Źródło i licencja tłumaczenia
Księga trzecia
I
Amazonkom1... Dziś z kolei
wypada mi broń dać w dłonie
walecznej Pentezylei2.
że żmijom chcę przydać jadu,
że jagniątka na żer daję
rozszalałych wilczyc stadu...
(sami chyba rozumiecie)
zbrodni kilku niecnych kobiet
wszystkim kobietom na świecie.
siały zgorszenie i przestrach.
Wiecie dobrze o Helenach3,
Eryfilach4, Klitemnestrach5.
dla płci nadobnej jesteście,
wiecie i o Penelopie6,
Laodamii7 lub Alceście8.
ze stroju oraz imienia.
Nic dziwnego, że kobiety
blaskiem swoim opromienia.
II
prowadzę moje wykłady.
Niech zwolenniczkom miłostek
służą te praktyczne rady.
zwykle bierze bardziej serio
od płci brzydkiej... Wszelki zawód
kończy się u niej histerią.
Jazon11 pojął żony dwie12 aż.
Powodem śmierci Dydony13
stał się «pobożny» Eneasz14.
przyczyny waszej zagłady.
Obce, nieznane wam były
sztuki miłosnej zasady.
Kres waszym wszelkim nieszczęściom
położą moje wykłady.
w tym względzie ważne rozkazy.
Niechże wam one jaśnieją
w życiu — jako drogowskazy.
białogłowy zawiniły,
że oddajesz na łup mężów
bezbronny ich rodzaj miły.
dwie pierwsze mężom śpiewały.
Homer wpierw ganił Helenę.
Potem — śpiewał jej pochwały.
nie będziesz się, sądzę, wzdragać —
wiesz dobrze, że mają prawo
od ciebie tego wymagać».
dała gałązkę mirtową.
Zacząłem śpiewać w natchnieniu.
Wieszczym było każde słowo.
III
wyzyskujcie każdą chwilę.
Czeka was, gdy zapragniecie,
szczęścia i upojeń tyle!...
Woda nie wraca do źródła.
Kobiety, co dziś są piękne,
jutro będą — stare pudła.
nieprzejednanie a hardo.
Kiedyś — same opuszczone,
obdarzone będą wzgardą.
do ich domów dobijano.
Jak na progu znajdowały
kwiaty wonnych róż co rano.
żyjcie szczęściem i rozkoszą.
Kochankom się nie odmawia
tego, o co grzecznie proszą.
gdy się nią inną zapali?
Czyż kto lęka się wyczerpać
wodę z oceanów fali?
wyczerpać czułą kochankę?
Czyż wyczerpuje Ocean,
gdy wziąć z niego wody szklankę?
lecz podkreślam z całą siłą,
iż szafowanie miłością
nikogo nie zubożyło.
IV
z łaski Niebios, z bogów ręki.
Wiele kobiet musi sztucznie
potęgować swoje wdzięki.
jeśli zabiegów nie czyni
dokoła swej toalety,
choćby miała czar bogini.
starożytnej pięknej pani,
to dlatego, że mężczyźni
byli równie zaniedbani.
ubrana w bogate stroje,
z mężem, co siedem skór byczych
miał za ozdobę i zbroję.
w moim sercu radość gości,
żem przyszedł na ten świat miły
w wykwintnej teraźniejszości.
nie za tyryjskie purpury,
nie za okręty żaglowne,
ani kosztowne marmury —
że nam dzisiaj jest nieznana
naszych przodków źle ubranych
prostackość nieokrzesana.
że każda się stroić musi
w perły, które łowią w głębi
szmaragdowych wód Indusi.
strój obficie złotem tkany.
Źle wygląda postać w szacie
bogactwem przeładowanej.
V
najpiękniej niewiastę zdobi.
Niech zawsze staranna ręka
uczesanie wasze robi.
kobiecego uczesania.
Wybierzcie — co wam do twarzy.
Zwierciadło — prawdę odsłania.
każdej eleganckiej damie,
by rozdzielać włos na dwoje
naśladując Laodamię15.
spadać na oba ramiona.
