Loreva

AKT TRZECI

SCENA PIERWSZA

Plac publiczny. Wchodzą Benwolio, Merkucjo, Paź i słudzy.

BENWOLIO

Oddalmy się stąd, proszę cię, Merkucjo, 
Dzień dziś gorący, Kapuleci krążą; 
Jak ich zdybiemy, nie unikniem zajścia, 
Bo w tak gorące dni krew nie jest lodem. 

MERKUCJO

Podobnyś do owego burdy, co wchodząc do winiarni rzuca szpadę i mówi: „Daj Boże, abym cię nie potrzebował!”, a po wypróżnieniu drugiego kubka dobywa jej na dobywacza korków bez najmniejszej w świecie potrzeby.

BENWOLIO

Masz mię za takiego burdę?

MERKUCJO

Mam cię za tak wielkiego zawadiakę, jakiemu chyba mało kto równy jest we Włoszech; bardziej zaiste skłonnego do breweryj1 niż do brewiarza2.

BENWOLIO

Cóż dalej?

MERKUCJO

Gdybyśmy mieli dwóch takich, to byśmy wkrótce nie mieli żadnego, bo jeden by drugiego zagryzł. Tyś gotów człowieka napastować za to, że ma w brodzie jeden włos mniej lub więcej od ciebie. Tyś gotów napastować człowieka za to, że piwo pije, bo w tym upatrzysz przytyk do swoich piwnych oczu; chociaż żadne inne oko, jak piwne, nie upatrzyłoby w tym przytyku. W twojej głowie tak się lęgną swary jak bekasy w ługu3, toś też nieraz za to beknął i głowę ci zmyto bez ługu. Pobiłeś raz człowieka za to, że kaszlnął na ulicy i przebudził przez to twego psa, który się wysypiał przed domem. Nie napastował żeś raz krawca za to, że wdział na siebie nowy kaftan w dzień powszedni? kogoś innego za to, że miał stare wstążki u nowych trzewików? I ty mię chcesz moralizować za kłótliwość?

BENWOLIO

Gdybym był tak skory do kłótni, jak ty jesteś, nikt by mi życia na pięć kwadransów nie zaręczył.

MERKUCJO

Życie twoje przeszłoby zatem bez zaręczyn.

Wchodzi Tybalt z poplecznikami swymi.

BENWOLIO

Patrz, oto idą Kapuleci.

MERKUCJO

Zamknij oczy! Co mi do tego!

TYBALT

do swoich

Pójdźcie tu, bo chcę się z nimi rozmówić.

do tamtych

Mości panowie, słowo.

MERKUCJO

Słowo tylko? 
I samo słowo? Połącz je z czymś drugim; 
Z pchnięciem na przykład. 

TYBALT

Znajdziesz mię ku temu 
Gotowym, panie, jeśli dasz okazję. 

MERKUCJO

Sam ją wziąć możesz bez mego dawania. 

TYBALT

Pan jesteś w dobrej harmonii z Romeem? 

MERKUCJO

W harmonii? Masz–li nas za muzykusów! 
Jeśli tak, to się nie spodziewaj słyszeć 
Czego innego, jeno dysonanse. 
Oto mój smyczek; zaraz ci on gotów 
Zagrać do tańca. Patrzaj go! w harmonii! 

BENWOLIO

Jesteśmy w miejscu publicznym, panowie; 
Albo usuńcie się gdzie na ustronie, 
Albo też zimną krwią połóżcie tamę 
Tej kłótni. Wszystkich oczy w nas wlepione. 

MERKUCJO

Oczy są na to, ażeby patrzały; 
Niech robią swoje, a my róbmy swoje. 
Wchodzi Romeo.

TYBALT

Z panem nic nie mam do omówienia. Oto 
Nadchodzi właśnie ten, którego szukam. 

MERKUCJO

Jeżeli szukasz guza, mogę ręczyć, 
Że się z nim spotkasz. 

TYBALT

Romeo, nienawiść 
Moja do ciebie nie może się zdobyć 
Na lepszy wyraz jak ten: jesteś podły. 

ROMEO

Tybalcie, powód do kochania ciebie, 
Jaki mam, tłumi gniew słusznie wzbudzony 
Taką przemową. Nie jestem ja podły; 
Bądź więc zdrów. Widzę, że mię nie znasz. 

TYBALT

Smyku. 
Nie zatrzesz takim tłumaczeniem obelg 
Mi uczynionych: stań więc i wyjm szpadę. 

ROMEO

Klnę się, żem nigdy obelg ci nie czynił; 
Sprzyjam ci, owszem, bardziej, niżeś zdolny 
Pomyśleć o tym, nie znając powodu. 
Uspokój się więc, zacny Kapulecie, 
Którego imię milsze mi niż moje. 

MERKUCJO

Spokojna, nędzna, niegodna submisjo4! 
Alla stoccata5 wnet jej kres położy. 
dobywa szpady
Pójdź tu, Tybalcie, pójdź tu, dusiszczurze6! 

TYBALT

Czego ten człowiek chce ode mnie? 

MERKUCJO

Niczego, mój ty kocikrólu, chcę ci wziąć tylko jedno życie spomiędzy dziewięciu, jakie masz7, abym się nim trochę popieścił; a za nowym spotkaniem uskubnąć ci i tamte ośm, jedno po drugim. Dalej! wyciągnij za uszy szpadę z powijaka, inaczej moja gwiźnie8 ci koło uszu, nim wyciągniesz swoją.

TYBALT

Służę waćpanu.

dobywa szpady

ROMEO

Merkucjo, schowaj szpadę, jak mnie kochasz.

MERKUCJO

Pokaż no swoje passado.

Biją się.

ROMEO

Benwolio, 
Rozdziel ich! Wstydźcie się, moi panowie! 
Wybaczcie sobie. Tybalcie! Merkucjo! 
Książę wyraźnie zabronił podobnych 
Starć na ulicach. Merkucjo! Tybalcie! 
Tybalt odchodzi ze swoimi.

MERKUCJO

Zranił mię. Kaduk zabierz wasze domy! 
Nie wybrnę z tego. Czy odszedł ten hultaj 
I nie oberwał nic? 

BENWOLIO

Jesteś raniony? 

MERKUCJO

Tak, tak, draśniętym trochę, ale rdzennie. 
Gdzie mój paź? Chłopcze, biegnij po chirurga. 
Wychodzi Paź.

ROMEO

Zbierz męstwo, rana nie musi być wielka. 

MERKUCJO

Zepewne, nie tak głęboka jak studnia 
Ani szeroka tak jak drzwi kościelne, 
Ale wystarcza w sam raz, ręczę za to 
Znajdziesz mię jutro spokojnym jak trusia. 
Już się dla tego świata na nic nie zdam. 
Bierz licho wasze domy! Żeby taki 
Pies, szczur, kot na śmierć zadrapał człowieka! 
Taki cap, taki warchoł, taki ciura. 
Co się bić umie jak z arytmetyki9! 
Po kiego czorta ci się było mieszać 
Między nas! Zranił mię pod bokiem twoim. 

ROMEO

Chciałem, Bóg widzi, jak najlepiej. 

MERKUCJO

Benwolio, pomóż mi wejść gdzie do domu. 
Słabnę. Bierz licho oba wasze domy! 
One mię dały na strawę robakom; 
Będę nią, i to wnet. Kaduk was zabierz! 
Wychodzą Merkucjo i Benwolio.

ROMEO

Ten dzielny człowiek, bliski krewny księcia 
I mój najlepszy przyjaciel, śmiertelny 
Poniósł cios za mnie; moją dobrą sławę 
Tybalt znieważył; Tybalt, który nie ma 
Godziny jeszcze, jak został mym krewnym. 
O Julio! wdzięki twe mię zniewieściły 
I z hartu zwykłej wyzuły mię siły. 
Benwolio powraca.

BENWOLIO

Romeo, Romeo, Merkucjo skonał! 
Mężny duch jego uleciał wysoko 
Gardząc przedwcześnie swą ziemską powłoką. 

ROMEO

Dzień ten fatalny więcej takich wróży; 
Gdy się raz zacznie złe, zwykle trwa dłużej. 
Tybalt powraca.

BENWOLIO

Oto szalony Tybalt wraca znowu. 

ROMEO

On żyw! W tryumfie! A Merkucjo trupem! 
Precz, pobłażliwa teraz łagodności! 
Płomiennooka furio, ty mną kieruj! 
Tybalcie, odbierz nazad swoje „podły”; 
Zwracam ci, co mi dałeś! Duch Merkucja 
Wznosi się ponad naszymi głowami 
Dopominając się za swoją twojej. 
Ty lub ja albo oba musim legnąć. 

TYBALT

Nikczemny chłystku, tyś mu tu był druhem, 
Bądź–że i owdzie. 

ROMEO

To się tym rozstrzygnie. 
Walczą. Tybalt pada.

BENWOLIO

Romeo, uchodź, oddal się, uciekaj! 
Rozruch się wszczyna i Tybalt nie żyje. 
Nie stój jak wryty; jeśli cię schwytają, 
Książę cię na śmierć skaże; chroń się zatem! 

ROMEO

Jestem igraszką losu! 

BENWOLIO

Prędzej! prędzej! 
Romeo wychodzi. Wchodzą obywatele itd.

PIERWSZY OBYWATEL

Gdzie on? Gdzie uszedł zabójca Merkucja? 
Zabójca Tybalt w którą uszedł stronę? 

BENWOLIO

Tybalt tu leży. 

PIERWSZY OBYWATEL

Za mną, mości panie; 
W imieniu księcia każęć10 być posłusznym. 
Wchodzą Książę z orszakiem, Monteki i Kapulet z małżonkami swymi i inne osoby.

KSIĄŻĘ

Gdzie są nikczemni sprawcy tej rozterki? 

BENWOLIO

Dostojny książę, ja mogę objaśnić 
Cały bieg tego nieszczęsnego starcia. 
Oto tu leży, przez Romea zgładzon, 
Zabójca twego krewnego, Merkucja. 

PANI KAPULET

Tybalt! Mój krewny! Syn mojego brata! 
Boże! Tak marnie zgładzony ze świata! 
O mości książę, błagam twej opieki, 
Niech za krew naszą odda krew Monteki. 

KSIĄŻĘ

Benwolio, powiedz, kto ten spór zapalił? 

BENWOLIO

Tybalt, którego Romeo powalił. 
Romeo darmo przekładał, jak próżną 
Była ta kłótnia, przypominał zakaz 
Waszej książęcej mości, ale wszystkie 
Te przedstawienia11, uczynione grzecznie, 
Spokojnym głosem, nawet w korny sposób, 
Nie mogły wpłynąć na zawzięty umysł 
Tybalta. Zamiast skłonić się do zgody 
Zwraca morderczą stal w Merkucja piersi, 
Który, podobnież uniesiony, ostrze 
Odpiera ostrzem i uszedłszy śmierci, 
Śle ją nawzajem Tybaltowi: ale 
Bez skutku, dzięki zręczności tamtego. 
Romeo woła: „Hola! przyjaciele! 
Stójcie! odstąpcie!”, i ramieniem szybszym 
Od słów rozdziela skrzyżowane klingi, 
Wpadając między nich; lecz w tejże chwili 
Cios wymierzony z boku przez Tybalta 
Przeciął Merkucja życie. Tybalt zniknął: 
Wkrótce atoli ukazał się znowu, 
Kiedy Romeo już był zemstą zawrzał. 
Starli się w okamgnieniu i nim szpadę 
Wyjąć zdołałem, by wstrzymać tę zwadę, 
Już mężny Tybalt wskroś poległ przeszyty 
Z ręki Romea, a Romeo uszedł. 
Tak się rzecz miała: jeżelim się minął12 
Z prawdą, bodajem13 ciężką śmiercią zginął. 

PANI KAPULET

On jest Montekich krewnym, przywiązanie 
Czyni go kłamcą, nie wierz mu, o panie! 
Ich tu przynajmniej ze dwudziestu było; 
Dwudziestu przeciw jednemu walczyło. 
Sprawiedliwości, panie! Kto śmierć zadał, 
Słuszna, by śmiercią za to odpowiadał. 

KSIĄŻĘ

Tybalt ją zadał wprzód Merkucjuszowi, 
Romeo jemu; któż słusznie odpowie? 

MONTEKI

Nie mój syn, panie; o, nie wyrzecz tego! 
On był Merkucja najlepszym kolegą 
I przyjacielem; w tym jedynie zgrzeszył, 
Że Tybaltowi nieprawnie przyspieszył 
Rygoru prawa. 

KSIĄŻĘ

I za ten to błąd 
 

Banitujemy14 go na zawsze stąd. 
Z bliska mię wasze dotknęły niesnaski, 
Skoro mój własny dom cierpi z ich łaski; 
Ale ja takie znajdę środki na nie, 
Że wam spór każdy obmierzłym się stanie, 
Wszelkie wykręty na nic się nie zdadzą: 
Ni łzy, ni prośby winnym nie poradzą, 
Uprzedzam! Niechaj Romeo ucieka, 
Bo gdy schwytany będzie, śmierć go czeka. 
Każcie stąd zabrać te zwłoki: Łaskawość 
Zbrodnią jest, kiedy oszczędza nieprawość. 
Wychodzą.

SCENA DRUGA

Pokój w domu Kapuletów. Julia sama.

JULIA

Pędźcie, ognistokopyte rumaki15, 
Ku państwom Feba; oby nowy jaki 
Faeton16 dodał wam bodźca i rączej 
Pognał was owdzie, gdzie się szlak dnia kończy! 
Wierna kochankom nocy, spuść zasłonę, 
By się wznieść mogły oczy w dzień spuszczone 
I w te objęcia niedostrzeżonego 
Sprowadź, ach! sprowadź mi Romea mego! 
Miłości świeci pod twą czarną krepą 
Jej własna piękność, a jeśli jest ślepą, 
Tym stosowniejszy mrok dla niej. O nocy! 
Cicha matrono, w ciemnej twej karocy 
Przybądź i naucz mię niemym wyrazem, 
Jak się to traci i wygrywa razem 
Wśród gry niewinnej dwojga serc dziewiczych; 
Skryj w płaszcza twego zwojach tajemniczych17 
Krew, co mi do lic bije z głębi łona; 
Aż nieświadoma miłość, ośmielona, 
Za skromność weźmie czyn swej świadomości. 
Przyjdź, ciemna nocy! Przyjdź, mój dniu w ciemności! 
To twój blask, o mój luby, jaśnieć będzie 
Na skrzydłach nocy, jak pióro łabędzie 
Na grzbiecie kruka. Wstąp, o, wstąp w te progi! 
Daj mi Romea, a po jego zgonie 
Rozsyp go w gwiazdki! A niebo zapłonie 
Tak, że się cały świat w tobie zakocha 
I czci odmówi słońcu. Ach, jam sobie 
Kupiła piękny przybytek miłości, 
A w posiadanie jego wejść nie mogę; 
Nabytą jestem także, a nabywca 
Jeszcze mię nie ma! Dzień ten mi nieznośny 
Jak noc, co święto jakowe poprzedza, 
Niecierpliwemu dziecku, które nowe 
Dostało szaty, a nie może zaraz 
W nie się przystroić. A! niania kochana. 
Wchodzi Marta z drabinką sznurową w ręku.
Niesie mi wieści o nim, a kto tylko 
Wymienia imię Romea, ten boski 
Ma dar wymowy. Cóż tam, moja nianiu? 
Co to masz? Czy to ta drabinka, którą 
Romeo przynieść kazał?  

