AKT III

Cóż ty, Józiu, na to?

Na co?

Jak gdyby nas połknąć chcieli.

Żaden dobrego słowa nie przemówił.

A teraz jak baranki.

Na jedwabiu możnaby prowadzić każdego.

Dobrze moja matka mawiała, że kobiety rządzić stworzone.

Ale czemu nie rządzą?

Jakie ty dziecko! Alboż to jedno zło na tym świecie?

Już ja bym tu i rządzić nie chciała.

O, i ja nie. Mnie strach bierze, jak spotkam którego. A zwłaszcza Majora.

Mnie się zdaje, że gdybym była najodważniejszym żołnierzem, to bym zaraz uciekła, jakbym go tylko zobaczyła. Co to za wąsy! Dla Boga!

A Rotmistrz jeszcze straszniejszy ze swoimi miotłami.

Jak jedna idzie do góry, to druga na dół. To znowu tamta na dół, a ta do góry. Aż dreszcz przechodzi.

To prawda, że tu, między tymi wąsiskami, człowiek jak w lesie.

Obrzydłe huzary!

A, daj no pokój, Zuziu. Porucznik...

A, Porucznik.

A, Porucznik. Ten wart być pułkownikiem.

A jaki swawolny, fe!

Mnie się o to pytaj.

Jakie wy szczęśliwe. Do mnie i nie zagadał.

Ale za to pan Grzegorz...

To mój kochanek.

I mój także.

Muszę go wam odebrać.

Pst!

Czemuż pan Grzegorz tak smutny?

Ach!

I wzdycha.

Pewnie się kocha.

Ach!

Szczęśliwa ta, co się podobać umiała.

Która tu ładniejsza?

Kochasz się więc waćpan?

Kocham, dalibóg, kocham.

Czemuż się nie żenisz?

Myślę, dalibóg, myślę.

Czy jeszcze co przeszkadza?

Nie wiem, czy mnie zechcą.

Któraż by nie chciała!

Tylko że z waćpana wielki trzpiot być musi.

Nie, nie, wierz mi waćpanna, że nie.

Motylek płochy, nie ma i wątpienia.

Nie rozumiem.

Jaki by to był los biednej żony.

Dlaczego biednej? Mojej żony los byłby najprzyjemniejszy.

Najprzyjemniejszy.

Zaraz po ślubie wróciwszy do pułku, kupiłbym jej ładnego... konika.

Konika, ach, konika!

Potem porządną, mocną... Baryłeczkę.

Baryłeczkę, ach, baryłeczkę!

I piękny, z przykrywką, zamykany... Koszyk.

Koszyk, koszyk! Ach to pięknie! To ślicznie!

Miałaby trunki1 i żywność. A że jestem dobrze znany panom oficerom, moja żona by im tylko dostarczała.

Ach, to pięknie! To ślicznie!

Ale, panie Grzegorzu, a w czasie wojny jak będzie?

Właśnie wtenczas najlepiej.

Ale strach!

Gdzie tam strach. To jest, co może być najpiękniejszego. Proszę widzieć, kiedy szwadron huzarów na harc2 wyjedzie.

Na harc, słyszycie?

Pif paf, pif paf!

Pif paf!

Dalej piechota: brr... Brr.

Brr... Brr..

Tu znowu armaty: bom... Bom...

Bom... Bom... Biegając i skacząc wkoło niego. Pif paf... Brr... Brr... Bom... Bom...

Lube, lube dziewczęta! Teraz żałuję, że nie jestem Turkiem.

A fe, Turek.

Ja wiem, że fe! Ale tą razą3 dobrze by mi było, bo mógłbym się z wami trzema naraz ożenić.

Chyba, że tak.

Józiu!

Słucham, zaraz idę.

Zaczekaj.

Nie mogę.

Trochę.

Pani woła

Zuziu!

Idę...

Nie chodź.

Muszę. Do zobaczenia.

Ach, panno Fruziu! Kochasz mnie waćpanna?

Jakże kochać, kiedyś jeszcze między nami nie wybrał.

Ciebie wybieram, sroczko moja.

Pewnie?

Dziś się ożenię, jeśli zechcesz.

O, na to dość jeszcze czasu.

Ale moja niecierpliwość...

Tak mnie mocno kochasz?

Więcej niż własnego mego konia. Jednak muszę ci wyznać, żem ci twój przyszły los ze mną tylko z pięknej strony wystawił4. Są i niektóre...