Tak grającego na harfie
podziwiamy Apollona.
na podobieństwo Diany16,
gdy ta gna za dzikim zwierzem
przez zarośla i polany.
Tamta — uczesaniem płaskim.
Inna — falami kędziorów.
Inna zaś — muszelek blaskiem.
stuletnich dębów żołędzie,
pszczół hyblejskich roje mnogie
gór alpejskich bestie srogie —
uczesań... Wszak są mi znane
twarze, którym jest najpiękniej,
gdy całkiem nie uczesane.
rozkochany Bachus17 woli.
Herkules świata nie widzi
oprócz potarganej Joli.
VI
daje wam natura środki,
abyście — na czas niepomne —
urok zachowały słodki.
traci włosy zrozpaczony,
tak jak drzewa tracą liście,
gdy dmą mroźne Akwilony18.
zauważy piękna pani,
bierze, by je ufarbować,
sok z leczniczych traw Germanii.
idzie sobie kupić nowe
i nie wstydzi się publicznie
włożyć je na swoją głowę.
VII
Piękności rozkoszne moje,
po cóż z tyryjskiej purpury
używać najdroższe stroje?
dochody swe całoroczne?
Tyle jest tańszych kolorów.
Od nich opowieść rozpocznę.
barwy niebiosów pogodnych.
Jest zieleń koloru fali
jako strój rusałek wodnych.
złotego runa kolory.
Są inne takie promienne
jak zroszony płaszcz Aurory19.
i ametystów purpura.
Cudną barwą popielatą
lśnią żurawi trackich pióra.
i podmuchy ciepłe wiosny
zazielenią winnic pędy,
ze snu budząc świat radosny,
wszystkie różnobarwne kwiaty,
niżeli mają kolorów
naszych niewiast cudne szaty.
Nie wszystkim bowiem przypada
jedna barwa... Niech blondynka
czarne stroje na się wkłada.
Bryzeis21 się ubierała
czarno... Wdzięki Andromedy
podnosiła szata biała.
VIII
i od tyłu, i od frontu
jeżeli już jest zniszczona,
dopomina się remontu...
Niechaj ciekawe dziewice
zajrzą do mojej książeczki
mówiącej o kosmetyce.
choć niewielkie... Każda dama
poznawszy je — wypięknieje,
jak tylko zapragnie sama...
IX
dbałe o wygląd kobiety:
«Nigdy w obecności mężczyzn
nie róbcie swej toalety».
dla nich kosmetyków pudła.
Inaczej — w ich sercach miłość
bardzo prędko by wychłódła.
że jeszcze słodko drzemiecie
wówczas, gdy już pracujecie
przy porannej toalecie.
pochodzi płci waszej białość?
Zamykajcie drzwi przy pracy.
Pokażcie skończoną całość.
mężczyznom mówić nie można.
O tym dobrze wiedzieć musi
każda niewiasta ostrożna.
abyście przy nas czesały
bujny włos... Widok ten budzi
w sercach miłosne zapały...
niechajże się czesać każe
w świątyni Dobrej Bogini22,
u drzwi postawiwszy straże...
nagle a niespodziewanie —
luba włożyła z pośpiechu
na odwrót swe uczesanie...
jedynie nasz wróg zażarty...
Niech taka sromota spotka
jeno barbarzyńskie Party.
Szpetne jest pole bez kłosów.
Szpetne drzewo bez gałęzi.
Szpetna jest głowa bez włosów.
Nie dla was są te nauki.
Wy macie przywilej boski
piękności, co nie zna sztuki.
dziewic jest takich niewiele,
co mają urodę równą
Helenie, Ledzie, Semele...
Tak już na tym świecie bywa...
Każda niech swoją usterkę
jak najstaranniej ukrywa.
jeżeliś jest bardzo mała,
aby cię widząc stojącą
nie myślał nikt, żeś siedziała.
połóż się zgrabnie na łoże.
Przykryjesz nogi... Nikt wówczas
zmierzyć cię wzrokiem nie może.
jak można najszersze stroje.
Jesteś zbyt blada? Uróżuj
wybladłe policzki twoje.
noś białe buciki... Gdyby
płeć twoja była zbyt ciemną
pomogą ci z Pharos ryby.
nierówność ramion ukryje.
Jeśli szyję masz szeroką,
otocz szarfą twoją szyję.
zręcznych rączek odmówiły.
Nie mów na czczo, nieszczęśliwa,
jeśli oddech masz niemiły!
byłoby śmiertelnym grzechem
rozjaśnić uroczą buzię
zbyt niedyskretnym uśmiechem.
XI
w kompetencji jest dziewczęcej.
Przydać może do twych wdzięków
o jeden wdzięk jeszcze więcej.
ustek swoich, moja mała.
Chciałbym, abyś na policzkach
dwa dołeczki cudne miała.
ani też nazbyt przesadny.
Musi być kobieco-miękki,
elegancki, miły, ładny.
nie szpeci twojego lica.
Źle, gdy śmiejesz się podobnie,
jak ryczy dzika oślica.
XII
Musisz wiedzieć, białogłowo,
kiedy płakać i jak płakać.
Przestudiuj to szczegółowo.
XIII
jaki przystoi kobiecie.
Wdzięcznie chodząc, serca mężczyzn
od razu zawojujecie.
stąpa kunsztownie po ziemi.
Inna — jak umbryjska chłopka
sadzi kroki olbrzymiemi.
Posłuchajcie mojej rady:
Chodząc — trzeba stąpać miękko,
ale unikać przesady.
XIV
odkryć, jeśli płeć twa śnieżna.
Pocałować owo miejsce
bierze nas chętka bezbrzeżna...
XV
Niejednej natchnione ody
mogą z łatwością zastąpić
brak przyrodzonej urody.
(słuchamy tam śpiewek tylu...)
to znowu lekkie piosenki
na nutę znad brzegów Nilu...
piewca z Kos25, Kallimach26 boski
i przyjaciel win wystałych,
wdzięczny staruszek teoski27.
miłosne strofy Safony28.
Cóż bowiem namiętniejszego
od piosenki jej natchnionej?
Tybul29 i Propercjusz30 tkliwy...
Warron31, co o złotym runie
opowiada istne dziwy.
o podróżach Eneasza.
Jemu winna swe powstanie
ukochana Roma nasza.
pierwszy — bez wątpienia — idzie.
Nie znam arcydzieła, co by
dorównało Eneidzie.
do poetów sławnych w Rzymie,
do ich imion nieśmiertelnych
dołączyć i moje imię?
że okrutna woda Lety33
nie pochłonie wszystkich pieśni
zapomnianego poety?
«Czytajcie Sztukę kochania,
w której mistrz nasz płciom obojgu
miłości tajnie odsłania».
książeczki często zagląda...
A może kiedyś po polsku
wyjdę w przekładzie Ejsmonda?
Miłości czułe fragmenty.
Deklamujcie Heroidy34
(rodzaj przeze mnie poczęty).
do was wznoszę swe wołanie,
do was, piewców protektorzy,
sprawcie, niechaj tak się stanie...
XVI
grać w szachy i rzucać kości.
Niech zna tysiąc gier... Zabawa
bywa początkiem miłości.
XVII
idźcie się przechadzać cienie,
kiedy słońce w znaku Panny
gore jak żywe płomienie.
Febusa pyszną świątynię,
który pod Actium38 pogrążył
egipską flotę w głębinie.
pomniki naszego Pana39,
trzy teatry i arenę,
co stygnącą krwią zbryzgana.
tego nie możesz pożądać.
Cóż po pięknej twarzy, jeśli
nikt jej nie będzie oglądać?
nie wymalował wspaniale,
do dziś dnia piękną boginię
ukrywałyby wód fale.
biedna Danae41 zamknięta...
Radzę wam, nie siedźcie w domu.
Idźcie w tłum, lube dziewczęta...
XVIII
nim pochwyci wreszcie jedną.
Ptak Jowisza42 goni w chmurach
niejedną ptaszynę biedną.
winna pośród tłumu chodzić,
przez wszystkich być oglądana,
aby wybranych — uwodzić...
budziła w krąg jej uroda.
Niech na wszystko bacznie patrzy,
co piękności wdzięku doda.
Przypadek wszystko rozstrzyga.
Przynętę miej apetyczną:
ryba ci się nie wymiga.
XIX
by zbadać wasze kochanie,
gdy ten liścik przez subretkę43
przyniesiony wam zostanie —
trzeba wybadać troskliwie —
zali44 udaje uczucie?
Zali was miłuje tkliwie?
Będzie to środek najprostszy,
dzięki któremu czekanie
miłość kochanka zaostrzy.
dla młodego konkurenta.
Ale też nie bądź dla niego
zbyt surowa i zacięta.
między lękiem a nadzieją.
Po odmowie niech nadzieje
rosną, lęki zaś maleją...
będą pisane starannie.
Prosty, piękny styl dodaje
wdzięku urodziwej pannie.
żar miłości rozpalamy —
nieraz język barbarzyński
przyćmił urok pięknej damy.
XX
gniewu zajadłość przeklęta.
Słodycz cechuje człowieka,
a zaś gniew — dzikie zwierzęta.
do twej twarzy zeszpeconej.
W oczach ci się zapalają
wszystkie płomienie Gorgony45.
spojrzeć się podówczas waży —
jestem pewien, że nie pozna
rysów swojej własnej twarzy.
XXI
Niech twe oczy opromienia
słodycz... Duma budzi wzgardę.
Powiadam to z doświadczenia.
luby robi czule oczy.
Niechaj mu będzie nagrodą
za uśmiech — uśmiech uroczy.
Cóż jest gorszego na świecie
od smutku? Pogodna radość
nęci mnie w każdej kobiecie.
wyobrazić większej biedy
jak być kochankiem Tekmessy46
lub ponurej Andromedy47...
żeście takie płodne były,
zwątpiłbym, że was z mężami
łączył ów moment — tak miły...
że do lubego Ajaksa48
mówiła czułe wyrazy
jego żona, smutna płaksa.
XXII
co rozpala w sercu żar mi,
a duszę radością karmi,
do manewrów wielkiej armii...
a drugi — jazdy szwadrony.
Trzeci wreszcie przeznaczony
jest do sztandarów obrony.
pomiędzy swoich podwładnych.
Takie rozkazy niech wyda
każda z naszych kobiet ładnych.
to, co jest w jego zakresie.
Niech bogaty amant hojnie
dary sute wam przyniesie.
jeśli jaką sprawę macie.
Niech poeta was uwielbia
w piosence lub poemacie.
Poza tym wieczną jest chwała
owej szczęśliwej piękności,
która nam się spodobała.
osładza nam obyczaje.
Młode piękności! Niech każda
poetom swe łaski daje.
spływa na nas... Jest w nas Bóstwo...
Można by na to twierdzenie
dowodów przytoczyć mnóstwo.
prowadzimy konwersację.
Jeśli który z nas co powie,
to już na pewno ma rację.
XXIII
krótko żar miłości żywi...
Niechaj się czasem pomartwią
kochankowie zbyt szczęśliwi.
przeklina zamkniętą bramę.
Niech prośbami i groźbami
przekonywa gniewną damę...
spostponuj49 mnie srodze... Tudzież
niech mi twój odźwierny powie
okrutnym głosem: «A pódziesz!»
XXIV
niezawodne rady moje.
Może nieopatrznie wroga
sam przeciwko sobie zbroję?
cieszy się brakiem rywala.
Niech stopniowo w jego sercu
żar miłości się zapala.
nie jest w biegu szybki taki,
jak wówczas, kiedy zapragnie
wyprzedzić inne rumaki.
skoro nas kochanka zrani.
Ja sam tym goręcej kocham,
im sroższą jest moja pani.
zanadto się nie rozżali.
Niech zazdrosne widmo męża
uczucie jego rozpali.
XXV
traci swe największe wdzięki.
Choć wolną jesteś jak Tais50,
twórz nieistniejące lęki.
Każ, niechaj przez okno włazi.
