AKT PIERWSZY

Alboż nie są Ateńczykami?

Tak jest.

Więc nie odwołuję tego, co powiedziałem.

Poznajesz mnie, Apemancie?

Widzisz, że cię poznałem, gdym cię nazwał po imieniu.

Dumny jesteś, Apemancie.

A z niczego dumniejszym, jak z tego, żem niepodobny do Tymona.

Gdzie idziesz?

Zamordować uczciwego Ateńczyka.

Śmierć za to cię czeka.

To chyba zrobienie niczego prawo karze śmiercią.

Jak ci się obraz ten podoba, Apemancie?

Bardzo, zwłaszcza dla swojej niewinności.

Czy niedobrze pracował jego malarz?

Lepiej ten pracował, który zrobił malarza, a zrobił przecie plugawe tylko dzieło.

Pies z ciebie!

Twoja matka z mojego jest rodu: jeśli ja psem, czym ona?

Czy chcesz obiadować ze mną, Apemancie?

Nie, nie jadam panów.

Gdybyś jadł panów, gniewałbyś panie.

O, one same jedzą panów, mają też wielkie brzuchy.

Wszeteczna uwaga.

Czy tak ją rozumiesz? Weźże ją sobie za fatygę.

Jak ci się podoba ten klejnot, Apemancie?

Mniej niż szczerość, za którą człowiek szeląga nie płaci.

Ile on wart, twoim zdaniem?

Niewart mojej myśli. A co tam nowego, poeto?

A co tam nowego, filozofie?

Kłamiesz.

Albożeś nie filozof?

Tak jest.

Więc nie kłamię.

Albożeś nie poeta?

Tak jest.

Więc kłamiesz. Zajrzyj do twojego ostatniego poematu, w którym przez fikcję zrobiłeś go godnym człowiekiem.

To nie fikcja, to szczera prawda.

Masz rację; godny jest ciebie i godny płacić ci za twoją pracę. Kto lubi pochlebstwo, godny jest pochlebcy. Ach, gdybym był panem!

Co byś zrobił, Apemancie?

To samo, co teraz robi Apemantus: nienawidziłbym panów z całego serca.

Co, nienawidziłbyś samego siebie?

Tak jest.

A to dlaczego?

Dlatego że byłem dość głupi, abym pragnął zostać panem. Czy ty nie kupiec?

Tak jest, Apemancie.

Niechże cię twój własny handel zrujnuje, jeśli nie zechcą bogi.

Co robi mój handel, robią bogi.

Handel twoim bogiem, niechże cię twój bóg zrujnuje!

Która godzina, Apemancie?

Godzina uczciwości.

Godzinę tę zawsze zegar pokazuje.

Tym też gorzej, że nie spostrzegłeś jej dotąd.

Idziesz na ucztę Tymona?

Idę, bo chcę widzieć, jak mięso napycha łotrów, a jak wino rozgrzewa głupców.

Bądź zdrów! Bądź zdrów!

Wielkie robisz głupstwo, dając mi dwa pozdrowienia.

Dlaczego, Apemancie?

Należało ci jedno zachować dla siebie, bo ja ci go dać nie myślę.

Idź się powiesić.

Nie mam zamiaru słuchać twojej rady; daj ją twojemu przyjacielowi.

Precz stąd, psie wściekły! Albo sam cię wygonię.

Umykam jak pies przed wierzgnięciem osła.

Nie zważam na to, co mówisz. Jesteś Ateńczykiem, to dosyć, żebyś dobre znalazł u mnie przyjęcie. Sam nie chcę żadnej nadawać tu sobie powagi6; więc cię proszę, niech moja uczta zamknie ci usta.

Wolałbyś jednak śniadanie z nieprzyjaciół złożone niż obiad z przyjaciół.

To prawda, panie; nie ma potrawy nad nieprzyjacielską surowiznę; najlepszemu przyjacielowi takiego bym życzył bankietu.

Chciałbym też, żeby ci wszyscy pochlebcy twoimi byli nieprzyjaciółmi, abyś mógł ich zabić, a mnie potem na ucztę zaprosić!

Gdybyś mógł, panie, jakim szczęśliwym zdarzeniem nasze serca choć raz na próbę postawić! Gdybyśmy mieli sposobność pokazać ci choć cząstkę naszego dla ciebie poświęcenia! Nic by już nam wtedy do życzenia nie zostało.

Nie wątpię o tym, dobrzy moi przyjaciele, że same bogi dadzą wam kiedyś sposobność pośpieszenia mi na pomoc; bo inaczej dlaczegóż bylibyście moimi przyjaciółmi? Czyż dałbym wam, przed tysiącem innych, tytuł ten kosztowny, gdybym was w sercu nie nosił? Sam sobie powiedziałem o was więcej niż wy przy waszej skromności moglibyście na waszą pochwałę powiedzieć, bo nieskończona jest moja w was ufność. O bogi, myślałem sobie nieraz: „Na co by się nam zdali przyjaciele, gdybyśmy nie potrzebowali ich nigdy? Byliby najnieużyteczniejszymi stworzeniami, gdyby nam nigdy żadnej nie oddali przysługi; byłyby to tylko dźwięczne instrumenty w futerałach swoich zamknięte, tylko dla siebie swoją harmonię chowające”. Wyznaję wam, że nieraz pragnąłem zostać ubogim, żeby się do serc waszych przybliżyć. Rodzimy się, żeby sobie świadczyć dobrodziejstwa; a co lepiej, co właściwiej możemy nazwać naszym od bogactw naszych przyjaciół? Co za nieskończona radość; tylu mieć braci, rozrządzających nawzajem jedni drugich majątkami! płacze O radości, przed urodzeniem we łzach tonąca! Oczy moje łez wstrzymać nie mogą; żeby o ich słabości zapomnieć, piję wasze zdrowie!

Kilka dam czeka u drzwi i nalega o posłuchanie.

Dam? Czego pragną?

Wyprzedził je posłaniec z poleceniem objawienia ich życzeń.

Proszę cię, wprowadź je natychmiast.

Bo najgorsza tak jest plugawa, iż, jak myślę, wziąć byłoby za trudno.

Pan mój, dostojny i szlachetny Lukullus, zaprasza cię z sobą jutro na polowanie, a zarazem przysyła ci dwie smycze chartów.

Nie, niczego nie żądam, bo gdybym i ja dał się przekupić, nikt by nie został, żeby śmiać się z ciebie, grzeszyłbyś więc tym łatwiej. Od tak dawna rozdajesz, Tymonie, że lękam się bardzo, abyś w końcu i sam się nie oddał za kwitem. Na co te uczty, ta pompa, ta próżna wystawność?

Skoro zaczynasz wygadywać na towarzystwo, przysiągłem cię nie słuchać. Bądź zdrów! Przyjdź innym razem z lepszą muzyką.