AKT II

Józiu, Józiu! Zuziu! Józiu, Zuziu!

Czego?

Cóż tam?

Panie się zlękły, panie chcą zemdleć.

Dla Boga!

Może zemdlały?

Nie ma gdzie! Nie ma gdzie!

Wody! Wody! Wody!

Wody!

Wody!

Wody! Prędzej!

Kto by się spodziewał!

Któż to mógł przewidzieć!

Nie trzeba było stawiać pod samym oknem.

Wystrzał był za mocny.

W samej rzeczy, że mocny. Któż nabijał?

Grześ.

Pewnie dałeś więcej prochu?

Troszeczkę, troszeczkę tylko, panie Majorze.

Troszeczkę! U niego to nic nie znaczy! Troszeczkę! Otóż masz, co to troszeczkę narobiło.

Nie byłyby się tak polękły1.

Tak, nareszcie2 może byłaby jedna zemdlała.

Tak, jedna, a niech i dwie.

Tak, niech i dwie. Ale trzy!

Trzy od razu!

Trzy, trzy od razu!

Posłać po doktora... Krew im puścić.

Nim przyjedzie...

Lepiej niech im Grześ krew puści.

Nie uchodzi, nie uchodzi.

Panie Majorze, podejmuję się.

Nie można.

Ale kiedy umie... Sam widziałem... Puszczał raz mojemu trębaczowi, jak go koń uderzył... Prawda, że nie do razu, ale jednak...

Przecie nasze damy przyszły do siebie. Pani Orgonowa ma jeszcze tylko spazmatyczne ziewanie... Pani Dyndalska lekką kolkę... A panna Aniela cokolwiek dreszczy.

Pan Major nie każe?

Już nie potrzeba.

Wszystko ustanie po chwili spoczynku.

Bogu dzięki.

Chodźmy na obiad.

Moja pani prosi pana, abyś pan kazał, aby konie w stajni nie hałasowały. Bardzo tupią i kichają, a to szkodzi nerwom mojej pani.

Nerwom szkodzi.

Koniom kazać, aby nie hałasowały. Grzesiu! Grzegorz wchodzi, Rotmistrz i Major chodzą. Konie ze stajni wyprowadzić.

Dokąd?

Dokąd chcesz... Niech koczują.

Moja pani prosi, aby pan kazał powynosić z domu wszystkie armaty, fuzje3 i pałasze4, bo się lęka nowego przypadku i spać nie może.

Armaty powynosić.

I pałasze. Grzesiu! Grzegorz wchodzi. Broń zebrać i na strych wynieść.

Moja pani prosi, abyś pan kazał zakadzić pod oknami, bo proch bardzo śmierdzi, z czego dreszcz się powiększa.

Grzesiu!

Czegoż chcesz?

Kazać zakadzić.

Na dworze?

Bądźcie zdrowi.

Dokąd?

Jadę.

Odstępujesz nas?

Nie wytrzymam.

A, to i ja pojadę.

A, to weźcież i mnie z sobą.

Ale, moi panowie, jakże chcecie same damy zostawić?

One sobie tu poradzą.

Ale one was nie puszczą.

Cicho! Ciszej. Trzeba w sekrecie odjechać.

Trzeba uciec w sekrecie.

Uciekajmy.

Kulbaczcie5 konie.

Majorze, Rotmistrzu!

Pst... Zbierzmy się...

I w nogi.

A to pięknie! Jechać nie mogę... Sam nie zostanę... Co tu robić? Trzeba przeszkodzić tej ucieczce. Gdybym mógł...

Zofio, źle się dzieje.

Cóż takiego?

Major, Rotmistrz i Kapelan, przestraszeni tym, co się stało, a bojąc się jeszcze bardziej, co ich nadal czeka, ułożyli ucieczkę.

Jak to? Chcą odjechać?

Tak jest, tajemnie. Idź, powiedz to matce. Tylko nie mów, że wiesz ode mnie. Ja także z nimi muszę się wybierać.

Cóż pomoże moja matka?

Już ona sobie poradzi, tylko idź i powiedz.

Chcą uciekać!

Uciekać!

...ciekać!

Nie puszczać!

Biegaj, Dyndalsiu!

