Źródło i licencja tłumaczenia
PROLOG
(1–352)
Przy gościńcu stoi dom Heraklesa, po prawej stronie widać puste brzegi, jakby jeziora lub rzeki. Dionizos, tłuścioszek o cerze i miękkich, pulchnych kształtach kobiecych, na koturnach purpurowych, w sukni szafranowej1; przez ramię niedbale przewieszona skóra lwa, w ręku tęga maczuga2. Ksantias, jadąc na osiołku, trzyma nosidła na karku, a do nich przyczepiona para juk3 z bagażem pana.
SCENA I
Ksantias, Dionizos.
KSANTIAS
Z których zawsze pękamy od śmiechu w teatrze?
DIONIZOS
Z tym: „brzuch boli” wyjeżdżać; to mi żółć porusza!
KSANTIAS
DIONIZOS
Że popuścisz na scenie, jeśli juk nie puścisz...
KSANTIAS
DIONIZOS
KSANTIAS
przerywając
DIONIZOS
KSANTIAS
Dźwigając, zahurkotam, gdy mi go nie zdejmą?
DIONIZOS
KSANTIAS
zuchwale
Gdy nie mogę nic zrobić takiego, co Frynich
Lub Likis i Ameipsjas5 zwykli zawsze czynić,
Gdy w komediach swych dają pachoła z jukami?
DIONIZOS
Patrzę na ich pomysły, powracam do domu
Jak gdybym się postarzał o cały rok z nudów!
KSANTIAS
z dąsami
I gniesz się pod jukami, i stęknąć nie możesz!
DIONIZOS
Gdy ja, bóg Dionizos, syn dzbana, sam pieszo
Maszeruję z mozołem, trutnia tego szczędząc,
Aby się nie oberwał, ten gałgan kaprysi!
KSANTIAS
DIONIZOS
KSANTIAS
DIONIZOS
KSANTIAS
DIONIZOS
KSANTIAS
DIONIZOS
KSANTIAS
DIONIZOS
żartem
Na odwrót chwytaj osła i dźwigaj go teraz!
KSANTIAS
do siebie
W bitwie morskiej!6 Zaiste miałbyś ty się z pyszna!
DIONIZOS
Przy podwojach, do których tak wytrwalem dążył.
Ksantias schodzi z osła, którego potem odprowadza niewolnik Heraklesa. Dionizos bije w drzwi kołatką bardzo gwałtownie.
Wychodzi Herakles, sługa Heraklesa zabiera po chwili osła.
SCENA II
Ciż sami, Herakles.
HERAKLES
ostro
zobaczywszy i poznawszy Dionizosa, nieco się cofa i ze zdumieniem patrzy na niezwykły strój jego
DIONIZOS
przestraszony, stłumionym głosem do swego niewolnika
KSANTIAS
DIONIZOS
po cichu
KSANTIAS
DIONIZOS
półgłosem
KSANTIAS
HERAKLES
wybuchając śmiechem
Chociaż wargi przygryzam, jednak śmiać się muszę.
DIONIZOS
do Heraklesa
HERAKLES
wśród śmiechu
Twej lwiej skóry, wiszącej na szafrannej9 kiecce.
Cóż za pomysł?! Co znaczy ta maczuga kuta
Przy koturnowych ciżmach? Skądże wiedzie droga?
DIONIZOS
HERAKLES
DIONIZOS
Tuzin okrętów wroga w mig zatopiliśmy.
HERAKLES
DIONIZOS
KSANTIAS
do siebie
DIONIZOS
Andromedę12 — tęsknota znienacka mnie naszła...
HERAKLES
DIONIZOS
HERAKLES
DIONIZOS
HERAKLES
DIONIZOS
HERAKLES
DIONIZOS
żałośnie
HERAKLES
złośliwie
DIONIZOS
Tak mnie tęsknota moja zawzięcie katuje.
