Loreva
Loreva

Rozdział 13 z 13

Panna XII

Wsi spokojna, wsi wesoła, 
Który głos twej chwale zdoła1? 
Kto twe wczasy2, kto pożytki 
Może wspomnieć za raz3 wszytki? 
Człowiek w twej pieczy uczciwie 
Bez wszelakiej lichwy4 żywie; 
Pobożne jego staranie 
I bezpieczne5 nabywanie. 
Inszy sie ciągną przy dworze 
Albo żeglują przez morze 
Gdzie człowieka wicher pędzi, 
A śmierć bliżej niż na piędzi6. 
Najdziesz, kto w płat języka dawa7, 
A radę na funt8 przedawa9; 
Krwią drudzy zysk oblewają, 
Gardła na to odważają. 
Oracz pługiem zarznie w zięmię; 
Stąd i siebie, i swe plemię10, 
Stąd roczną czeladź11 i wszytek 
Opatruje swój dobytek. 
Jemu sady obradzają, 
Jemu pszczoły miód dawają; 
Nań przychodzi z owiec wełna 
I zagroda jagniąt pełna. 
On łąki, on pola kosi, 
A do gumna12 wszytko nosi. 
Skoro też siew odprawiemy, 
Komin wkoło obsiędziemy. 
Tam już pieśni rozmaite, 
Tam będą gadki pokryte13, 
Tam trefne plęsy14 z ukłony, 
Tam i cenar, tam i goniony15. 
A gospodarz wziąwszy siatkę, 
Idzie mrokiem16 na usadkę17 
Albo sidła stawia w lesie; 
Jednak zawżdy co przyniesie. 
W rzece ma gęste więcierze18, 
Czasem wędą ryby bierze; 
A rozliczni ptacy wkoło 
Ozywają sie wesoło. 
Stada igrają przy wodzie, 
A sam pasterz, siedząc w chłodzie, 
Gra w piszczałkę proste pieśni; 
A faunowie skaczą leśni19. 
Zatym20 sprzętna21 gospodyni 
O wieczerzej pilność czyni, 
Mając doma ten dostatek, 
Że sie obejdzie bez jatek22. 
Ona sama bydło liczy, 
Kiedy, z pola idąc, ryczy, 
Ona i spuszczać23 pomoże; 
Męża wzmaga24, jako może. 
A niedorośli wnukowie, 
Chyląc sie ku starszej głowie, 
Wykną przestawać na male25, 
Wstyd i cnotę chować w cale26. 
Dzień tu27, ale jasne zorze 
Zapadłyby znowu w morze, 
Niżby mój głos wyrzekł wszytki 
Wieśne28 wczasy i pożytki. 
  1. twej chwale zdoła — podoła wychwalaniu cię. [przypis redakcyjny] ↩
  2. wczasy (starop.) — wygody; wolne chwile. [przypis redakcyjny] ↩
  3. za raz (starop.) — równocześnie. [przypis redakcyjny] ↩
  4. lichwa — pożyczanie pieniędzy na procent; niekiedy synonim nieuczciwości. [przypis edytorski] ↩
  5. bezpieczny — tu: pozbawiony trosk. [przypis redakcyjny] ↩
  6. piędź — miara długości równa odległości od końca kciuka do końca środkowego palca rozpostartej dłoni. [przypis redakcyjny] ↩
  7. w płat (...) dawa (starop.) — sprzedaje. [przypis redakcyjny] ↩
  8. funt — jednostka wagi (ok. pół kg). [przypis redakcyjny] ↩
  9. przedawać na funt — sprzedawać na wagę. [przypis edytorski] ↩
  10. plemię — tu: rodzina. [przypis edytorski] ↩
  11. roczna czeladź — przyjęci na rok do pracy robotnicy. [przypis redakcyjny] ↩
  12. gumno (daw.) — magazyn: budynek, w którym składano zboże przed wymłóceniem. [przypis edytorski] ↩
  13. gadki pokryte (starop.) — zagadki. [przypis redakcyjny] ↩
  14. trefne plęsy (starop.) — wymyślne tańce. [przypis redakcyjny] ↩
  15. cenar, (...) goniony — nazwy tańców. [przypis redakcyjny] ↩
  16. mrokiem — o zmroku, wieczorem. [przypis edytorski] ↩
  17. usadka (daw.) — zasadzka. [przypis redakcyjny] ↩
  18. więcierz (daw.) — sieć. [przypis redakcyjny] ↩
  19. fauny — półludzie, półkozły, postacie z mit. gr.. Podobny motyw idylli pasterskiej, z jakim mamy do czynienia tu w w. 41–44, znajduje się też w Ks. 2, Pieśni II. [przypis redakcyjny] ↩
  20. za tym (starop.) — potem. [przypis redakcyjny] ↩
  21. sprzętna (starop.) — zapobiegliwa. [przypis redakcyjny] ↩
  22. jatka (tu forma D. lm: jatek) — tu: stragan. [przypis redakcyjny] ↩
  23. spuszczać — doić. [przypis redakcyjny] ↩
  24. wzmaga — wspomaga. [przypis redakcyjny] ↩
  25. na male (starop.) — na małym. [przypis redakcyjny] ↩
  26. chować w cale — zachowywać w całości, nienaruszone. [przypis edytorski] ↩
  27. tu — teraz. [przypis redakcyjny] ↩
  28. wieśne (starop.) — wiejskie. [przypis redakcyjny] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Jan Kochanowski

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Pieśń świętojańska o Sobótce · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesn-swietojanska-o-sobotce/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis