AKT II

Felicjan! Felicjan!

Chodź! czemu nie chodzisz? Jeszcze nie ma dwóch kilometrów. Ja tam rachuję.

Co mi zawracasz głowę zegarkiem! Ja mam najlepszy zegar w głowie. Nie chodź! nie chodź! Dobrze — powiem doktorowi. Umyślnie ci każę w pokoju chodzić na Wysoki Zamek, a nie po ulicy, żeby mieć nad tobą oko czy nie szachrujesz... a ty... zresztą to twoja rzecz.

Ojciec idzie na Wysoki Zamek?

A jeszcze ma ojciec daleko?

Pięćset?

To ojciec już koło Teatyńskiej?

Ale tak! ale tak... a niech ojciec prędko idzie, bo tunel rozbijają.

Mama nie widzi!...

Mela! Mela!...

Hesiu! czy Mela ubrana?

Jeszcze się pichci.

Ojciec nie rozumie? No... stroi się. Za ojca czasów tak nie mówiono? No to co? Teraz mówią...

Felicjan! przestań chodzić — już jesteś na Wysokim Zamku. Jutro pójdziesz do Kaiserwaldu.

Pozamarzało... jakby w jakim zlewie...

Już cię niesie do kawiarni? No... masz swoje dwadzieścia centów. Teraz będę co dzień dawać po dwadzieścia centów. Tygodniowo — nie... na nic. Zaraz wszystko przetracasz z koleżkami. A wracaj na kolację!

Hesiu!... pokaż... coś ty wzięła?

No... cygara... wielka afera.

Ukradłaś?

Och!... przed chwilą ojciec kradł także. Jak taki kamienicznik może to robić, czemu ja nie mogę?

Po co tobie cygara?

Po co? Wy-pa-lę.

Och! Kiedy?

Jak będzie galówka. A potem pojadę...

Gdzie?

Nad Bałtyk. Albo nie — dam cygaro kochankowi kucharki. Powiadam ci — widziałam go. Jest pucerem1. No — rozumiesz? u lejtnanta, bardzo, bardzo...

Jak ty możesz się przyglądać takim.

Czemu? Czemu?... Cóżeś taka blada?

Głowa mnie strasznie boli.

Może i ty buchnęłaś cygaro?

Och!... nie!... ja ciągle jestem taka słaba — tylko bym spała.

Lepiej spróbuj ze mną chasses2 — moja złota, ja ciągle zapominam z której nogi — moja droga — znów ten nauczyciel będzie mnie wstydził... masz... rozwiązał mi się pantofel... Hanka! Hanka!...

Zawiąż trzewik. Cóż znów i ty jesteś chora? Patrz Mela, jak ta wygląda.

Panience się tylko zdaje...

Ale — ledwo się włóczysz. A teraz możesz iść...

To nic dziwnego. Ja wiem, dlaczego ona taka zmieniona.

Wiesz? powiedz!

Nic, Hesiu! to jej tajemnica. Mnie nie wolno nic powiedzieć — przynajmniej do czasu.

Jak chcesz — taka tam ma tajemnice... no — no... daj łapę... jak to chasses — un, deux — un, deux3

Hesiu, nie gwiżdż!

Aha! ziemia się trzęsie — co? — no, a teraz walca — moja brylantowa.

Dlaczego mnie tak ściskasz?

Bo ja jestem mężczyzna.

Ale ja nie mogę oddychać.

Właśnie — a jak za kobietę, to tak! o!

omdlewająco! omdlewająco! a potem w oczy... w oczy... Ja tak zawsze robię...

Ty?!

Ja! powiadam ci — studenty czerwienią się, jak buraki.

Puść mnie...

Co tobie?

Nie wiem... ale..

No, to zagraj — cichutko, żeby mama nie przyszła. Ja nie mogę wpaść w tempo...

Walca...

Mela! cake walka!...

A to co?

Cake walk! Cake walk! Cake walk! A co? źle... prawda, że jest we mnie materiał na szansę6?

Na dwie, nie na jedną.

A co?

Skąd ty to umiesz?

Ignania mnie nauczyła. No wiesz — Ignania Olbrzycka. Jej brat ciągle w tinglach7 siedzi, więc ją nauczył, a ona mnie.

Myślałem, że cię twoja kucharka nauczyła.

Ona?