Niechaj na ciebie spojrzawszy
strachem twoim się przerazi.
niech wpadnie sprytna służąca.
Wówczas bladego młodzieńca
ukryj w szafie, cała drżąca...
otwórz mu słodkie ramiona...
Niech odurzy go, upoi
rozkosz niczym nie zmącona...
XXVI
o sztuce oszukiwania.
Kobietom zamężnym prawo
niewierności wszelkiej wzbrania.
z woli cypryjskiego bóstwa51 —
niechaj przyjdą do mnie, aby
słuchać wykładów oszustwa.
więcej od oczu Argusa52 —
oszukacie wszystkich, jeśli
przyjdzie wam na to pokusa.
przeszkodzi, byście w kąpieli
napisały list miłosny
do któregoś z wielbicieli?
list ten pod szarfą szeroką
lub pod sandałkiem przeniesie —
czyjeż go wykryje oko?
obmyślajcie podstęp nowy.
Niech ramiona powiernicy
służą za papier listowy.
będzie żywym, wielkim listem,
na którym wyznacie miłość
słowem jak płomień ognistym.
odradzam wam, śliczne panie.
Gdy subretka piękna — długim
byłoby jej odczytanie...
listy takie pisać radzę.
Ażeby odczytać pismo,
wystarczy jest użyć sadzę.
A jednak, dziwnym przypadkiem,
zamknięta w wieży Danae
zrobiła go przecież... dziadkiem.
XXVII
w olbrzymim Rzymie uczyni,
gdy ta może do świątyni
schronić się Dobrej Bogini?
albo też wreszcie do łaźni...
Strażnik u wrót czeka — wodze
popuściwszy wyobraźni...
co udając ciężko chorą,
pożyczy jej swego łoża
dzienną... albo — nocną porą...
albo tajemną miksturą,
która ma tę dziwną własność,
że zaćmiewa oczy chmurą.
rozkochać może Cerbera54.
Pani ma swobodę... Cerber
do subretki się dobiera.
XXVIII
zbędne są inne wskazówki.
Dar nęci ludzi i bogów,
Sam Jowisz bierze łapówki.
raz jeden przekupić na to,
ażeby odtąd już zawsze
oglądał się za zapłatą.
(Amor szybko serce rani),
niejedna z nich w sercu moim
zajęła miejsce swej pani.
XXIX
sam nadstawiam oszalały
swoją własną pierś bezbronną
pod srogiego wroga strzały?
Wszak żaden ptak ptasznikowi
nie wykłada tych sposobów,
jakimi się ptactwo łowi.
jako tako mądrej sarnie,
ażeby sztuki gonienia
zapragnęła uczyć psiarnię.
gdy korzyść dają me rady —
choćbym miał przeciwko sobie
uzbroić nowe Lemniady55...
nie zawsze na zdrowie idzie.
Nie powinnyście, niewiasty,
zapominać o Prokrydzie56.
XXX
przychodzić porą spóźnioną
i nie jaśnieć pełnią wdzięków,
nim pochodnie nie zapłoną.
podniesie twój czar, dziewczyno.
Wydasz się stokroć piękniejsza
oczom zamglonym przez wino.
wdzięk pozyskasz niepojęty.
Noc rzuci dyskretny woal
na wszelkie twe... mankamenty.
estetyczną przy jedzeniu...
Niedobrze, gdy na twej brodzie
znajduje się całe «menu».
Przy uczcie zaś jeść należy
z umiarkowaniem i taktem.
Nie wylizujcie talerzy!!!
jak się Helena obżera,
nigdy by jej nie porywał.
Nie byłoby — dzieł Homera.
bez umiarkowania, to już
lepiej pić, ile się zmieści.
Wenus z Bakchem łączy sojusz.
nie do przekroczenia... Radzę,
aby rozum oraz nogi
były w pewnej równowadze.
XXXI
przerwać pieśni me natchnione.
Lecz dodaje mi odwagi
tymi słowy cudna Dione57:
o wszystkim mów bez obawy...
Widzę, żeś miał niecny zamiar
pominąć niektóre sprawy.
pozna siebie sama, aby
wiedzieć, w jakiej ma postawie
prezentować swe powaby.
dały ci uroczą buzię.
Jeśli masz plecy przecudne,
kładź się na brzuszku, łobuzie.
na łóżku kolana swoje
i z lekko schyloną głową
toczyć swe miłosne boje.
mają twoje śnieżne uda,
jeżeli czarują oczy
twej łabędziej szyjki cuda —
zobaczy cię, boska, całą,
niechajże go do szaleństwa
doprowadzi twoje ciało.
jako bachantka z Tesalii.
Niech spadają na ramiona,
podobne do dzikiej fali.
ślady jakieś zostawiły,
walcz jak srogi Part, co w boju
nadstawia wrogowi tyły.
Wszystkie miejcie na widoku.
Najprościej — pół nachylona
zostawać na prawym boku.»
XXXII
ani wyrocznia Ammona60
nie objawiła prawd mędrszych
niźli moja pieśń natchniona.
budzą wasze zaufanie,
nie zawiodą was w praktyce,
wierzajcie mi, drogie panie...
do samego szpiku kości.
Niech was i waszych kochanków
równie pali żar miłości.
(słuchajcie mojej recepty).
Niech namiętność potęgują
czułe słowa, słodkie szepty...
natura lubej sensacji,
tym pozwalam się uciekać
do najsłodszej malwersacji.
niech nas utwierdzają w błędzie.
Głos wasz i oddech namiętny
niechaj przerywanym będzie.
XXXIII
Musicie przed swym amantem
ukryć moc rzeczy... Inaczej
puściłby was zaraz kantem.
XXXIV
Niech wam pożyteczna będzie.
Pora już z mego rydwanu
wyprzęgać białe łabędzie.
wypisze każda kobieta:
«Nauczył mnie miłowania
Owidiusz, rzymski poeta».
- Amazonki (mit. gr.) — plemię wojowniczych kobiet. [przypis edytorski] ↩
- Pentezylea a. Pentesilea — legendarna królowa Amazonek, mitycznego plemienia wojowniczych kobiet. [przypis edytorski] ↩
- Helena — najpiękniejsza kobieta na ziemi, żona Menelaosa, króla Sparty. Z jej powodu toczyła się wojna trojańska. Została porwana przez Parysa, który rozsądził między Herą, Ateną i Afrodytą na korzyść tej ostatniej, ogłaszając ją najpiękniejszą z bogiń. Ręka Heleny miała być jego nagrodą. [przypis edytorski] ↩
- Eryfila (mit. gr.) — matka Alkmeona, żona Amfiaraosa; przekonała tego ostatniego do udziału w wyprawie wojennej przeciw Tebom, mimo że on jako wróżbita wiedział, że skończy się to jego śmiercią. [przypis edytorski] ↩
- Klitemnestra a. Klitajmestra (mit. gr.) — królewna spartańska, żona Agamemnona, którego zabiła w zemście za ofiarowanie córki Ifigenii za pomyślność wyprawy trojańskiej. [przypis edytorski] ↩
- Penelopa (mit. gr.) — wierna żona Odyseusza, czekająca na niego 20 lat. [przypis edytorski] ↩
- Laodamia (mit. gr.) — żona Protesilaosa; gdy ten poległ pod Troją, popełniła samobójstwo, nie chcąc żyć bez niego. [przypis edytorski] ↩
- Alcestis (mit. gr.) — córka Peliasa, która zgodziła się umrzeć, by przedłużyć życie mężowi. [przypis edytorski] ↩
- Tezeusz (mit. gr.) — heros ateński, zabójca Minotaura. [przypis edytorski] ↩
- Ariadna (mit. gr.) — królewna kreteńska, jej nić pomogła wydostać się Tezeuszowi z labiryntu Minotaura. [przypis edytorski] ↩
- Jazon (mit. gr.) — heros z Tesalii, przywódca wyprawy po złote runo. [przypis edytorski] ↩
- żony dwie — Medea i Kreuza, córka króla Koryntu. [przypis edytorski] ↩
- Dydona — postać z Eneidy Wergiliusza, założycielka i królowa Kartaginy. Główny bohater poematu, Eneasz, zakochał się w niej, po czym ją porzucił, by spełnić swoje przeznaczenie, jakim było założenie Rzymu. Dydona z rozpaczy popełniła samobójstwo na stosie. [przypis edytorski] ↩
