diomedes, a z nimi Antenor
Dziś nam wrócony, a w zamian za niego
Musim natychmiast, nim pierwsze ofiary
W świątyniach złożym, Diomedesowi
Kresydę wydać.
TROILUS
ENEASZ
Zwłoki nie cierpi żadnej wykonanie.
TROILUS
Idę ich przyjąć. A wiesz, Eneaszu,
Żeśmy przypadkiem spotkali się tutaj,
Żeś mnie nie znalazł w tym domu.
ENEASZ
Bo tajemnice natury ode mnie
Nie bardziej skryte.
Wychodzą Troilus i Eneasz.
PANDARUS
Czy to być może? Ledwo zyskana, a już stracona? Bodaj diabeł porwał Antenora! Młody książę gotów zwariować. Zaraza na Antenora! Ach! Czemu też nie złamali sobie karków!
Wchodzi Kresyda.
KRESYDA
PANDARUS
Ach! Ach!
KRESYDA
Gdzie pan mój? Powiedz, drogi, drogi stryju.
Co się to znaczy?
PANDARUS
Chciałbym tak być głęboko pod ziemią, jak jestem wysoko na ziemi.
KRESYDA
PANDARUS
Proszę cię, wróć do twojej komnaty. Bodajeś się była nigdy nie rodziła! Wiedziałem, że będziesz przyczyną jego śmierci. O biedny książę! Zaraza na Antenora!
KRESYDA
Dobry mój stryju, błagam cię, na kolanach błagam cię, powiedz, co tu zaszło?
PANDARUS
Musisz nas opuścić, dziewko, musisz nas opuścić; wymieniono cię za Antenora. Musisz pójść do twojego ojca, a porzucić Troila. To go zabije, to go otruje, nie zniesie tego.
KRESYDA
O wielki Boże! Nie opuszczę Troi.
PANDARUS
Musisz.
KRESYDA
Nie czuję żadnych pokrewieństwa natchnień,
Nie mam rodziców, miłości, krwi, duszy
Tak sercu bliskich jak mój słodki Troil.
Potężne bogi, z imienia Kresydy
Zróbcie koronę i fałszu, i zdrady,
Jeśli mojego Troila opuszczę!
Niech czas i przemoc, i śmierć nawet sama
Zabiorą ciało moje na ofiarę;
Miłości bowiem mojej podwaliny
Tak są potężne, jak środek jest ziemi,
Przyciągający wszystko, co stworzone.
Do mej komnaty płakać teraz idę...
PANDARUS
Idź, idź!
KRESYDA
Głos westchnieniami mój czysty ochrypiać.
Z ostatnim krzykiem: „Drogi mój Troilu!”
Niechaj w mych piersiach serce moje pęknie!
Nie, nigdy, nigdy Troi nie opuszczę!
Wychodzą.
SCENA TRZECIA
Troja. Przed domem Pandara.
Wchodzą Parys, Troilus, Eneasz, Deifobus, Antenor i Diomedes.
PARYS
W której dzielnemu wydać ją Grekowi
Trzeba nam będzie. Bracie mój, Troilu,
Idź ją uprzedzić, odjazd jej przyśpieszyć.
TROILUS
A w chwili, w której dotknie jej swą dłonią,
Pomyśl, że widzisz zbudowany ołtarz,
Na którym kapłan, a twój brat, Troilus
Składa w ofierze własne swoje serce.
PARYS
Jak się litować mogę, tak mógł pomóc!
Raczcie, panowie, wejść ze mną do domu.
Wychodzą.
SCENA CZWARTA
Troja. Pokój w domu Pandara.
Wchodzą Pandarus i Kresyda.
PANDARUS
KRESYDA
Na co mi mówisz? Boleść w moim sercu,
Jak jej przyczyna, wielka jest i pełna.
Jakżebym mogła siłę jej miarkować?
O, gdybym mogła zatłumić uczucie
Lub je osłabić albo je ostudzić,
Mogłabym także boleść mą łagodzić.
Ale jak granic w mej nie ma miłości,
Tak i po stracie nie ma ich w żałości.
Wchodzi Troilus.
PANDARUS
Patrz, patrz, patrz, to on przychodzi. Biedne kurczątko!
KRESYDA
PANDARUS
Cóż to za widowisko! Niechże i ja was uściskam. Serce, jak to pięknie mówi piosneczka:
Czemu nie pękniesz z westchnieniem?
A na to odpowiedź:
Ni gadaniem, ni milczeniem.
Nie było prawdziwszych nad te rymów. Nie rzucajmy niczego na świecie, bo możemy dożyć dnia, w którym te wiersze mogą się nam przydać. Widzimy to teraz, widzimy. Jakże wam teraz na sercu, baranki?
TROILUS
Że bogi, jakby na mą gniewne miłość,
Stokroć gorętszą od pobożnych myśli,
Przez usta zimne słanych do ich bóstwa,
Z moich cię objęć wyrywają mściwie.
KRESYDA
PANDARUS
KRESYDA
TROILUS
KRESYDA
TROILUS
KRESYDA
TROILUS
Los nam zawistny pożegnać się broni,
Jednej ubogiej odmawia nam chwili,
Usta odrywa od ust bez litości,
Na jeden uścisk nawet nie pozwala,
Morduje śluby wprzód, nim je do życia
Westchnienie z głębin serca wyprowadzi.
My, cośmy siebie tylu westchnień kosztem
Kupili wzajem, musim się dziś sprzedać
Za jęk ubogi, ledwo dosłyszany;
Bo z rozbójnika pośpiechem czas srogi
Bogatą kradzież, sam nie wie, jak grabi,
I pożegnania, bez liczby jak gwiazdy,
Każde osobnym znaczone całunkiem,
Wszystkie na jedno zimne: „Bądź zdrów!” składa
Ledwo na jeden przyzwala całunek
Głodny, łez naszych zaprawny goryczą.
ENEASZ
za sceną
TROILUS
Na tych, co nagłą zginąć mają śmiercią.
do Pandara
PANDARUS
Gdzie są łzy moje? Deszczu mi trzeba, żeby ten wicher uciszyć, inaczej wyrwie mi serce z korzeniem.
Wychodzi.
KRESYDA
TROILUS
KRESYDA
Między tłum Greków szczęśliwych, wesołych?
Ujrzym się znowu?
TROILUS
Bądź tylko wierna...
KRESYDA
Co za myśl grzeszna...
TROILUS
Bo to ostatnia chwila pożegnania.
Jeśli mówiłem: „Bądź mi tylko wierna”,
To nie przez trwogę o duszy twej stałość,
Bom gotów śmierci rzucić rękawicę,
Że plamki nie ma na twym czystym sercu;
Jeśli mówiłem: „Bądź mi tylko wierna”,
To żeby dodać: a znów się zobaczym.
KRESYDA
Niebezpieczeństwa! Ale będę wierna.
TROILUS
Weź ten rękawek.
KRESYDA
Kiedyż cię ujrzę?
TROILUS
Co noc do ciebie przyjdę w odwiedziny.
Bądź tylko wierna!
KRESYDA
TROILUS
Młódź grecka wielkich pełna jest przymiotów:
Urok przez łaskę natury jej dany
Urósł w potęgę sztuką i ćwiczeniem,
Wpływu nowości, przymiotów, urody,
Zazdrosnych przeczuć bolesnym natchnieniem —
Które cnotliwym nazwij, proszę, grzechem —
Lękam się, droga.
KRESYDA
TROILUS
Nie twoją wierność mam ja w podejrzeniu,
Lecz me zasługi. Ja śpiewać nie umiem
Ni w tańcu krążyć ani słów cukrować,
Ni gier subtelnym zaostrzać dowcipem;
U Greków wszystkie znajdziesz te przymioty;
Wierzaj mi tylko, że w każdym z tych wdzięków
Ukryty diabeł na zasadzce siedzi
I kusi cnotę. O, nie daj się skusić!
KRESYDA
TROILUS
Czego nie chcemy; i często jesteśmy
Sami dla siebie diabłem kusicielem,
Kiedy zbyt ufni w sił naszych potęgę,
Na słabość naszą liczymy za wiele.
ENEASZ
za sceną
TROILUS
I bądź mi zdrowa!
PARYS
za sceną
TROILUS
I Eneasza, i greckiego posła.
KRESYDA
TROILUS
Gdy inny goni za chwałą fortelem,
Ja wiernym sercem za prostotą gonię;
Kiedy miedzianą inny swą koronę
Chytrością złoci, ja w ducha prostocie
I w prawdzie serca moją, jak jest, noszę.
Nie bój się o mnie: wiara i prostota
To cała mojej natury istota.
Wchodzą Eneasz, Parys, Antenor, Deifobus i Diomedes.
Za Antenora w zamian ci dajemy;
Przy miasta bramach oddam ci ją w ręce,
A czym jest, wszystko w drodze ci opowiem.
Bądź dla niej dobry, a na moją duszę,
Jeśli przez zmienne wojny przeznaczenia
Na miecza mego będziesz kiedy łasce,
Nazwij Kresydę, a życie twe będzie
Bezpieczne, jak jest Priam w Ilionie.
DIOMEDES
Na które książę ten zdaje się czekać.
Oczu twych ogień i lic twoich niebo
Dosyć wymownie twojej bronią sprawy.
Diomedesa odtąd jesteś panią,
A twoja wola rozkazem mi będzie.
TROILUS
Jej pochwałami mych próśb niszcząc skutek;
Lecz nad pochwały twe tak ona wyższa,
Jak ty niegodny jej się mienić sługą.
Bądź dla niej dobry, to moja jest wola,
Jeśli nie będziesz, klnę się na Plutona10,
Choćby Achilles swą cię słonił tarczą,
Z mej ręki zginiesz.
DIOMEDES
Lecz korzystając z posła przywilejów,
Powiem, co myślę: za murami miasta,
Tylko mej woli natchnień będę słuchał.
Wiedz, że mi dotąd nikt nie rozkazywał.
Będę ją cenił wedle jej wartości;
Ilekroć powiesz: „Tak chcę, niech tak będzie”,
Krzyknę: „Nie!”, mając honor mój na względzie.
TROILUS
Przed wrogiem schować musisz nieraz głowę.
do Kresydy
Jeszcze ostatni raz się pożegnamy.
Wychodzą Troilus, Kresyda i Diomedes. Słychać odgłos trąbki.
PARYS
ENEASZ
O brak czujności słusznie mnie posądzi,
Gdy mu przysiągłem pierwszy w polu stanąć.
PARYS
DEIFOBUS
ENEASZ
Na plac spotkania gońmy za Hektorem.
Byt swój i chwałę Troja dziś powierza
Sercu i dłoni jednego rycerza.
Wychodzą.
SCENA PIĄTA
Obóz grecki. Szranki.
Wchodzą Ajaks uzbrojony, Agamemnon, Achilles, Menelaus, Ulisses, Nestor i inni.
AGAMEMNON
Zbrojny, gotowy. Teraz niech twa trąbka
Głośne wyzwanie pośle Trojańczykom,
Niech przestraszone uderzy powietrze
Hektora ucho, niechaj go wywoła.
AJAKS
I płuca twoje, i trąbka spiżowa,
Dmij, chamie, póki pyzy11 twe nie przejdą
Pucołowatej gęby Akwilonu12.
Wydmij twe piersi, niech krew z ócz ci tryska,
Bo na Hektora trąbisz.
Trębacz trąbi.
ULISSES
ACHILLES
AGAMEMNON
Z Kalchasa córką?
ULISSES
Znam go po chodzie, na palcach on stąpa,
Bo go od ziemi duch jego odrywa.
Wchodzą Diomedes i Kresyda.
AGAMEMNON
DIOMEDES
AGAMEMNON
W greckim obozie tysiąc witaj razy!
NESTOR
ULISSES
Kolejno będzie lepiej gościa witać.
NESTOR
To Nestor daje.
ACHILLES
Zimę tę zgarnę. Achilles cię wita.
MENELAUS
PATROKLUS
Zuchwały Parys tak niegdyś wystrzelił
I od powodów tak cię twych rozdzielił.
ULISSES
My głowy tracim, by mu złocić rogi.
PATROKLUS
Drugi mój własny. Patroklus cię wita.