Przecież dopełnia twojej edukacji.

Co znowu? Jak Bozię kocham — nie.

Jak to kłamie. Ech! tu wszyscy kłamią. Ale Boga to choć zostaw w spokoju ty przynajmniej.

Znów się złościsz? a byłeś już jakiś lepszy. No... Mela jeszcze trochę... Powiedz, Zbyszko, czy dobrze? mój królu!... Tak?

Ależ nie — przegnij się... trochę jeszcze.

Jak? jak?...

Jak dobrze, jak miło — jakby po powietrzu się latało.

Co się tu dzieje? Co to za balet?

Dopełniam edukacji mej siostry.

Hesia! jak możesz tak?... co to...

Z tobą to też jest krzyż pański. Albo chodzisz jak dzik, albo wyprawiasz wariacje i dziewczyny w to wciągasz.

Dobrze już, dobrze. Po co tyle słów! Gdzież to was niesie w takiej paradzie?

Przede wszystkim nie niesie.

Nogi was nie niosą?

To jest nieprzyzwoite i o tym się nie mówi.

A to przyzwoite ubrać dziewczęta jak baletniczki? O! jakie ażury!

To są dzieci, im wolno.

Ładne dzieci! Pannice, aż ha.

Wszystkie panienki z dobrych domów tak na lekcje tańca chodzą.

Niech się zaprawiają... niech się zaprawiają...

Do czego? Do czego?

Jak dorośniesz, będziesz się dekoltować na bal od góry — teraz, jako dziecię naiwne, od dołu.

Zbyszko!... milcz!... Jak śmiesz?

Cóżeś taka blada?

Cóż dziwnego? zmarzła.

Głowa mnie strasznie boli. Mamusiu! ja bym nie poszła.

Pokaż język! Biały. Znów coś zjadłaś.

Rozpalona. No, z tobą... to też... może cię kłuje? co?

Tu mnie boli.

W lewej łopacie? Połóż sobie regolo. Jest tam używane, takie co ojciec przykładał. I rozbierz się.

Z czego? ona już rozebrana. Niech się raczej ubierze.

Hesia — płaszczyk! rękawiczki...

Piechotą idziecie? Ona — tak? Jeszcze was zaaresztują.

Rany boskie, nie wytrzymam. A lampy jeszcze nie zapalać.

Wychodzisz?

Nie.

To przypilnuj pieca. My wrócimy za godzinę. Mela, idź się przebrać...

No już dobrze... dobrze...

Proszę pana... ja...

Co? czego?

Ja idę... tam, gdzie pan kazał.

A... tak. Idź! idź!... A nie bój się — tylko mów śmiało i wyraźnie, jak i co.

No... czemu nie idziesz?

A bo ja wiem — tak mi jakoś...

Ach, nie marudź... idź... bo wrócą.

Pójdę!

Zbyszko!

Nie położyłaś się?

Nie mogę. Jeszcze mi gorzej. Czy ci nie przeszkadzam?

Nie. Ty jeszcze z całej familii jesteś najmożliwsza. Może dlatego, że jesteś chora, więc jest w tobie coś milszego, coś innego, jak u tamtych.

Coś innego? i czy myślisz, że dlatego że jestem chora?

Tak. Nie masz dużo sił życiowych, więc nie idziesz, rozbijając łokciami, przez życie — ale się... skradasz. Rozumiesz? co?

Tak. Mnie się także zdaje, że ja się wszystkim usuwam, że mnie lada chwila ktoś potrąci, że...

To źle. Panna Dulska powinna iść naprzód tak... rozumiesz. Ktoś potrąci — ty jego... to powinna być nasza zasada. Jak najwięcej miejsca. Für die obere zehn tausend milionen kołtunen!8

Zbyszko! dlaczego ty nas wszystkich tak nie lubisz?

Za mało „nie lubisz”. Ja was wszystkich nienawidzę i siebie razem z wami.

Siebie nienawidzisz także... A ja to znowu... Pozwól mi trochę z tobą porozmawiać. Dobrze? Jak szara godzina nadejdzie, to ja dałabym wszystko, żeby móc z kimś dobrze, cicho, spokojnie porozmawiać. Tylko że u nas to niepodobna. Jak w tartaku. Mama mówi, że się pracuje. Ale przecież można i myślą popracować. Prawda Zbyszku?

Mów... mów...

Ty siebie nienawidzisz, a ja to siebie żałuję. Strasznie. Nie dzieje mi się nic złego. Mam ojca, mamcię, was, chodzę na pensję — jestem prosta, dbają o mnie, dają mi żelazo, nacierają wodą — uczę się wszystkiego, a przecież, przecież, Zbyszko, mnie się zdaje, że mi się dzieje jakaś krzywda — że mnie ktoś więzi, że mi ściśnięto gardło, że... Ja ci tego opowiedzieć nie mogę, ale...

To źle, Melo, że ty tak czujesz — źle. Najlepiej pozbądź się tych sensacji. Niedługo wyrośniesz, pójdziesz dobrze za mąż i będziesz świat rozbijać łokciami.

Nie — ja pójdę do klasztoru.

Gadanie. Głębsza warstwa weźmie górę. Będziesz taka, jak mama.

Ojciec przecież łokciami ludzi nie roztrąca.

Bo ojciec wybrał dogodniejszą drogę. Mama za niego łokciami się przez świat przepycha, a on za nią.

To wszystko bardzo jakieś smutne.

Koń by zapłakał.

Ty ze wszystkiego się śmiejesz.

Tak śmieją się wisielce.

Zbyszko!

Co jeszcze?

Chciałam ci coś powiedzieć... ale... nie będziesz krzyczał? To, widzisz, z najlepszego serca. — Bo... wtedy... jak ja widziałam...

Co?

Ciebie i Hankę. Tak mnie skrzyczałeś strasznie, a ja właśnie...

Czego ty o tym mówisz?

Bo mi żal i ciebie, i Hanki. Ja ciągle o was myślę. Ja się nawet za was modlę. Bo wy musicie być bardzo nieszczęśliwi.

My? dlaczego?

Jakże? ona prosta sługa, ty urzędnik z prokuratorii skarbu... jakże... i kochacie się... To bardzo smutne. Mamcia będzie się bardzo sprzeciwiać.

Sprzeciwiać?

No, jak się będziecie pobierać.

Czyś ty oszalała? ja z Hanką?

Cóż z tego, że ona niby niżej. Przecież Zygmunt August i Barbara...

Ty jesteś jeszcze głupsza, jak myślałem.

Proszę cię... tylko mi nie wymyślaj. Ja będę po waszej stronie. Ja nauczę Hankę mówić po ludzku i jeść widelcem, i będę ją uczyć tego, co umiem, aż ona będzie taka, jak my. Ja wam dopomogę.

Ty jesteś okaz.

Tylko jest coś, co mnie bardzo martwi. Nie wiem, czy ci to powiedzieć...

No — wyduś.

Tylko ty Hance tego nie mów. Daj słowo. Oto... Hanka ma na wsi... narzeczonego. Tak, tak. Ale się nie martw. Ona go nie kocha. To finanz wach. Ja znalazłam korespondentkę od niego do Hanki. Tam było ślicznie napisane. Panno Haniu, Szanowna Pani! — Gołębiem ślę tę kartę pod nóżki panny i pytam czemu pisanie od niej takie rzadkie... Tak było. O! gołębiem... to ładnie. Choć na tej kartce nie było gołębia, tylko była różowa świnka i cztery prosięta, ale on zawsze tak z serca to napisał. I on ją musi kochać. Tylko że ona mu nie odpisuje, i to źle z jej strony, bo on tam pisze...

Proszę cię o jedno. Nie wtrącaj ty się w te sprawy. Głowa cię boli. Idź — połóż się.

Ja tylko tak z dobrego serca.

Ja wiem.

I... nie gniewasz się?

Nie. Chodź — pocałuj mnie.

To... ty mnie nie nienawidzisz?

Nie. Teraz nie.

Dziękuję ci. Tak miło, kiedy ktoś łagodnie mówi... Dziękuję ci, Zbyszko.

Proszę pana...

I co? i co?

Tak jest jak ja mówiłam.

Ładna historia! a to pech!

Co ja teraz zrobię!

Jedź do domu.

Ale... żeby mnie tatko skórę zdarli. Nie pojadę.

Zresztą nie becz. Jeszcze daleko. Może się jeszcze co zmieni.

Ale... takim jak ja, to cygany los wyklną. Mnie zawsze najgorsze się trafi. Potrzebne mi to było. Boże! Boże!... To chyba się utopić.

Dużo by ci pomogło.

Śmierć na wszystko pomoże.

Głupia jesteś.

Ale!...

Cicho bądź! nie płacz, bo mnie diabli wezmą...

Proszę pana, co ja teraz zrobię?

A to pech! a to pech!...

Hanka! Ja słyszałam, że się Zbyszko o coś na ciebie gniewał. Prawda?

Nie.

Ale słyszałam. I boję się, że to przeze mnie. Pewnie o tego narzeczonego, co go masz na wsi. Ale dlaczego Hanka się z tym kryła. Tylko teraz to już trzeba przestać do niego pisać. Co się tak na mnie patrzysz. Ja wszystko wiem...

No, wszystko co się ciebie i Zbyszka dotyczy — rozumiesz?

I nie trzeba się bać. Ja będę z wami. Ojca też na waszą stronę przekabacę. Wszystko się zmieni i gdy już ślub się odbędzie...

Ta co panienka mówi. Któż by się ze mną teraz ożenił?

Jak to? kto?

A no któż by cudze dziecko wziął?

Cudze dziecko? O czym ty mówisz, Hanka? A może ty już wdowa, że masz dziecko? I tego Zbyszkowi nie mówisz...

Cóż panienka mówi, że wszystko wie!

No... niby ty i Zbyszko. To będzie mezalians, ale trudno...

Dlaczego nic nie mówisz, Hanka? Dlaczego ciągle płaczesz? Przecież ja do ciebie z najlepszą intencją. Nie płacz!... to się jakoś ułoży.

Nic się nie ułoży... pomsta na mnie... nieszczęście... och, czemu się ja rodziłam...

Boże... nie płacz, Hanka...

A żebym nogi połamała, nimem tu nastała!

Hanka! nie płacz, bo mnie serce pęknie.

Niech mnie panienka puści!...

Jest tu kto? W kuchni drzwi otwarte...

Cóż wy tu robicie po ciemku?

Co Mela ma za konszachty ze sługą?

To nie żadne konszachty, tylko to całkiem co innego. Hanka jest bardzo nieszczęśliwa, a ja ją pocieszam.

Najlepiej zapal lampę.

I dlaczegóż to Hanka taka nieszczęśliwa?

Och! to straszna historia.

Niech mi ją Mela powie.

Nie mogę, ciociu... nie mogę... ale to jest okropne... to może się strasznie skończyć.

Najlepiej mi powiedzieć — może ja znajdę jaką radę.

To prawda. Ciocia taka mądra, to najlepiej potrafi z mamcią sobie poradzić.

A cóż tu mama będzie mieć do czynienia?

Jak to? ona głównie.

Ja cioci powiem — wszystko jak na spowiedzi — ale ciociu, jak ciocia mnie zdradzi, że to ja... to... już nie wiem co. Ciociu, ciociu!... tu stało się nieszczęście. Zbyszko zakochał się w Hance.

Tylko tyle?

Ciociu! niech się ciocia nie śmieje. To Bóg wie co z tego może być, bo mama nie pozwoli na to małżeństwo. Zobaczy ciocia.

Najprzód — skąd to wiesz?

Ja... podpatrzyłam. Niechcący! Jak Bozię kocham. Ja zaraz potem oczy zamknęłam.

Lepiej było przedtem. Cóżeś widziała?

Ciociu! oni się muszą pobrać... Oni się już całują!

No, skoro się już całują...

Tak, tak. Ja odkąd to zobaczyłam, to sypiać nie mogę już zupełnie. Co sobie przypomnę, to mną coś tak dziwnie zatarga. I płakać mi się chce, i smutno, i miło... Ale to ja. A mama to z pewnością Zbyszka przeklnie.

Nie bój się, cielątko. Mama Zbyszka za to nie przeklnie.

Żeby to jeszcze tylko — ale jest jeszcze dużo, dużo komplikacji. Jest jeszcze finanz wach tam na wsi i potem to już nie wiem... jest jeszcze cudze dziecko.

Cudze dziecko?

No tak. Hanka mówiła.

No... no... jak mówiła?

Ja jej mówię — pójdziesz za mąż — niby za Zbyszka ja ciągle myślałam. A ona nie płacze, ale ryczy, i woła — a! kto mnie teraz z cudzym dzieckiem weźmie!