- Eneasz — główny bohater Eneidy Wergiliusza; syn króla Anchizesa i bogini Wenus, uciekł z Troi i po długiej wędrówce doprowadził swoją drużynę do Lacjum; jego potomkowie założyli Rzym. [przypis edytorski] ↩
- Laodamia (mit. gr.) — żona Protesilaosa; gdy ten poległ pod Troją, popełniła samobójstwo, nie chcąc żyć bez niego. [przypis edytorski] ↩
- Diana (mit. rzym.) — dziewicza bogini łowów, odpowiednik gr. Artemidy. [przypis edytorski] ↩
- Bachus (mit. rzym.) — bóg wina, odpowiednik gr. Dionizosa. [przypis edytorski] ↩
- Akwilon (mit. rzym.) — wiatr północny i jego uosobienie. [przypis edytorski] ↩
- Aurora (mit. rzym.) — bogini poranku. [przypis edytorski] ↩
- Pafos — miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru, wg mitu gr. miejsce narodzin Afrodyty, bogini miłości. [przypis edytorski] ↩
- Bryzeis a. Bryzeida — postać z Iliady Homera, ulubiona branka Achillesa, zabrana mu przez Agamemnona, kiedy ten musiał zwrócić wolność swojej niewolnicy. Zagniewany Achilles zaprzestał wtedy udziału w wojnie. [przypis edytorski] ↩
- Dobra Bogini — łac. Bona Dea, czczona w świątyni na Awentynie; w jej kulcie mogły uczestniczyć wyłącznie kobiety. [przypis edytorski] ↩
- Leda (mit. gr.) — królowa Sparty, uwiedziona przez Zeusa, który przybrał postać łabędzia. Królowa urodziła potem Polideukesa, Helenę i Klitajmestrę (według jednej z wersji mitu wylęgli się oni z jaj). [przypis edytorski] ↩
- Semele (mit. gr.) — królewna tebańska, matka Dionizosa (jego ojcem był Zeus). [przypis edytorski] ↩
- piewca z Kos (IV/III w. p.n.e.) — Filetas z Kos, prekursor szkoły aleksandryjskiej w poezji greckiej. [przypis edytorski] ↩
- Kallimach z Cyreny (ok. 310 p.n.e. – ok. 240 p.n.e.) — poeta epoki aleksandryjskiej, autor drobnych form literackich oraz pierwszej historii literatury. [przypis edytorski] ↩
- staruszek teoski — Anakreont z Teos (ok. 570 p.n.e. – ok. 485 p.n.e.), gr. poeta liryczny, często piszący o winie, śpiewie i miłości. [przypis edytorski] ↩
- Safona — gr. poetka liryczna z przełomu VII i VI wieku p.n.e., autorka głównie poezji miłosnej, często sugerującej jej miłość do kobiet. [przypis edytorski] ↩
- Tybul — Albius Tibullus (ok. 54 p.n.e. – 19 p.n.e.) poeta rzymski, autor elegii miłosnych. [przypis edytorski] ↩
- Propercjusz — Sextus Propertius (ur. 50 p.n.e.) poeta rzymski, autor trenów i elegii miłosnych. [przypis edytorski] ↩
- Warron (82 p.n.e – 35 p.n.e) — rzymski poeta urodzony w Galii, autor poematu o wyprawie Argonautów. [przypis edytorski] ↩
- Wergili — Publius Vergilius Maro (70 p.n.e. – 19 p.n.e.) rzymski poeta z czasów Oktawiana Augusta, autor Eneidy (poematu epickiego o wedrówkach Eneasza i założeniu Rzymu), Georgik i Bukolik (sielanek). [przypis edytorski] ↩
- Leta (mit. gr.) — jedna z pięciu rzek w Hadesie, krainie umarłych. [przypis edytorski] ↩
- Heroidy — fikcyjne wierszowane listy miłosne, pisane przez Owidiusza; wypowiadały się w nich bohaterki mitologiczne. [przypis edytorski] ↩
- Febus a. Feb (mit. gr.) — przydomek Apolla, boga słońca. [przypis edytorski] ↩