HERAKLES
DIONIZOS
Z pomocą porównania lub jakiej przenośni...
myśli
HERAKLES
robi gesty żołądkowe, mlaska
DIONIZOS
HERAKLES
mlaska i oblizuje się
DIONIZOS
Za wieszczem Eurypidem.16
HERAKLES
DIONIZOS
Bym do niego nie poszedł.
HERAKLES
DIONIZOS
HERAKLES
DIONIZOS
„Dobrzy bowiem pomarli, żywi nic nie warci”18.
HERAKLES
DIONIZOS
Toć jedyny on dobry, jeśli iście20 dobry:
Nie wiem bowiem na pewno, jak tam ma się sprawa...
HERAKLES
Jeśli chcesz już koniecznie wieszcza stamtąd dostać?
DIONIZOS
Ijofon tu na ziemi, sam, bez Sofoklesa.
Eurypides atoli21 — to przebiegła sztuka —
Może łatwo spróbować umknąć razem ze mną...
A Sofokles, ten zawsze i z wszystkimi w zgodzie.
HERAKLES
DIONIZOS
Ten szlachetny poeta, druhom ukochany!
HERAKLES
DIONIZOS
HERAKLES
DIONIZOS
HERAKLES
Dionizos robi wzgardliwy gest ręką.
KSANTIAS
do widzów
A te juki mi skórę żrą już do żywego...
HERAKLES
Krocie tragedii dla was, a są wymowniejsi
O całe niebo nawet od Eurypidesa!
DIONIZOS
Jaskółek ćwierkających i oprawców sztuki,
Co toną w niepamięci, gdy jeden chór sklecą
I gdy raz nad tragedią każdy się posika.
Natchnionego poety nie szukaj, bo nigdzie
W Atenach nie wynajdziesz talentu twórczego!
HERAKLES
DIONIZOS
Coś tak śmiałego wyrzekł, jak te oto słowa:
„Eterze, Zeusa gmachu”24 lub „O Stopo Czasu”25.
z patosem
Język krzywo przysięgał, serce jest niewinne!”26
HERAKLES
DIONIZOS
HERAKLES
oburzony
DIONIZOS
HERAKLES
z powagą
DIONIZOS
KSANTIAS
do widzów
DIONIZOS
Udając się za ciebie27: proszę, wskaż mi swoich
Wszystkich znajomych z piekieł... na wszelki wypadek,
Których poznałeś, gdyś tam szedł po Kerberosa28.
Tych mi wylicz i wskaż mi: przystanie, stragany,
Zamtuzy29 i schroniska, rozdroża i źródła,
Drogi, miasta, noclegi, karczmy, gdzie jest najmniej
Pluskiew...
KSANTIAS
do widzów
HERAKLES
DIONIZOS
Którędy jak najprędzej w głąb Hada zalecę;
Lecz niech skwarną nie będzie ani nazbyt mroźną.
HERAKLES
Jedna wiedzie przez powróz i stołka oparcie
Tego, który się wiesza.
DIONIZOS
HERAKLES
Przez moździerz...
DIONIZOS
HERAKLES
DIONIZOS
Natychmiast wszystkie gnaty lodem ci otęgną31.
HERAKLES
DIONIZOS
HERAKLES
DIONIZOS
HERAKLES
DIONIZOS
HERAKLES
A gdy tłum „puszczaj” krzyknie, i ty się puść naprzód.
DIONIZOS
HERAKLES
DIONIZOS
Nie, tą drogą nie pójdę.
HERAKLES
zniecierpliwiony
DIONIZOS
HERAKLES
Albowiem naprzód przyjdziesz nad sine jezioro34,
Olbrzymie, niezgłębione.
DIONIZOS
HERAKLES
Przewiezie, gdy zapłacisz dwa obole myta36.
DIONIZOS
Skąd one się tam wzięły?
HERAKLES
Potem zobaczysz gadów i poczwar miriady38.
DIONIZOS
Bo i tak nic nie wskórasz.
HERAKLES
I przedwieczną gnojówkę: tam się wiją wszyscy,
Którzy kiedy skrzywdzili w sposób niecny gościa,
Którzy chłopca zażywszy, zapłaty nie dali,
Którzy matkę młócili lub ojca w łeb bili
I ci, co się parali fałszywą przysięgą...
DIONIZOS
do widzów
Kogo tanecznej pieśni Kinesjas40 nauczył,
Kto sobie wiersz przywłaszczył albo zwrot z Morsyma41.
HERAKLES
Zobaczysz jasne światła, jakbyś był na ziemi —
I mirtowe gaiki, i święte orszaki
Tańczących mężów, kobiet; śpiew, klaskanie w dłonie...
DIONIZOS
HERAKLES
KSANTIAS
do siebie
Miła zabawa, tylko — dość tego dźwigania.
Zrzuca toboły z pasją.
HERAKLES
Oni bowiem najlepiej owe drogi znają42,
Które wiodą w podwoje pałacu Plutona.
Teraz bywaj zdrów, bracie!
DIONIZOS
Herakles wchodzi do domu.
SCENA III
Ksantias, Dionizos i Umrzyk.
DIONIZOS
KSANTIAS
Gdzie, dokąd, po co, na co?
DIONIZOS
KSANTIAS
ze strachem
Co ich do grobu niosą, może się kto trafi!
DIONIZOS
KSANTIAS
DIONIZOS
Lecz oto właśnie niosą jakiegoś umrzyka.
Służba pogrzebowa wnosi z prawej strony na marach43 umrzyka.
Zwrócony do umrzyka
Umrzyk podnosi głowę, potem siada na marach, karawaniarze stają
UMRZYK
Dionizos pokazuje toboły
DIONIZOS
targuje
UMRZYK
DIONIZOS
UMRZYK
DIONIZOS
UMRZYK
pogardliwie
Służba pogrzebowa wynosi go na lewo.
KSANTIAS
A więc idę.
DIONIZOS
Puszczają się w drogę. Scena się zmienia: widać brzegi jeziora, ukazuje się Charon zgrzybiały na czółnie.
CHARON
za sceną
SCENA IV
Ksantias, Dionizos, Charon.
DIONIZOS
w strachu
KSANTIAS
DIONIZOS
O którym Herakl mówił: widzę czółno nawet.
KSANTIAS
DIONIZOS
coraz głośniej
CHARON
posępna twarz
Z padołu łez i cierpień? Czy na błonie Lety46?
Na ogrojec Oknusa47, do szczeniąt Kerbera,
Czy do biesów stolicy? Czy do skał Tartaru48?
Kto tam?
DIONIZOS
CHARON
DIONIZOS
Czy w istocie do biesów?
CHARON
Siadaj zaraz!
DIONIZOS
zbliżając się do czółna, woła na Ksantiasa
CHARON
odpędza go wiosłem
Tej na morzu, jak lew bił.
KSANTIAS
Bo mnie oko bolało!
CHARON
do Ksantiasa
KSANTIAS
CHARON
Bo właśnie tam jest przystań.
DIONIZOS
drwiąco
KSANTIAS
ironicznie
Biada! Ki kaduk drogę dzisiaj mi przebieżał?
Ksantias znika. Dionizos sadowi się wygodnie w łodzi.
SCENA V
Dionizos i Charon.
CHARON
Co ty robisz?!
DIONIZOS
Siedzę sobie przy wiośle, jak sam przykazałeś.
CHARON
Dionizos siada przy drugim wiośle.
DIONIZOS
CHARON
DIONIZOS
kładzie rękę na wiosło
CHARON
groźno
I wiosłować co siły!
DIONIZOS
Nieuczony, niemorski, ja — nie z Salaminy53,
Jakżeż ci to potrafię?
CHARON
Usłyszysz takt najmilszych pieśni — uderz tylko!
DIONIZOS
CHARON
Cudownie, melodyjnie!
DIONIZOS
chwyta za wiosło, wznosi je w poziom
CHARON
Wiosłują Dionizos i Charon; czółno sunie wolno. W tej chwili daje się słyszeć śpiew żab, w sitowiu i trzcinie ukrytych.
SCENA VI
Dionizos, Charon, Żaby (niewidzialne).
śpiew (209–267)
ŻABY
Brékeke kēks, koāks, koāks.
Przy fletni dźwięku pieśń niech leci,
Pieśń słodkohuczna, nasza pieśń!
Tobie pieśń hymnem niechaj płynie
Kędy bagniska stara pleśń!
Obchodząc Dziadów55 roczne święta,
Faluje mimo56 naszych pól!
Wiosłują do taktu w przyspieszonym tempie.
DIONIZOS
„Koaks”, „koaks”, w tym wasza wina,
Lecz nie obchodzi was mój ból!
ŻABY
Brékeke kēks, koāks, koāks!
DIONIZOS
Gdzie się obrócę, wszędzie koāks!
ŻABY
Mnie Muz lirniczek broni moc święta
I Pan57 nasz, kozłonóżka, dujący w piszczałki.
My jemu trzcinę w podwodnej toni
Pod lutnię hodujemy na gędziebne59 wałki!
DIONIZOS
Pośladek już się poci w mękach,
A niech się schylę, wypali znów!
ŻABY
żywo
DIONIZOS
Zamilknij!
ŻABY
wpadają w nutę
Skakały z wonnych ziół do wody,
Wdychając ostre zapachy traw,
Nogami fale tratując wpław;
W otchłani wodnej taneczne śpiewy
W takt zawodziły z pękaniem baniek.
DIONIZOS
uderza w złości wiosłem w wodę
Za wami drę się, wtóruję wam!
ŻABY
ironicznie
DIONIZOS
wali wiosłem
I wiosłem więcej nie poruszę.
ŻABY
z werwą
DIONIZOS
w złości
ŻABY
Ile wytrzymać gardło zdoła,
Przez cały dzień rechotać pienia!
Brékeke kēks, koāks, koāks!
DIONIZOS
w pasji wali wiosłem
Nie przebreszycie60 wy mnie wcale!
ŻABY
DIONIZOS
Potrafię wrzeszczeć pospołu61 z wami,
Aż was przekraczę tym koaksem!
na nic nie zważa, tylko wrzeszczy jakiś czas sam
Brékeke kēks
Brékeke!
Brékeke!
spostrzega się, że Żaby umilkły
z tryumfem
Przybywają do drugiego brzegu.
CHARON
Ruszaj, zapłać przewoźne!
DIONIZOS
płaci
Wychodzi.
Charon znika z czółnem. Dionizos rozgląda się za niewolnikiem i woła.
SCENA VII
Drugi brzeg podziemia. Mirtowe gaiki w dali. Bliżej łączka.
Dionizos i Ksantias.
DIONIZOS
woła
KSANTIAS
z daleka
DIONIZOS
KSANTIAS
z radością
DIONIZOS
KSANTIAS
DIONIZOS
Albo krzywoprzysięzców, których mienił62 Herakl?
KSANTIAS
DIONIZOS
patrzy bystro ku widzom
Ale cóż my poczniemy?
KSANTIAS
Gdyż tutaj owe nory, gdzie, mówił Herakles,
Srogie poczwary broją.
DIONIZOS
potrząsa groźnie maczugą
Najwidoczniej łgał w czambuł, aby mnie nastraszyć,
Zna bowiem moje męstwo, a szło mu o sławę.
O, ambitniejszej sztuczki nie znałem jak Herakl!
A ja właśnie, na przekór, chcę się z kim poczubić
I zrobić awanturkę godną tej wyprawy.