Fruziu!

Zaraz, zaraz.

Jakże będzie?

Wszystko dobrze.

Ach, Fruziu!

Ach, Grzesiu!

Mam, którą zechcę. Najlepiej zawsze z miejsca nacieraj! Co to myśleć, nikt jeszcze samą myślą nic nie zrobił. I Józia ładna... I Zuzia ładna... I Fruzia ładna... Najładniejsza... Ta będzie moja.

Luba dziewczyna!

Rzadka kobieta!

Pan Rotmistrz ją widział?

Widziałem.

Prawda, Panie Rotmistrzu, że jak sarenka.

Jak sarenka? Hm... Tego nie znajduję.

Ciągle skacze.

Skacze? Hm... Tego nie widziałem.

Nigdy stępa, zawsze kłusem.

Kłusem... Hm... A tak, chcesz powiedzieć, że konno jeździ kłusem.

Konno jeździ?

Jeździ, jeździ.

A do diabła, za pozwoleniem, w to mi graj. To się każdemu podoba, prawda, panie Rotmistrzu?

Grześ ma rozum.

Z taką się żenić.

Jaki pochlebniś.

Dziś się jeszcze z nią ożenię.

Ty?

Ja.

Ty, ty?

Jużci nie pan Rotmistrz.

Co ty gadasz?

Ja... Ja... Ja...

Z kim ty śmiesz się żenić?

Z Fruzią, za pozwoleniem.

Z Fruzią? Stary gaduła! Idź precz!

Oszalał, jemu się żenić... W tym wieku! Co on sobie dobrego obiecywać może? Ale cóż się panna Aniela tak spóźnia? Może już w ogrodzie... Patrzy przez okno. Nie widać.

Mówiłeś z Majorem?

Mówiłem... Ale...

Uparty.

Uparty, jeśli to uporem nazwać można.

Kto by się był spodziewał.

Rozsądny człowiek, mój kochany, wszystkiego się spodziewa.

Żadnej więc nadziei, aby od zamysłu odstąpił.

Żadnej, zapewne żadnej.

Wiem, wiem dobrze i jeszcze się pytam. Wprawdzie nie mogę mu radzić, ale i odradzać nie mogę.

Najlepiej.

Będzie z nią szczęśliwy.

Będzie, będzie.

Ja odjeżdżam... Ale wprzód wymagam od twojej przyjaźni jednej usługi. Słuchaj mnie. Przeszłej wojny... Rotmistrz, spojrzawszy w okno, nagle wybiega. Cóż to znaczy?... Nie rozumiem... Nie odkryję mu więc smutnej tajemnicy... I lepiej... Bo czymże by mógł mój nagły odjazd uniewinnić przed Majorem. Przyjaźń potępiać mnie będzie, kiedy ja dla niej wszystko poświęcam, wszystkiego się wyrzekam.

Ach, Zofio!

Edmundzie, cośmy zrobili! Żadnej że już nie ma nadziei?

Żadnej.

Rozłączyć się musimy?

Na zawsze.

Odkryj mu miłość naszą.

Nie mogę. Cóż za cel? Major odstąpiłby pewnie, ale będziesz że przez to moja?

Może matka...

Nie zwódźmy się, nigdy nie zezwoli. W czasie i pomocy przyjaciela pokładałem nadzieję. Wszystko mnie zawiodło. Mamże cię za sobą w nieszczęście pociągać? Różnić6 z rodziną? Nareszcie7 nie Majora, to Smętosza zostaniesz żoną.

Okropnie.

Odjeżdżam.

Kiedy?

W tej godzinie.

Już, już tak prędko.

Mamże być świadkiem...

Nie kończ, nie kończ. Jedź, uchodź, Edmundzie!

Nasza tajemnica wiecznie nią zostać dla Majora powinna. Kapelan wie tylko i ten jedzie wraz ze mną. Ten uczciwy człowiek wsparł mój chwiejący się zamiar i ustalił8 w drodze, której honor trzymać się każe.

Sama więc zostanę. Znikąd ulgi, znikąd pocieszenia!

Wiele, wiele cierpieć mamy!

Może nad siły.

Nie, Zofio. Siły muszą wystarczyć, gdy czyste jest źródło nieszczęścia.

Ciebie kochając, drugiemu miłość przysięgać!

Kochając mnie, i jego jak ojca kochać będziesz. Poznasz najlepszego, najszlachetniejszego człowieka. Jedyna, jedyna moja ulga, jedyne pocieszenie, że to dla niego szczęścia się wyrzekam, że on je z tobą znajdzie niezawodnie. Ach, pamiętaj, Zofio, że to ja powierzam tobie los, szczęście, spokój dni jego. Upiększaj mu każdą chwilę, a przez to i moje życie osładzać będziesz.

Ach, czemuż cię coraz więcej kochać muszę!

Serca nasze razem zostaną.

Na zawsze.

Rozłączeni, oddaleni, myśli nasze szukać, spotykać się będą. Uspokój się, są jeszcze dla nas pociechy... Czyste... Lube...

Jak uśmiech konających.

Raz ostatni pewnie cię widzę. Jak już upłynie czasu wiele, jak już o mnie słyszeć nie będziecie, wspominaj mu czasem o mnie. On mnie także kochał. Powiedz mu, że dla niego wyrzekłem się więcej niż życia, bom się wyrzekł ciebie. Zofia siada, zakrywając oczy. Albo nie, nie. Nie mąć swojej i jego spokojności... Klękając i biorąc ją za rękę. Zofio, tym uściśnieniem tracę prawo do twojego serca. Zapomnij o mnie.

Nigdy.

Bądź szczęśliwa.

Bez ciebie.

Dla mnie.

O Boże!

Raz więc ostatni.

Edmundzie! Raz ostatni...

Cóż takiego?

O co idzie?

O co idzie? Co takiego? Będziecie wiedzieć.

Słuchamy.

Rzecz straszna!

No, dalej.

Rzecz okropna!

Gadajże.

Niespodziewana!

Cóż takiego?

Co?

Co? Słuchajmy.

Porucznik...

Cóż Porucznik?

Porucznik... Kocha się... W Zofii.

Ha, ha, ha, ha!

Zbytnia przenikliwość.

Kiedy „przenikliwość”, kiedy „ha ha ha”, nie powiem, com widziała.

Coś widziała?

Na własne oczy.

Cóżeś widziała?

To tylko przenikliwość.

Powiedz, aniołeczku. Ty, taka dobra, ty się nigdy nie gniewasz. Mój aniołeczku, prędzej.

Więc słuchajcie.

Słuchamy.

Porucznik...

Cóż?

Porucznik... Zofię... W rękę całował.

W rękę całował?

W rękę.

Czy być może!

To jeszcze nic.

Cóż takiego?

Mówże prędzej.

Porucznik...

Cóż Porucznik?

Porucznik... Klęczał przed nią.

Klęczał przed nią?

Klęczał przed nią... Tu... W tym miejscu.

Co za zgroza!

To jeszcze nic.

Dla Boga, cóż jeszcze?

Porucznik...

No, no...

Porucznik... Trzymał ją... W objęciu.

Ach!

A Zosia?

Zosia?

Zosia, Zosia.

Zosia... Była... W jego objęciu.

Rzecz straszna!

Niesłychana!

Kocha się.

Kocha.

W rękę całował?

Całował.

Klęczał przed nią?

Klęczał.

Trzymał ją w obięciu.

Trzymał.

Fruziu! Wołaj Zosię. Nie, czekaj... Józiu! Biegaj... Czekaj... Wołajcie prędko.

Józiu! Porucznika, Porucznika!

Nie, nie, czekaj, biegaj, biegaj, szukaj. Biegajcie, a prędko. No, jeszcze tu?

Gdzie?

Co?

Kogo?

Majora, gawrony, Majora. Dziewczęta wybiegają. Rzecz straszna! Obie rzucają się zmordowane na krzesła. A ja mówiłam, ja mówiłam, że ten Porucznik niebezpieczny. Ja wiem, co to Porucznik! Ale co ja mówię, to zawsze źle... Mnie nie ma co słuchać... Mnie i gęby otworzyć nie wolno. Otóż teraz pokazało się, że ja gadać muszę. Teraz nikt mnie nie przekona. Zawsze, zawsze gadać będę.

Panie bracie, panie bracie! Dla Boga, chodźże prędzej! Nic nie wiesz, co się dzieje. Wszystko spoczywa na naszych głowach.

Cóż się stało?

I jeszcze się pyta!

Ale kiedy nie wiem, muszę się spytać.

