AKT CZWARTY

Cóż to, mój młody gościu, zda mi się, żeś alkoholiczny10. Czemu? powiedz, proszę.

Jużci temu, mój gospodarzu, że wesołym być nie mogę.

No, musisz nam być wesołym. Zaprowadzę cię, gdzie usłyszysz muzykę i ujrzysz młodziana, o którego się wypytujesz.

Lecz czyż głos jego usłyszę?

Usłyszysz niezawodnie.

To właśnie muzyką mi będzie.

Słuchaj, słuchaj.

Jestże on między nimi?

Jest, ale cicho, słuchajmy.

Cóż to? Smutniejszyś teraz, niż wprzód byłeś? Co ci jest? Czyż ci muzyka nie sprzyja?

Mylisz się, to muzykant mi nie sprzyja.

A to czemu, mój piękny młodzieniaszku?

Bo gra fałszywie, ojcze.

Jak to? Czy gra fałszywie na strunach?

Owszem, a jednak tak fałszuje11, że targa mego serca struny.

Snadź czułe masz ucho.

O! chciałbym być głuchym, gdyż czułe ucho tłumi serce moje.

Widzę, że nie lubisz muzyki?

Wcale nie, kiedy tak rozdziera.

Słuchaj, jaka luba w melodii zmiana.

Właśnie to ta zmiana mię razi.

Chciałżebyś, aby zawsze jedno grali?

Powtórzę ci, co mi Lanca, jego sługa, powiedział: kocha ją nad wszelką miarę.

Gdzież jest Lanca?

Po swego psa poszedł, bo mu pan kazał zanieść go jutro w podarku tej oto kochance.

Cicho! Usuńmy się na bok! Towarzystwo się rozchodzi.

Gdzież się spotkamy?

Przy źródle świętego Grzegorza.

Bądź zdrów.

Kiedy pies, co ma człowiekowi służyć, zacznie jak kondel płatać mu figle, zważ dobrze, jaka to wtedy bieda. Oto ten, któregom od szczenięcia wychował, ten, któregom uratował od wody, gdy troje czy czworo jego ślepych braciszków i siostrzyczek topiono! Wymusztrowałem go tak, że każdy bez wahania mógłby powiedzieć: „I ja bym psa tak musztrował”. Otóż poszedłem ofiarować go pani Sylwii w podarku od mego pana, lecz zaledwie wstąpiłem na próg jadalnego jej pokoju, aż tu on smyk do jej półmiska i caps za udo kapłona20. Cóż to za niecna rzecz, kiedy kondel nie umie się dobrze w każdym towarzystwie zachować! Takiego chciałbym mieć, co by, że tak rzeknę, podjął się być psem prawdziwym, być, że tak powiem, psem do wszystkiego. Gdybym nie miał więcej niż on dowcipu i gdybym nie był wziął21 jego winy na siebie, nie wątpię, że byłby wisiał, byłby dyndał, jakem człowiek, osądźcie sami. Wpada mi pod stół księcia, między trzy czy cztery dobrze wychowane pieski. Jeszcze nie wyszła, żeby nie skłamać, jedna marna chwilka, aż tu go już wszyscy w pokoju poczuli. „Precz z psem!” — rzecze jeden. „Cóż to za kondel?” — rzecze drugi. „Wypędzić go kijem!” — rzecze trzeci. „Powiesić go!” — rzecze książę. Znając już ten zapach, domyśliłem się od razu, że to mój Krab, i co tchu zbliżam się do człowieka, który psy ćwiczy. „Przyjacielu — ozwę się — chceszże tego psa wyćwiczyć?” „A jużci” — odpowiada. „Strasznie byś go skrzywdził — ozwę się znowu — gdyż to ja zrobiłem, o czym wiesz”. A wtem on bez dalszych ceregielów22 zaczyna mię chłostać i z pokoju wypędza. Znalazłżebyś23 wielu panów, co by tak nadstawili plecy za sługę swego? Nie dość, klnę się, żem już siedział w dybach24 za placki, które pokradł. Gdyby nie ja, czekał go stryczek. Jużem stał i na pręgierzu25 za gęsi, które podusił. Inaczej, byłby dyndał. Teraz ty o tym ani wspomnisz! Ale ja pamiętam i ową sztuczkę, którąś mi wypłatał przy pożegnaniu z panią Sylwią. Czyżem ci nie kazał, abyś dobrze na mnie zważał, niczego nie robił, czego ja nie robię. A kiedyżeś to mię widział, żebym nogę podnosił i skrapiał spódniczkę szlachcianki. Widziałżeś mię kiedy, żebym takich figlów się dopuszczał?

Dalibóg, panie, byłem u pani Sylwii z psem, którego kazałeś zanieść jej w podarunku.

I cóż ona na mój klejnocik mówi?

Z przeproszeniem, ona mówi, że twój pies jest kondlem, i kazała ci powiedzieć, że taki podarek wart chyba kondlich dzięków.

Przecież psa mego przyjęła.

Gdzie tam, nie przyjęła. Oto go na powrót tu przyprowadziłem.

Tyś więc jej tego ode mnie ofiarował?

Tego panie, gdyż tamtą wiewiórkę skradli mi chłopcy hycla na rynku. Musiałem więc jej ofiarować własnego, a że on jest jakie dziesięć razy od twego większym, stąd też podarunek tym większy.