MENELAUS
PATROKLUS
MENELAUS
KRESYDA
MENELAUS
KRESYDA
Od oddanego większy ma szacunek;
Nie mam zwyczaju ze stratą handlować,
Więc przebacz, ale nie myślę całować.
MENELAUS
KRESYDA
Nie znasz się, widzę, na towaru cenie.
MENELAUS
KRESYDA
Lepiej on kupił, niżeliś ty sprzedał.
MENELAUS
KRESYDA
ULISSES
Gdyby paznokciem bić się z rogiem chciała.
Czy mogę, pani, o całunek prosić?
KRESYDA
ULISSES
KRESYDA
ULISSES
I Menelaja znów oblubienicą.
KRESYDA
ULISSES
DIOMEDES
Wychodzą Diomedes i Kresyda.
NESTOR
ULISSES
Jest język w oczach, licach jej i ustach,
Jej nogach nawet, a duch jej namiętny
Z każdego ruchu jej ciała wygląda.
O, te świegotki, co gładkim językiem
Każdemu dają pierwsze pozdrowienie,
Pierwsze swych myśli otwierają księgę
Rozpustnym oczom wszystkich czytelników!
Łup to skalany pierwszej sposobności,
Córki rozpusty.
Słychać za sceną trąbkę.
WSZYSCY
AGAMEMNON
Wchodzą Hektor w zbroi, Eneasz, Troilus i inni Trojanie, orszak.
ENEASZ
Jaka nagroda na zwycięzcę czeka?
Czy w dwóch obozach ma być ogłoszony?
Czy ma być walka, póki stanie15 życia,
Czy też rycerze mają się rozdzielić
Na pierwsze słowo kierownika szranków?
Hektor was pyta.
AGAMEMNON
ENEASZ
ACHILLES
Trochę za dumna, upokarzająca
Dla drugiej strony rycerza.
ENEASZ
Jakie twe imię, jeśliś nie Achilles?
ACHILLES
ENEASZ
Wiedz, że odwaga Hektora i duma
Są granicami dwóch ostateczności:
Co nieskończenie wielkie i co małe.
Jego odwaga, jak świat, nie ma granic,
A jego duma, jak nic, niedojrzana.
Rozważ, a co ci dumą się wydaje,
Jest uprzejmością. Ajaks z krwi Hektora
Na pół zlepiony; przez krwi własnej miłość
W domu została Hektora połowa.
Pół tylko ręki i pół serca czeka
Na pół Trojana a połowę Greka.
ACHILLES
Wchodzi Diomedes.
AGAMEMNON
Idź i bądź świadkiem naszego Ajaksa.
Warunki, jakie przyjmiesz z Eneaszem,
I my przyjmujem: czy to na śmierć walka,
Czy do krwi pierwszej. Z jednej krwi zrodzeni
Przed pierwszym ciosem pół są rozbrojeni.
Ajaks i Hektor wstępują w szranki.
ULISSES
AGAMEMNON
ULISSES
Nieporównany, chociaż niedojrzały;
Wymowny czynem, bezczynny językiem;
Trudny w zaczepce, lecz raz zaczepiony,
Trudno ukojny; dłoń jego i serce
Z równą szczodrotą dla wszystkich otwarte;
Co ma, to daje, co myśli, objawia,
Lecz podarunkiem sąd zdrowy kieruje,
A od ust myśli odpędza niegodne;
Mężny jak Hektor, lecz niebezpieczniejszy,
Bo Hektor w gniewie słuchać jeszcze
Może natchnień litości, gdy on zapalony,
Od zazdrosnego mściwszy jest kochanka.
Zwą go Troilem, na nim to spoczywa
Druga nadzieja po dzielnym Hektorze.
To Eneasza sąd, który młodziana
Na wskroś przeniknął; taki jego obraz
Wśród poufałej skreślił mi rozmowy.
Alarm. Hektor i Ajaks walczą.
AGAMEMNON
NESTOR
TROILUS
AGAMEMNON
Dobrze zadane. Tak, o tak, Ajaksie!
DIOMEDES
Cichną trąby.
ENEASZ
AJAKS
DIOMEDES
HEKTOR
Mojego ojca siostry synem jesteś16;
Gdy krew Priama w twoich żyłach cieknie.
Krew nam zabrania śmiertelnego boju.
Gdyby się w tobie dwie narodowości
Tak pomieszały, żebyś mógł powiedzieć:
„Ręka ta grecka, a ta jest trojańska,
Nogi tej żyły wszystkie są helleńskie,
A tej frygijskie; wszystka krew mej matki
Prawe me lice rumieni, a lewe
Krwią ojca bije” — wtedy, na Jowisza,
Nimbyś stąd odszedł, każdy grecki członek
Miecza by mego piętno uniósł krwawe
Jako pamiątkę naszej nienawiści.
Dzisiaj mi bogów sprawiedliwych prawo
Zabrania przelać jednej krwi kropelki,
Którą od świętej wziąłeś twojej matki.
Więc pozwól, niech cię uściskam, Ajaksie.
Ha, na Jowisza, ramiona twe silne!
Hektor się chętnie tak im objąć daje.
Cześć ci, mój bracie!
AJAKS
Nazbyt szlachetny, zbyt jesteś łagodny.
Myślą mą było zabić cię, kuzynie,
A twoją śmiercią chwałę mą podwoić.
HEKTOR
Chociaż z szczytu jego hełmu Sława
Donośnym głosem do walczących woła:
„To on!”, daremną myślą by się łudził,
Że Hektor nowej chwały da mu żniwo.
ENEASZ
HEKTOR
Bądź zdrów, Ajaksie!
AJAKS
A rzadka tego zdarza się sposobność —
Prosiłbym, żeby mój brat raczył ze mną
Greckie namioty na chwilę odwiedzić.
DIOMEDES
Wielki Achilles także pragnie z duszy
Rozbrojonego zobaczyć Hektora.
HEKTOR
A czekającym na mnie Trojańczykom
O tym uprzejmym donieś zaproszeniu,
Powiedz, niech wrócą. Daj rękę, kuzynie,
Do uczty waszej przy tobie zasiądę,
Waszym rycerzom przypatrzę się z bliska.
AJAKS
HEKTOR
Lecz Achillesa oko me ciekawe
Bez słów rozpozna przez groźną postawę.
AGAMEMNON
Jakie dać zdolny człowiek, który pragnie
Takiego wroga pozbyć się na zawsze.
Lecz nie, to żadne nie jest pozdrowienie;
Więc powiem jaśniej: niech przeszłość i przyszłość
Znikną na chwilę w prochu zapomnienia.
Tu teraz tylko serdeczność i wiara,
Wolne od wszelkiej chytrości podstępów,
Z boską prawością, z głębi mego serca,
Wielki Hektorze, witaj nam! powtarza.
HEKTOR
AGAMEMNON
do Troila
MENELAUS
Paro walecznych braci, witaj u nas!
HEKTOR
ENEASZ
HEKTOR
Dzięki! Na Marsa rękawicę, dzięki!
Niech cię nie dziwi przysięga niezwykła.
Quondam18 twa żona dziś jeszcze przysięga
Na rękawiczkę Wenery, a zawsze
Zdrowa i piękna; lecz mi nie kazała
Pamięci twojej polecić się, królu.
MENELAUS
HEKTOR
NESTOR
Spełniającego przeznaczeń wyroki,
Po krwawej drodze Grekami zasłanej.
Widziałem, jakeś z ogniem Perseusza
Spinał twojego frygijskiego konia;
Jak, gardząc łupem bez niebezpieczeństwa,
Miecz na powietrzu trzymałeś wiszący,
Nie chcąc, by upadł na upadających;
A na ten widok mówiłem do swoich:
„Patrzcie, to Jowisz rozdający życie!”
Widziałem, jak się zatrzymałeś chwilę,
Aby odetchnąć, gdy cię Greków koło,
Niby szermierze igrzysk olimpijskich,
Zewsząd owiło: widziałem to nieraz,
Lecz zawsze stalą odziane oblicze
Dziś po raz pierwszy widzę. Twego dziada20
Znałem, a nawet raz z nim i walczyłem;
Dzielny był żołnierz, lecz klnę się na Marsa,
Wspólnego wszystkich mężów naczelnika,
Daleko, żeby mógł się z tobą równać.
Pozwól, niech stary uściska cię żołnierz,
Niech cię powita wśród greckich namiotów.
ENEASZ
HEKTOR
Uczciwa, stara kroniko, dłoń w dłoni
Tak długo z czasem krążąca po ziemi.
Rad cię pozdrawiam, poważny Nestorze.
NESTOR
Jakem ci teraz równy uprzejmością.
HEKTOR
NESTOR
Jutro bym z tobą orężem się zmierzył.
Lecz mniejsza; witaj! I ja swój czas miałem.
ULISSES
Gdy ich fundament i kolumna u nas.
HEKTOR
Ach, iluż Greków i Trojan upadło
Od czasu, kiedyś przybył z Diomedem
Jak grecki poseł w mury Ilionu!
ULISSES
Pół tylko drogi uszło me proroctwo,
Bo i te mury, dziś jeszcze tak dumne,
Bo i te wieże, chmury trącające,
Swe muszą własne pocałować nogi.
HEKTOR
A niech mi wolno będzie dodać skromnie,
Za każdy kamyk z murów tych wypadły
Krwi greckiej kropla musi wprzód zapłacić.
Czas wszystko wieńczy; stary wspólny sędzia,
Czas, w swojej porze wszystko to rozstrzygnie.
ULISSES
A teraz, dzielny, szlachetny Hektorze,
Witaj! Po królu i mnie racz odwiedzić,
Na chwilę gościem mego bądź namiotu.
ACHILLES
Hektorze, oczy me tobą napasłem,
Wszystkie twe członki uważną źrenicą
Bacznie zmierzyłem.
HEKTOR
ACHILLES
HEKTOR
Niech ci się przyjrzę.
ACHILLES
HEKTOR
ACHILLES
Ja po raz drugi, jakbym cię chciał kupić,
Członek po członku wezmę na uwagę.
HEKTOR
Jest we mnie więcej, niż możesz zrozumieć.
Czemuś łakomy wzrok we mnie utopił?
ACHILLES
Zabić go mogę: tu, tam czy gdzie indziej?
Abym mógł nadać nazwę owej ranie,
Pokazać wyłom, przez który uleci
Duch jego wielki. Odpowiedzcie, nieba!
HEKTOR
Dać ci odpowiedź na takie pytanie.
Czy sądem twoim tak ci łatwo będzie
Wydrzeć mi życie, że z góry zapowiesz,
Gdzie mi śmiertelny zadasz cios?
ACHILLES
HEKTOR
Jeszcze bym słowu twemu nie dał wiary.
Bądź odtąd baczny! Ja cię nie zabiję
Tu ni tam, ale, na kuźnię Wulkana,
W której był kuty boga Marsa szyszak22,
Ja cię zabiję wszędzie, tak jest, wszędzie!
Junackiej mowie przebaczcie, książęta,
Lecz jego pycha do ust mi przyniosła
Szalone słowa; mym usiłowaniem
Będzie czynami mowę moją sprawdzić
Albo niech nigdy...
AJAKS
Ty, Achillesie, odłóż twoje groźby,
Aż ci przypadek albo wolna wola
Dobrą nadarzy do czynu sposobność;
Codziennie dosyć będziesz miał Hektora,
Byleś chciał tylko, choć bardzo się lękam,
Żeby niełatwo greckiej było Radzie
Do tej z Hektorem skłonić cię rozprawy.
HEKTOR
Odkąd przestałeś w Greków walczyć wojnie,
Tylkośmy drobne widzieli utarczki.
ACHILLES
Jak śmierć okrutny spotkam cię z orężem.
Dziś przyjaciele.
HEKTOR
AGAMEMNON
Gdzie już na wszystkich wodzów uczta czeka;
Później niech każdy wedle swej szczodroty
Przyjmie Hektora, ile czas pozwoli.
Uderzcie w trąby, niech słyszą Trojanie,
Jakie tu Hektor znalazł powitanie.
Wychodzą wszyscy prócz Troilusa i Ulissesa.
TROILUS
Kalchasa namiot w której leży stronie?
ULISSES
Tam Diomedes ucztuje tej nocy,
Tam on na niebo nie patrzy ni w ziemię,
Bo swoich spojrzeń miłosnych potęgę
Na piękne lica Kresydy wymierzył.
TROILUS
Tam poprowadzić, gdy Agamemnona
Opuścim ucztę?
ULISSES
A teraz racz mi powiedzieć w odwecie,
W jakim Kresyda była poważaniu?
Czy zostawiła po sobie kochanka,
Który łzy leje w jej nieobecności?
TROILUS
Co pokazują szramy swe chełpliwie.
Idźmy! Kochała i była kochaną,
Jak jest kochaną teraz i jak kocha.
Ale wiesz, że to odwieczne jest prawo,
Że miłość zębów fortuny jest strawą.
Wychodzą.
- Anchizes (mit. gr.) — ojciec Eneasza. [przypis edytorski] ↩
- Przysięgam na rękę Wenery — Eneasz był synem bogini Afrodyty (rzym. Wenus), która podczas walki pod Troją, próbując ratować syna, została zraniona w rękę przez Diomedesa (Iliada V 305–351). [przypis edytorski] ↩
- wszeteczny (daw.) — nieprzyzwoity, bezwstydny; rozpustny. [przypis edytorski] ↩
- posiędzie (daw.) — dziś: posiądzie. [przypis edytorski] ↩
- dworzec (daw.) — podwórze, dziedziniec. [przypis edytorski] ↩
- słonić (daw.) — osłaniać. [przypis edytorski] ↩
- bodajeś — forma skrócona pochodząca od: Bóg daj, żebyś, czyli: daj Boże, żebyś; inaczej: bodaj byś. [przypis edytorski] ↩
- byćże — konstrukcja z partykułą -że nadającą znaczenie pytania retorycznego; inaczej: czy być (może), czyż być (może). [przypis edytorski] ↩
- geniusz (mit. rzym.) — bóstwo opiekuńcze miejsca a. osoby, wyobrażane jako uskrzydlony człowiek; później ogólnie duch (dobry a. zły). [przypis edytorski] ↩
- Pluton (mit. rzym.) — bóg świata umarłych, odpowiednik gr. Hadesa. [przypis edytorski] ↩
- pyzy (pot.) — wydatne policzki. [przypis edytorski] ↩
- Akwilon — bóg północnego, zimnego wiatru, odpowiednik gr. Boreasza. [przypis edytorski] ↩
- czyli (daw.) — czy też (konstrukcja z partykułą -li). [przypis edytorski] ↩
- szczutek (daw.) — prztyczek. [przypis edytorski] ↩
- stanie (daw.) — starczy. [przypis edytorski] ↩
- Mojego ojca siostry synem jesteś — ojcem Hektora był Priam, zaś siostra Priama, Hezjone, została branką Telamona, króla greckiej Salaminy. Według tradycji synem Hezjone i Telamona był Teukros, przyrodni brat Ajasa (Ajaksa), którego matką była żona Telamona, grecka księżniczka Periboja (Eriboja); w sztuce synem Hezjone i Telamona jest sam Ajaks. [przypis edytorski] ↩
- Neoptolem — zapewne autor ma na myśli samego Achillesa. W takim przypadku Neoptolemos nie byłoby imieniem własnym, ale nazwą rodową. [przypis edytorski] ↩
- quondam (łac.)— niegdyś; tu: niegdysiejsza, była. [przypis edytorski] ↩
- śmiertelny to przedmiot — tj. grożący śmiercią temat rozmowy. [przypis edytorski] ↩
- Twego dziada — Laomedona, króla Troi, ojca Priama. Nestor zetknął się z nim jako członek wyprawy Heraklesa przeciwko Troi. [przypis edytorski] ↩
- dziwna (daw.) — dziś w tym znaczeniu: dziwne a. dziwna rzecz. [przypis edytorski] ↩
- szyszak — rodzaj stożkowatego hełmu bez przyłbicy. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · William Shakespeare (Szekspir)
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Troilus i Kresyda · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/shakespeare-troilus-i-kresyda/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Domena publiczna · Leon Ulrich
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: translation
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.