XI

Potem przyszła babina szorująca podłogi i z trzaskiem pootwierano okna. Panna Suenson jak zwykle przyniosła odrobinę wody w maleńkiej miedniczce z kremowego fajansu.

Podczas gdy Else klęczała na łóżku i się myła, a panna Suenson sprzątała celę, w drzwiach nagle zjawiła się kobieta w krótkiej halce, o gołych, lśniących bielą nogach — stanęła i gapiła się na Else. Twarz miała przezroczyście bladą, oczy ciemne i przenikliwe. Czarne, nastroszone włosy otaczały pięknie ukształtowane, jasne i szerokie czoło i opadały długim warkoczem na ramię.

Else zafascynowało piękno tej białej twarzy. Przyglądała się jej w napięciu.

— Jakże śliczna jest ta kobieta — powiedziała tamta wyrazistym, lecz dziwnie stłumionym głosem i wskazała na Else. — Jakże jest śliczna — powtórzyła rozmarzona — a jak nieszczęśliwie wygląda.

— Proszę iść do siebie, pani Syverts — rzekła panna Suenson, która jak zwykle, śpiesząc się do utraty tchu, myła pianą boazerię na ścianach celi.

— Do siebie... Tak, dajcie mi wrócić do domu — podchwyciła z przeszywającym smutkiem. Nagle tupnęła mocno i krzyknęła wściekle: — Jestem przyzwoitą kobietą, powiadam! Chcę być przyzwoitą kobietą, dlatego tu nie zostanę; ani godziny, ani minuty dłużej! Myślicie, że chcę przebywać wśród takiej zgrai przestępców? — Tupała bosą stopą, brzydko przy tym klnąc. — Nie ma tu przecież żadnego porządnego człowieka!

Panna Suenson upuściła szmatę do spienionej wody z mydłem, szybko podeszła do pani Syverts i chwyciła ją za rękę.

— Nie zamykaj mnie! — poprosiła kobieta z lękiem. — Nie zamykaj mnie!

— Wobec tego nie może pani robić hałasu.

Pielęgniarka pociągnęła ją za sobą.

— Carlu, Carlu, Carlu! Pomóż mi, wybaw mnie! — rozległo się rozdzierające wołanie, po czym nastała cisza.

— Znów ją pani zamknęła? — zapytała Else, gdy pielęgniarka wróciła.

— Nie. Położyłam ją i zostawiłam uchylone drzwi.

Chwilę później, gdy pani Kant skończyła poranną toaletę i leżała sama w celi, pani Syverts znów do niej wpadła. W paru susach znalazła się przy niej, uniosła pościel i chciała wejść na łóżko.

— Jest pani mężczyzną — wyszeptała przez zaciśnięte, białe zęby. — Proszę mnie do siebie wpuścić. Myśli pani, że nie widzę, że jest pani mężczyzną?

Else podniosła się przerażona i próbowała ją odepchnąć.

— Wezmę pana przemocą — syknęła chora kobieta.

Chwyciła Else mocno za ręce i przycisnęła ją z powrotem do poduszki lekko jak niemowlę. Następnie, nie zwalniając żelaznego uścisku, oparła jedną stopę o łóżko.

Else wezwała pomoc, a panna Suenson wkrótce się zjawiła i szybko oderwała od niej panią Syverts.

— Przestraszyła się, patrzcie ją, przestraszyła się! — zawołała kobieta i śmiała się, odprowadzana przez pielęgniarkę.

Else zaniosła się spazmatycznym szlochem. Schowała głowę pod koc i zagryzła prześcieradło, żeby nikt jej nie słyszał. Potężne wstrząsy szarpały jej głową, dudniło jej w skroniach, wciąż czuła też ucisk pod czołem. Do tego rwało ją w piersi, ból zaś przenikał przez nią nieprzerwanie jak wijący się wąż, podchodził aż do gardła.

Wreszcie przybyła panna Stenberg i podała jej wody.

— Proszę się pozbierać, zaraz mamy obchód. Nie ma po co dawać za wygraną.

Else jednak dalej szlochała. „Chcę stąd wyjść, wyjść, wyjść! Do domu, do Knuta i Tagego!”, krzyczało coś w niej nieustannie, a od myśli o bliskich płacz wreszcie złagodniał i ucichł.

— Proszę mi powiedzieć, dlaczego pani tak płacze? — Panna Stenberg usadowiła się na skraju łóżka i wzięła Else za rękę.

— Tak strasznie tęsknię za domem.

— Musi pani przestać. Może być pani pewna, że pobyt tutaj służy tylko pani dobru.

— Nie — odparła Else dobitnie. — To wielki błąd, że tutaj trafiłam. Mój mąż byłby zrozpaczony, gdyby tylko wiedział.

