PROLOG

Przełożył Jan Kasprowicz

Gdzież, u diabła, ugrzązł Romeo! Czy był tej nocy w domu?

Nie w domu swego ojca przynajmniej; mówiłem z jego służącym.

On mu odpowie odpowiednio, jak człowiek wyzwany.

Biedny Romeo! Już trup z niego! Zakłuty czarnymi oczyma białogłowy; przestrzelony na wskroś uszu romansową piosnką; ugodzony w sam rdzeń serca postrzałem ślepego malca łucznika; potrafiż40 on Tybaltowi stawić czoło?

A cóż to takiego Tybalt?

Coś więcej niż książę kotów41; możesz mi wierzyć! Nieustraszony rębacz, bije się jak z nut, zna czas, odległość i miarę; pauzuje w sam raz jak potrzeba: raz, dwa, a trzy to już w pierś. Żaden jedwabny guzik nie wykręci mu się od śmierci. Duelista42 to, duelista pierwszej klasy. Owe nieśmiertelne passado! Owe punto reverso! owe hai!43

Co takiego?

Niech kaci porwą to plemię śmiesznych, sepleniących, przesadnych fantastyków, z ich nowo kutymi terminami! Na Boga, doskonała klinga! Dzielny mąż! Wspaniała dziewka! Nie jest–że to rzecz opłakana, że nas obsiadły te zagraniczne muchy, te modne sroki, te pardonnez moi44, którym tak bardzo idzie o nową formę, że nawet na starej ławce wygodnie siedzieć nie mogą45; te bąki, co bąkają: bon! bon!46

Oto Romeo, nasz Romeo idzie.

Bez mlecza, jak śledź suszony. O! człowieku! jakżeś się w rybę przedzierzgnął! Teraz go rymy Petrarki rozczulają. Laura naprzeciw jego bóstwa jest prostą pomywaczką, lubo tamta miała kochanka, co ją opiewał; Dydona flądrą; Kleopatra Cyganką; Helena i Hero szurgotami i otłukami; Tyzbe47 kopciuchem lub czymś podobnym, ale zawsze niedystyngowanym. Bonjour48, sinior Romeo! Oto masz francuskie pozdrowienie na cześć twoich francuskich pantalonów. Pięknie nas zażyłeś tej nocy.

Dzień dobry wam, moi drodzy. Jakże to was zażyłem?

Pokazałeś nam odwrotną stronę medalu, odwrotną stronę swego medalu.

To się znaczy, żem wam zdezerterował. Wybacz, kochany Merkucjo; miałem pilny interes, a w takim przypadku człowiek może zgrzeszyć na polu uprzejmości.

To się znaczy, że w takim przypadku człowiek może być zniewolony zgiąć kolana.

Ma się rozumieć — z uprzejmości.

Bardzoś zgrabnie trafił w sedno.

A ty bardzoś zgrabnie to wyłożył.

Ja bo jestem kwiatem uprzejmości.

Kwiatem kwiatów.

Racja.

Jeżeliś ty kwiatem, to moje trzewiki są w kwitnącym stanie49.

Brawo! pielęgnuj mi ten dowcip; ażeby, skoro ci się do reszty zedrze podeszwa u trzewików, twój dowcip mógł po prostu figurować.

O! godny zdartej podeszwy dowcipie! O! figuro pełna prostoty50 z powodu swego prostactwa!

Na pomoc, Benwolio! moje koncepta dech tracą.

Pejczą je i pejczą51! Biczem i ostrogą, inaczej nazwę je hetkami52.

Jeżeli twój dowcip poluje na dzikie gęsi53, to kapituluję; bo on ma więcej kwalifikacji ku temu niż wszystkie moje umysłowe władze. Czy ja ci się zdaję na to54, żebym miał z gęsiami do czynienia?

Tyś mi się nigdy na nic nie zdał, wyjąwszy, kiedy miałem do czynienia z gęsiami.

Za ten koncept ugryzę cię w ucho.

Chyba udziobiesz!

Twój dowcip jest gorzką konfiturą, diabelnie ostrym sosem.

Stosownym do gęsi.

To koncept z koźlej skórki, której cal da się rozciągnąć tak, że nim opaszesz całą głowę.

Rozciągnę go do wyrazu „głowę”, który połączywszy z gęsią, będziesz miał gęsią głowę.

Nie jest–że to lepiej niż jęczeć z miłości? Teraz to co innego; teraz mi jesteś towarzyski, jesteś Romeem, jesteś tym, czym jesteś; miłość zaś jest podobna do owego gapia, co się szwenda wywiesiwszy język, szukając dziury, gdzie by mógł palec wścibić.

Stój! Stój!

Chcesz, aby się mój dowcip zastanowił w samym środku weny55?

Z obawy, abyś tej weny zbyt nie rozszerzył.

Mylisz się, właśnie byłem bliski ją ścieśnić, bo jużem był doszedł do jej dna i nie miałem zamiaru dłużej wyczerpywać materii.

Patrzcie, co za dziwadła!

Żagiel! żagiel! żagiel!56

Dwa, dwa: spodnie i spódnica57

Piotrze.

Słucham.

Piotrze, gdzie mój wachlarz58?

Proszę cię, mój Piotrze, zakryj wachlarzem twarz jejmości; bo z dwojga tego, jej wachlarz jest piękniejszy.

Życzę panom dnia dobrego.