Tak powiedziała?

Ciociu, ja nigdy nie kłamię. Tylko... ja tego wszystkiego ani weź pokombinować nie mogę. A ciocia co rozumie?

Rozumiem! Rozumiem!

Niech mi ciocia wytłumaczy. Moja najdroższa...

Nie, panienko. Ja ci tego nie wytłumaczę. Tylko niech Mela pamięta. Trzymać języczek za zębami. Ani słowa o tym do nikogo! Ani słowa. I dalej nie podpatrywać... Jakby się co znów zobaczyło — oczy zamknąć.

A ciocia się tym zajmie.

Może...

Moja ciociu święta. Oni się jeszcze wykradną albo zabiją. Tak było w Kijowie... Cicho... Zbyszko!

Jak się masz. Wychodzisz?

Tak.

Znów się puszczasz?

Znów.

Siedziałeś przecież częściej już w domu.

Widocznie mam już dosyć.

Szkoda — lepiej wyglądasz. Utyłeś trochę.

Zbyszko — zaraz wrócą wszyscy — będzie herbata.

Nie czekajcie na mnie.

Mama będzie znów zła.

Dajcie mi spokój!

Mógłbyś być grzeczniejszy.

Po co?

Choćby ze mną... tak się zachowujesz...

Moja droga — raz chcesz, aby ci uchybiać i aż prosisz się o to, to znów aby cię szanować. Wybierz już raz — matrona czy kokota.

Najlepiej zrobię, jeśli z takim brutalem mówić nie będę.

Najlepiej. A przestań się malować, bo wyglądasz jak kamienica odnowiona na przyjazd cesarza. Bądź zdrowa...

Tak!... ej, żebyś nie pożałował twojej brutalności.

Ja nigdy niczego nie żałuję!

On znów taki zły, jak dawniej. I z Hanką się tak kłócili! tak kłócili! O! mamcia idzie przez kuchnię.

Jak się masz... Cała jestem wzburzona.

O cóż chodzi.

W tramwaju. Znów awantura. Jak Hesia siedzi, to przecież wygląda na dziecko, co nie ma metra wysokości. Mówię jej — skurcz się...

E! proszę mamy...

Ona na złość się wyciąga i zaraz potem z konduktorem secesja9 — wszyscy się patrzą...

Ach! bo o ten cent czy dwa.

Kto nie szanuje grosza, ten nie wart... Hanka, nakrywaj! My tu pijemy herbatę teraz, bo piec w jadalni coraz gorszy.

Czemu go ciocia nie poprawi?

Albom ja głupia? I tak na przyszły rok nie będę tu mieszkać, tylko wynajmę. Wtedy mi lokator piec poprawi. Idę włożyć szlafrok. Hesia, przebrać się — Mela, zajmij się herbatą.

Dziś była marna lekcja — dobrze zrobiłaś, że cię nie było. Same sztubaki...

Hanka! cóżeś tak zmizerniała?

Zęby mnie bolą.

Zęby?

Żywo samowar! bułki... wypijesz z nami herbatę?

Dobrze.

Szczęśliwa jestem, że już jestem w domu. Dla kobiety nie ma jak dom. Ja to zawsze powtarzać będę. Zawołajcie Zbyszka.

Zbyszko wyszedł.

Wyszedł?

Ale pewnie zaraz wróci.

A mówiła ciocia, że się poprawił.

Bo też tak jest. Przekonał się, że nie ma jak dom i rodzina. Musiało mu coś wypaść.

Wcale nie. Mówił, że mu już zbrzydł ten dom i ta rodzina.

Mówił?

Tak. Przed chwilą. Zresztą nie mówił tak wyraźnie. Co mu tam zbrzydło... nie wiem. Dość że poszedł.

Będzie się znów lumpował.

Patrz swego nosa. Z tym chłopcem już nie ma rady. Już mu tak dogadzam, żeby go tylko w domu przytrzymać.

E! proszę cioci — może właśnie to dogadzanie osiąga przeciwny cel.

Nie rozumiem. Przecież gdzie może być mu lepiej jak w rodzinnym kole?

Hm!...

Co ty za miny do ciotki wyprawiasz?

Do mnie? Zdaje się cioci. A co do tego rodzinnego koła...