- Bachus (mit. rzym.) — bóg wina, odpowiednik gr. Dionizosa. [przypis edytorski] ↩
- portyk Pompejusza — ogród publiczny, część kompleksu teatralnego, jaki Pompejusz Wielki zbudował w południowej części Pola Marsowego. [przypis edytorski] ↩
- Actium — Akcjum, miejsce bitwy morskiej z 2 września 31 p.n.e, w której flota Oktawiana Augusta pokonała siły Antoniusza i Kleopatry. [przypis edytorski] ↩
- Pan (mit. gr.) — bóg pasterzy, przedstawiany z koźlimi nogami i rogami; jego rzymski odpowiednik to Faun. [przypis edytorski] ↩
- Apelles (ok. 370 p.n.e. – ok. 300 p.n.e.) — wybitny starożytny malarz grecki. [przypis edytorski] ↩
- Danae (mit. gr.) — matka Perseusza; jego ojcem był Zeus, który zapłodnił Danae pod postacią złotego deszczu. [przypis edytorski] ↩
- ptak Jowisza — orzeł. [przypis edytorski] ↩
- subretka (daw.) — pokojówka. [przypis edytorski] ↩
- zali (daw.) — czy. [przypis edytorski] ↩
- Gorgona (mit. gr.) — potwór, którego spojrzenie zmieniało przeciwników w kamień. [przypis edytorski] ↩
- Tekmessa — córka frygijskiego króla Teleutasa, wzięta w niewolę przez Ajasa Wielkiego, bohatera Iliady Homera. [przypis edytorski] ↩
- Andromeda (mit. gr.) — córka króla Etiopii, Cefeusza (syna Zeusa) i Kasjopei, oddana na pożarcie smokowi morskiemu, wielorybowi (pustoszącemu kraj za bluźnierstwo Kasjopei, która twierdziła, że jest piękniejsza od Nereid). Ocalił Andromedę Perseusz, który poślubił ją zabiwszy potwora. [przypis edytorski] ↩
- Ajaks a. Ajas — wojownik grecki, jeden z bohaterów Iliady Homera. [przypis edytorski] ↩
- spostponować (daw.) — potraktować w sposób nacechowany pogardą. [przypis edytorski] ↩
- Tais a. Thais — kurtyzana z czasów Aleksandra Wielkiego. [przypis edytorski] ↩
- cypryjskie bóstwo — Wenus, wg mitu zrodzona z piany morskiej na wybrzeżu Cypru. [przypis edytorski] ↩
- Argus (mit. gr.) — stuoki, zawsze czuwający olbrzym. [przypis edytorski] ↩
- Akrysios (mit. gr.) — mąż Eurydyki, ojciec Danae. [przypis edytorski] ↩
- Cerber (mit. gr.) — trzygłowy pies, pilnujący wejścia do krainy zmarłych; tu przen.: groźny strażnik. [przypis edytorski] ↩
- Lemniady (mit. gr.) — wojownicze kobiety z wyspy Limnos, które w zemście za zdradę wymordowały wszystkich mężczyzn. [przypis edytorski] ↩
- Prokris — wg poematu Owidiusza żona Kefalosa, który podstępem nakłonił ją do zdrady. [przypis edytorski] ↩
- Dione (mit. gr.) — matka Afrodyty. [przypis edytorski] ↩
- prace Lucyny — poród (od imienia rzymskiej bogini narodzin). [przypis edytorski] ↩
- trójnóg Febusa — trójnóg, na którym wróżąc siadała Pytia z wyroczni Apolla w Delfach. [przypis edytorski] ↩
- Ammon — egipski bóg wiatru, urodzaju i płodności. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Owidiusz
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Sztuka kochania · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/sztuka-kochania/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Domena publiczna · Julian Ejsmond
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: translation
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.