Życzymy ci dobrego południa, piękna sinioro.

Czy to już południe?

Nie inaczej; bo nieczysta ręka wskazówki na kompasie trzyma już południe za ogon.

Chryste Panie! Cóż to za człowiek z waćpana?

Człowiek, którego Pan Bóg skazał na zepsucie.

Dobrześ pan powiedział, na poczciwość! Nie wie też czasem który z panów, gdzie bym mogła znaleźć młodego Romea?

Ja wiem czasem, ale młodego Romea znajdziesz waćpani starszym, niż był, kiedyś go szukać zaczęła. Jestem najmłodszy z tych, co noszą to imię w braku gorszego.

Ach, to dobrze!

Możeż59 być dobrym to, co jest gorszym?

Jeżeli waćpan nim jesteś, to rada bym z nim pomówić sam na sam.

Zaprosi go na jakąś wieczorynkę.

Pośredniczka to Wenery. Huź, ha!60

Cóż to, czyś kota61 upatrzył?

Kotlinę, panie, nie kota; i to w starym piecu, nie w polu.

Romeo, czy będziesz u ojca na obiedzie? My tam idziemy.

Pośpieszę za wami.

Do widzenia, starożytna damo; damo, damo, damo, damo62!

Tak, tak, do widzenia! Co to za infamis63, proszę pana, co się tak poważył rozpuścić cugle swemu grubiaństwu?

Jest to panicz zakochany w swym języku, zdolny wypowiedzieć więcej w ciągu jednej minuty niż milczeć przez cały miesiąc.

Jeżeli on na mnie co powiedział, dam ja mu, chociażby był zuchwalszy, niż jest, i miał ze sobą dwudziestu sobie podobnych drabów; a jeżeli mi ujdzie, to znajdę takich, co to potrafią. A hultaj! czy to ja jestem jego kochanką, jego poniewieradłem! (do Piotra) I ty tu stałeś także i mogłeś ścierpieć, żeby mnie lada gbur używał wedle upodobania za przedmiot swych bezwstydnych żartów?

Nie widziałem jeszcze, żeby kto używał jejmości wedle upodobania; gdybym był to widział, byłbym był pewnie zaraz giwer wydobył, ręczę za to. Umiem się najeżyć tak dobrze jak kto inny, kiedy mam sposobność po temu i prawo za sobą.

Dlaboga! tak jestem rozdrażniona, że się wszystko we mnie trzęsie. A hultaj! Otóż, proszę pana, tak jak powiedziałam, młoda moja pani kazała mi się wywiedzieć o panu; co mi kazała powiedzieć, to sobie zachowuję; ale przede wszystkim oświadczam panu, że jeżelibyś ją osadził na koszu, jak to mówią, bo panienka, o której mówię, jest młoda, i dlatego, gdybyś ją pan wywiódł w pole, byłoby to tak ciężkim psikusem, jaki tylko młodej panience można wyrządzić.

Pozdrów ją, waćpani, ode mnie i powiedz, że jej daję rendez–vous64...

Poczciwości! oświadczę jej to, oświadczę. Niebożę, nie posiądzie się z radości.

Co jej waćpani chcesz oświadczyć? Nie wiesz, co mówić miałem.

Oświadczę jej, że pan dajesz randewu; co jest, jeżeli się nie mylę, ofiarą godną prawdziwego szlachcica.

Powiedz jej, aby pod pozorem spowiedzi przyszła za parę godzin do celi ojca Laurentego, tam ślub weźmiemy. Oto masz waćpani za swoje trudy.

Nie, panie; ani grosika.

No, no, bez ceremonii.

Za parę godzin więc; dobrze, nie zaniedba się stawić.

A więc wszystko dobrze. Co też za miłe stworzenie ta moja panienka! Co to nie wyprawiało, jak było małym! Chryste Panie! Ale, ale, jest tu na mieście jeden pan, niejaki Parys, ten ma na nią diabli apetyt; ale ona, poczciwina, wolałaby patrzeć na bazyliszka66 niż na niego. Przekomarzam się z nią nieraz i mówię, że ten Parys to wcale przystojny mężczyzna; wtedy ona, powiadam panu, za każdym razem aż blednie, zupełnie tak jak pąsowa chusta na słońcu. Proszę też pana, czy rozmaryn67 i Romeo nie zaczyna się od takiej samej litery?

Nie inaczej: jedno i drugie od R.

Kpiarz z waszmości. To psie imię68. To litera dla... Nie, tamto zaczyna się od innej litery. Co też ona o tym prawi, to jest o rozmarynie i o panu: rada bym, żebyś pan to słyszał.

Poleć jej służby moje.

Uczynię to, uczynię po tysiąc razy. — Piotrze!

Jestem.

Piotrze, naści69 mój wachlarz i idź przodem.

Tak, tak, pięknyś panna wybór zrobiła! pannie właśnie męża wybierać. Romeo! żal się Boże! Co mi to za gagatek! Ma wprawdzie twarz gładszą niż niejeden, ale oczy, niech się wszystkie inne schowają; co się zaś tyczy rąk i nóg, i całej budowy, chociaż o tym nie ma co wspominać, przyznać trzeba, że nieporównane. Nie jest to wprawdzie galant całą gębą, ale słodziuchny jak baranek. No, no, dziewczyno! Bóg pomagaj! A czy jedliście już obiad?