MARTA

Tak, drabinka! 
rzuca ją

JULIA

Dlaboga! czego załamujesz ręce? 

MARTA

Ach! on nie żyje, nie żyje! nie żyje! 
Biada nam! biada nam! wszystko stracone! 
On zginął! on nie żyje! on zabity! 

JULIA

Możeż być niebo tak okrutne? 

MARTA

Niebo 
Nie jest okrutne, lecz Romeo; on to, 
On jest okrutny. O Romeo! któż by 
Się był spodziewał! Romeo! Romeo! 

JULIA

Cóżeś za szatan, że tak mię udręczasz? 
Taki głos w piekle by tylko brzmieć winien. 
Czyliż Romeo odjął sobie życie? 
Powiedz: tak! a te trzy litery gorszy 
Jad będą miały niż wzrok bazyliszka. 
Jeżeli takie „tak” istnieje, Julia 
Istnieć nie będzie; zawrą się na zawsze 
Te usta, które to „tak”18 wywołały. 
Zginął–li, powiedz: tak, jeżeli nie — nie; 
W krótkich wyrazach zbaw albo mnie zabij. 

MARTA

Widziałam ranę na me własne oczy, 
Boże, zmiłuj się nad nim, tu, tu oto, 
Tu w samym środku mężnej jego piersi. 
Straszny trup! straszny trup! blady jak popiół; 
Cały zbroczony, cały krwią zbryzgany, 
Zgęstłą krwią: ażem wzdrygnęła się patrząc. 

JULIA

O pęknij, serce! pęknij w tym przeskoku 
Z bogactw do nędzy! Do więzienia, wzroku! 
Już ty nie zaznasz swobody uroku. 
Jak nas na ziemi złączył jeden ślub, 
Tak niech nas w ziemi złączy jeden grób. 

MARTA

Tybalcie! mój najlepszy przyjacielu! 
Luby Tybalcie! dziarski, walny chłopcze! 
Czemuż mi, czemuż przyszło przeżyć ciebie? 

JULIA

Cóż to za wicher dmie z dwóch stron przeciwnych? 
Romeo zginął? i Tybalt zabity? 
Ogłoś więc, straszna trąbo, koniec świata! 
Bo gdzież są żywi, gdy ci dwaj nie żyją? 

MARTA

Tybalt nie żyje, Romeo wygnany, 
Romeo zabił go, jest więc wygnany. 

JULIA

Boże! Romeo przelał krew Tybalta? 

MARTA

On to, niestety, on, on to uczynił. 

JULIA

O serce żmii pod kwiecistą maską19! 
Krył–że się kiedy smok w tak pięknym lochu? 
Luby tyranie, anielski szatanie! 
Kruku w gołębich pierzach! Wilku w runie! 
Nikczemny wątku w niebiańskiej postaci! 
We wszystkim sprzeczny z tym, czym się wydajesz. 
Szlachetny zbrodniu! Potępieńcze święty! 
O, cóżeś miała do czynienia w piekle, 
Naturo, kiedyś taki duch szatański 
W raj tak pięknego ciała wprowadziła? 
Byłaż gdzie książka tak ohydnej treści 
W oprawie tak ozdobnej? Trzebaż, aby 
Fałsz zamieszkiwał tak przepyszny pałac?! 

MARTA

Nie ma czci, nie ma wiary, nie ma prawdy, 
Nie ma sumienia w ludziach; sama zmienność, 
Sama przewrotność, chytrość i obłuda. 
Pietrze! daj no mi trochę akwawity20. 
Te smutki, te zgryzoty, te cierpienia 
Robią mię starą. Przeklęty Romeo! 
Hańba mu! 

JULIA

Bodaj ci język oniemiał 
Za to przekleństwo! Romeo nie zrodzon 
Do hańby; hańba by wstydem spłonęła 
Na jego czole! bo ono jest tronem, 
Na którym honor śmiało by mógł zostać 
Koronowany na monarchę świata. 
O, jakże mogłam mu złorzeczyć! 

MARTA

Chcesz–że 
Zbójcę krewnego twego uniewinniać? 

JULIA

Mam–że potępiać mojego małżonka? 
O biedny! któż by popieścił twe imię, 
Gdybym ja, od trzech godzin twoja żona, 
Miała je szarpać? Ależ, niegodziwy, 
Za co ty mego zabiłeś krewnego! 
Za to, że krewny niegodziwy zabić 
Chciał mego męża. Precz, precz, łzy niewczesne! 
Spłyńcie do źródła, które was wydało; 
Dań waszych kropel przypada żalowi, 
A nie radości, której ją płacicie. 
Mój mąż, co Tybalt go chciał zabić, żyje, 
A Tybalt, co chciał zabić mego męża, 
Śmierć poniósł; w tym pociecha. Czegóż płaczę? 
Ha! doszło moich uszu coś gorszego 
Niż śmierć Tybalta; co mię wskroś przeszyło. 
Chętnie bym o tym zapomniała, ale 
To coś wcisnęło się tak w moją pamięć 
Jak karygodny czyn w umysł grzesznika. 
Tybalt nie żyje — Romeo wygnany! 
To jedno słowo: wygnany, zabiło 
Tysiąc Tybaltów. Śmierć Tybalta była 
Sama już przez się dostatecznym ciosem; 
Jeśli zaś ciosy lubią towarzystwo 
I gwałtem muszą mieć za sobą świtę, 
Dlaczegóż w ślad tych słów: Tybalt nie żyje! 
Nie nastąpiło: twój ojciec nie żyje 
Lub matka, albo i ojciec, i matka? 
Żal byłby wtenczas całkiem naturalny, 
Lecz gdy Tybalta śmierć ma za następstwo 
To przeraźliwe: Romeo wygnany! 
O, jednocześnie z tym wykrzykiem Tybalt, 
Matka i ojciec, Romeo i Julia, 
Wszyscy nie żyją. Romeo wygnany! 
Z zbójczego tego wyrazu płynąca 
Śmierć nie ma granic ni miary, ni końca 
I żaden język nie odda boleści, 
Jaką to straszne słowo w sobie mieści. 
Gdzie moja matka i ojciec? 

MARTA

Przy zwłokach 
Tybalta jęczą i łzy wylewają. 
Chcesz tam panienka iść, to zaprowadzę. 