KSANTIAS
DIONIZOS
w przestrachu
KSANTIAS
DIONIZOS
szybko wyskakuje przed niewolnika
KSANTIAS
DIONIZOS
cofa się gwałtownie
KSANTIAS
DIONIZOS
KSANTIAS
Już z niej krowa, muł teraz i znów... naga dziewka,
Jaka gładka do tego!
DIONIZOS
nagle i zuchwale
KSANTIAS
DIONIZOS
w przerażeniu, głosem stłumionym
KSANTIAS
Skry się sypią...
DIONIZOS
KSANTIAS
DIONIZOS
krzyczy
KSANTIAS
DIONIZOS
zwraca się ku widzom, gdzie w pierwszym rzędzie siedzi kapłan jego własny
KSANTIAS
DIONIZOS
KSANTIAS
DIONIZOS
KSANTIAS
rozgląda się i woła radośnie
Idzie naprzód sam, Dionizos się boi.
DIONIZOS
KSANTIAS
Możemy deklamować z Hegelochem górnie:
„Po groźnej burzy jasny słoneczny cień nastał”64.
Znikła Empusa.
DIONIZOS
KSANTIAS
DIONIZOS
KSANTIAS
DIONIZOS
KSANTIAS
DIONIZOS
KSANTIAS
pokazuje na kapłana
DIONIZOS
Który z bogów się zawziął łeb mi skręcić dzisiaj?
KSANTIAS
parodiując swego pana
Z oddali daje się słyszeć muzyka fletów i śpiewy.
DIONIZOS
KSANTIAS
DIONIZOS
KSANTIAS
DIONIZOS
nadsłuchuje
Woń pochodni żywicznych ku mnie tajemniczo.
Lecz przycupnijmy milczkiem i słuchajmy pieśni!
Idą w róg sceny na lewo. Ksantias składa juki, tam się kryją i przyczajają.
Chór głosów z oddali, jeszcze niewidzialny śpiewa:
CHÓR
KSANTIAS
Którzy tu gdzieś pląsają, jak mówił Herakles,
Wyśpiewując pieśń Jakcha niby Dyjagoras66.
DIONIZOS
Byśmy mogli zobaczyć i usłyszeć wszystko.
CHÓR
jeszcze niewidoczny, ale już wyraźny
Jakchu, Jakchu, hej!
Chybaj67 do nas, na polanę i wiedź nasze tany!
Hasaj, a w takt chylaj68 skronie,
I wieńczone mirtem czoło;
Jagód kiścią trzęsąc wkoło,
Wybijaj takt nóżką żwawą!
Och! Taniec dla mnie zabawą
W bezkarnym szale wesołą!
Tu w bractwie Wtajemniczeni swe pląsy zawodzą!
KSANTIAS
Toż mnie zawiał prosiątka pieczonego zapach.
DIONIZOS
CHÓR
teraz jeszcze wyraźniej, całkiem blisko
O gwiazdo, co światło sypiesz pośród nocy cienie!
Patrz, jak hasa tamten stary:
Zgryzotę zagłuszył taniec,
Sędziwych lat brzemię strząsa,
Raźno na cześć boga pląsa!
Lecz ty chwytaj za kaganiec70!
Tam korowód, tam sobótka, tam będą zabawy!
- szafranowy — intensywnie żółty; barwiony żółtym barwnikiem uzyskiwanym z krokusów. [przypis edytorski] ↩
- przez ramię (...) przewieszona skóra lwa, w ręku tęga maczuga — atrybuty Heraklesa, herosa znanego z ogromnej siły, który gołymi rękami udusił lwa z Nemei, a jego skórę nosił później jako pancerz. [przypis edytorski] ↩
- juki — para połączonych ze sobą skórzanych worków służących do przewożenia bagażu na grzbiecie zwierzęcia. [przypis edytorski] ↩
- acan (daw.) — pot. skrót. od: waszmość pan. [przypis edytorski] ↩
- Frynich, Likis i Ameipsjas — współcześni komediopisarze. [przypis tłumacza] ↩
- Czemużem nie walczył / W bitwie morskiej — mowa o bitwie pod Arginuzami 406 r., stoczonej przed kilku miesiącami; Ateńczycy, wycieńczeni już blisko 30-letnią walką, uzbroili niewolników, nadając im wolność. [przypis tłumacza] ↩
- hajdamaka (daw., z tur.) — hultaj, zbój, rabuś. [przypis edytorski] ↩
- Demeter (mit. gr.) — bogini zbóż, pól uprawnych i rolnictwa, matka Persefony, żony Hadesa. [przypis edytorski] ↩
- szafranny (daw.) — szafranowy. [przypis edytorski] ↩
- Klejstenes — bogaty Ateńczyk, znany z rozpusty i hulaszczego życia, zwłaszcza z homoseksualnych skłonności. Własnym kosztem zbudował trierę i brał udział w bitwie zwycięskiej pod Arginuzami. [przypis tłumacza] ↩
- Apollo (mit. gr.) — bóg słońca, sztuki, wróżbiarstwa i gwałtownej śmierci, przewodnik dziewięciu muz. [przypis edytorski] ↩
- Andromeda — tu: dramat Eurypidesa. [przypis tłumacza] ↩
- prażucha (gw.) — potrawa z prażonej mąki, zwykle z dodatkiem słoniny. [przypis edytorski] ↩
- Czyś tak kiedy nie tęsknił za świeżą prażuchą? — Heraklesa przedstawiają komicy jako nieskromnego żarłoka. [przypis tłumacza] ↩
- Czym ci jasno przedstawił, czy mam rzec inaczej? — cytat z Eurypidesa Hipsipili. [przypis tłumacza] ↩
- szarpie mną tęsknica za wieszczem Eurypidem — Eurypides zmarł rok przed zaprezentowaniem Żab. W Atenach sztuki teatralne wystawiano w ramach świąt religijnych ku czci Dionizosa, dlatego właśnie Dionizos, skądinąd bóg płodności i wina, szczególnie interesuje się sztuką dramatyczną i jej twórcami. [przypis edytorski] ↩
- wżdy (daw.) — przecież, jednak. [przypis edytorski] ↩
- Dobrzy bowiem pomarli, żywi nic nie warci — cytat z Eurypidesa Oineus. [przypis tłumacza] ↩
- Ijofon — syn Sofoklesa, tęgi poeta, ale posądzano go, że mu ojciec pomaga lub że korzysta z ojca pism. [przypis tłumacza] ↩
- iście (daw.) — rzeczywiście, naprawdę. [przypis edytorski] ↩
- atoli (daw.) — jednak, ale; spójnik wyrażający przeciwstawienie, kontrast. [przypis edytorski] ↩
- Agaton — jeden z lepszych współczesnych tragików. Nie umarł, lecz wyjechał do Macedonii. [przypis tłumacza] ↩
- Ksenokles, Pytangelos— obaj nietędzy tragicy współcześni. [przypis edytorski] ↩
- Eterze, Zeusa gmachu — z Eurypidesa Melanippe. [przypis tłumacza] ↩
- O Stopo Czasu — z Eurypidesa Aleksandros. [przypis tłumacza] ↩
- Serce dało przysięgę najświętszą wbrew woli... — z Eurypidesa Hippolytos. [przypis tłumacza] ↩
- Udając się za ciebie — dziś popr.: będąc przebranym za ciebie, udając ciebie. [przypis edytorski] ↩
- Kerberos a. Cerber (mit. gr.) — wielogłowy pies strzegący bram Hadesu, królestwa zmarłych. Ostatnim z dwunastu zadań wykonanych przez Heraklesa było pojmanie Kerberosa i dostarczenie na ziemię. [przypis edytorski] ↩
- zamtuz (daw.) — dom publiczny. [przypis edytorski] ↩
- szalej, szalej jadowity — silnie trująca roślina, z której wytwarzano cykutę. [przypis edytorski] ↩
- otęgnąć (gw.) — otężeć (daw.), zesztywnieć, stać się nieruchomym. [przypis edytorski] ↩
- Keramik — Keramejkos, dzielnica staroż. Aten zamieszkiwana przez garncarzy. [przypis edytorski] ↩
- gonitwy z pochodnią — podczas świąt Hefajstosa, Prometeusa, Panateńskich i w święto Pana biegali pieszo lub konno efebowie z pochodnią do mety. Wyścigi zaczynały się w gaju Akademosa: przez Keramską bramę do miasta. Zwycięzca, który przybył z pochodnią płonącą do celu, dostawał wieniec. [przypis tłumacza] ↩
- sine jezioro — wg źródeł greckich kraina zmarłych znajdowała się na drugim brzegu Acheronu, płynącej przez Podziemia rzeki; niekiedy mowa o przeprawie przez jezioro lub moczary (λίμνη) Acherońskie (Eurypides, Alcestis, w. 439). [przypis edytorski] ↩
- wioślarz (...) zgrzybiały — tj. Charon, przewożący dusze zmarłych na drugą stronę wód oddzielających świat żywych od krainy zmarłych. [przypis edytorski] ↩
- Przewiezie, gdy zapłacisz dwa obole myta — zapłatą dla Charona była pojedyncza moneta, zwyczajowo w źródłach gr. nazywana obolem (faktycznie jako opłatę dla przewoźnika wkładano w usta zmarłego jakąś miejscową monetę o drobnej wartości). Dwa obole stanowią aluzję do sytuacji widzów: wystawiane widowiska, początkowo bezpłatne jako część obrzędów kultowych, stały się tak popularne, że w czasach Arystofanesa władze miasta pobierały opłatę za wstęp w wysokości dwóch oboli. Najbiedniejsi obywatele mogli otrzymać zasiłek teatralny na pokrycie kosztów biletów. [przypis edytorski] ↩
- Tezeusz (mit. gr.) — heros ateński, zabójca Minotaura. Tezeusz i jego przyjaciel Pejritoos przysięgli, że zdobędą córki Zeusa za żony. Tezeusz towarzyszył Pejritoosowi w drodze przez Podziemia, by pomóc mu uprowadzić Persefonę, córkę Zeusa i żonę Hadesa. Kiedy zmęczeni wędrówką po krainie zmarłych usiedli na głazach, nie mogli powstać ani się ruszyć. Tezeusz został po dłuższym czasie uwolniony przez Heraklesa, kiedy ten przybył, by porwać psa Cerbera. Próba uwolnienia Pejritoosa się nie udała. [przypis edytorski] ↩
- miriada (z gr. myrias) — grecki liczebnik oznaczający dziesięć tysięcy, używany zwykle w liczbie mnogiej na określenie ogromnej, trudnej do policzenia liczby czegoś. [przypis edytorski] ↩
- odrażać (daw.) — zrażać, zniechęcać. [przypis edytorski] ↩
- Kinesjas — poeta nowomodny, twórca dytyrambów, wyśmiany przez Arystofanesa w Ptakach. Syn tego Meletosa, który oskarżał Sokratesa, niesłychanie długi, chudy i wątły był przedmiotem drwin i szyderstw ze strony licznych poetów. [przypis tłumacza] ↩
- Morsym — syn Filoklesa, powinowaty Ajschylosa, sam marny poeta. [przypis tłumacza] ↩
- Oni ci wskażą wszystko, o co tylko spytasz (...) najlepiej owe drogi znają — aluzja do tajemnic eleuzyjskich. Hierofant, jak wiadomo, pouczał mystów o życiu przyszłym. [przypis tłumacza] ↩
- mary — nosze do przenoszenia zmarłego. [przypis edytorski] ↩
- drachma — staroż. moneta grecka o wartości sześciu oboli. [przypis edytorski] ↩
- Wolę raczej ożyć! — wszystko na odwrót, tam na świecie mówi się: „Wolałbym umrzeć!”. [przypis tłumacza] ↩
- Lete (mit. gr.) — jedna z rzek podziemnej krainy zmarłych. [przypis edytorski] ↩
- Oknus a. Oknos (mit. gr.) — uosobienie powolności, wahania i zwlekania, po śmierci skazany na bezsensowną pracę: wieczne splatanie słomianego sznura, którego koniec zjada osioł. [przypis edytorski] ↩
- Tartar (mit. gr.) — przepaść w podziemnej krainie zmarłych, miejsce pobytu dusz skazanych na wieczne cierpienie. [przypis edytorski] ↩
- czółn (daw.) — czółno. [przypis edytorski] ↩
- młaka — teren podmokły, zabagniony, moczary. [przypis edytorski] ↩
- sięść (daw.) — siąść. [przypis edytorski] ↩
- dzierżać (daw.) — dzierżyć, trzymać. [przypis edytorski] ↩
- nie z Salaminy — mieszkańców wyspy Salaminy uważano za świetnych wioślarzy. [przypis edytorski] ↩
- Nysa (gr. Νῦσα) (mit. gr.) — góra, na której nimfy deszczu wychowywały młodego Dionizosa. [przypis edytorski] ↩
- Dziadów... święta — trzeci dzień Anthesteriów, poświęcony Hermesowi, w którym garnki napełnione potrawami ofiarowano duszom zmarłym; a zatem to, co nasze Dziady (Zaduszki), obchodzone jednak bardzo wesoło, pląsami i sobótką. [przypis tłumacza] ↩
- mimo (daw.) — obok. [przypis edytorski] ↩
- Pan (mit. gr.) — bóg pasterzy, przedstawiany z koźlimi nogami i rogami; jego rzymski odpowiednik to Faun. [przypis edytorski] ↩
- rado (daw.) — chętnie, z zadowoleniem, ochoczo. [przypis edytorski] ↩
- gędziebny (daw.) — muzyczny (od „gędźba”, muzyka). [przypis edytorski] ↩
- breszyć (daw., reg.) — mówić głupoty. [przypis edytorski] ↩
- pospołu (daw.) — wspólnie, razem. [przypis edytorski] ↩
- mienić (przestarz.) — nadawać miano, nazywać kogoś lub coś. [przypis edytorski] ↩
- Empusa (mit. gr.) — monstrum zesłane przez Hekatę, niepokoiło podróżnych, a żywiło się mięsem ludzkim. [przypis tłumacza] ↩
- deklamować z Hegelochem górnie:/ „Po groźnej burzy jasny słoneczny cień nastał” — aktor Hegelochos pomylił się w wymowie, czym rozśmieszył cały teatr. Ksantias przytacza tę pomyłkę. Po polsku oddałem to grą wymów: „cień” i „dzień”. [przypis tłumacza] ↩
- przysiąż — dziś popr.: przysięgnij. [przypis edytorski] ↩
- Dyjagoras [dziś popr. Diagoras] — poeta dytyrambiczny, którego wypędzono z Aten za bezbożność: Ksantias ironizuje. [przypis tłumacza] ↩
- chybać (daw.) — biec, pędzić. [przypis edytorski] ↩
- chylać (daw.) — chylić. [przypis edytorski] ↩
- Charyty (mit. gr.) — boginie wdzięku i piękna. [przypis edytorski] ↩
- kaganiec (daw.) — prymitywna lampka: naczynie, wewnątrz którego płonął ogień; częściej spotyka się formę zdrobn.: kaganek. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Arystofanes
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Żaby · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/arystofanes-zaby/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Domena publiczna · Edmund Cięglewicz
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: translation
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.