Co ty wiedzieć możesz o tym. Wiecznie tylko gdzieś latasz. I przyznam ci się nawet, że zaczynają coś o tobie mówić.

O każdym mówią.

O tobie mówią to, co sama chcesz, aby mówili.

Na przykład?

Że jesteś kokietka.

E!

Wywołujesz taką opinię. Dlaczego o mnie tego nikt nie powie.

Mogłaby ciocia przy dziewczynkach nauk mi nie dawać.

To są dzieci, więc nie rozumieją. A potem niech nawet słyszą. To będzie dla nich nauką na przyszłość — to ich nauczy, gdzie zaprowadzić może lekkomyślność i chęć przypodobania się.

Doprawdy, że ciocia dziwnie pojmuje gościnność...

Moja droga. Ja przede wszystkim pojmuję moralność i tę mam na względzie, czy tu w domu, czy...

To znaczy, że moje życie jest niemoralne?

Na zewnątrz... Ciągle cię widzą na ulicy.

Nie mogę chodzić po dachach.

Ufarbowałaś włosy na rudo. Gdzie widziałaś uczciwą kobietę z rudymi włosami?

No... tego już nadto.

Wczoraj na przykład — Krężlowa mówiła...

E! już dosyć tego. Doprawdy — ciocia uwzięła się, aby mnie denerwować. Ja do cioci spraw nie zaglądam. A może także niejedno dałoby się powiedzieć.

Proszę, proszę. Moje sumienie jest czyste i nie boję się dnia białego.

No... już lepiej tu w biały dzień nie zaglądać... Dopatrzyć by się tu można nie jednego. A zresztą niech mnie ciocia nie wyzywa, bo doprawdy...

Proszę — proszę powiedzieć, proszę się nie krępować.

Mam wzgląd na dzieci.

Hesia, Mela — proszę wyjść! Felicjan, i ty zabieraj się także...

Proszę cię — jesteśmy same. Mów, co mi masz powiedzieć.

Doprawdy, że ciocia zasługuje na to, ażeby się dowiedziała. I to cioci powiem, że jeżeli ciocia do mego domu zagląda, to przede wszystkim ciocia powinna swój z brudów oczyścić.

U mnie nic brudnego się nie dzieje. A przynajmniej po ulicach mój dom nie jest głośny.

Będzie, będzie... jak się porządnie rozkrzyczy w swoim czasie.

Cóż to za iluzje10?

Wytłumaczę, jak mnie ciocia na chrzciny poprosi.

Moja pani! niesmaczne żarty. Ja i Felicjan dawno już głupstwa wybiliśmy sobie z głowy.

Ja też nie mówię, że ciocia będzie matką ale — babką.

Co? jak?

Zbyszko się o to postarał.

Zbyszko? Zbyszko?

I... Hanka.

Jezus, Maria! Co? jak? Kłamiesz — kłamiesz. Chcesz mnie chyba zabić! Strach! Nie dość, że mnie delożowali11 stróża, jeszcze takie coś wymyślają.

Ja? kłamię? Najlepiej niech ciocia sama się Hanki zapyta.

Szkandal!... Hanka!... Hanka!... chodź tu w tej chwili...

Ja wolę tego nie słyszeć. Idę do dziewcząt. A jak ciocia się przekona, że nie skłamałam, to mnie ciocia przeprosi.

Jutro rano! Hanka! Hanka!

Wielmożna pani wołała? Ja do magla...

Hanka! odpowiadaj — ale tak jak przed księdzem. Czy to prawda, że ty... że ty jesteś... że...

Odpowiadaj!

Tak... proszę wielmożnej pani...

Może kłamiesz? może chcesz naciągnąć...

Nie kłamię.

Jak Boga chcesz mieć przy skonaniu?

Jak Boga chcę mieć przy skonaniu!

Oddam ci książeczkę — zapłacę do pierwszego i wynoś się.

Ja wolę pójść zaraz.

Tak będzie lepiej. Pakuj się... połóż bieliznę. Ja takich dziewczyn, co o swoją dobrą sławę nie dbają, nie mogę u siebie trzymać. Wyniesiesz się zaraz... Idę po książeczkę.

Hanka!

Co?

Co się stało?

Wielmożna pani wyrzuca mnie...

Zobacz się z panem Zbyszkiem.

Ale... co mi tam! niech ich za moją krzywdę!

Ciociu! ciociu! i co? i co? ja się tak boję!

Idź do siebie. Nie pokazuj się.

Boże mój! Ciociu, niech ich ciocia nie opuszcza

Ty tutaj? to dziwne... tam twój oficer spaceruje przed bramą i czeka.

A tobie co do tego? Patrz lepiej, żebyś tu nie miał to, na coś zasłużył.

Cóż to za ton?

To ty zmień twój ton. Będziesz ty inaczej za chwilę śpiewał. Wydały się twoje sprawki z Hanką.

A... psia krew!

Aha! klnij. Dużo ci pomoże. Matka Hankę teraz wypędza. Ciekawa jestem, co twój honor uwodziciela każe ci teraz zrobić dla twej... ofiary.

Żmija!

Byłam pewna. Kapelusz w rękę i fiut! Najlepszy punkt wyjścia.

Milcz! Nie doprowadzaj mnie do pasji.

Hanka! A ty tu? Nie wychodź!... Mam z tobą porachunek.

Tak, tak. Wiem już o co chodzi. I... pokazałaby mama wiele taktu, gdyby o tym nie mówiła.

Taktu? taktu? Ty śmiesz mówić o takcie? ty, który taki skandal wywołałeś pod rodzicielskim dachem. Jak się to rozniesie po ulicy, to chyba dom sprzedać i wynieść się do Bruchowic, czy na Zamarstynów.

To moja rzecz.

Bezwstydnik! do tego doprowadzić, żeby mi potem byle kto oczy tym wykalał.

O, przepraszam! tym byle kto — to mam być ja?... Tego już zanadto. I to ciocia tak mówi? A czy wie ciocia, że ja potrzebuję tylko dwa słowa powiedzieć, aby ta śliczna historia inaczej wyglądała.

Co powiesz, to będzie kłamstwo. Takiej jak ty nikt nie uwierzy.

Jaka ja jestem, to jestem. Ale nigdy nie dopuściłabym się tego, czego się tu dopuszczono.

Wiedz o tym, że ciocia o Hance od początku wiedziała.

Nieprawda.

Aha!... nieprawda. Przez palce się patrzyło... przez palce... dopiero teraz, jak grozi głośny skandal, to na Zbyszka — na Hankę...

A to ładna historia. I w jakim celu?

Żebyś w domu siedział...

A! rozumiem!

Ona kłamie!

Ona prawdę mówi. To bardzo na maminą moralność patrzy.

Kłamie!

Nie kłamię!

Prawdę mówi. Ja to czuję! Ja to wiem! To jest to, co tu pełza tak brudno, tak ohydnie — co to za ścianę byle nie wyszło. Ale kto wiatr sieje, ten burzę zbiera!

Hanka!

Zbyszek!

A chce mama wiedzieć co zrobię? chce mama wiedzieć? Ja się z Hanką ożenię!

Jezus, Maria! Szlak mnie trafi.

Mamo! przebacz im! błogosław!

Odczep się!

Hanka! rzuć te łachy! zostaniesz tutaj na zawsze.

Kiedy mi pani wypowiedziała.

Zostaniesz! Ja się z tobą żenię.

Rany boskie!

Ja nie pozwolę.

To się na nic nie zda.

Zbyszko! upamiętaj się!...

Felicjan! widzisz!... jaką twój syn daje nam synową?

No... ruszże się... ty ojciec... przeklnij go, czy co, może się upamięta.

To na nic. Tak będzie... Niech raz taka szpetota unurza się we własnym błocie.

Rany boskie! Jak mi się kto spyta, jak moja synowa z domu...

To powie mama, że nie z domu, ale z chałupy. To będzie najgorsza kara... Hanka, padnij do nóg i proś o błogosławieństwo...

Proszę wielmożnej pani... ja... przecież...

Idź precz!... Felicjan, odezwij się!

A niech was wszyscy diabli!!!

Nie wytrzymam — daję słowo — nie wytrzymam.

Siadaj, Hanka — siadaj rzędem obok mamy. Teraz tu twoje miejsce...

Zbyszko!

Siedź! nie ruszaj się.

Ja chcę otworzyć...

Ktoś idzie.

Niech kucharka idzie otworzyć i powie, że obie panie Dulskie przyjmują!