JULIA

Nie mnie oblewać łzami jego rany: 
Moich przedmiotem Romeo wygnany. 
Weź tę drabinkę. Biedna ty plecionko! 
Ty zawód dzielisz z Romea małżonką: 
Obie nas chybił los oczekiwany, 
Bo on wygnany, Romeo wygnany! 
Ty pozostajesz spuścizną jałową, 
A ja w panieńskim stanie jestem wdową. 
Pójdź, nianiu, prowadź mię w małżeńskie łoże, 
Nie mąż, już tylko śmierć w nie wstąpić może. 

MARTA

Czekaj no, pójdę sprowadzić Romea, 
By cię pocieszył. Wiem, gdzie on jest teraz. 
Nie płacz; użyjem jeszcze tych plecionek 
I twój Romeo wnet przed tobą stanie. 

JULIA

O, znajdź go! daj mu w zakład ten pierścionek 
I na ostatnie proś go pożegnanie. 
Wychodzą.

SCENA TRZECIA

Cela Ojca Laurentego. Wchodzi Ojciec Laurenty i Romeo.

OJCIEC LAURENTY

wchodząc
Romeo! Pójdź tu, pognębiony człeku! 
Smutek zakochał się w umyśle twoim 
I poślubiony jesteś niefortunnie. 

ROMEO

Cóż tam, cny ojcze? Jakiż wyrok księcia? 
I jakaż dola nieznana ma zostać 
Mą towarzyszką? 

OJCIEC LAURENTY

Zbyt już oswojony 
Jest mój syn drogi z takim towarzystwem, 
Przynoszęć21 wieści o wyroku księcia. 

ROMEO

Jakiż by mógł być łaskawszy prócz śmierci? 

OJCIEC LAURENTY

Z ust jego padło łagodniejsze słowo: 
Wygnanie ciała, nie śmierć ciała, wyrzekł. 

ROMEO

Wygnanie? Zmiłuj się, jeszcze śmierć dodaj! 
Wygnanie bowiem wygląda okropniej 
Niż śmierć. Zaklinam cię, nie mów: wygnanie. 

OJCIEC LAURENTY

Wygnany jesteś z obrębu Werony. 
Zbierz męstwo, świat jest długi i szeroki. 

ROMEO

Zewnątrz Werony nie ma, nie ma świata, 
Tylko tortury, czyściec, piekło samo! 
Stąd być wygnanym jest to być wygnanym 
Ze świata; być zaś wygnanym ze świata 
Jest to śmierć ponieść; wygnanie jest zatem 
Śmiercią barwioną. Mieniąc śmierć wygnaniem, 
Złotym toporem ucinasz mi głowę, 
Z uśmiechem patrząc na ten cios śmiertelny. 

OJCIEC LAURENTY

O ciężki grzechu! O niewdzięczne serce! 
Błąd twój pociąga z prawa śmierć za sobą: 
Książę, ujmując się jednak za tobą, 
Prawo życzliwie usuwa na stronę 
I groźny wyraz: śmierć — w wygnanie zmienia, 
Łaska to, i ty tego nie uznajesz? 

ROMEO

Katusza to, nie łaska. Tu jest niebo, 
Gdzie Julia żyje; lada pies, kot, lada 
Mysz marna, lada nikczemne stworzenie 
Żyje tu w niebie, może na nią patrzeć, 
Tylko Romeo nie może. Mdła mucha 
Więcej ma mocy, więcej czci i szczęścia 
Niźli Romeo; jej wolno dotykać 
Białego cudu, drogiej ręki Julii 
I nieśmiertelne z ust jej kraść zbawienie; 
Z tych ust, co pełne westalczej skromności 
Bez przerwy płoną i pocałowanie 
Grzechem być sądzą; mucha ma tę wolność, 
Ale Romeo nie ma; on wygnany. 
I mówisz, że wygnanie nie jest śmiercią? 
Nie masz–li żadnej trucizny, żadnego 
Ostrza, żadnego środka nagłej śmierci, 
Aby mię zabić, tylko ten fatalny 
Wyraz — wygnanie? O księże, złe duchy 
Wyją, gdy w piekle usłyszą ten wyraz: 
I ty masz serce, ty, święty spowiednik, 
Rozgrześca22 grzechów i szczery przyjaciel, 
Pasy drzeć ze mnie tym słowem: wygnanie? 

OJCIEC LAURENTY

Stój, nierozumny szaleńcze, posłuchaj! 

ROMEO

Znowu mi będziesz prawił o wygnaniu. 

OJCIEC LAURENTY

Dam ci broń przeciw temu wyrazowi; 
Balsamem w przeciwnościach — filozofia23; 
W tej więc otuchę czerp będąc wygnanym. 

ROMEO

Wygnanym jednak! O, precz z filozofią! 
Czyż filozofia zdoła stworzyć Julię? 
Przestawić miasto? Zmienić wyrok księcia? 
Nic z niej; bezsilna ona, nie mów o niej. 

OJCIEC LAURENTY

Szaleni są więc głuchymi, jak widzę. 

ROMEO

Jak mają nie być, gdy mądrzy nie widzą. 

OJCIEC LAURENTY

Daj–że mi mówić; przyjm słowa rozsądku. 

ROMEO

Nie możesz mówić tam, gdzie nic nie czujesz. 
Bądź jak ja młodym, posiądź miłość Julii, 
Zaślub ją tylko co, zabij Tybalta, 
Bądź zakochanym jak ja i wygnanym, 
A wtedy będziesz mógł mówić; o, wtedy 
Będziesz mógł sobie z rozpaczy rwać włosy 
I rzuć się na ziemię, jak ja teraz, 
Na grób zawczasu biorąc sobie miarę. 
rzuca się na ziemię
Słychać kołatanie.

OJCIEC LAURENTY

Cicho, ktoś puka; ukryj się, Romeo. 

ROMEO

Nie; chyba para powstała z mych jęków, 
Jak mgła, ukryje mię przed ludzkim wzrokiem. 
Kołatanie.

OJCIEC LAURENTY

Słyszysz? pukają znowu. Kto tam? Powstań, 
Powstań, Romeo! Chcesz być wziętym? Powstań; 
Kołatanie.
Wnijdź do pracowni mojej. Zaraz, zaraz. 
Cóż to za upór! 
Kołatanie.
Idę, idę, któż to 
Tak na gwałt puka? Skąd wy? Czego chcecie? 

MARTA

zewnątrz
Wpuśćcie mię, wnet się o wszystkim dowiecie. 
Julia przysyła mię. 

OJCIEC LAURENTY

Witaj–że, witaj. 
Wchodzi Marta.

MARTA

O! świątobliwy ojcze, powiedz, proszę, 
Gdzie jest mąż mojej pani, gdzie Romeo? 

OJCIEC LAURENTY

Tu, na podłodze, łzami upojony. 

MARTA

Ach, on jest właśnie w stanie mojej pani, 
Właśnie w jej stanie. Nieszczęsna sympatio! 
Smutne zbliżenie! I ona tak leży 
Płacząc i łkając, szlochając i płacząc. 
Powstań pan, powstań, jeśli jesteś mężem! 
O, powstań, podnieś się przez wzgląd na Julię! 
Dlaczego dać się przygnębiać tak srodze? 

ROMEO

Marto! 

MARTA

Ach, panie! Wszystko na tym świecie 
Kończy się śmiercią. 

ROMEO

Mówiłaś o Julii? 
Cóż się z nią dzieje? O, pewnie mię ona 
Ma za mordercę zakamieniałego, 
Kiedym mógł naszych rozkoszy dzieciństwo24 
Splamić krwią, jeszcze tak bliską jej własnej. 
Gdzie ona? Jak się miewa i co mówi 
Na zawód w świeżo błysłym nam zawodzie? 

MARTA

Nic, tylko szlocha i szlocha, i szlocha; 
To się na łóżko rzuca, to powstaje, 
To woła: „Tybalt!”, to krzyczy: „Romeo!” 
I znowu pada. 

ROMEO

Jak gdyby to imię 
Z śmiertelnej paszczy działa wystrzelone 
Miało ją zabić, tak jak jej krewnego 
Zabiła ręka tego, co je nosi. 
O! powiedz, powiedz mi, ojcze, przez litość, 
W którym zakątku tej nędznej budowy 
Mieszka me imię; powiedz, abym zburzył 
To nienawistne siedlisko. Dobywa miecza. 

OJCIEC LAURENTY

Stój! Wstrzymaj 
 

Dłoń rozpaczliwą! czy jesteś ty mężem? 
Postać wskazuje twoja, że nim jesteś; 
Łzy twe niewieście; dzikie twoje czyny 
Cechują wściekłość bezrozumną zwierza. 
W pozornym mężu ukryta niewiasto! 
Zwierzu, przybrany w pozór tego dwojga! 
Ty mnie w zdumienie wprawiasz. Jakem kapłan! 
Myślałem, że masz więcej hartu w sobie. 
Tybaltaś zabił, chcesz zabić sam siebie 
I przez haniebny ten na siebie zamach 
Zabić chcesz także tę, co żyje tobą? 
Przecz tak uwłaczasz swemu urodzeniu, 
Niebu i ziemi, skoro urodzenie, 
Niebo i ziemia ci się śmieją? Wstydź się! 
Krzywdzisz swą postać, swą miłość, swój rozum, 
Boś ty jak lichwiarz bogaty w to wszystko, 
Ale niczego tego nie używasz 
W sposób mogący te dary ozdobić. 
Kształtna twa postać jest figurą z wosku, 
Skoro nie z męską cnotą idzie w parze; 
Miłość twa w gruncie czczym krzywoprzysięstwem, 
Skoro chcesz zabić tę, którejś ją ślubił. 
Twój rozum, chluba kształtów i miłości, 
Niezręczny w korzystaniu z tego dwojga, 
Jest jak proch w rożku płochego żołnierza, 
Co się zapala z własnej jego winy 
I razi tego, którego miał bronić. 
Otrząś25 się, człeku! Julia twoja żyje; 
Julia, dla której umrzeć byłeś gotów; 
W tymeś szczęśliwy. Tybalt chciał cię zabić, 
Tyś jego zabił: w tym szczęśliwyś także. 
Prawo, grożące ci śmiercią, zamienia 
Śmierć na wygnanie, i w tymeś szczęśliwy. 
Stosy na głowie błogosławieństw dźwigasz, 
Szczęście najwabniej wdzięczy się do ciebie, 
A ty, jak dziewka zepsuta, kapryśna, 
Dąsasz się na tę szczodrotę fortuny. 
Strzeż się, bo tacy marnie umierają. 
Teraz–że idź do żony, jak to było 
Wprzód umówione, i pociesz niebogę. 
Pomnij wyjść jednak przed wart rozstawieniem; 
Bo później przejść byś nie mógł do Mantui, 
Gdzie masz przebywać tak długo, aż znajdziem 
Czas do odkrycia waszego małżeństwa, 
Do pojednania waszych nieprzyjaciół, 
Do przebłagania księcia, na ostatek 
Do sprowadzenia cię nazad, z radością 
Dziesięciokroć sto tysięcy razy większą 
Niż teraźniejszy twój smutek. Waćpani, 
Idź naprzód; pozdrów ode mnie swą panią 
I każ jej naglić wszystkich do spoczynku, 
Ku czemu żal ich ułatwi namowę. 
Romeo przyjdzie niebawem. 

MARTA

O panie! 
Mogłabym całą noc stać tu i słuchać, 
Co też to może nauczoność! Biegnę 
Uprzedzić moją panią, że pan przyjdziesz. 

ROMEO

Idź, proś ją, niech się gotuje mię zgromić. 

MARTA

Oto pierścionek, który mi kazała 
Doręczyć panu. Śpiesz się pan, już późno. 
Wychodzi Marta.

ROMEO

O, jakże mi ten dar dodał otuchy! 

OJCIEC LAURENTY

Idź już, dobranoc! a pamiętaj, synu, 
Wyjść jeszcze dzisiaj, nim zaciągną warty, 
Albo w przebraniu wyjść jutro o świcie. 
Osiądź w Mantui. Jeden z naszych braci 
Nosić ci będzie od czasu do czasu 
Zawiadomienie o każdym wypadku, 
Jaki na twoją korzyść tu się zdarzy. 
Daj rękę, późno już, bądź zdrów, dobranoc. 

ROMEO

Gdyby nie radość, co mię czeka, wczesny 
Ten rozdział z tobą byłby zbyt bolesny. 
Żegnam cię, ojcze. 
Wychodzą.

SCENA CZWARTA

Pokój w domu Kapuletów. Wchodzą Kapulet, Pani Kapulet i Parys.

KAPULET

Tak smutny dotknął nas, panie, wypadek. 
Żeśmy nie mieli czasu mówić z Julią. 
Krewny nasz, Tybalt, był jej nader drogim, 
Nam także, ale rodzim się, by umrzeć. 
Dziś ona już nie zejdzie, bo już późno. 
Gdyby nie twoje, hrabio, odwiedziny, 
Ja sam bym w łóżku był już od godziny. 

PARYS

Pora żałoby nie sprzyja zalotom; 
Dobranoc, pani, poleć mnie swej córce. 

PANI KAPULET

Najchętniej, zaraz jutro ją wybadam; 
Na dziś zamknęła się, by żal swój spłakać. 

KAPULET

Hrabio, za miłość naszego dziecięcia 
Mogę ci ręczyć; mniemam, że się skłoni 
Do mych przełożeń, co więcej, nie wątpię. 
Pójdź do niej, żono, nim się spać położysz; 
Oznajm jej cnego Parysa zamiary 
I powiedz–że jej, uważasz, iż w środę... 
Zaczekaj, cóż to dzisiaj? 

PARYS

Poniedziałek. 

KAPULET

A! poniedziałek! Za wcześnie we środę; 
Odłóżmy to na czwartek; w ten więc czwartek 
Zostanie żoną szlachetnego hrabi. 
Będziesz–li gotów? Czy ci to dogadza? 
Cicho się sprawim: jeden, dwóch przyjaciół... 
Gdybyśmy bowiem po tak świeżej stracie 
Bardzo hulali, ludzie, widzisz, hrabio, 
Mogliby myśleć, że za lekko bierzem 
Zgon tak bliskiego krewnego; dlatego 
Wezwiem przyjaciół z jakie pół tuzina 
I na tym koniec. Cóż mówisz na czwartek? 

PARYS

Rad bym, o panie, żeby już był jutro. 

KAPULET

To dobrze. Bądź nam zdrów. A więc we czwartek. 
Wstąp–że do Julii, żono, nim spać pójdziesz, 
Przygotuj ją do ślubu. Bądź zdrów, hrabio. 
Światła! hej! światła do mego pokoju! 
Tak już jest późno, żebyśmy nieledwie 
Mogli powiedzieć: tak rano. Dobranoc. 
Wychodzą.

SCENA PIĄTA

Pokój Julii. Wchodzą Romeo i Julia.

JULIA

Chcesz już iść? Jeszcze ranek nie tak bliski, 
Słowik to, a nie skowronek się zrywa 
I śpiewem przeszył trwożne ucho twoje. 
Co noc on śpiewa owdzie na gałązce 
Granatu, wierzaj mi, że to był słowik. 

ROMEO

Skowronek to, ów czujny herold ranku, 
Nie słowik; widzisz te zazdrosne smugi, 
Co tam na wschodzie złocą chmur krawędzie? 
Pochodnie nocy już się wypaliły 
I dzień się wspina raźnie na gór szczyty. 
Chcąc żyć, iść muszę lub zostając — umrzeć. 

JULIA

Owo światełko nie jest świtem; jest to 
Jakiś meteor od słońca wysłany, 
Aby ci służył w noc na przewodnika 
I do Mantui rozjaśnił ci drogę, 
Zostań więc, nie masz potrzeby się śpieszyć. 

ROMEO

Niech mię schwytają, na śmierć zaprowadzą, 
Rad temu będę, bo Julia chce tego. 
Nie, ten brzask nie jest zapowiedzią ranka, 
To tylko blady odblask lica luny; 
To nie skowronek, co owdzie piosenką 
Bijąc w niebiosa wznosi się nad nami. 
Więcej mię względów skłania tu pozostać 
Niż nagle odejść. O śmierci, przybywaj! 
Chętnie cię przyjmę, bo Julia chce tego. 
Cóż, luba? prawda, że jeszcze nie dnieje? 

JULIA

O, dnieje, dnieje! Idź, spiesz się, uciekaj! 
Głos to skowronka grzmi tak przeraźliwie 
I niestrojnymi, ostrymi dźwiękami 
Razi me ucho. Mówią, że skowronek 
Miło wywodzi; z tym się ma przeciwnie, 
Bo on wywodzi nas z objęć wzajemnych. 
Skowronek, mówią, z obrzydłą ropuchą 
Zamienił oczy26; o, rada bym teraz, 
Żeby był także i głos z nią zamienił, 
Bo ten głos, w smutnej rozstania potrzebie, 
Dzień przywołując, odwołuje ciebie. 
Idź już, idź: ciemność coraz to się zmniejsza. 

ROMEO

A dola nasza coraz to ciemniejsza! 
Wchodzi Marta.

MARTA

Pst! pst! 

JULIA

Co? 

MARTA

Starsza pani tu nadchodzi, 
Dzień świta: baczność, bo się narazicie. 
wychodzi

JULIA

O okno, wpuść–że dzień, a wypuść życie! 

ROMEO

wychodząc przez okno
Bądź zdrowa! Jeszcze jeden uścisk krótki. 

JULIA

Już idziesz; o mój drogi! mój milutki! 
Muszę mieć co dzień wiadomość o tobie; 
A każda chwila równą będzie dobie. 
Zgrzybieję licząc podług tej rachuby, 
Nim cię zobaczę znowu, o mój luby. 

ROMEO

Ilekroć będę mógł, tylekroć twoję 
Drogą troskliwość pewnie zaspokoję. 
znika za oknem

JULIA

Jak myślisz, czy się znów ujrzymy kiedy? 

ROMEO

Nie wątpię o tym, najmilsza, a wtedy 
Wszystkie cierpienia nasze kwiatem tkaną 
Kanwą do słodkich rozmów nam się staną. 

JULIA

Boże! przeczuwam jakąś ciężką dolę; 
Wydajesz mi się teraz tam na dole 
Jak trup, z którego znikły życia ślady. 
Czy mię wzrok myli? Jakiżeś ty blady! 

ROMEO

I twoja także twarz jak pogrobowa. 
Smutek nas trawi. Bądź zdrowa! bądź zdrowa! 

JULIA

odstępując od okna
O losie! ludzie mienią cię niestałym; 
Toż więc przez zawiść tylko prześladujesz 
Tych, co kochają stale? Bądź niestały, 
Bo wtedy będę mogła mieć nadzieję, 
Że go niedługo będziesz zatrzymywał 
I wrócisz nazad. 

PANI KAPULET

za sceną
Julio! czyś już wstała? 

JULIA

Któż to mię woła! Głos–że to mej matki? 
Nie spałaż27 ona czy wstała tak rano? 
Jakiż niezwykły powód ją sprowadza? 
Wchodzi Pani Kapulet.

PANI KAPULET

Jak się masz, Julciu? 

JULIA

Niedobrze mi, matko! 

PANI KAPULET

Wciąż jeszcze płaczesz nad stratą Tybalta? 
Chcesz–że go łzami dobyć z grobu? Choćbyś 
Dopięła tego, wskrzesić go nie zdołasz. 
Przestań więc; pewien żal może dowodzić 
Wielkiej miłości, ale wielkość żalu 
Dowodzi pewnej płytkości pojęcia. 

JULIA

Trudno na taką stratę nie być czułą. 

PANI KAPULET

Tak, ale płacząc czujesz tylko stratę, 
Nie tego, po kim płaczesz, moje dziecko. 

JULIA

Tak czując stratę, mogę tylko płakać. 

PANI KAPULET

Przyznaj się jednak, że nie tyle płaczesz 
Nad jego śmiercią, jako raczej nad tym, 
Że jeszcze żyje ten łotr, co go zabił. 

JULIA

Jaki łotr, pani? 

PANI KAPULET

Ten ci łotr Romeo. 

JULIA

na stronie
On i łotr żyją daleko od siebie. 
głośno
Przebacz mu, Boże, tak jak ja przebaczam, 
A przecież nie ma na świecie człowieka, 
Który by bardziej ciężył mi na sercu. 

PANI KAPULET

Że mimo swoich niecnot jeszcze żyje. 

JULIA

Że go nie mogę dosiąc tym ramieniem, 
Rada bym sama móc się na nim zemścić. 

PANI KAPULET

Dozna on zemsty; nie troszcz się i nie płacz, 
Zlecę ja pewnej osobie w Mantui, 
Gdzie ten wygnany renegat się schronił, 
Dać mu traktament28 tak zniewalający, 
Że wnet pospieszy za Tybaltem.Wtedy 
Będziesz, spodziewam się, zaspokojona. 

JULIA

Nie zaspokoi mnie Romeo nigdy, 
Dopóki tylko żyć będzie; tak silnie 
Boleść po krewnym rozjątrza mi serce. 
O pani, jeśli tylko znajdziesz kogo, 
Co się podejmie podać mu truciznę, 
Ja ją przyrządzę, by po jej wypiciu 
Romeo zasnąć mógł jak najspokojniej. 
Jakże mię korci słyszeć jego imię 
I nie móc zaraz dostać się do niego, 
By przywiązaniu memu do Tybalta 
Dać odwet na tym, co go zamordował. 

PANI KAPULET

Znajdź ty sposoby, ja znajdę człowieka, 
Teraz–że mam ci udzielić, dziewczyno, 
Wesołych nowin. 

JULIA

Wesołe nowiny 
Pożądanymi są w tak smutnych czasach. 
Jakaż tych nowin treść, kochana matko? 

PANI KAPULET

Masz troskliwego ojca, moje dziecię; 
On to, ażeby smutek twój rozproszyć, 
Umyślił i wyznaczył dzień na radość 
Tak dla cię, jak i dla mnie niespodzianą. 

JULIA

Cóż to za radość, matko? mogęż29 wiedzieć? 

PANI KAPULET

Ta, a nie inna, że w ten czwartek z rana 
Piękny, szlachetny, młody hrabia Parys 
Ma cię uczynić szczęśliwą małżonką 
W Świętego Piotra kościele. 

JULIA

Na kościół 
 

Świętego Piotra i Piotra samego! 
Nigdy on, nigdy tego nie uczyni! 
Zdumiewa mię ten pośpiech. Mam iść za mąż, 
Nim ten, co moim ma być mężem, zaczął 
Starać się o mnie, nim mi się dał poznać? 
Proszę cię, matko, powiedz memu ojcu, 
Że jeszcze nie chcę iść za mąż, a gdybym 
Koniecznie miała iść, to bym wolała 
Pójść za Romea, który, jak wiesz dobrze, 
Jest mi z całego serca nienawistny, 
Niż za Parysa. Ha! to mi nowina! 
Wchodzi Kapulet i Marta.

PANI KAPULET

Oto twój ojciec, powiedz mu to sama; 
Zobaczym, jak on przyjmie twą odpowiedź. 

KAPULET

Kiedy dzień kona, niebo spuszcza rosę; 
Ale po skonie naszego krewnego 
Pada ulewny deszcz. Cóż to, dziewczyno? 
Czy jesteś cebrem? Ciągle jeszcze we łzach? 
Ciągłe wezbranie? W małej swej istocie 
Przedstawiasz obraz łodzi, morza, wiatru: 
Bo twoje oczy, jakby morze, ciągle 
Falują łzami: biedne twoje ciało 
Jak łódź żegluje po tych słonych falach. 
Wiatrem na koniec są westchnienia twoje, 
Które ze łzami walcząc, a łzy z nimi, 
Jeżeli nagła nie nastąpi cisza, 
Strzaskają twoją łódkę. I cóż, żono? 
Czyś jej zamiary nasze objawiła? 

PANI KAPULET

Tak, ale nie chce i dziękuje za nie, 
Bodajby była z grobem zaślubiona! 

KAPULET

Co? Jak to? Nie chce? Nie chce? Nie chce, mówisz? 
Nie jest nam wdzięczna? Nie pyszni się z tego? 
Nie poczytuje sobie za szczyt szczęścia, 
Niegodna, żeśmy jej najgodniejszego 
Z werońskich chłopców wybrali na męża? 

JULIA

Nie pysznam z tego, alem wdzięczna za to 
Pyszna, zaiste, nie mogę być z tego, 
Co nienawidzę; lecz wdzięczna być winnam 
I za nienawiść w postaci miłości. 

KAPULET

Cóż to znów? cóż to? Logika w spódnicy! 
Pysznam i wdzięcznam, i zasię nie wdzięcznam, 
Jednak nie pysznam! Słuchaj, świdrzygłówko30, 
Nie dziękuj wdzięcznie ni się pyszń z niepyszna, 
Lecz zbierz swe sprytne klepki na ten czwartek, 
By pójść z Parysem do Świętego Piotra, 
Albo cię każę zawlec tam na smyczy. 
Rozumiesz? ty blednico31, ty tłumoku; 
Lalko łojowa32! 

PANI KAPULET

Wstydź się! czyś oszalał? 

JULIA

Błagam cię, ojcze, na klęczkach cię błagam, 
Pozwól powiedzieć sobie tylko słowo. 

KAPULET

Precz, wszetecznico! dziewko nieposłuszna! 
Ja ci powiadam: gotuj się w ten czwartek 
Iść do kościoła lub nigdy, przenigdy 
Na oczy mi się więcej nie pokazuj. 
Nic nie mów ani piśnij, ani trunij: 
Palce mię świerzbią. Myśleliśmy, żono, 
Że nas za skąpo Bóg pobłogosławił 
Dając nam jedno dziecko; teraz widzę, 
Że i to jedno jest jednym za wiele 
I że w niej mamy bicz boży. Precz, plucho33! 
Cyganko34 jakaś! 

MARTA

Błogosław jej Boże! 
Jegomość grzeszy, tak fukając na nią. 

KAPULET

Doprawdy! Czy tak sądzi wasza mądrość? 
Idź–że pytlować gębą z kumoszkami. 

MARTA

Nie mówię bluźnierstw. 

KAPULET

Terefere kuku! 

MARTA

Czyż mówić zbrodnia? 

KAPULET

Milcz, stara trajkotko! 
Schowaj swój rozum na babskie sejmiki. 
Tu niepotrzebny. 

PANI KAPULET

Za gorący jesteś. 

KAPULET

Na miłość boską, to trzeba oszaleć! 
W dzień, w noc, wieczorem, rano, w domu, w mieście, 
Sam, w towarzystwie, we śnie i na jawie 
Ciągle i ciągle ot, rozmyślam tylko 
O jej zamęściu; i teraz, gdym znalazł 
Dlań oblubieńca książęcego rodu, 
Pana rozległych majątków, młodego, 
Ukształconego, uposażonego 
Dokolusieńka, jak mówią, w przymioty, 
Jakich się może od mężczyzny żądać; 
Trzeba, ażeby mi jedna smarkata, 
Mazgajowata gęś odpowiedziała: 
Nie chcę iść za mąż, nie mogę pokochać, 
Jestem za młoda, wybaczcie mi, proszę. 
Nie chcesz iść za mąż? a to nie idź, zgoda, 
Ale mi nie właź w oczy; żeruj sobie, 
Gdzie tylko zechcesz, byle nie w mym domu. 
Zważ to, pamiętaj, nie zwykłym żartować. 
Czwartek za pasem; przyłóż dłoń do serca; 
Namyśl się dobrze; będziesz–li powolna35, 
Znajdziesz dobrego we mnie przyjaciela, 
A nie, to marniej, żebrz, jęcz, mrzej pod płotem; 
Bo jak Bóg w niebie, nigdy cię nie uznam 
Za moje dziecko i z mojego mienia 
Nawet źdźbło nigdy ci się nie oberwie. 
Możesz się na to spuścić, jestem słowny. 
wychodzi

JULIA

Nie masz litości w niebie, która widzi 
Całą głębokość mojego cierpienia? 
Ty mię przynajmniej nie odpychaj, matko! 
Zwlecz to małżeństwo na miesiąc, na tydzień 
Albo mi pościel oblubieńcze łoże 
W tymże grobowcu, w którym Tybalt leży. 

PANI KAPULET

Nie mów nic do mnie, nic ci nie odpowiem; 
Rób, co chcesz, wszystko mi to obojętne. 
wychodzi

JULIA

O Boże! O ty, moja karmicielko! 
Poradź mi, powiedz, jak temu zaradzić? 
Mój mąż na ziemi, moja wiara w niebie; 
Jakżeż ta wiara ma na ziemię wrócić, 
Nim mój mąż sam mi ją powróci z nieba 
Po opuszczeniu ziemi? Daj mi radę. 
Niestety! Że też nieba mogą nękać 
Tak mdłą istotę jak ja! Nic nie mówisz? 
Nie masz–że żadnej pociechy, żadnego 
Na to lekarstwa? 

MARTA

Mam–ci, a to takie: 
Romeo na wygnaniu i o wszystko 
Można iść w zakład, że cię już nie przyjdzie 
Nagabać więcej, chybaby ukradkiem. 
Ponieważ tedy rzecz tak stoi, sądzę, 
Że nic lepszego nie masz do zrobienia 
Jak pójść za hrabię. Dalipan, to wcale, 
Co się nazywa, przystojny mężczyzna. 
Romeo kołek przy nim; orzeł, pani, 
Nie ma tak pięknych, żywych, bystrych oczu 
Jak Parys. Nazwij mię hetką-pętelką, 
Jeśli nie będziesz z kretesem szczęśliwa 
W tym nowym stadle, bo ono jest stokroć 
Lepsze niż pierwsze; a choćby nie było, 
To i tak tamten pierwszy już nie żyje; 
Tak jakby nie żył; przynajmniej dla ciebie, 
Skoro, choć żyje, nie masz zeń pożytku. 

JULIA

Czy z serca mówisz? 

MARTA

Ba, i z duszy całej! 
Jeśli nie z serca i nie z duszy, to je 
Przeklnij oboje. 

JULIA

Amen! 

MARTA

Na co amen?  

JULIA

Bardzoś mi przez to dodała otuchy, 
Idź–że i powiedz teraz mojej matce, 
Że, naraziwszy się na gniew rodzica, 
Poszłam do celi ojca Laurentego 
Odprawić spowiedź i wziąć rozgrzeszenie. 

MARTA

O, idę! to mi pięknie i roztropnie. 
wychodzi

JULIA

Stara niecnoto! Zdradziecki szatanie! 
Cóż jest niegodniej, cóż jest większym grzechem: 
Czy tak mię kusić do krzywoprzysięstwa? 
Czy lżyć małżonka mego tymiż usty, 
Którymi tyle razy go pod niebo 
Wznosiłaś chwaląc? Precz, uwodzicielko! 
Serce me odtąd zamknięte dla ciebie. 
Pójdę poprosić ojca Laurentego, 
By mi dał radę, a jeśli żadnego 
Na tę przeciwność nie będzie sposobu, 
Znajdę moc w sobie wstąpienia do grobu. 
wychodzi
  1. brewerie (wł. breveria: samochwalstwo) — wybryki, zakłócanie spokoju lub porządku społecznego. [przypis edytorski] ↩
  2. brewiarz (z łac. breviarium: skrót) — używana w kościele katolickim księga zawierająca zbiór codziennych modlitw (tzw. liturgię godzin; godzinki). [przypis edytorski] ↩
  3. bekas — ptak błotny, kszyk; ług — woda stojąca, bagienna. Tu Paszkowski sięgnąwszy do polskiego powiedzenia upiększył porównanie. W oryg. jest prozaicznie as an egg is full of meat, jak jajko pełne swojej zawartości. [przypis redakcyjny] ↩
  4. submisja — uległość, pokora. [przypis redakcyjny] ↩
  5. Alla stoccata — włoski termin zaczerpnięty z szermierki: pchnięcie. [przypis redakcyjny] ↩
  6. dusiszczurze — nowa aluzja do imienia Tybalta i imienia kota ze wspomnianego poematu Reynard–Lis. [przypis redakcyjny] ↩
  7. jedno życie spomiędzy dziewięciu — wierzono wtedy, że kot przeżywa dziewięć kolejnych istnień. [przypis redakcyjny] ↩
  8. gwiźnie — popr. gwizdnie. [przypis edytorski] ↩
  9. Co się bić umie jak z arytmetyki — zna fechtunek tylko z teorii, z książek. [przypis redakcyjny] ↩
  10. każęć — każę ci. [przypis edytorski] ↩
  11. przedstawienia — tu: przedstawione argumenty, tłumaczenia. [przypis edytorski] ↩
  12. jeżelim się minął — jeżeli się minąłem (przykład ruchomości końcówki fleksyjnej czasownika). [przypis edytorski] ↩
  13. bodajem — bodaj żebym. [przypis edytorski] ↩
  14. Banitować — skazywać na banicję, wygnanie. [przypis edytorski] ↩
  15. Pędźcie... — monolog Julii oparty został na bardzo popularnej w czasach Shakespeare’a pieśni weselnej (tzw. epithalamion). [przypis redakcyjny] ↩
  16. Faeton — w mitologii gr. syn Heliosa (mitologii rzym. Feba). Uprosił on ojca, boga słońca, aby pozwolił mu wyjechać na niebo rydwanem słońca, lecz wyjechawszy stracił panowanie nad rumakami i został przez Zeusa strącony do rzeki Pad. [przypis redakcyjny] ↩
  17. Skryj w płaszcza twego zwojach — w oryg. terminologia zapożyczona z sokolnictwa, dotycząca oswajania sokołów, używanych do polowania. [przypis redakcyjny] ↩
  18. tak — w oryg. piękna retoryczna figura oparta na słowie „ja”. [przypis redakcyjny] ↩
  19. serce żmii pod kwiecistą maską — Julia posługuje się tu ozdobnymi zestawieniami stylistycznymi, używając dwu sprzecznych pojęć (tzw. oksymoron). [przypis redakcyjny] ↩
  20. akwawita (łac. aqua vitae) — woda życia, okowita, wódka. [przypis redakcyjny] ↩
  21. Przynoszęć — Przynoszę ci. [przypis edytorski] ↩
  22. Rozgrześca — osoba rozgrzeszająca. [przypis edytorski] ↩
  23. Balsamem w przeciwnościach — filozofia — w rozmowie ojca Laurentego i Romea Shakespeare ironizuje na temat nadużywania modnej w czasach elżbietańskich maksymy Boecjusza, że filozofia jest lekarstwem na wszystko. [przypis redakcyjny] ↩
  24. dzieciństwo — tu ogólnie: wczesny okres. [przypis edytorski] ↩
  25. Otrząś — popr. otrząśnij. [przypis edytorski] ↩
  26. Skowronek... ropuchą zamienił oczy — Popularne powiedzenie; według wierzeń ludowych śpiew skowronka zapowiadał dzień, wtedy rechot żabi milknął. Lepiej, aby Romeo miał oczy żabie i nie dostrzegał nadejścia dnia (Uważano także, że oczy żabie były ładniejsze od oczu skowronka.) [przypis redakcyjny] ↩
  27. spałaż — skrócone: spała że; czy spała. [przypis edytorski] ↩
  28. traktament — poczęstunek; tu chodzi o truciznę. [przypis redakcyjny] ↩
  29. mogęż — mogę–że; czy mogę. [przypis edytorski] ↩
  30. świdrzygłówko — w oryg. chop–logic odpowiednik polskiego: ja jedno słowo, a ona dziesięć. [przypis redakcyjny] ↩
  31. blednico... — Julia ma białą ze smutku twarz. [przypis redakcyjny] ↩
  32. łojek — bielidło, maść do twarzy. [przypis redakcyjny] ↩
  33. plucho — flądro, brudasie. [przypis redakcyjny] ↩
  34. Cyganko — w znaczeniu stereotypu: oszukanico. [przypis redakcyjny] ↩
  35. powolna — tu: posłuszna, podporządkowana czyjejś woli. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · William Shakespeare (Szekspir)

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Romeo i Julia · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/romeo-i-julia/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Józef Paszkowski

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Przypis