Wtedy ponownie usłyszała, że to jej mąż ją zapisał, a więc, skoro tutaj trafiła, musiało jej coś dolegać.

— Tak — rzekła Else — coś mi dolegało, ale nie obłęd. A może pani zauważyła u mnie oznaki szaleństwa?

— Nie. Ale nigdy nie wiadomo. Tyle jest rodzajów szaleństwa i chorób umysłowych. Ci, którzy uważają się za najmądrzejszych, to często najgorsze przypadki... A skoro przyszło się tutaj, to...

Else popatrzyła na pannę Stenberg pełnym żałości wzrokiem.

— Muszę rozpaczać — wymamrotała i odwróciła głowę.

Leżała na wpół świadoma, ciasno otoczona przeraźliwie wysokimi, pozieleniałymi ścianami, które u góry zbiegały się z sobą, tak że widziała mały kwadratowy otwór, zasłonięty drucianą obudową, w której tkwiła gazowa lampa. Blada ciemność spływała po pozieleniałych murach; Else słyszała stłumiony szum, jakby morza, rozlegający się monotonnie gdzieś w dali. Nikt jej nie widział, a druciana obudowa zasłaniająca otwór nigdy nie zostanie zdjęta, nigdy też nikt nie wyciągnie jej z tej głębiny do życia i czasu, których dźwięk słabo wyłapywała. Stale będzie tu leżeć, ze sztywnymi rękami i wyciągniętymi nogami.

— Ale teraz śpi?

Else otworzyła oczy. Stali tam zastępca ordynatora i jeden ze stażystów, a w nogach łóżka panna Stenberg. Rozejrzała się, zrozpaczona, przetarła czoło i wszystko sobie przypomniała.

— Oczy ma spuchnięte — powiedział zastępca ordynatora.

— Tak, dużo płakała. Mówi, że tęskni za domem.

— Dzisiaj miał przyjść profesor — odezwała się Else.

— Coś mu wypadło. Musi pani zadowolić się moją skromną osobą — odparł zastępca ordynatora ze swym dobrotliwym uśmiechem.

— Czy profesor nie wspomniał, że mają mnie przenieść?

Zastępca ordynatora spojrzał na pannę Stenberg, która pokręciła głową.

— Nie mogę już więcej, nie mogę więcej — jęknęła Else. — Czy spotka się pan dziś z profesorem? Nie mógłby pan mu tego powiedzieć? — ciągnęła, gdy lekarz skinął potakująco głową. — Och, proszę to uczynić! Prawda, panno Stenberg? Już nie wytrzymam. Bo jakżebym miała?

— Nie ma wolnych sal. — Pielęgniarka popatrzyła pytająco na zastępcę ordynatora. — W tym właśnie problem.

— A jak apetyt?

— Prawie nic nie je.

— Musi pani — lekarz pogroził jej palcem. — Nie przeniesiemy pani, dopóki nie zacznie pani jeść.

— Jak miałabym tutaj jeść? Zresztą co to za jedzenie, jakie mi dają? Dzień w dzień tylko kleik na wodzie i gotowana ryba.

— Dieta dobra na gorączkę.

— Ale ja nie mam gorączki!

— Nie miała pani gorączki? — zapytał zastępca ordynatora, zerkając na pannę Stenberg.

— Nie miała.

— No cóż, zresztą to nieistotne. Możemy zaordynować pani inną dietę. Wypiszę odpowiedni kwit. Dobrego dnia.

— Proszę wreszcie powiedzieć profesorowi, że muszą mnie przenieść! — zawołała za nim Else.

W nieznośnym napięciu czekała całe przedpołudnie, aż ktoś zjawi się z informacją od profesora, że pani Kant ma zostać przeniesiona do innej sali. Nie potrafiła i nie śmiała nawet pomyśleć, że miałaby spędzić tu kolejną noc. Ilekroć pokazywała się Thorgren lub panna Stenberg, unosiła głowę z poduszki i patrzyła na nie bez tchu, pytająco. Raz usłyszała męski głos na korytarzu i zdawało się jej, że to Knut. W duchu aż krzyknęła z radości. Błyskawicznie usiadła na łóżku i wyciągnęła ręce. Głos stał się wyraźniejszy, męskie kroki zbliżały się. To był Knut! Słyszała wyraźnie. O Boże, Boże, a więc była wybawiona, nareszcie wybawiona! Błogosławiony profesor, który jednak chciał ją zaskoczyć... Wszystkie mięśnie jej twarzy drżały od uśmiechu i rozradowania, oczy zaszły dobrymi łzami, serce biło głośno i ciepło. Wtedy jej drzwi minął jeden ze stażystów.

— Nie wolno siedzieć na łóżku — rzucił do Else w przelocie i zniknął.