Ów wysmukły Poruczniś, ów przyjaciel, ów towarzysz, ów już nie wiem co...

Cóż zrobił?

Chciał Zosię... Słów mi nie staje.

Chciał?

Wykraść ją chciał, wykraść.

To być nie może.

Spytaj się Anielki.

Na własne oczy widziała.

Co widziała?

Że ją kocha, że ją w rękę całował, że klęczał przed nią, że...

To wszystko być nie może. Aniela źle widziała.

Gdybyś sam widział, może byś także nie wierzył? To człowiek na męża!

Ale jak, gdzie, kiedy?

Jak? Tak jak wszyscy. Gdzie? Tu, w tym miejscu. Kiedy? Przed kwadransem.

Tegom się nie spodziewał. I Zosia także go kocha?

Zosia? Co za myśl. Gdyby kochała, już by z nim o kilka mil była.

Edmund! Edmund! Mój Edmund! Mnie zwodzić? Wolał byłby strzelić9 do mnie, ranić, nie tyle by bolało.

Taka to rada panów kolegów.

Niczyja sprawka, tylko Kapelana. Gwałtem stara się przeszkodzić twemu zamiarowi.

Starał się nas o różnych rzeczach przekonać i wcale10 nieładnie wyrażał się względem ciebie.

Kapelan? Cóż mówił?

Prawdziwie, wstydzę się powtórzyć.

Wcale11 nieobyczajnie się wyrażał. Niech Anielka powie.

Ja słyszałam, ale nie zrozumiałam. Wszystkiego jeszcze zrozumieć nie mogę.

Co, jak on może wiedzieć? Co jemu do tego? Jak on może zapewnić? Ale Edmund, Edmund!

Jeśli nam nie wierzysz, spytaj się Rotmistrza; to godny człowiek.

Ten zawsze jednego zdania będzie z nami.

Bardzo wątpię.

Nie masz co wątpić. Kocha się w Anieli.

Nieprawda.

Grzecznie.

Chciałem powiedzieć, że to być nie może.

Ślub nasz przekona.

Co? Chce się żenić?

Nie inaczej.

Z waćpanną?

Ze mną.

Czy oszalał stary!

Tak jak i waćpan.

Zmiłuj się, ostrożnie.

Ale Edmund, Edmund! Zostawcie mnie, proszę. Grzesiu!

Idę strzec Zosi.

Ja Rotmistrza.

Ja podsłuchiwać będę...

Albo nie, chodźmy się naradzić. Będziemy same.

Proś do mnie pana Porucznika.

Żeby był do mnie przyszedł i powiedział: „Majorze, i mnie się ta dziewczyna podobała”. Działajmy przeciw sobie, ale działajmy otwarcie. Otwarcie, jak ludzie honoru; ale nie jak węże, do stu paraliżów, jak węże! Komuż, komuż teraz wierzyć? Tak go kochałem! Chciałem podzielić się majątkiem, życiem byłbym się podzielił. Ach, to boli, boli! Ale kwita12 z przyjaźni, kwita, paniczu. Adiutanta mi nie trzeba.

Dobrze że i waćpan przyszedłeś.

Szukam cię także.

Coś to waćpan przed kobietami na mnie nagadał? Domyślam się co... Ale to potwarz13... I co tobie w to się mieszać? Powiedziałeś dwa tysiące razy: „Nie uchodzi, nie uchodzi” i zrobiłeś swoją powinność. A ja powiadam: „Uchodzi, uchodzi i uchodzi”. I zrobię, co mi się dobre zdawać będzie. Ale tajemnie wdawać się z kobietami, plotki na mnie robić... Tego się prawdziwie nie spodziewałem...

Ale Majorze, Majorze, co ty mówisz, co ty mówisz?

Siebie się spytaj: co ja mówił, co ja mówił? Namowy z Porucznikiem, spiski, wykradzenie... Przystoi to w stanie waćpana? Fe! Wstydź się. Gdyby dawny towarzysz mnie to powiedział, co ja teraz mówię waćpanu, to bym się na pierwszym drzewie obwiesił. Rozumiesz waćpan, obwiesiłbym się, do stu paraliżów!

Co się dzieje! Co się dzieje!

Nie kładź palca między drzwi, palca nie przyskrzynią. Kto radę powtarza, natręt z doradcy. Złe oczy wszystko krzywo widzą. Pająk szuka jadu, ale pszczoła miodu, rozumiesz waćpan? Milczenia rzadko kto żałował, a mówności14 często. Proszę to pamiętać. Sługa uniżona.

Ja mam mówności żałować. Co się dzieje! Co się dzieje!

Jednego razu byłam w domu mojej przyjaciółki. Dawałam jej rady. Rady, prawdę mówiąc, które więcej moje niż jej dobro miały na celu. Poznała się w końcu na tym. Powiedziała mi, że rad nie potrzebuje i że się jej staję natrętną. Na to oświadczenie... Wiesz waćpan, com zrobiła? Kazałam zaprząc i wyjechałam... I wyjechałam.

Jakie rady? Co zrobiłem? Co się dzieje!

Cóż to, mości panie! Jakież to jego postępki? Któż to uprawnił waćpana w cudze sprawy się mieszać? Pókiż15 tych plotek, tych namów, tych spisków będzie? Taki to z waćpana przyjaciel? Taki doradca? Zamiast skłaniać do zgody, pokój ustalać, wzniecasz niesnaski, kłócisz brata z siostrą, siostrę z siostrą, córkę z matką, przyjaciela z przyjacielem. Waćpan tu niezgodę utrzymujesz, waćpan spiski knowasz16, waćpan zdrady snujesz, waćpan pragniesz sprzeczki, kłótni, klęsk i mordów!

Mój dobry Boże! „Klęsk i mordów”! Co ja przewiniłem? Co ja przewiniłem?

Gdzie jest Major?

Nie wiem.

Szalonym mnie nazywać! Szalonym, że się chcę żenić!

Jak to? I ty także?

Nie o tym mowa. Major mi uchybił... Boleśnie obraził... Przed panną Anielą nazwał starym, szalonym.

Ale od przyjaciela...

Uraza nie zna przyjaciela. Gdzie jest Major?

Nie wiem.

Ja wiem, że wiesz.

Ale nie wiem.

Nie chcesz powiedzieć.

Dalibóg, nie wiem.

Byleś przeszkodził... Byleś się sprzeciwił... Hm? Wszystko ci szkodzi, nasze szczęście solą w oku.

Piękne szczęście!

Wiem, wiem, mówiła mi panna Aniela, coś przed nią nagadał. Ale nie dbam o to. Rady nie potrzebuję... I na złość się ożenię... Rozumiesz mnie waćpan?

Dla Boga, słuchaj tylko...

Nic słyszeć nie potrzebuję.

Tobie się żenić?

Mnie, mnie, mnie i tego nie zabronisz.

Ale...

Ale sam się żenić nie możesz, to chcesz, aby nigdzie małżeństwa nie było.

Broń Boże. Ale twój wiek.

Mości panie! Lat moich mi nie rachuj. Ja wiem to dosyć... Nie rachuj! To ci powiadam, do stu piorunów!

Co się dzieje! Dla Boga, co się dzieje! Mnie się zdaje, że oni poszaleli.

Upraszałbym jednej łaski.

Cóż tam, poczciwy Grzegorzu?

Niech się Pan za mną wstawi.

Do kogo?

Do pana Majora.

I owszem. Względem czego17?

Chcę się żenić. Kapelan odskakuje od niego. Milczenie. Z Fruzią, pokojówką pani Orgonowej. Milczenie. Ładna dziewczyna. Milczenie. Kocha mnie tęgo. Milczenie. Prosiłbym więc...

Chcesz się żenić?

Choćby i dzisiaj.

A, tego już nie mogę... Odchodząc. Niech was Bóg ma w swojej opiece. Wychodząc. Co się dzieje! Co się dzieje!

Hm, hm, hm, nie w swoim humorze. No, odłożone niestracone... Kilka dni tu zabawią, mam dość czasu. Śmiejąc się. To się koledzy zadziwią... Nie wiedzą, co ich czeka!

Winszuję, winszuję, panie Grzegorzu!

Czego?

O! Niby nie wiesz! Czegóż bym winszował, jeśli nie ładnej oblubienicy.

A tak... Dziękuję ci.

Jak się ożenisz, będę ci winszował w imieniu całego pułku.

Nie rozumiem. Bardzo mądrze gadasz. Widać, żeś syn organisty.

Wszyscy cieszyć się będą.

To dobrze.

Co to przyjaciół będzie miał pan Grzegorz!

Tyle co i teraz.

Wszyscy kochać go będą.

Doprawdy?

Za to ręczę... A nie Grzegorza, to Grzegorzową.

O, tego wcale nie chcę!

Chcesz czy nie chcesz, to tak będzie.

Daj no mi pokój... Nie lubię takich żartów.

Przyzwyczajaj się po trochu.

Szalony! Jakby to być musiało.

Będzie niezawodnie.

Proszę cię, dajże mi pokój.

Nie dam, bo mi cię żal, że takie robisz głupstwo.

Tobie zazdrość.

Ale stary, stary!

Ale młodziku, młodziku!

Pomiarkuj...

Idź do diabła!

Żeń się, kiedy chcesz. Ale potem nie gniewaj się, gdy cię palcem wytykać będą.

Nikt mnie wytykać nie będzie.

Ja pierwszy.

Kto mnie wytykać będzie, temu przytnę wąsa.

Chcąc przyciąć, trzeba swego nadstawić.

Choć nadstawię, bezpieczny od ciebie.

Ciszej! Bo ci pokażę, że nie jest bezpieczny!

Pokażesz? Chodź, chodź! Pokaż, pokaż!

Jednak...

Aha! Boisz się.

Co? Ja się boję? Chodź! Weźmiem pałasze!

Chodź, chodź!

Jeszcze raz powtarzam, wszystko przyjmę od ciebie między swoimi, którzy wiedzą, jak sobie życzymy. Ale nic przed panną Anielą. Tego znieść nie mogę i trzeba, abyś mnie przy niej przeprosił...

Tu cię przepraszam, a przy niej nie warto...

Majorze, z większym uszanowaniem.

Moja siostra, ale tobie lepiej życzę i powiadam, że ten stary grat do niczego.

Majorze, do stu piorunów!

Chodź, chodź, ja ci zaraz pokażę!

Do ogrodu, do ogrodu!

A to co? Co to znaczy? Rembo, gadaj zaraz, co to znaczy?

Kiedy pan Major każe, to powiem, jak się ma rzecz cała. Oto Grzegorz, taki jak go tu widzimy, zakochał się we Fruzi... W takim wieku... To, proszę pana Majora, trzeba być głupim.

No, no, cóż dalej?

I chce się z nią żenić. Na starość żenić się... To, proszę pana Majora, trzeba być szalonym.

No, no, cóż dalej?

Chciałem mu wystawić, jakiego kłopotu nabędzie. Chciałem mu powiedzieć, aby sobie przypomniał, że ile razy mąż stary, żona młoda, albo stara żona, a mąż młody, tyle razy niezgodne małżeństwo. Bo, proszę pana Majora, co młode to młode, co stare to stare; ogień pali, woda gasi. Chciałem mu powiedzieć, że jemu tak będzie, jak wszystkim dotąd było w podobnym razie. Bo on, proszę pana Majora, myśli, że dla niego inna kobieta urodziła się na żonę i że on inaczej stary jak wszyscy, co już długo żyją. Otóż zacząłem mu o tym mówić. On mnie nie chciał słuchać. Przymówiliśmy18 sobie i stąd przyszło do kłótni.

Nie mogłem ścierpieć, jak mi powiedział, że mnie koledzy palcem wytykać będą, jak moja żona, jak... To jest... Jak...

Rozumiem.

A ja wiem, żem w równym wiekiem z panem Majorem. I kiedy...

Ciszej! Zgoda!

Dlaczegoż gwałtem mu radzisz, kiedy on nie chce twojej rady?

Bo mi go żal, panie Rotmistrzu; na honor, żal mi go. I wiem, że sam będzie żałował, wkrótce będzie żałował. Bo kto miał rozum do tego wieku, na długo stracić go nie może. Dotychczas był dobry żołnierz, rozsądny człowiek, każdy go lubił, szanował, a teraz takie głupstwo chce zrobić, taką śmieszność na siwą głowę ściągnąć. Mnie to przykro; raz, że mój przyjaciel, a potem19, co mam stać w szeregu obok jelenia!

Ciszej! Zgoda!

Niech mu pan Major także powie z łaski swojej, że kto za młodu się nie ożenił, niech się na starość nie żeni. A jeśli się żeni, to niech sobie każe głowę ogolić...

Precz! Dość tego! Zgoda! Marsz!

Chcieliśmy podobne głupstwo zrobić!

I mnie się tak zdaje.

Wielkie głupstwo.

Nie ma co mówić, wielkie głupstwo!

Niech go Bóg kocha, jak nam ostro prawdę wypowiedział.

Po huzarsku.

Dawnom sie tak nie czerwienił.

Pot ciekł ze mnie.

„Na długo nie może stracić rozumu”.

I prawda.

„Jeleń w szeregu”.

Cóż dopiero przed frontem!

Co te kobiety z nas nie zrobiły!

W jednym dniu.

Przewróciły dom cały.

I głowy nasze.

Chcieliśmy się żenić!

Na co? Po co?

Kłóciliśmy się ze sobą.

To nie na długo...

Tego byłyby nadal nie dokazały Ściskając się. Jakże ciebie czuć szałwią.

A ciebie piżmem.

Panna Aniela tak mnie obdarowała.

Mnie Dyndalska pokropiła.

Moi panowie, nie wiem, co się tu dzieje... Nie chcę wiedzieć... Nie chcę i dłużej bawić. Bądźcie zdrowi... Szczęścia życzę... Bardzo życzę.

Kochany Józefie! Przebacz, zapomnij, co się działo... Zostań... Zostań... Wszystko już do porządku wróciło.

Ty, stary, i na mnie się gniewasz?

Na żadnego, na żadnego. I cóż się tu dzieje?

Przyszliśmy do rozumu.

Brawo.

Kochaliśmy się, chcieliśmy się żenić.

Nie uchodzi, nie uchodzi.

Teraz się nie kochamy i nie żenimy.

Mądrze, mądrze.

Ale wiecie, przyjaciele, nie to, żem zbłądził na chwilę, nie to mnie boli; bo któż nie potknie się czasem. Ale czynność Edmunda, ta mi na sercu jak kamień.

Jaka czynność?

Wiedząc, że mi się Zosia podoba, chciał ją zbałamucić, chciał ją wykraść.

To być nie może!

Majorze, Majorze, co ty mówisz?

Tak jest, niezawodnie.

To być nie może.

Któż ci to powiedział?

Moje siostry.

I tyś uwierzył jak temu, żem z nimi o tobie rozmawiał.

Ja niczemu nie wierzę; na raz sztuka.

Klęczał przed nią.

Prawda, przy pożegnaniu, polecając jej szczęście twoje.

Nie rozumiem.

Edmund i Zofia kochali się od dawna. Zofia pewna, że jej ręki nie przyjmiesz, ulegając na pozór woli matki, chciała czas zyskać i oddalić jakiegoś znienawidzonego zalotnika. Ale jak rzeczy inny obrót wzięły, Edmund postanowił odjechać, wyrzec się miłości, nigdy już Zofii nie widzieć i, abyś nie miał na sercu jego nieszczęścia, wiecznie ci to ukrywać. Poświęcił ci więcej niż życie...

Tak, tak Edmund myślał? Ściskając gwałtownie Kapelana. Edmundzie! Kochany Edmundzie!

Cóż tu za wiwaty?

Obchodzimy powrót rozumu.

Waćpan tu jeszcze?

Tu jeszcze.

Rotmistrzu płochy, czekałam na ciebie.

Prawdziwie, bardzo żałuję, ale rozważywszy wszystko, widzę że... Że jednak... To jest... Że pomimo..

Zosiu, Zosiu! Wchodząc i prowadząc Porucznika. Zosiu!

Mój zastępca... Twój mąż.

Cóż to jest?

Cóż to znaczy?

Panie bracie?

Wraz z moim majątkiem, który mu już oddawna przeznaczyłem, zastąpi mnie przy Zofii. Kapelanie, uchodzi?

Uchodzi, uchodzi i pobłogosławię.

Nie mówiłem ci, Zofio, że jak ojca będziesz go kochać musiała?

Przyjemny obowiązek, tak zgodny z sercem.

Miło mi dostać zięcia, który już zyskał mój szacunek. Bądźcie szczęśliwi.

I pamiętajcie o ciotkach.

Jakże będzie?

Trudno, aby co było.

Przyrzekłeś.

Nie mogę służyć.

Zdrajca!

Cicho, cicho. Niech wam dość będzie, moje damy, żeście huzarów zwyciężyły... Że musieli kapitulować i jednego oddać wam w niewolę... I to przyznajcie... Najlepszego.