Loreva
Loreva

Rozdział 23 z 36

Rozdział dwudziesty trzeci

jako Hieronim pewnego starego pana, który miał pokojową z dźwięcznym imieniem amalia, skrybentem1 został i jako się na urzędzie tym chwalebnie aż do następnego rozdziału sprawował.

Wśród kondycyi2 wszelkich na tej ziemi, 
Pomiędzy, owszem, stanami wszystkiemi 
Jest bez wątpienia wdowi stan 
Jako najcięższy dobrze znan.  
Tam, gdzie niewieście braknie męża głowy 
Trudno jest w domu o statek3 jakowy 
I niech haruje, jako chce, 
Ciężko jej idzie, nawet źle.  
Dochodów nie ma, wydatki wciąż rosną, 
Być wdową — też jest niewieście żałosno, 
Więc dom się każdy zmienia bez 
Męża w dolinę gorzkich łez.  
Doznała tego i pani Jobsowa, 
Po senatorze Jobsie smętna wdowa, 
Której już w pierwszych parę lat 
Przybyło zmarszczek, trosk i łat.  
Że się Hieronim przyczynił do tego, 
To nic w tym nie ma, zaprawdę, dziwnego; 
Ciężka to sprawa, gdy z rąk bab 
Pieczeni patrzy taki drab.  
Toteż choć nasza utrapiona wdowa 
Kawą i plackiem żyć była gotowa, 
Musiała mięsa mieć na stół 
Funtów ze sześć lub pięć i pół.  
Lecz jak fortecę zbyt wielka załoga 
Ogłodzi, tak też i ona, nieboga, 
Dodała nieraz kości, żył, 
Byle gagatek syty był.  
Dopieroż gdy się porcje przykurczyły 
I biedę w domu poczuł synek miły, 
Oglądać pilnie zaczął się, 
By tłuściej mógł opływać gdzie.  
A iż to zwykle głupcy i pijani 
Są przez Opatrzność jakoby wybrani, 
Znalazł się stary szlachcic gdzieś, 
Co go do siebie wziął na wieś.  
Pan ten żył sobie w kawalerskim stanie 
(Do ciszy w domu miał upodobanie), 
Tak samo trawiąc4 rentę swą 
Jak insi, co posiedli ją.  
Brał ongi udział w siedmioletniej wojnie, 
Lecz że z młodości żyć lubił spokojnie, 
Więc w garnizonie tylko był, 
Podając zawsze wrogom tył.  
Jako miłośnik cichego spokoju, 
Wnet z wojennego otarł czoło znoju, 
Lecz za zasługi dzielne tak 
Brał pensję i miał Legii znak.  
Przyjemnie było słuchać, kiedy prawił, 
Gdzie, kiedy, w jakim zwycięstwie się wsławił 
I w rejteradzie5 jak o włos, 
Że go w niewolę nie dał los.  
A iż bezkarnie nikt z Marsem6 nie żyje, 
Próbował czasem, jak mu fuzja bije 
Czy do szaraka, czyli znów 
Do wołokitów, luźnych psów.  
Tak burgund7 stary, jak i polowanie 
Cieszyły pana w bezżenności stanie, 
Miał pokojową przy tym, co 
Także cieszyła nieraz go.  
Tak szczędząc mądrze sił ułomnych ciała, 
Nie dbał, choćby się ziemia gdzie zarwała, 
Dwom wiernym sługom, jakie miał, 
Dawno kłopoty wszystkie zdał.  
Jednym w tej parze był fenomen prawy8, 
Rządca, pańskiego grosza nieciekawy, 
A drugim sługą zwykł tam być 
Skrybent9, co lekko mógł też żyć.  
Rządca skrybentów odmieniał bez miary, 
By znaleźć sobie socjusza10 do pary, 
Co by z nim służby dzieląc los, 
Nie wszędzie przecież wtykał nos.  
Już był się znalazł nawet i takowy, 
Lecz oto zawód i ambaras nowy, 
Bo coś po roku, choć był zdrów, 
Poszedł ad patres11 skrybent ów. 
Tu rządca, z domem Jobsów dawno znany 
(Kto wie, czy nawet nie był pokumany), 
Na Hieronima zwrócił wzrok, 
Biorąc go tak, jak był — en bloc12. 
Czuł on, iż godnym drab będzie ich grona, 
Rekomendował go więc in persona13 
Wpierw pokojowej, potem wnet 
Panu, a to od «a» do «zet». 
Z dźwięcznym Amalii pokojowa mianem 
Zalecić Jobsa przyrzekła przed panem, 
Gdyż się zdolniejszym, niż ów wprzód, 
Zdał jej na pierwszy oka rzut.  
Jedno spojrzenie, wiadomo, pozwala 
Objąć zalety takiego drągala, 
Co nic nie robił, tylko tył, 
Gdy antecessor14 cherlak15 był. 
Tak więc gdy wdała się w to pokojowa, 
Wdzięcznymi gesty poparłszy swe słowa, 
Rzecz oczywista, iż pan, rad 
Umizgom16 takim, dał swe fiat17. 
A iżby wszystko było jak należy, 
Do swej go raczył dopuścić wieczerzy 
I ocierając z wąsów sos 
Tak najłaskawiej zabrał głos:  
«Ten obowiązek u mnie jest skrybenta: 
Na czeladź18 baczyć, na konie, bydlęta, 
I wszystko pisać jak i co: 
Dochód i rozchód z sumą swą.  
Jeżeli Waszmość mnie ukontentujesz19, 
Gdy poznam, że swą powinność sprawujesz, 
Czterdzieści bitych na rok wam 
Dobrych talarów w srebrze dam. 
Jeślić te punkty zdają się przystojne20, 
Możesz Waść u mnie życie mieć spokojne, 
A i to wiedzą sługi me, 
Że akcydensik21 trafia się.  
Z góry wszelako ostrzegam Waszmości: 
Żadnych konszachtów i poufałości 
Z mą pokojową nie masz mieć, 
Jeśli tu zostać będziesz chcieć.  
Twój antecessor (racz mu tam dać, Panie, 
Światłość wieczystą i odpoczywanie! ) 
Lubił umizgi, żarty, i 
Więcej wiadomym jest coś mi.  
Lecz że to trzmiel był i cherlak w tym względzie, 
Machnąłem ręką: niech tam już i będzie! — 
Przez szpary patrząc na to, co 
Z mą pokojową łączy go.  
Dziewczę to, nader przebiegłe i żywe, 
Jest aż do zbytku przy tym pożądliwe 
I, jak miarkuję22, może chcieć 
I z Waścią jakieś szepty mieć.  
Pięć lat coś temu, jeśli pamięć służy, 
W jednej ją z moich spotkałem podróży; 
Tak mnie żywością wzięła swą, 
Żem pokojową zrobił ją.  
Więcej w tej kwestii, tak mi się więc zdaje, 
Mówić mi prawie że nie pozostaje. 
Rozumiesz Waszmość, czego chcę: 
Zgoda? — To zgoda. Nie? — To nie!»  
Jako but głupi byłby nasz Hieronim, 
Nic się spodziewać nie można by po nim, 
Gdyby warunków pańskich tych 
Nie przyjął, dobrych jak i złych.  
Więc postąpiwszy na urząd skrybenta, 
Bacząc na konie, na czeladź, bydlęta, 
I pisząc, co pisanym być 
Miało, w tym domu począł żyć.  
Przed wszystkim regestr23 uformował długi 
I wciągał w niego czeladzi zasługi, 
Także co przyniósł pański łów 
Albo co ukradł ten czy ów.  
Toż i pachciarskie24 wpisywał udoje, 
I co adwokat wziął za trudy swoje, 
I co pan sędzia ekstra brał, 
Gdy wyrok w sprawie dawać miał.  
Toż myto25 krawca, cnotliwej Amalii, 
Gdy przyszło suknie rozszerzać jej w talii, 
Albo gdy która z dworskich krów 
Cielę wydała na świat znów.  
Toż i felczera26, gdy puszczał od mdłości 
Krew pokojowej lub czasu słabości 
Ratował; także ile kur 
Jaj zniosło — pisał tam, jak mur.  
Niemniej gdy przyszło responsować27 listy, 
Do których pan sam miał wstręt oczywisty, 
Skrybent załatwiał prędko tak, 
Jakby responsów miał gdzie sak.  
Dla osób słabych w stylu i koncepcie 
Jest zacna księga: przy jej więc recepcie 
Tak pisał listy Hieronim, 
Że nikt w paragon nie szedł z nim.  
Wszak od tej pracy dość czasu zbywało, 
By jadł, pił, ile strzymać mogło ciało. 
A że na miękkich betach spał, 
Całe tak życie żyć by chciał.  
  1. skrybent — tu: sekretarz. [przypis edytorski] ↩
  2. kondycja (daw.) — stan. [przypis edytorski] ↩
  3. statek — tu: stabilność. [przypis edytorski] ↩
  4. trawić (daw.) — zużywać. [przypis edytorski] ↩
  5. rejterada — odwrót, ucieczka. [przypis edytorski] ↩
  6. Mars (mit. rzym.) — bóg wojny. [przypis edytorski] ↩
  7. burgund — wino z Burgundii. [przypis edytorski] ↩
  8. prawy (daw.) — prawdziwy. [przypis edytorski] ↩
  9. skrybent — tu: sekretarz. [przypis edytorski] ↩
  10. socjusz (z łac.) — towarzysz. [przypis edytorski] ↩
  11. ad patres (łac.) — do ojców. [przypis edytorski] ↩
  12. en bloc (fr.) — w całości. [przypis edytorski] ↩
  13. in persona (łac.) — osobiście. [przypis edytorski] ↩
  14. antecessor (łac.) — poprzednik. [przypis edytorski] ↩
  15. cherlak (daw.) — słabeusz. [przypis edytorski] ↩
  16. umizgi — zaloty. [przypis edytorski] ↩
  17. fiat (łac.) — niech się stanie. [przypis edytorski] ↩
  18. czeladź (daw.) — służba. [przypis edytorski] ↩
  19. ukontentować — zadowolić. [przypis edytorski] ↩
  20. przystojny (daw.) — tu: odpowiedni. [przypis edytorski] ↩
  21. akcydens — tu: dodatkowa premia. [przypis edytorski] ↩
  22. miarkować (daw.) — orientować się. [przypis edytorski] ↩
  23. regestr — rejestr, spis. [przypis edytorski] ↩
  24. pachciarski (daw.) — dotyczący dzierżawców. [przypis edytorski] ↩
  25. myto — tu ogólnie: opłata. [przypis edytorski] ↩
  26. felczer — osoba wykonująca proste zabiegu medyczne. [przypis edytorski] ↩
  27. responsować (z łac.) — odpowiadać na. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Karl Arnold Kortum

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Jobsjada · Okładka na podstawie: Tasteful Lighting, Orin Zebest@Flickr, CC BY 2.0

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: CC-BY-2.0

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: cover

Jobsjada · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/kortum-jobsjada/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Maria Konopnicka

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis