Loreva

AKT PIERWSZY

SCENA PIERWSZA

Plac publiczny. Wchodzą Samson i Grzegorz uzbrojeni w tarcze i miecze.

SAMSON

Dalipan, Grzegorzu, nie będziem darli pierza.

GRZEGORZ

Ma się rozumieć, bobyśmy byli zdziercami.

SAMSON

Ale będziemy darli koty, jak z nami zadrą.

GRZEGORZ

Kto zechce zadrzeć z nami, będzie musiał zadrżeć.

SAMSON

Mam zwyczaj drapać zaraz, jak mię kto rozrucha1.

GRZEGORZ

Tak, ale nie zaraz zwykłeś się dać rozruchać.

SAMSON

Te psy z domu Montekich rozruchać mię mogą bardzo łatwo.

GRZEGORZ

Rozruchać się tyle znaczy co ruszyć się z miejsca; być walecznym jest to stać nieporuszenie: pojmuję więc, że skutkiem rozruchania się twego będzie — drapnięcie2.

SAMSON

Te psy z domu Montekich rozruchać mię mogą tylko do stania na miejscu. Będę jak mur dla każdego mężczyzny i każdej kobiety z tego domu.

GRZEGORZ

To właśnie pokazuje twoją słabą stronę; mur dla nikogo niestraszny i tylko słabi go się trzymają.

SAMSON

Prawda, dlatego to kobiety, jako najsłabsze, tulą się zawsze do muru. Ja też odtrącę od muru ludzi Montekich, a kobiety Montekich przyprę do muru.

GRZEGORZ

Spór jest tylko między naszymi panami i między nami, ich ludźmi.

SAMSON

Mniejsza mi o to, będę nieubłagany. Pobiwszy ludzi, wywrę wściekłość na kobietach: rzeź między nimi sprawię.

GRZEGORZ

Rzeź kobiet chcesz przedsiębrać?

SAMSON

Nie inaczej: wtłoczę miecz w każdą po kolei. Wiadomo, że się do lwów liczę.

GRZEGORZ

Tym lepiej, że się liczysz do zwierząt; bo gdybyś się liczył do ryb, to byłbyś pewnie sztokfiszem3. Weź no się za instrument4, bo oto nadchodzi dwóch domowników Montekiego.

Wchodzą Abraham i Baltazar.

SAMSON

Mój giwer5 już dobyty: zaczep ich, ja stanę z tyłu.

GRZEGORZ

Gwoli6 drapania?

SAMSON

Nie bój się.

GRZEGORZ

Ja bym się miał bać z twojej przyczyny!

SAMSON

Miejmy prawo za sobą, niech oni zaczną.

GRZEGORZ

Marsa im nastawię7 przechodząc; niech go sobie, jak chcą, tłumaczą.

SAMSON

Nie jak chcą, ale jak śmią. Ja im gębę wykrzywię; hańba im, jeśli to ścierpią.

ABRAHAM

Skrzywiłeś się na nas, mości panie?

SAMSON

Nie inaczej, skrzywiłem się.

ABRAHAM

Czy na nas się skrzywiłeś, mości panie?

SAMSON

do Grzegorza

Będziemyż8 mieli prawo za sobą, jak powiem: tak jest?

GRZEGORZ

Nie.

SAMSON

Nie, mości panie; nie skrzywiłem się na was, tylko skrzywiłem się tak sobie.

GRZEGORZ

do Abrahama

Zaczepki waść szukasz?

ABRAHAM

Zaczepki? Nie.

SAMSON

Jeżeli jej szukasz, to jestem na waścine usługi. Mój pan tak dobry, jak i wasz.

ABRAHAM

Nie lepszy.

SAMSON

Niech i tak będzie.

Benwolio ukazuje się w głębi.

GRZEGORZ

na stronie do Samsona

Powiedz: lepszy. Oto nadchodzi jeden z krewnych mego pana.

SAMSON

Nie inaczej; lepszy.

ABRAHAM

Kłamiesz.

SAMSON

Dobądźcie mieczów, jeśli macie serca. Grzegorzu, pamiętaj o swoim pchnięciu.

BENWOLIO

Odstąpcie, głupcy; schowajcie miecze do pochew. Sami nie wiecie, co robicie.

Rozdziela ich swoim mieczem.
Wchodzi Tybalt.

TYBALT

Cóż to? Krzyżujesz oręż z parobkami? 
Do mnie, Benwolio! Pilnuj swego życia. 

BENWOLIO

Przywracam tylko pokój. Włóż miecz nazad 
Albo wraz ze mną rozdziel nim tych ludzi. 

TYBALT

Z gołym orężem pokój? Nienawidzę 
Tego wyrazu, tak jak nienawidzę 
Szatana, wszystkich Montekich i ciebie. 
Broń się, nikczemny tchórzu. 
Walczą. Nadchodzi kilku przyjaciół obu partii i mieszają się do zwady; wkrótce potem wchodzą mieszczanie z pałkami.

PIERWSZY OBYWATEL

Hola! Berdyszów9! Pałek! Dalej po nich! 
Precz z Montekimi, precz z Kapuletami! 
Wchodzą Kapulet i Pani Kapulet10

KAPULET

Co za hałas? Podajcie mi długi 
Mój miecz! Hej! 

PANI KAPULET

Raczej kulę; co ci z miecza? 

KAPULET

Miecz, mówię! Stary Monteki nadchodzi. 
I szydnie11 swoją klingą mi urąga. 
Wchodzą Monteki i Pani Monteki.

MONTEKI

Ha! Nędzny Kapulecie! 
do żony
Puść mnie, pani. 

PANI MONTEKI

Nie puszczę cię na krok, gdy wróg przed tobą. 
Wchodzi Książę z orszakiem.

KSIĄŻĘ

Zapamiętali, niesforni poddani, 
Bezcześciciele bratniej stali! Cóż to, 
Czy nie słyszycie? Ludzie czy zwierzęta, 
Co wściekłych swoich gniewów żar gasicie 
W własnych żył swoich źródle purpurowym; 
Pod karą tortur wypuśćcie natychmiast 
Z dłoni skrwawionych tę broń buntowniczą 
I posłuchajcie tego, co niniejszym 
Wasz rozjątrzony12 książę postanawia. 
Domowe starcia, z marnych słów zrodzone 
Przez was, Monteki oraz Kapulecie, 
Trzykroć już spokój miasta zakłóciły, 
Tak że poważni wiekiem i zasługą 
Obywatele werońscy musieli 
Porzucić swoje wygodne przybory 
I w stare dłonie stare ująć miecze, 
By zardzewiałym ostrzem zardzewiałe 
Niechęci wasze przecinać. Jeżeli 
Wzniecicie kiedyś waśń podobną, 
Zamęt pokoju opłacicie życiem. 
A teraz wszyscy ustąpcie niezwłocznie. 
Ty, Kapulecie, pójdziesz ze mną razem; 
Ty zaś, Monteki, przyjdziesz po południu 
Na ratusz, gdzie ci dokładnie w tym względzie 
Dalsza ma wola oznajmiona będzie. 
Jeszcze raz wzywam wszystkich tu obecnych 
Pod karą śmierci, aby się rozeszli. 
Książę z orszakiem wychodzi. Podobnież Kapulet, Pani Kapulet, Tybalt, obywatele i słudzy.

MONTEKI

Kto wszczął tę nową zwadę? Mów, synowcze, 
Byłżeś13 tu wtedy, gdy się to zaczęło? 

BENWOLIO

Nieprzyjaciela naszego pachołcy 
I wasi już się bili, kiedym nadszedł; 
Dobyłem broni, aby ich rozdzielić: 
Wtem wpadł szalony Tybalt z gołym mieczem, 
I harde zionąc mi w uszy wyzwanie, 
Jął się wywijać nim i siec powietrze, 
Które świszczało tylko szydząc z marnych 
Jego zamachów. Gdyśmy tak ze sobą 
Cięcia i pchnięcia zamieniali, zbiegł się 
Większy tłum ludzi; z obu stron walczono, 
Aż książę nadszedł i rozdzielił wszystkich. 

PANI MONTEKI

Lecz gdzież Romeo? Widziałżeś14 go dzisiaj? 
Jakże się cieszę, że nie był w tym starciu. 

BENWOLIO

Godziną pierwej, nim wspaniałe słońce 
W złotych się oknach wschodu ukazało, 
Troski wygnały mię z dala od domu 
W sykomorowy15 ów gaj16, co się ciągnie 
Ku południowi od naszego miasta. 
Tam, już tak rano, syn wasz się przechadzał. 
Ledwiem go ujrzał, pobiegłem ku niemu; 
Lecz on, spostrzegłszy mię, skrył się natychmiast 
I w najciemniejszej ukrył się gęstwinie. 
Pociąg ten jego do odosobnienia 
Mierząc mym własnym (serce nasze bowiem 
Jest najczynniejsze, kiedyśmy samotni), 
Nie przeszkadzałem mu w jego dumaniach 
I w inną stronę się udałem, chętnie 
Stroniąc od tego, co rad mnie unikał. 

MONTEKI

Nieraz o świcie już go tam widziano 
Łzami poranną mnożącego rosę, 
A chmury — swego oblicza chmurami, 
Aliści ledwo na najdalszym wschodzie 
Wesołe słońce sprzed łoża Aurory17 
Zaczęło ściągać cienistą kotarę, 
On, uciekając od widoku światła, 
Co tchu zamykał się w swoim pokoju; 
Zasłaniał okna przed jasnym dnia blaskiem 
I sztuczną sobie ciemnicę utwarzał. 
W czarne bezdroża dusza jego zajdzie, 
Jeśli się na to lekarstwo nie znajdzie. 

BENWOLIO

Szanowny stryju, znaszże18 powód tego? 

MONTEKI

Nie znam i z niego wydobyć nie mogę. 

BENWOLIO

Wybadywałżeś19 go jakim sposobem? 

MONTEKI

Wybadywałem i sam, i przez drugich, 
Lecz on jedyny powiernik swych smutków. 
Tak im jest wierny, tak zamknięty w sobie, 
Od otwartości wszelkiej tak daleki 
Jak pączek kwiatu, co go robak gryzie, 
Nim światu wonny swój kielich roztoczył 
I pełność swoją rozwinął przed słońcem. 
Gdybyśmy mogli dojść tych trosk zarodka, 
Nie zbrakłoby nam zaradczego środka. 
Romeo ukazuje się w głębi.

BENWOLIO

Oto nadchodzi. Odstąpcie na stronę; 
Wyrwę mu z piersi cierpienia tajone. 

MONTEKI

Obyś w tej sprawie, co nam serce rani, 
Mógł być szczęśliwszym od nas! Pójdźmy, pani. 
Wychodzą Monteki i Pani Monteki.

BENWOLIO

Dzień dobry, bracie. 

ROMEO

Jeszczeż20 nie południe? 

BENWOLIO

Dziewiąta biła dopiero. 

ROMEO

Jak nudnie 
Wloką się chwile. Moiż21 to rodzice 
Tak spiesznie w tamtą zboczyli ulicę? 

BENWOLIO

Tak jest. Lecz cóż tak chwile twoje dłuży? 

ROMEO

Nieposiadanie tego, co je skraca. 

BENWOLIO

Miłość więc? 

ROMEO

Brak jej. 

BENWOLIO

Jak to? Brak miłości? 

ROMEO

Brak jej tam, skądbym pragnął wzajemności. 

BENWOLIO

Niestety! Czemuż, zdając się niebianką, 
Miłość jest w gruncie tak srogą tyranką? 

ROMEO

Niestety! Czemuż, z zasłoną na skroni, 
Miłość na oślep zawsze cel swój goni! 
Gdzież dziś jeść będziem? Ach! Był tu podobno 
Jakiś spór? Nie mów mi o nim, wiem wszystko. 
W grze tu nienawiść wielka, lecz i miłość. 
O! Wy sprzeczności niepojęte dziwa! 
Szorstka miłości! Nienawiści tkliwa! 
Coś narodzone z niczego! Pieszczoto 
Odpychająca! Poważna pustoto! 
Szpetny chaosie wdzięków! Ciężki puchu! 
Jasna mgło! Zimny żarze! Martwy ruchu! 
Śnie bez snu! Taką to w sobie zawiłość, 
Taką niełączność łączy moja miłość. 
Czy się nie śmiejesz? 

BENWOLIO

Nie, płakałbym raczej. 

ROMEO

Nad czym, poczciwa duszo? 

BENWOLIO

Nad uciskiem, 
Poczciwej duszy twojej. 

ROMEO

A więc strzała 
 

Miłości nawet przez odbitkę działa? 
Dość mi już ciężył mój smutek, ty jego 
Brzemię powiększasz przewyżką twojego; 
Współczucie twoje nad moim cierpieniem 
Nie ulgą, ale nowym jest kamieniem 
Dla mego serca. Miłość, przyjacielu, 
To dym, co z parą westchnień się unosi; 
To żar, co w oku szczęśliwego płonie; 
Morze łez, w którym nieszczęśliwy tonie. 
Czymże jest więcej? Istnym amalgamem22, 
Żółcią trawiącą i zbawczym balsamem. 
Bądź zdrów. 
chce odejść

BENWOLIO

Zaczekaj! Krzywdę byś mi sprawił, 
 

Gdybyś mą przyjaźń z kwitkiem tak zostawił. 

ROMEO

Ach! Ja nie jestem tu, nie jestem sobą; 
To nie Romeo, co rozmawia z tobą. 

BENWOLIO

Kogóż to kochasz? Mów! 

ROMEO

Przestań mię dręczyć. 
Mamże23 wraz jęczyć24 i mówić? 

BENWOLIO

Nie jęczyć, 
Tylko mi klucz dać do tego problemu, 
Kogóż to kochasz? Powiedz. 

ROMEO

Każ choremu 
Pisać testament: będzież25 to wezwanie 
Dobre dla tego, kto jest w tak złym stanie? 
A więc, kobietę kocham. 

BENWOLIO

Celniem mierzył, 
Gdym to pomyślał, nimeś mi powierzył. 

ROMEO

Biegle celujesz. I ta, którą kocham, 
Jest piękna. 

BENWOLIO

W piękny cel trafić najłatwiej. 