Skocz, Anielko!

Biegajcie!

Czekajcie!... Proście... Major niech tu przyjdzie... Nie odstępujcie go i kroku7... Biegajcie!

Rzecz niesłychana!

Nie do uwierzenia.

Sprawka panów doradców.

Nie inaczej, sam by nie śmiał.

Panu Rotmistrzowi wszystko nie na rękę.

I Kapelanowi.

Albo i Porucznikowi.

Ten nic nie znaczy.

Nie wierz temu, siostruniu.

Już ja ci ręczę. On ani pomoże, ani zaszkodzi. Jest czy go nie ma, wszystko jedno. Ale ci starzy, ci starzy, jak zaczną ruszać wąsiskami, to by w ogień wlazł jeden za drugim.

Póki będą ze sobą, póty próżne nasze starania. My gadamy, gadamy, a pan kolega kiwnie głową i jużci po wszystkim.

Rotmistrz najstraszniejszy.

Kiedy tak... Poświęcę się dla waszego dobra: pójdę za niego.

Ależ on ma rozum, kochany aniołku.

A dowcip waćpani.

Niech się stara mu podobać... Albo go podbije, albo go wystraszy. Zatem zawsze dobrze.

Chcę wam służyć mimo waszych urągań i zobaczycie, że swego dokażę.

Majora rozczulać.

Nie dać mu odetchnąć.

Ani momentu. Jak go zmęczymy, to na wszystko przystanie. Ja go znam dobrze.

Kapelana z obydwoma poróżnić.

Ile możności mu dokuczać.

Zręcznie słówko wsunięte najlepszych często poróżni przyjaciół.

Już ja to biorę na siebie. Na waszym świadectwie polegam.

Otóż i Major.

Witamy z podróży.

Gdzież się pan brat wybierał?

Chciałem konia przejechać.

Konia przejechać?

Konia przejechać.

Tak, mały spacer zrobić?

Mały spacer zrobić.

I wrócić?

I wrócić.

Prędko?

Tak... To jest... Nie wiem... Bo to...

Na co to udawać? Lepiej prawdę powiedzieć.

Dobrze waćpani mówisz. Nie umiem i nie chcę udawać.

Chciałeś od nas więc odjechać?

Chciałem.

Same zostawić?

Same zostawić.

Tajemnie?

Bez pożegnania.

Do tego stopnia posunąłeś niegrzeczność.

Mylisz się waćpani, to nie była niegrzeczność.

Tylko uprzejmość.

Nie inaczej.

W nowym wcale8 sposobie: od gości w domu odjeżdżać.

Myślałem, że im beze mnie lepiej będzie. Nie umiem, przyznam się, dam przyjmować, i przy najlepszej chęci mógłbym nabroić z niewiadomości9 wiele złego. Już raz z mojej winy dostałyście mdłości. Któż ręczy, że nie pomrzecie, jak was jeszcze lepiej uczcić zechcę? Mógłżem zgadnąć, że konie powiększają spazmy, proch dreszcz, a pałasze kolki? I mogęż wiedzieć, czego wam trzeba, a czego nie trzeba?

Wszystko byś wiedział, gdybyś był kontent10 z naszego przybycia. Ale, niestety! Siostry kochające cię... Siostry dawno cię niewidzące...

Utęsknione brata uściskać...

Mimo wszelkich trudności, wybierają się do ciebie...

W najniegodziwszą drogę...

Ugrzęzłyśmy dwa razy.

Ach, któż was wyciągnął na moją biedę?

Przyjeżdżają zająć się twoim szczęściem...

Troskliwe o twoje dobro...

I tak je przyjmujesz?

Chcesz porzucać.

Uciekasz od nich.

Bez względu na ich słabe zdrowie...

Nerwy nadwerężone.

Takaż to miłość braterska!

Taka wdzięczność! Ach, to boli!

Ale, moja pani siostro...

Niewdzięczność. I od brata!

Ale, pani siostro...

Odpycha serca nasze!

Ale, moja panno siostro...

Bądźże tu uczynna. Ach! Ach!

Ach! Ach!

Ach! Ach!

DYNDALSKA

Kolki!

Słabo mi.

Spazmy!

Tylko nie mdlejcie, dla Boga! Milczenie. Mdleją, co tu robić? Hej! Jest tam kto? Wody! Wódki! Octu! Czy pogłuchli... Grzesiu! Grzesiu! Wracając się ku nim. Mdleją, co robić? Grzesiu, wystrzel z moździerza!

Nie wystrzel, nie wystrzel!

Dla Boga! Nie wystrzel.

Już mi trochę lepiej.

Moje panie siostry, gadajcie, róbcie co chcecie, tylko nie mdlejcie. Bo do wszystkich diabłów...

Ach, fi! Co za brzydkie słowo!

Widzisz waćpanna, że ani dam przyjmować, ani z nimi umiem rozmawiać. Jednak co każecie, wypełnię, prócz jednego: ożenienia. Tym służyć nie mogę.

Któż waćpana do ożenienia zmusić może? Kto waćpana ciągnie do ołtarza? Wszak wszystko od twojej woli zależy i tylko uprzejmości trochę od ciebie żądamy. Bądź z nami dni kilka. Wierz, że szczerze radzimy. Nie słuchaj kolegów i staraj się poznać Zosię.

Na co to się wszystko przyda?

Przynajmniej jedno słowo przemów do niej. Dlaczegoż tak niemiłosiernie gardzisz tym biednym dziecięciem! Płaczu biedaczka utulić nie może.

Znowu płacz. A to wszyscy...

Otóż i ona... Zofia przychodzi. Zostawiam was sam na sam. Spodziewam się, że się sobie podobacie. Do Majora na stronie. Miej wzgląd na jej młodość. Do Zofii na stronie. Bądź rozsądna, o twój los idzie.

Mościa panno...

Kochany wuju.

Moja panienko.

Co każesz?

Moja Zosiu.

Słucham.

Diabli nadali taką sprawę! Do Zofii. Zapewne... Bez wątpienia... Oczywiście... Wiesz to... Ten... To jest, zamiar twojej matki względem... Względem...

Wiem.

Cóż ty na to?

Ja, nic.

Mów szczerze.

Szczerze mówię. Na stronie. Pierwsze kłamstwo.

Więc nic?

Nic.

Rzecz dziwna! Do Zofii. Jednak cię to trochę martwi?

Bynajmniej.

Widzę z oczów.

Mylisz się waćpan dobrodziej.

Mylę się? Na stronie. Rzecz dziwna! Jak to tej biedaczce powiedzieć: „Ja ciebie nie chcę”? Czy diabli nadali! Do Zofii po krótkim myśleniu. Moja panienko, chciałbym, abyśmy się mogli zrozumieć.

I ja tego jedynie pragnę.

Dla dobra nas obojga.

Ach, Edmundzie, Edmundzie, jakże trudną mi dałeś rolę!

Twój los szczerze mnie zajmuje.

I ja go muszę zwodzić!

Powiedz mi więc: chcesz iść za mąż?

Tak jest.

Za mnie?

Tak jest.

To niedobrze.

Dlaczego?

Dlaczego?

Tak jest, dlaczego niedobrze?

Zdaje mi się, że waćpanna możesz to łatwo zmiarkować.

Wcale nie.

Przynajmniej dobrego nic nie widzisz?

I owszem.

I owszem? Na stronie. Rzecz dziwna! Do Zofii. Mnie się zdaje, że nie byłabyś szczęśliwa.

Od niego11 to zależeć będzie.

Ach, nie tylko od mojej woli zależeć będzie, ale i od wielu, wielu okoliczności.

Te trudno przewidzieć.

Po części, moja panienko, po części. Nigdy nie zgłębiałem, co stanowi istotne szczęście w małżeństwie. Mniemam jednak, że dwie osoby dobierać się powinny jak para koni: równy chód, równy zwrot, równy ogień. Wtedy dobrze się jedzie, a mniej się morduje. Ale kiedy jeden bystry, a drugi leniwy, ten miękki, tamten twardousty12, ten ciągnie, tamten skacze, to diabła warto! Prawda, panienko? Powiedzże mi teraz waćpanna, jakbyśmy się pobrali, do której pary koni będziemy podobni? Do pierwszej czy do drugiej? Podobność13 do drugiej: waćpanna byś biegła, ja się już potykam; waćpanna byś skakała, ja już pokaszluję. Śmiej się, śmiej. Lepiej śmiać się, niż głupstwo zrobić.

Nie myśl, ale porównanie rozśmieszyło mnie trochę.

Więc bez porównania. Waćpanna młoda, lubisz bawić się. I dobrze, że lubisz, bo to na to pora. Potrzebujesz zatem męża, co by się także lubił bawić; co by cię woził na spacery, uczty, bale, do teatrów, co by po nocy na piszczałce przygrywał gdzieś tam nad strumykiem, gdzieś tam przy księżycu, jak to tam w waszych romansach opisują. A ja, moja panienko, nie do tego. W dzień służbą zajęty, wieczór fajkę palę, a w nocy chrapię, aż się okna trzęsą.

Czyliż tylko uciech i rozrywek w małżeństwie upatrywać trzeba? Jestże młodość wieczna, abyśmy zapominali o późniejszym wieku? Za nic że liczyć uczciwość, łagodność, stałość charakteru tego, z którym mamy przebyć jak wiosnę, tak i zimę życia naszego? Męskimi tylko cnotami mężczyźni zyskać mogą nasze serca. Dobra sława męża jest także sławą żony, a jednostajna spokojność jest podług mnie istotnym szczęściem.

Bardzo rozsądnie. Bardzo, bardzo rozsądnie. Z tym wszystkim mój wiek...

Wiek doświadczenia.

Niektóre dolegliwości...

Któż bez nich?

Moje wady...

Któż ich nie ma?

Ja sam czuję, że można być grzeczniejszym, przyjemniejszym w towarzystwie. Trudno mi się będzie odmienić, nie umiem w bawełnę owijać.

Dowodzi otwartości.

Przykra czasem bywa ta żołnierska otwartość.

I owszem.

I owszem? Na stronie Rzecz dziwna! Dziewczyna młoda, ładna a rozsądna... Rzecz dziwna! Do Zofii. Ale, moja panienko, nie mówiąc o tobie, wiele bardzo idzie za mąż dla zyskania wolności... Wolności... Rozumiesz waćpanna, jak ja to rozumiem? Jeślim więc na męża nie stworzony, to tym więcej nie na takiego, co by cierpiał pewne figle.

Zbytecznej wolności, wolności bez granic nie pragnę, ale i niewoli w małżeństwie nie spodziewam się znaleźć. Wzajemne we wszystkim obowiązki rządzić powinny.

Bardzo rozsądnie. Na stronie. I chce pójść za mnie... Rzecz dziwna! Do Zofii. Z tym wszystkim... Ja myślę... Że potrzeba by...

Wyraźnie, wyraźnie, kochany wuju.

Rozsądna!... Chce pójść za mnie, żal mi ją zmartwić. Do Zofii. Bo widzisz moja Zosiu, że...

Na co przyczyn szukać? Nie znasz mnie jeszcze waćpan dobrodziej... To dosyć... Ale mnie poznać możesz... Zostawmy więc czasowi, a mam nadzieję zyskać na tym.

Nietrudno ci to będzie, moja Zosiu.

Czy tak?

Z tymi oczkami.

O! Nie o tym mowa.

Z tą buzią.

O, bardzo proszę.

Z tą rączką.

Panie Majorze!

Z tym kształtem, z tymi...

Dla Boga, co to jest?

Ja się sam dziwię.

Spodziewam się.

Wszystkiego się spodziewaj.

Ach, tego nadto!

Jeszcze mało!

Ech! Ech, że mi teraz uszła! Chodzi, prostując się. Odmłodniałem, odmłodniałem... Dalibóg czuję, że odmłodniałem... I nie dziw; luba dziewczyna, ładna dziewczyna, rozsądna, gwałtem chce iść za mnie! Gdybym się ożenił? Niech się, co chce, dzieje... Nie, to nie, niech się nie dzieje, co chce... Ale ja... Tylko, że to... Bo znowu, z drugiej strony... Ale jednak... Nareszcie w przypadku... A diabła tam, źle! Co tu robić?

No, panie bracie, jakże stoją interesa14?

Różnie, różnie.

Zosia zmieszana, waćpan zamyślony. Dobry znak.

Znak nie zły, to prawda.

Jakże ci się podobała?

Ładna dziewczyna, nie ma co mówić.

A widzisz.

Miła.

A widzisz.

Dobra.

A widzisz.

Rozsądna.

Nie mówiłam?

Bardzo rozsądna.

To wszyscy wiedzą.

Gwałtem chce iść za mnie.

Gwałtem.

To nie źle.

Bardzo dobrze.

Ale z drugiej strony...

Nie ma drugiej strony... Podobała ci się?

Podobać się, podobała.

Więc się żeń.

Żeń się. Łatwo mówić.

Cóż ci przeszkadza?

Co przeszkadza?

Na przykład?

Zgadnij waćpani.

Nie chcę zgadywać.

Lat pięćdziesiąt sześć.

Fraszki.

Jej lat osiemnaście.

Fraszki.

Złe stąd skutki.

Fraszki.

A, diabła tam fraszki!

Kobiety prędko się starzeją.

No, to prawda.

Zosia ma lat osiemnaście?

Osiemnaście.

Za dziesięć lat będzie miała dwadzieścia osiem.

To prawda.

Za piętnaście: trzydzieści trzy.

Prawda.

I już po młodości.

I to prawda.

Cóż za wielka różnica między wami?

A jużci!

Żadnej.

Jest, jest, nie ma co mówić.

Bardzo mało. A potem15 waćpan nie masz pięćdziesięciu sześciu lat.

A mam, mam.

Ale nie masz.

Przecież muszę wiedzieć.

Ale ja mówię, że nie masz.

Mylisz się, mylisz.

Ale nie mylę.

Mam metrykę.

Nic nie znaczy. Aniela ma czterdziesty, a ja czterdziesty drugi skończę. Pani Orgonowa zacznie czterdziesty szósty, a waćpan o cztery lata starszy, więc masz rok pięćdziesiąty. Rzecz jasna.

Chyba myłka16 w metryce.

Pewnie.

No, pięćdziesiąt to co innego.

A potem17 powiedz mi, czy nigdy ci się nie trafiało widzieć szczęśliwego małżeństwa, a nierównego wieku.

I owszem. Właśnie niedawno pan prezes Rodosław ożenił się z młodą osobą.

I kontent?

Kontent.

Szczęśliwy?

Szczęśliwy... Tylko mówią, że jego własny sekretarz...

Sekretarz, sekretarz... Ale ty nie masz sekretarza.

I to prawda. A! A! Pan Fontaziński od trzech lat z młodziuchną żoneczką...

Żyje dobrze?

Dobrze... A diabła tam! Zapomniałem, przeszłego roku musiał się rozwieść i jeszcze za rozwód zapłacić.

Ależ bo wyszukujesz przykłady...

Młody Radost, co to się dla dożywocia18 ożenił...

Żyje szczęśliwie.

Żył dosyć szczęśliwie, tylko że wkrótce zwariował i zamknąć go musiano.

Na cóż szukać daleko? Wiesz, w jakim wieku był nieboszczyk Dyndalski, kiedym szła za niego. Jednak, Bóg widzi, nie miał przyczyny narzekać na mnie.

To prawda. Ale też nieboszczyk był zawsze jak nieboszczyk. Waćpani robiłaś, coś chciała.

Poczciwa dusza! Wreszcie, on tak chciał. A waćpan, jak zechcesz, to żona będzie robiła, co jemu się podoba; wszystko zależy od układu.

I to prawda... Nie ma co mówić... Wszystko od układu zależy.

Pójdę więc...

Ale czekaj no...

Spuść się na19 mnie.

Ale bo...

Bądź spokojny.

Nareszcie...

Rzecz skończona.

Tylko niech to jeszcze między nami zostanie. Muszę wprzódy...

Z koleżkami się naradzić.

Oczywiście.

Niepotrzebnie.

O, proszę...

Niech i tak będzie. Na stronie. Nie traćmy czasu.

No, kiedy mi kto co do rozumu powie, to i ja umiem ustąpić, nie jestem uparty. Nie utrzymuję złego dlatego, aby nie przyznać, że się dotąd błądziło... Luba dziewczyna! Ale ci co powiedzą? Hm, hm, hm... Miła dziewczyna! Otóż i oni; trochę natrętni, prawdę mówiąc.

Chcą mnie gwałtem ożenić, ale to powiadam wam, gwałtem.

One myślą, że trafiły na swego, z którym zrobią co zechcą, którego za nos będą wodzić, gdzie im się podoba.

Niech sobie daremnie głowy nie łamią. Ale zabawić tu z nami mogą.

Mam lat pięćdziesiąt.

Pewnie, że mogą, bo je trudno minami wysadzić.

Rozsądna wcale21 dziewczyna.

Nawet nie należy im zupełnie odejmować nadziei dopięcia zamiaru. Niech się same powoli domyślą.

Koniecznie chce iść za mnie.

Nie dowodzi wielkiego rozsądku.

Mam lat pięćdziesiąt.

Kto wie, co ją zmusza. Może rozkaz matki... Może chęć stania się jej pomocną...

Gwałtem chcą mnie ożenić.

Nie uchodzi, nie uchodzi.

Ale to każdy wie.

Bardzo rozsądna.

Co tam rozsądna, rozsądna... Jakby tu szło tylko o rozsądek.

No, prawdę mówiąc, rozsądek rzecz niemała.

Chcesz więc się żenić?

Tego jeszcze nie mówię.

Jeszcze? Ale z czasem...

Należy wszystko rozważyć... Wszystko od układu zależy... Mam lat pięćdziesiąt.

Cóż to za odmiana? Truchleję, to być nie może! Do Majora. Nie żartuj sobie z nas, Majorze. Znamy cię dobrze. Rotmistrz zapala się daremnie, ja gardło moje stawię, że nigdy nie zrobisz takiego szaleństwa.

Co to szaleństwa! Szaleństwa! Proszę być grzeczniejszym, panie Poruczniku! Szaleństwa!

Porucznik dobrze mówi. Mój Majorze, mój Majorze...

Mój Kapelanie, mój Kapelanie, gadaj prędzej albo nie gadaj wcale.

Żenisz się więc?

Żenię czy nie żenię, a szaleństwem mojej czynności nikt nazwać nie ma prawa. I kwita.

Ale kiedy nie uchodzi...

Co mnie kto ma uczyć, co uchodzi albo nie uchodzi.

Rób, co chcesz.

Zaczekaj, pójdziemy razem. Jeszcze słowo. Do Majora. I szczerze to mówisz? Bez żartów?...

Nie mam potrzeby sprawiać się22 przed nikim. Porucznik odchodzi z Kapelanem. Hm! Szaleństwo! Szaleństwo! Jaki do rady!

Nie masz się czego gniewać. Chciałeś rady, bierzże taką, jaką dają.

Co innego rada, co innego nagana. Jeślim dotychczas miał fałszywe wyobrażenie o małżeństwie, nie widzę konieczności, abym je do śmierci zachował. Piękna to rzecz stan wojskowy, ale sprzykrzyć się z czasem może. Wolność, wolność głosim, a zawsześmy pod rozkazami. I na końcu staremu, choremu, nie ma komu i poduszki pod głowę położyć. I cóż to tak strasznego mieć miłą, lubą, dobrą, młodą osobę zawsze koło siebie, co o nas pamięta, co nas głaszcze, cacka23, pieści. Cóż to tak strasznego? I dlatego, żem nie uparty, mam być szalony! Szalony? Szalony, kto inaczej myśli. Prawda?

Nieprawda.

Nieprawda?

Nieprawda.

Bądź zdrów.

Najniższy24.

Przyjechało ich trzy jak jedna; z kotami, mopsami, srokami, małpami... I jak zaczęły, tyr tyr tyr, tur tur tur, tyr tyr tyr... Z rozumnego człowieka głupiec. Jemu się żenić i żenić z dzieckiem! Kiedy już tak zachciał koniecznie, niechby sobie był poszukał co dojrzalszego... Tylko że to... Hm hm hm...

Dobrze, że tu zastaję pana. Jak też możesz być tak spokojny, będąc przyjacielem Majora? Jak możesz zezwalać na jego ożenienie?