ROMEO

A właśnieś chybił. Niczym tu kołczany 
Kupida26; ona ma naturę Diany27; 
Pod twardą zbroją wstydliwości swojej 
Grotów miłości wcale się nie boi; 
Szydzi z nawału zaklęć oblężniczych; 
Odpiera szturmy spojrzeń napastniczych; 
Nawet jej złota wszechwładztwo nie zjedna. 
Bogata w wdzięki, w tym jedynie biedna, 
Że kiedy umrze, do grobu z nią zstąpi 
Całe bogactwo, którego tak skąpi. 

BENWOLIO

Wiecznież28 chce sama zostać z swym bogactwem? 

ROMEO

Tak jest; i skąpstwo to jest marnotrawstwem, 
Bo piękność, którą własna srogość strawia, 
Całą potomność piękności pozbawia. 
Zbyt ona piękna, zbyt mądra zarazem; 
Zbyt mądrze piękna: stąd istnym jest głazem. 
Przysięgła nigdy nie kochać i dzięki 
Temu skazanym — wieczne cierpieć męki. 

BENWOLIO

Jest na to rada: przestań myśleć o niej. 

ROMEO

Doradźże także, jakim bym sposobem 
Mógł przestać myśleć. 

BENWOLIO

Dając oczom wolność 
Rozpatrywania się w innych pięknościach. 

ROMEO

To byłby tylko sposób przywołania 
Jej cudnych wdzięków tym żywiej na pamięć. 
Maska kryjąca lica pięknej damy, 
Choć czarna, nęci nas, bo przeczuwamy 
Pod nią zbiór ponęt; ten, co wzrok postradał, 
Zapomniż29 kiedy, jaki skarb posiadał? 
Pokaż mi jaki ideał dziewczęcy, 
Będzież30 on dla mnie w istocie czym więcej 
Jak przypomnieniem, że jest piękność inna, 
Przed którą ta by uklęknąć powinna? 
Bądź zdrów, niewczesną31 podajesz mi radę. 

BENWOLIO

Najpraktyczniejszą — życie w zastaw kładę. 
Wychodzą.

SCENA DRUGA

Ulica. Wchodzą Kapulet i Parys, za nimi Służący.

KAPULET

Podobną jak mnie karą zagrożono 
I Montekiemu; ależ w wieku naszym 
Spokojnie siedzieć rzecz nietrudna. 

PARYS

Oba 
Szanownych szczepów jesteście odrośle; 
Tym ci żałośniej, że od tyla czasu 
Żyjecie w takim rozdwojeniu z sobą. 
Cóż mówisz, panie, na moje zabiegi? 

KAPULET

To samo, co już dawniej powiedziałem: 
Mojemu dziecku świat jest jeszcze obcy, 
Ledwie czternastu lat wysnuła przędzę; 
Parę jej wiosen jeszcze przeżyć trzeba, 
Nim małżeńskiego zakosztuje chleba. 

PARYS

Z młodszych bywały nieraz szczęsne matki. 

KAPULET

Lecz prędko więdną przedwczesne mężatki. 
Ziemia schłonęła wszystkie me nadzieje: 
Oprócz tej jednej; ona jest, Parysie, 
Przyszłą, jedyną moich ziem dziedziczką. 
Staraj się jednak, skarb sobie jej serce, 
Chęć ma z jej chęcią nie będzie w rozterce32; 
Jeśli cię przyjmie, głos ojca w tym względzie 
Jej pozwolenia echem tylko będzie. 
Daję dziś wieczór, na który niemało 
Gości sprosiłem; gdyby ci się dało 
Być jednym więcej, w nader miły sposób 
Zwiększyłbyś przez to zbiór miłych mi osób. 
W biednym mym domu, jednocześnie z nocą, 
Takie dziś gwiazdy ziemskie zamigocą, 
Że od ich blasku blask niebieski zblednie. 
Uciechy, młodym ludziom odpowiednie, 
Podobne do tych, jakie kwiecień sprawia, 
Gdy w starym progu zimy się pojawia; 
Takie uciechy, w całej swojej mocy, 
Wśród hożych dziewic staną się tej nocy 
Udziałem twoim w domu Kapuletów. 
Przyjdź, przejrz33 i wybierz sobie z tych bukietów 
Kwiat najpiękniejszy. I mój kwiat tam luby 
Wejdzie do liczby, choć nie do rachuby. 
Idźmy. 
do Sługi
A wasze34 obejdź w krąg Weronę, 
Wynajdź osoby tu wyszczególnione 
oddaje mu papier
I powiedz każdej: że mój dom otworem 
Na ich usługi stanie dziś wieczorem. 
Wychodzą Kapulet i Parys.

SŁUŻĄCY

Mam wynaleźć osoby tu wyszczególnione: to się znaczy według tego, co tu napisano... A cóż tu napisano? Oto: że szewc ma pilnować łokcia, a krawiec kopyta; rybak pędzla, a malarz więcierza35. Jakże wynajdę osoby tu wyszczególnione, kiedy nie mogę wynaleźć środka na wyczytanie tego, co osoba pisząca tu wyszczególniła? Kazano mi jednak; muszę się udać do uczonych. Oto jacyś ichmoście. W samą porę nadchodzą.

Wchodzi Romeo i Benwolio.

BENWOLIO

Tak, bracie, płomień spędza się płomieniem, 
Ból dawny nowym leczy się cierpieniem; 
Kręć się na odwrót, gdy masz zawrót głowy; 
Klin wyrugujesz, klin wbijając nowy; 
Zaczerpnij nowej zarazy do łona, 
A jad dawniejszej niewątpliwie skona. 

ROMEO

Liść pokrzywiany wyborny jest na to. 

BENWOLIO

Na cóż to, proszę? 

ROMEO

Na oparzeliznę; 
Spróbuj no tylko. 

BENWOLIO

Powiedz mi, Romeo, 
Czyś ty oszalał? 

ROMEO

Nie, nie oszalałem; 
 

Lecz wpadłem w gorszy stan niż szalonego; 
W loch się dostałem, jestem pastwą głodu, 
Chłost i mąk... Dobry wieczór, przyjacielu. 

SŁUŻĄCY

Nawzajem, panie. Czy umiesz pan czytać? 

ROMEO

Niestety! Umiem w moim przeznaczeniu 
Czytać niedolę. 

SŁUŻĄCY

Tego się bez książki 
Można nauczyć; ale ja się pytam, 
Czy pan pisane rzeczy umie czytać? 

ROMEO

Małej mi rzeczy do tego potrzeba, 
To jest znać tylko język i litery. 

SŁUŻĄCY

Słusznie pan mówisz, bądźże36 zdrów i wesół. 
chce odejść

ROMEO

Czekaj no, wasze, umiem czytać. 
czyta

„Sinior37 Martino, jego małżonka i córki. Hrabia Anzelm ze swymi pięknymi siostrami. Siniora38 wdowa po Witruwiuszu. Sinior Placentio i jego miłe siostrzenice. Merkucjusz i jego brat Walenty. Mój stryj Kapulet z małżonką i córkami. Moja śliczna siostrzenica, Rozalina, Liwia, Sinior Valentio i nasz kuzyn Tybalt. Lucjusz i nadobna Helena.” Wspaniałe grono! oddaje kartę Gdzież oni przyjść mają?

SŁUŻĄCY

Ówdzie39.

ROMEO

Gdzie?

SŁUŻĄCY

Do naszego pałacu, na wieczerzę.

ROMEO

Do czyjego pałacu?

SŁUŻĄCY

Mojego pana.

ROMEO

W istocie powinienem się był przede wszystkim spytać, kto nim jest.

SŁUŻĄCY

Oznajmię to panu bez pytania: moim panem jest możny, bogaty Kapulet; jeżeli panowie nie jesteście z domu Montekich, to was zapraszam do niego na kubek wina. Bądźcie weseli.

wychodzi

BENWOLIO

Na tym wieczorze Kapuleta będzie 
Bożyszcze twoje, piękna Rozalina, 
Obok najpierwszych piękności werońskich. 
Pójdź tam i okiem bezstronnym porównaj 
Jej twarz z obliczem tych, które ci wskażę: 
Wnet nowe bóstwo ślad dawnego zmaże. 

ROMEO

Gdyby rzetelny mój wzrok tak fałszywe 
Miał dać świadectwo, łzy, stańcie się żarem! 
Wy, zalewane wciąż, a jeszcze żywe 
Przezrocza, spłońcie pod kłamstwa nadmiarem! 
Zatrzeć jej wdzięki! Nigdy wszechwidzące 
Równej piękności nie widziało słońce. 

BENWOLIO

Wielbisz ją, boś ją jedną na oboich 
Ważył dotychczas szalach oczu swoich, 
Lecz umieść na tej wadze kryształowej 
Obok niej inną, którą ci gotowy 
Będę dziś wskazać; a ręczę, że owa 
Nieporównana w kąt się przed tą schowa. 

ROMEO

Pójdę tam, ale z obojętnym okiem, 
Jednej wyłącznie poić się widokiem. 
Wychodzą.

SCENA TRZECIA

Pokój w domu Kapuletów. Wchodzi Pani Kapulet i Marta

PANI KAPULET

Gdzie moja córka? Idź ją tu przywołać. 

MARTA

Na moją cnotę do dwunastu wiosen — 
Już ją wołałam. Pieszczotko, biedronko! 
Julciu! Pieszczotko moja! Moje złotko! 
Boże, zmiłuj się! Gdzież ona jest? Julciu! 
Wchodzi Julia.

JULIA

Czy mnie kto wołał? 

MARTA

Mama. 

JULIA

Jestem, pani; 
Co mi rozkażesz? 

PANI KAPULET

Słuchaj. Odejdź, Marto; 
Mam z nią sam na sam coś do pomówienia. 
Marto, pozostań; przychodzi mi na myśl, 
Że twa obecność może być potrzebna. 
Julka ma piękny już wiek, wszakże prawda? 

MARTA

Ba, mogę wiek jej policzyć na palcach. 

PANI KAPULET

Czternaście ma już lat, jak mi się zdaje. 

MARTA

Czternaście moich zębów w zakład stawię 
(Chociaż właściwie mam ich tylko cztery), 
Że jeszcze nie ma. Rychłoż40 będzie święto 
Piotra i Pawła? 

PANI KAPULET

Za parę tygodni 
Mniej więcej. 

MARTA

Mniej czy więcej, czy okrągło, 
Ale dopiero w wieczór na świętego 
Piotra i Pawła41 skończy lat czternaście. 
Ona z Zuzanką, Boże, zbaw nas grzesznych! 
Były rówieśne. Zuzanka u Boga — 
Byłże to anioł! Ale jak mówiłam, 
Julcia dopiero na świętego Piotra 
i Pawła skończy spełna lat czternaście. 
Tak, tak; pamiętam dobrze. Mija teraz 
Rok jedenasty od trzęsienia ziemi42; 
Właśnie od piersi była odsadzona, 
Spomiędzy wszystkich dni bożego roku 
Tego jednego nigdy nie zapomnę. 
Piołunem43 sobie wtedy pierś potarłam, 
Siedząc na słońcu tuż pod gołębnikiem. 
Państwo byliście tego dnia w Mantui. 
A co? Mam pamięć? Ale jak mówiłam, 
Skoro pieszczotka moja na brodawce 
Poczuła gorycz, trzeba było widzieć, 
Jak się skrzywiła, szarpnęła od piersi; 
Gołębnik za mną: skrzyp! A ja co żywo 
Na równe nogi: hyc! Nie myśląc czekać, 
Aż mi kto każe. Upłynęło odtąd 
Lat jedenaście. Umiała już wtedy 
O własnej sile stać, co mówię, biegać, 
Dyrdać. Dniem pierwej44 zbiła sobie czoło. 
Mój mąż, świeć Panie jego duszy! podniósł 
Z ziemi niebogę; był to wielki figlarz. 
«Plackiem — rzekł — padasz teraz, a jak przyjdzie 
Większy rozumek, to na wznak upadniesz, 
Nieprawdaż, Julciu?» A ten mały łotrzyk 
Jak mi Bóg miły! przestał zaraz krzyczeć 
I odpowiedział: «tak». Chociażbym żyła 
Tysiąc lat, nigdy tego nie zapomnę. 
«Nieprawdaż, Julciu — rzekł — że padniesz wznak?» 
A mały urwis odpowiedział: «tak». 

PANI KAPULET

Dość tego, Marto, skończ już tę historię. 
Proszę cię. 

MARTA

Dobrze, miłościwa pani. 
Ale nie mogę wstrzymać się od śmiechu, 
Kiedy przypomnę sobie, jak to ona 
Przestała krzyczeć i odpowiedziała: 
«Tak». Miała jednak guz jak kurze jaje, 
Siniec porządny i płakała gorzko; 
Ale gdy mąż mój rzekł: «Plackiem dziś padasz, 
A jak dorośniesz, to na wznak upadniesz, 
Nieprawdaż Julciu?», tak i niebożątko 
Zaraz ucichło i odrzekło: «tak». 

JULIA

Ucichnij też i ty, proszę cię, nianiu. 

MARTA

Jużem45 ucichła przecie. Pan Bóg z tobą! 
Ty jesteś perłą ze wszystkich niemowląt, 
Jakie karmiłam. Gdybym jeszcze mogła 
Patrzeć na twoje zamęście!... 

PANI KAPULET

Zamęście! 
 

To jest punkt właśnie, o którym chcę mówić. 
Powiedz mi, Julio, co myślisz i jakie 
Są chęci twoje we względzie małżeństwa? 

JULIA

O tym zaszczycie jeszcze nie myślałam. 

MARTA

O tym zaszczycie! Gdybym nie ja była 
Twą karmicielką, rzekłabym, żeś mądrość 
Wyssała z mlekiem. 

PANI KAPULET

Myślże46 o tym teraz. 
 

Młodsze od ciebie dziewczęta z szlachetnych 
Domów w Weronie wcześnie stan zmieniają; 
Ja sama byłam już matką w tym wieku, 
W którym tyś jeszcze panną. Krótko mówiąc, 
Waleczny Parys stara się o ciebie. 

MARTA

To mi kawaler! Panniuniu, to brylant 
Taki kawaler: chłopiec gdyby z wosku47! 

PANI KAPULET

Nie ma w Weronie równego mu kwiatu. 

MARTA

Co to, to prawda: kwiat to, kwiat prawdziwy. 

PANI KAPULET

Cóż, Julio? Będziesz mogła go kochać? 
Dziś w wieczór ujrzysz go wśród naszych gości. 
Wczytaj się w księgę jego lic, na których 
Pióro piękności wypisało miłość; 
Przypatrz się jego rysom, jak uroczo, 
Zgodnie się schodzą z sobą i jednoczą; 
A co w tej księdze wyda ci się mrocznym, 
To w jego oczach stanieć48 się widocznym. 
Do upięknienia tej, zaprawdę rzadkiej, 
Edycji męża brak tylko okładki. 
Roślina w ziemi, ryba w wodzie żyje; 
Miło, gdy piękną treść piękny wierzch kryje; 
I tym wspanialsza, tym więcej jest warta 
Złota myśl w złotej oprawie zawarta. 
Tak więc z nim wszystką jego właść49 posiędziesz 
I w niczym sama ujmy mieć nie będziesz. 

MARTA

Ujmy? Ba, owszem przyrost, boć to przecie 
Zawżdy z mężczyzną przybywa kobiecie. 

PANI KAPULET

Chceszże50 go? Powiedz krótko, węzłowato. 

JULIA

Zobaczę, jeśli patrzenia dość na to; 
Nie głębiej jednak myślę w tę rzecz wglądać, 
Jak tobie, pani, podoba się żądać. 
Wchodzi Służący.

SŁUŻĄCY

Pani, goście już przybyli; wieczerza zastawiona, czekają na panie, pytają o pannę Julię, przeklinają w kuchni panią Martę; słowem, niecierpliwość powszechna. Niech panie raczą pośpieszyć.

wychodzi

PANI KAPULET

Pójdź, Julio; w hrabi serce tam dygoce.

MARTA

Idź i po błogich dniach błogie znajdź noce.

Wychodzą.

SCENA CZWARTA

Ulica. Wchodzą Romeo, Merkucjo i Benwolio w towarzystwie pięciu czy sześciu masek. Ludzie z pochodniami i inne osoby.

ROMEO

Mamyż przy wejściu z przemową wystąpić 
Czy też po prostu wejść? 

BENWOLIO

Wyszły już z mody 
Te ceremonie; nie będziemy z sobą 
Wiedli Kupida z opaską na skroni, 
Łuk malowany z gontu niosącego 
I straszącego dziewczęta jak ptaki, 
Ani też owych prawili oracji, 
Mdło za suflerem cedzonych na wstępie. 
Niech sobie o nas pomyślą, co zechcą; 
Wejdziem, pokręcim się i znikniem potem. 

ROMEO

Kręćcie się, kiedy chcecie, jam do tego 
Dziś niesposobny. 

MERKUCJO

Kochany Romeo, 
Musisz potańczyć także. 

ROMEO

Nie, doprawdy. 
 

Wy macie lekkie trzewiki, to tańczcie; 
Mnie ołów serce tłoczy, ledwie mogę 
Ruszyć się z miejsca. 

MERKUCJO

Zakochany jesteś; 
Pożycz strzelistych od Kupida skrzydeł 
I wznieś się nimi nad poziomą sferę. 

ROMEO

Nie mnie, tkniętemu srodze jego strzałą, 
Strzeliście wzbijać się na jego skrzydłach; 
Nie mnie się wznosić nad poziom, co nosząc 
Brzemię miłości, na poziom upadam. 

MERKUCJO

A gdybyś upadł z nią, ją byś obrzemił51. 
Tak delikatną rzecz przygniótłbyś srodze. 

ROMEO

Nazywasz miłość rzeczą delikatną? 
Zbyt, owszem, twarda, szorstka i koląca. 

MERKUCJO

Twardali52 dla cię, bądź i dla niej twardy; 
Kol ją, gdy kole, a zwalisz ją łatwo. 
Hola! Podajcie mi na twarz pokrowiec! 
Maskę na maskę! 
wkłada maskę
Niechaj sobie teraz 
Ciekawe oko nicuje mą szpetność! 
Ta larwa53 za mnie będzie się rumienić. 

BENWOLIO

Idźmy, panowie; zadzwońmy, a potem 
Ostro już tylko polećmy się nogom. 

ROMEO

Niech trzpioty łechcą nieczułą posadzkę! 
Pochodni dla mnie! Bom ja dziś skazany, 
Jak ów pachołek, co świeci swej pani, 
Stać nieruchomie i martwym być widzem. 

MERKUCJO

Stój, jak chcesz, byleś tylko nie stał o to54, 
Co cię tak martwi, a w czym (z całym winnym 
Uszanowaniem dla twojej miłości), 
Jak w błocie, widzę, po uszy zagrzązłeś. 
Nuże55, nie palmy świec w dzień. 

ROMEO

Palmyż56 teraz. 
Bo noc jest. 

MERKUCJO

Mniemam, panie, że czas tracąc 
Zarówno psujem świece bez potrzeby, 
Jak w dzień je paląc. Przyjmij tę uwagę; 
Bo w niej pięć razy więcej jest logiki 
Niż w naszych pięciu zmysłach. 

ROMEO

Uważamy 
Za rzecz stosowną pójść tam na ten festyn, 
Chociaż logiki w tym nie ma. 

MERKUCJO

Dlaczego? 

ROMEO

Miałem tej nocy marzenie. 

MERKUCJO

Ja także; 

ROMEO

Cóż ci się śniło? 

MERKUCJO

To, że marzyciele 
Najczęściej zwykli kłamać. 

ROMEO

Przez sen w łóżku, 
Gdy w gruncie marzą o rzeczach prawdziwych. 

MERKUCJO

Snadź57 się królowa Mab58 widziała z tobą; 
Ta, co to babi wieszczkom i w postaci 
Kobietki mało co większej niż agat 
Na wskazującym palcu aldermana59, 
Ciągniona cugiem drobniuchnych atomów, 
Tuż, tuż śpiącemu przeciąga pod nosem. 
Szprychy jej wozu z długich nóg pajęczych, 
Osłona z lśniących skrzydełek szarańczy; 
Sprzężaj60 z plecionych nitek pajęczyny; 
Lejce z wilgotnych księżyca promyków; 
Bicz z cienkiej żyłki na świerszcza szkielecie; 
A jej forszpanem61 mała, szara muszka 
Przez pół tak wielka62 jak ów krągły owad, 
Co siedzi w palcu leniwej dziewczyny; 
Wozem zaś próżny laskowy orzeszek; 
Dzieło wiewiórki lub majstra robaka, 
Tych z dawien dawna akredytowanych 
Stelmachów63 wieszczek. W takich to przyborach 
Co noc harcują po głowach kochanków, 
Którzy natenczas marzą o miłości; 
Albo po giętkich kolanach dworaków, 
Którzy natenczas o ukłonach marzą; 
Albo po chudych palcach adwokatów, 
Którym się wtedy roją honoraria; 
Albo po ustach romansowych damul, 
Którym się wtedy marzą pocałunki; 
Często atoli Mab na te ostatnie 
Zsyła przedwczesne zmarszczki, gdy ich oddech 
Za bardzo znajdzie cukrem przesycony. 
Czasem też wjeżdża na nos dworakowi: 
Wtedy śnią mu się nowe łaski pańskie; 
Czasem i księdza plebana odwiedzi, 
Gdy ten spokojnie drzemie, i ogonem 
Dziesięcinnego64 wieprza w nos go łechce: 
Wtedy mu nowe śnią się beneficja65 
Czasem wkłusuje na kark żołnierzowi: 
Ten wtedy marzy o cięciach i pchnięciach, 
O szturmach, breszach66, o hiszpańskich klingach 
Czy o pucharach, co mają pięć sążni67; 
Wtem mu zatrąbi w ucho: nasz bohater 
Truchleje, zrywa się, klnąc zmawia pacierz 
I znów zasypia. Taka jest Mab: ona, 
Ona to w nocy zlepia grzywy koniom 
I włos ich gładki w szpetne kudły zbija, 
Które rozczesać niebezpiecznie; ona 
Jest ową zmorą, co na wznak leżące 
Dziewczęta dusi i wcześnie je uczy 
Dźwigać ciężary, by się z czasem mogły 
Zawołanymi stać gospodyniami. 
Ona to, ona... 

ROMEO

Skończ już, skończ, Merkucjo, 
Prawisz o niczym. 

MERKUCJO

Prawię o marzeniach, 
Które w istocie niczym innym nie są 
Jak wylęgłymi w chorobliwym mózgu 
Dziećmi fantazji; ta zaś jest pierwiastku 
Tak subtelnego właśnie jak powietrze; 
Bardziej niestała niż wiatr, który już to 
Mroźną całuje północ, już to z wstrętem 
Rzuca ją, dążąc w objęcia południa. 

BENWOLIO

Coś ten wiatr zawiał, zdaje się, i na nas, 
Wieczerza stoi, spóźnimy się na nią. 

ROMEO

Boję się, czyli68 nie przyjdziem za wcześnie; 
Bo moja dusza przeczuwa, że jakieś 
Nieszczęście, jeszcze wpośród gwiazd wiszące, 
Złowrogi bieg swój rozpocznie od daty 
Uciech tej nocy i kres zamkniętego 
W mej piersi, zbyt już nieznośnego, życia 
Przyśpieszy jakimś strasznym śmierci ciosem. 
Lecz niech Ten, który ma ster mój w swym ręku, 
Kieruje moim żaglem! Dalej! Idźmy! 

BENWOLIO

Uderzcie w bębny! 
Wychodzą.

SCENA PIĄTA

Sala w domu Kapuletów. Wchodzą muzykanci i słudzy.

PIERWSZY SŁUGA

Gdzie Potpan69? Czemu nie pomaga sprzątać? Gęsi mu paść, nie służyć.

DRUGI SŁUGA

Tak to, kiedy ważne obowiązki lokaja powierzają ludziom złej maniery; na diabła się to zdało.

PIERWSZY SŁUGA

Powynoście stołki! Usuńcie na bok bufet! Pozbierajcie srebra! Schowaj no tam dla mnie, braciszku, kawałek marcepana i szepnij na ucho odźwiernemu, żeby wpuścił Zuzannę Grindstone i Nelly; jak mię kochasz! Antoni! Potpan!

DRUGI SŁUGA

Dobrze, chłopcze, gotowe.

PIERWSZY SŁUGA

Wołają was, czekają na was i niecierpliwią się w wielkiej sali.

TRZECI SŁUGA

Nie możemy być tu i tam razem70. Dalej, chłopcy! pohulajmyż71 dzisiaj! Kto umie czekać, wszystkiego się doczeka.

Oddalają się. Kapulet i inni wchodzą z gośćmi i maskami.

KAPULET

Witaj, cna młodzi72! Wolne od nagniotków 
Damy rachują73 na waszą ruchawość, 
Śliczne panienki, któraż z was odmówi 
Stanąć do tańca? O takiej wręcz powiem, 
Że ma nagniotki. A co? Tom was zażył! 
Dalej, panowie! I ja kiedyś także 
Maskę nosiłem i umiałem szeptać 
W ucho pięknościom jedwabne powieści, 
Co szły do serca; przeszło to już, przeszło. 
Nuże, panowie! Grajki, zaczynajcie! 
Miejsca! Rozstąpmy się! Dalej, dziewczęta! 
Muzyka gra. Młodzież tańczy.
Hej! Więcej światła! Wynieście te stoły! 
I zgaście ogień, bo zbyt już gorąco. 
Siadajże74, siadaj, bracie Kapulecie! 
Dla nas dwóch czasy pląsów już minęły. 
Jakże to dawno byliśmy obydwaj 
Po raz ostatni w maskach? 

DRUGI KAPULET

Będzie temu 
Lat ze trzydzieści. 

KAPULET

Co? Co! Nie tak dawno 
Było to, pomnę, na godach Lucencja; 
Na te Zielone Świątki, da Bóg dożyć, 
Będzie dwadzieścia pięć lat. 

DRUGI KAPULET

Dawniej, dawniej, 
Wszak już syn jego jest trzydziestoletni. 

KAPULET

Co mi waść prawisz? Przede dwoma laty 
Syn jego nie był jeszcze pełnoletni. 

ROMEO

do jednego z sług
Co to za dama, co w tej chwili tańczy 
Z tym kawalerem? 

SŁUGA

Nie wiem, jaśnie panie. 

ROMEO

Ona zawstydza świec jarzących blaski; 
Piękność jej wisi u nocnej opaski 
Jak drogi klejnot u uszu Etiopa. 
Nie tknęła ziemi wytworniejsza stopa. 
Jak śnieżny gołąb wśród kawek, tak ona 
Świeci wśród swoich towarzyszek grona. 
Zaraz po tańcu przybliżę się do niej 
I dłoń mą uczczę dotknięciem jej dłoni. 
Kochałżem75 dotąd? O! Zaprzecz, mój wzroku! 
Boś jeszcze nie znał równego uroku. 

TYBALT

Sądząc po głosie, z Montekich to któryś. 
Daj no mi rapir76, chłopcze. Jak się waży 
Ten łotr tu wchodzić i kłamaną larwą77 
Szyderczo naszej urągać zabawie? 
Na krew szlachetną, co mi wzdyma serce, 
Nie będzie grzechu, jeśli go uśmiercę. 

KAPULET

Tybalcie, co ci to? Czego się zżymasz78? 

TYBALT

Ujmy tej, stryju, pewno nie wytrzymasz: 
Jeden z Montekich, twych śmiertelnych wrogów, 
Śmie tu znieważać gościnność twych progów. 

KAPULET

Czyż to Romeo? 

TYBALT

Tak, ten to nikczemnik. 

KAPULET

Daj mu waść pokój, nie wychodzi przecie 
Z granic wytkniętych dobrym wychowaniem 
I prawdę mówiąc, cała go Werona 
Ma za młodzieńca pełnego przymiotów; 
Nie chciałbym za nic w świecie w moim domu 
Czynić mu krzywdy. Uspokój się zatem, 
Miły synowcze79, nie zważaj na niego, 
Taka ma wola; jeśli ją szanujesz, 
Okaż uprzejmość i spędź precz z oblicza 
Ten mars80 niezgodny z weselem tej doby. 

TYBALT

Taki gość w domu nabawia choroby; 
Nie ścierpię go tu. 

KAPULET

Chcę go mieć cierpianym81. 
Cóż to, zuchwalcze? Mówię, że chcę! Cóż to? 
Czy ja tu jestem, czy waść jesteś panem? 
Waść go tu nie chcesz ścierpieć! Boże odpuść! 
Waść mi chcesz gości porozpędzać? Kołki 
Na łbie mi strugać? Przewodzić w mym domu? 

TYBALT

Stryju, to hańba! 

KAPULET

Cicho! Burdą82 jesteś. 
Z tą porywczością doigrasz się waszmość. 
Zawsze mi musisz się sprzeciwiać! — Brawo, 
Kochana młodzi! — Urwipołeć z waści! 
Siedź cicho albo... Hola! Więcej światła! — 
Ja cię uciszę. Patrz go! — Żwawo, chłopcy! 

TYBALT

Gniew dobrowolny z flegmą przymuszoną 
Na krzyż się schodząc wstrząsają mi łono. 
Muszę ustąpić; wkrótce się atoli 
W gorzką żółć zmieni ta słodycz wbrew woli. 
oddala się

ROMEO

do Julii83
Jeśli dłoń moja, co tę świętość trzyma, 
Bluźni dotknięciem: zuchwalstwo takowe 
Odpokutować usta me gotowe 
Pocałowaniem pobożnym pielgrzyma. 

JULIA

do Romea
Mości pielgrzymie, bluźnisz swojej dłoni, 
Która nie grzeszy zdrożnym dotykaniem; 
Jestli84 ujęcie rąk pocałowaniem, 
Nikt go ze świętych pielgrzymom nie broni. 

ROMEO

jak pierwej
Nie mająż85 święci ust tak jak pielgrzymi? 

JULIA

jak pierwej
Mają ku modłom lub kornej podzięce. 

ROMEO

Niechże ich usta czynią to co ręce; 
Moje się modlą, przyjm modły ich, przyjmij. 

JULIA

Niewzruszonymi pozostają święci, 
Choć gwoli86 modłów niewzbronne ich chęci. 

ROMEO

Ziść więc cel moich, stojąc niewzruszenie. 
I z ust swych moim daj wziąć rozgrzeszenie. 
całuje ją

JULIA

Moje więc teraz obciąża grzech zdjęty. 

ROMEO

Z mych ust? O! grzechu, zbyt pełen ponęty! 
Niechże go nazad rozgrzeszony zdejmie! 
Pozwól. 
całuje ją znowu

JULIA

Jak z książki całujesz pielgrzymie. 
 

MARTA

Panienko, jejmość pani matka prosi. 

ROMEO

Któż jest jej matką? 

MARTA

Jej matką? Bajbardzo87! 
 

Nikt inny, jeno pani tego domu; 
I dobra pani, mądra a cnotliwa. 
Ja byłam mamką tej, coś z nią pan mówił. 
Smaczny by kąsek miał, kto by ją złowił. 

ROMEO

A więc Kapulet! O dolo zbyt sroga! 
Życie me jest więc w ręku mego wroga. 

BENWOLIO

Wychodźmy, wieczór dobiega już końca. 

ROMEO

Niestety! Z wschodem dla mnie zachód słońca. 

KAPULET

do rozchodzących się gości
Ejże, panowie, pozostańcie jeszcze; 
Mają nam wkrótce dać małą przekąskę. 
Chcecie koniecznie? Muszę więc ustąpić. 
Dzięki wam, mili panowie i panie. 
Dobranoc. Światła! Idźmyż spać. 
do Drugiego Kapuleta
Braciszku, 
Zapóźniliśmy się; idę wypocząć. 
Wychodzą wszyscy prócz Julii i Marty.

JULIA

Czy nie wiesz, nianiu, kto to jest ten pan? 

MARTA

Ten,tu? 
To syn starego Tyberia. 

JULIA

A tamten, 
Co właśnie ku drzwiom zmierza? 

MARTA

To podobno 
Młody Petrycy. 

JULIA

A ów, tam na prawo, 
Co nie chciał tańczyć? 

MARTA

Nie wiem. 

JULIA

Spytaj, proszę, 
Jak się nazywa. Jeżeli żonaty, 
Całun mnie czeka zamiast ślubnej szaty. 

MARTA

Zwie się Romeo, jest z rodu Montekich, 
Synem waszego największego wroga. 

JULIA

Jako obcego za wcześnie ujrzałam! 
Jako lubego za późno poznałam! 
Dziwny miłości traf się na mnie iści, 
Że muszę kochać przedmiot nienawiści. 

MARTA

Co to jest? Co to takiego? 

JULIA

To wiersze, 
Których mię jeden tancerz dziś nauczył. 

MARTA

Pójdź spać, waćpanna. 
Głos za sceną: „Julio!”
Dalej! dalej! 
Wołają pannę i pusto już w sali. 
Wychodzą.
  1. rozruchać (daw.) — rozruszać; tu: wzburzyć. [przypis edytorski] ↩
  2. drapnięcie — ucieczka; por. daw. pot. drapnąć: uciec, dać nogi za pas. [przypis edytorski] ↩
  3. sztokfisz (z niem. stockfish) — suszona ryba, najczęściej z rodziny dorszowatych. [przypis edytorski] ↩
  4. instrument — tu: broń; miecz, szablę, rapier itp. [przypis edytorski] ↩
  5. giwer a. gwer — broń; tu: miecz a. rapier. [przypis edytorski] ↩
  6. gwoli (daw.) — dla, w celu (robienia czego). [przypis edytorski] ↩
  7. Marsa (...) nastawię — zrobię marsową minę, tj. spojrzę groźnie, wojowniczo. [przypis redakcyjny] ↩
  8. będziemyż mieli — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; inaczej: czy będziemy mieli. [przypis edytorski] ↩
  9. berdysz — kij z siekierą o kształcie halabardy. [przypis edytorski] ↩
  10. Przy słowach: „Wchodzą Kapulet i Pani Kapulet”, opuszczono: „Pan Kapulet w sukni” (było to okrycie na ulicę). Przy braku dekoracji takie zmiany ubioru od razu sugerowały widzom zmianę miejsca akcji. [przypis redakcyjny] ↩
  11. szydnie — szyderczo. [przypis edytorski] ↩
  12. rozjątrzony — tu: rozgniewany. [przypis edytorski] ↩
  13. byłżeś — czy byłeś. [przypis edytorski] ↩
  14. widziałżeś — czy widziałeś. [przypis edytorski] ↩
  15. sykomora — drzewo z rodziny figowych. [przypis edytorski] ↩
  16. gaj — las. [przypis edytorski] ↩
  17. Aurora (mit. rzym.) — bogini zorzy porannej; tu: jutrzenka. [przypis edytorski] ↩
  18. znaszże — czy znasz. [przypis edytorski] ↩
  19. wybadywałżeś — czy wybadywałeś; czy wypytywałeś. [przypis edytorski] ↩
  20. jeszczeż — czy jeszcze. [przypis edytorski] ↩
  21. moiż — czy moi. [przypis edytorski] ↩
  22. amalgam a. amalgamat — mieszanina różnych elementów. [przypis edytorski] ↩
  23. mamże — czy mam. [przypis edytorski] ↩
  24. jęczyć — dziś: jęczeć. [przypis edytorski] ↩
  25. będzież — czy będzie. [przypis edytorski] ↩
  26. Kupido a. Kupidyn (mit. rzym.) — bożek miłości. [przypis edytorski] ↩
  27. Diana (mit. rzym.) — dziewicza bogini księżyca i łowów. [przypis edytorski] ↩
  28. wiecznież — czy wiecznie. [przypis edytorski] ↩
  29. zapomniż — czy zapomni. [przypis edytorski] ↩
  30. będzież — czy będzie. [przypis edytorski] ↩
  31. niewczesny (daw.) — nieodpowiedni, w niewłaściwym czasie wydarzający się (powiedziany itp.). [przypis edytorski] ↩
  32. rozterka — rozdarcie; sprzeczność. [przypis edytorski] ↩
  33. przejrz — dziś popr.: przejrzyj. [przypis edytorski] ↩
  34. wasze — tu: waszmość. [przypis edytorski] ↩
  35. więcierz — sieć rybacka w kształcie cylindra. [przypis edytorski] ↩
  36. bądźże — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że; inaczej: bądź koniecznie. [przypis edytorski] ↩
  37. sinior (z wł. signor) — pani. [przypis edytorski] ↩
  38. siniora (z wł. signora) — pani. [przypis edytorski] ↩
  39. ówdzie — tam [przypis edytorski] ↩
  40. rychłoż — czy rychło; czy szybko. [przypis edytorski] ↩
  41. na świętego Piotra i Pawła — 29 czerwca; w oryginale: Lammas, czyli święto plonów, święto chleba, celebrowane od zachodu słońca 31 lipca do zachodu słońca 1 sierpnia. [przypis edytorski] ↩
  42. rok jedenasty od trzęsienia ziemi — w czasach Shakespeare’a pamiętne trzęsienie ziemi miało miejsce w Anglii 6 kwietnia 1580 r. [przypis edytorski] ↩
  43. piołun — zioło o wyjątkowo silnie gorzkim smaku. [przypis edytorski] ↩
  44. dniem pierwej — dzień wcześniej; poprzedniego dnia. [przypis edytorski] ↩
  45. jużem ucichła — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: już ucichłam. [przypis edytorski] ↩
  46. myślże — pomyśl koniecznie (konstrukcja z partykułą -że wyrażającą nacisk, podkreślenie słowa, do którego jest dodana). [przypis edytorski] ↩
  47. chłopiec gdyby z wosku — chłopiec jak z wosku, tj. jak laleczka: zgrabny, gładki, urodziwy. [przypis edytorski] ↩
  48. stanieć się — skrócone od: stanie ci się. [przypis edytorski] ↩
  49. właść — własność. [przypis edytorski] ↩
  50. chceszże — czy chcesz. [przypis edytorski] ↩
  51. obrzemił — obciążył brzemieniem; tu: aluzja do zajścia w ciążę, uczynienia brzemienną. [przypis edytorski] ↩
  52. twardali — konstrukcja z partykułą pytającą -li; inaczej: czy twarda. [przypis edytorski] ↩
  53. larwa (daw.) — maska. [przypis edytorski] ↩
  54. byleś nie stał o to — byle byś nie dbał o to. [przypis edytorski] ↩
  55. nuże — dalej (okrzyk). [przypis edytorski] ↩
  56. palmyż — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą co -ż; znaczenie: palmy więc. [przypis edytorski] ↩
  57. snadź (daw.) — przecież; tu: widocznie. [przypis edytorski] ↩
  58. królowa Mab — wróżka a. czarownica z folkloru angielskiego, wywodzona z mitologii celtyckiej (por. także: królowa Medb, władczyni królestwa Conaught w Irlandii); psotna i kapryśna, niekiedy złośliwa, męczy ludzi we śnie, z czasem zastąpiona przez Tytanię (w Śnie nocy letniej Shakespeare’a); jej imię z walijskiego znaczy „dziecko”; w literaturze po raz pierwszy pojawia się w dramacie Shakespeare’a Romeo i Julia, jest tytułową bohaterką poematu romantycznego poety Percy’ego Bysshe Shelleya. [przypis edytorski] ↩
  59. alderman — rajca miejski. [przypis edytorski] ↩
  60. sprzężaj — uprząż. [przypis edytorski] ↩
  61. forszpan — zaprzęg. [przypis edytorski] ↩
  62. Przez pół tak wielka — tylko w połowie tak wielka. [przypis edytorski] ↩
  63. stelmach (daw.) — rzemieślnik wyrabiający koła oraz inne części powozów. [przypis edytorski] ↩
  64. dziesięcinny — tj. składany w ramach podatku kościelnego na wsi, tj. dziesięciny, stanowiącego dziesiątą część zbiorów. [przypis edytorski] ↩
  65. beneficjum — dochodowy urząd w Kościele katolickim. [przypis redakcyjny] ↩
  66. bresz — wyłom w murze twierdzy wykonany przez oblegających. [przypis redakcyjny] ↩
  67. sążeń — dawna jednostka długości, wynosząca ok. 2 m, wyznaczana rozpiętością ramion. [przypis edytorski] ↩
  68. czyli — tu: konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: czy też, czy aby. [przypis edytorski] ↩
  69. potpan (z ang. potcompanion) — kuchcik. [przypis edytorski] ↩
  70. być tu i tam razem — być naraz tu i tam. [przypis edytorski] ↩
  71. pohulajmyż — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż; znaczenie: pohulajmy więc. [przypis edytorski] ↩
  72. cna młodzi — zacna młodzieży; szlachetna młodzieży. [przypis edytorski] ↩
  73. rachować na coś — liczyć na coś; mieć na coś nadzieję. [przypis edytorski] ↩
  74. siadajże — siadaj koniecznie. [przypis edytorski] ↩
  75. kochałżem — czy kochałem. [przypis edytorski] ↩
  76. rapir, właśc. rapier — odmiana broni białej popularnej w XVI i XVII w. [przypis edytorski] ↩
  77. larwa — maska. [przypis edytorski] ↩
  78. zżymać się — gniewać się. [przypis edytorski] ↩
  79. synowiec — syn brata. [przypis edytorski] ↩
  80. mars (daw.) — groźna, wojownicza mina. [przypis edytorski] ↩
  81. Chcę go mieć cierpianym — chcę, aby znosić jego obecność. [przypis edytorski] ↩
  82. burda — osoba wywołująca konflikty, bijatyki (właśnie: burdy). [przypis edytorski] ↩
  83. do Julii — pierwsza ich rozmowa napisana jest w formie sonetu. [przypis redakcyjny] ↩
  84. jestli — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: jeśli jest. [przypis edytorski] ↩
  85. nie mająż — czy nie mają. [przypis edytorski] ↩
  86. gwoli modłów — dla modłów. [przypis edytorski] ↩
  87. bajbardzo — byle kto; ktoś, kogo można lekceważyć. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · William Shakespeare (Szekspir)

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Romeo i Julia · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/romeo-i-julia/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Józef Paszkowski

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Przypis