Nie zezwalam.

Ale nie starasz się odwieść od tego szalonego zamiaru.

Zabronić nie mogę.

Potrzeba jemu odmiany losu? Niech mi kto powie.

Zapewne, że nie.

Cóż przyjemniejszego nad stan wojskowy.

Zapewne.

Używa obecności25, o przyszłość się nie troszczy.

Zapewne.

Podległy tylko swemu obowiązkowi.

Zasługa jawna, ta za mną mówi, nie potrzebuję łaski niczyjej.

Nigdy sam, nigdy opuszczony.

Zawsze w towarzystwie...

Przyjaciół doświadczonych. Bo gdzież lepiej poznać człowieka jak w trudach, biedzie, niebezpieczeństwie?

To prawda.

Tam nie popłacają wykształcone słówka.

Ho, ho!

Tam działać potrzeba.

Jak na męża przystoi.

I na dobrego żołnierza. Źle albo dobrze, ale otwarcie.

Prostą drogą i śmiało.

Nigdy się nie bać.

I samego diabła!

Ach! Pomiarkowawszy się26. O tak, tak... Szczęśliwy, szczęśliwy, kto ten stan obrał. Ach, gdybym nie była kobietą, byłabym żołnierzem całe moje życie.

Proszę! Na stronie. Do rzeczy kobieta.

Raz nawet myśl mi przychodziła, ale to dawniej, ukryć płeć moją, przywdziać mundur i stanąć w szeregu huzarów.

W szeregu huzarów i ukryć... Na stronie. Rzadka kobieta.

Ale tylko w kawalerii chciałabym służyć.

W kawalerii?

Tak konie lubię.

Konie pani lubisz?

Szalenie.

To rozumu dowodzi.

Sama nawet konno jeżdżę.

Konno jeździsz? Na stronie. Co to za kobieta!

Co to za uciecha dobrego dosiąść rumaka, a jeszcze młodego, trochę dzikiego.

Uczyć go prawie chodzić.

Powoli.

Cierpliwie jak z dzieckiem.

Potem żwawiej.

A ostrożnie.

Kłusować.

Niech się wyciąga.

Galopować.

W koło, w prawo, w lewo.

Spiąć ostrogą.

A to na co?

Czasem, czasem.

Ale na co?

Tak... Ale...

Chyba, że uparty. I to...

Tak. Tak, kiedy uparty. I to...

Ostrożnie.

O, ostrożnie.

Bo można znarowić27.

O, można znarowić. Cały dzień siedziałabym w stajni. Tego, to tamtego, to znowu tego kazałabym przejeżdżać lub sama przejeżdżała. Co to za rozkosz!

Na honor, rzadka kobieta.

A potem wieczorem fajeczkę zapalić.

Ten smak trudno damom pojąć.

Ja kto? Alboż jedna, ja pierwsza, tytoń lubię?

Lubisz pani?

Sama palę.

Sama tytoń pali! Na stronie. Co to za kobieta! Co to za kobieta!

Tak mam odrębne gusta od całej płci mojej, żem dotąd za mąż pójść nie chciała. Ci miejscy panicze pragną, aby żona tylko się stroiła, bawiła, kręciła, trzpiotała28. Nie mogą pojąć kobiety, co by lubiła życie obozowe.

Szalone głowy.

Marsze, koczowania, ruch, pracę...

Lecz czemuż pani wojskowego rączką swoją nie zaszczyciła?

Sama płocha młodzież trafiała mi się tylko.

Sama płocha młodzież?

Nikt w wieku rozsądnym.

Nikt w wieku rozsądnym?

Co by cenił mój sposób myślenia.

Być nie może!

Serca żołnierzy z kamieni.

Nie zawsze.

Niewzruszone, twarde.

I lód twardy, a przecie się topi od słońca.

Fi, Rotmistrzu.

Nic złego.

Ach, jak mi gorąco.

Co to za kobieta!

Chodźmy do ogrodu, tam chłodniej.

Może do stajni?

O, potem, później.

Może fajeczkę?

Później, później.

Idę gdzie każesz. Do siebie. Co to za kobieta! Co to za kobieta!