AKT CZWARTY
SCENA I
TYTANIA
Niech się z twym pięknym obliczem popieszczę,
Głowę twą lśniącą ustroję w róż wianki,
Długie twe uszy wycałuję jeszcze.
DENKO
GROSZKOWY KWIATEK
Jestem.
DENKO
Podrap mnie w głowę, Groszkowy Kwiatku! A gdzie monsieur1Pajęczynka?
PAJĘCZYNKA
Jestem.
DENKO
Monsieur Pajęczynko, dobry monsieur, weź w rękę twój oręż i zabij mi czerwonogiego bąka na wierzchołku ostu i, dobry monsieur, przynieś mi miodowy jego pęcherzyk. Tylko bądź ostrożny w tej wyprawie, a nade wszystko, dobry monsieur, daj baczność2, żeby nie pękł pęcherzyk, bo byłoby mi bardzo przykro, gdybym cię zobaczył osmarowanego miodem. Gdzie monsieur Musztardka?
MUSZTARDKA
Jestem.
DENKO
Daj rączkę, monsieur Musztardko. Tylko proszę, bez ceremonii, dobry monsieur.
MUSZTARDKA
Co pan rozkaże?
DENKO
Nic, dobry monsieur, tylko, żebyś pomógł drapać mnie kawalerowi Pajęczynce. Muszę zajrzeć do balwierza3, bo zdaje mi się, że jestem okrutnie włochaty na twarzy, a tak jestem delikatnym osłem, że byle mnie włosek załechtał, muszę się drapać.
TYTANIA
Czy chciałbyś słuchać muzyki, kochanku?
DENKO
Mam ja niezgorsze ucho do muzyki. Niech mi zagrają w bębenek i fujarkę.
TYTANIA
Powiedz, mój słodki, co byś chciał na obiad?
DENKO
A jużci miarkę obroku4. Chętnie bym przegryzł dobrego, suchego owsa. Zdaje mi się także, że wielki mam apetyt na wiązkę siana. Nie ma jak dobre, pachnące siano!
TYTANIA
Świeżych orzechów w spichlerzu wiewiórki.
DENKO
Wolałbym raczej garść lub dwie garście suchego grochu. Ale nakaż, proszę, twoim ludziom, żeby mi nie przeszkadzali, bo czuję wielką do snu ekspozycję5.
TYTANIA
A wy, me wróżki, wszystkie się oddalcie.
Tak powój w czułe swe uściski bierze
Wonny wiciokrzew6; twarde palce wiązu
Tak bluszcz pierścieniem swych gałązek ściska.
O, jak cię kocham! szaleję za tobą! Usypiają.
OBERON
Nad jej szaleństwem już litość mnie bierze,
Bo gdym przed chwilą spotkał ją za lasem,
Dla tego durnia zbierającą zioła,
W gniewie surowym skarciłem ją słowem,
Włochate bowiem skronie tego osła
Ubrała w wonny świeżych kwiatów wianek,
A rosa, która czasami błyszczała
Na pączkach, niby wschodnich pereł sznurek,
Teraz świeciła w pięknych kwiatów oku
Jak łzy żałoby nad wielką ich hańbą.
Gdym wyrzutami gniew mój zaspokoił,
O przebaczenie prosiła w pokorze,
Więc zażądałem pazia, jej podrzutka,
Posłuszna, jedną z swych wróżek posłała,
Aby pacholę7 przywiodła8 natychmiast
Do mojej w wróżek królestwie altany.
Już mam to chłopię; aby jej zapłacić,
Tę hydną9 z oczu jej zdejmę ułudę.
Ty, dobry Puku, pożyczoną głowę
Zdejm z ateńskiego ramion czeladnika,
Ażeby razem z innymi zbudzony
Mógł z nimi także do Aten powrócić,
O wszystkich nocy tej wypadkach myśleć
Jak o marzeniu tylko nieprzyjemnym.
Lecz naprzód wróżek królowę wyzwolę.
Dotyka jej oka zielem.
Bądź, jak wprzód byłaś, niech obłęd uleci,
Niech oko twoje będzie, jak przód było;
Diany10 pączek śród Kupida11 kwieci
Dokona cudu czarów swoich siłą.
Zbudź się, Tytanio, z długiego uśpienia!
TYTANIA
Toż mi się zdało, że kochałam osła.
OBERON
To twój kochanek.
TYTANIA
Jak się nim teraz duszą brzydzę całą!
OBERON
Teraz, Tytanio, niech twoja muzyka
Na pięciu śpiących głęboki sen zleje,
Nie do snu, ale do śmierci podobny.
TYTANIA
Zmysł ich, muzyko, snem owioń głębokim!
PUK
Zbudzony, własnym twym patrz głupim okiem!
OBERON
Kolebkę śpiących lekką trąćmy nogą,
Bo przyjaźń w dawnej wróciła nam mocy.
W książęcym domu jutro, o północy,
Błogosławieństwa poniesiem życzenia
Na wszystkie jego przyszłe pokolenia,
A z Tezeuszem dwie kochanków pary
Złączą się węzłem miłości i wiary.
PUK
Wita pieśnią bliski dzionek.
OBERON
Za niknącym gońmy cieniem;
Prędzej świat oblecim wkoło
Niż księżyca błędne czoło.
TYTANIA
Jakim sen mnie ujął cudem
Między śmiertelników ludem,
Na niegodnym wróżki błocie.
TEZEUSZ
Bo po obrzędzie święta dokonanym,
Gdy cały ranek swobody nam został,
Niech moja droga usłyszy muzykę
Moich ogarów. W zachodniej dolinie
Niech je natychmiast strzelcy rozsforują13.
Idźcie, powtarzam, szukać gajowego.
Piękna królowo, z tamtej góry szczytu
Ogarów moich usłyszysz muzykę
Z odgłosem echa dźwięcznie pomieszaną.
HIPPOLITA
W kretyjskich górach, z sforą psów spartańskich,
Razem polować na niedźwiedzia wyszli.
Nigdym równego nie słyszała grania,
Bo oprócz lasów, niebiosa i rzeki,
Wszystko się jednym zdało tylko brzękiem,
Nigdym słodszego nie słyszała grzmotu.
Rozstroju głosów harmoniczniejszego.
TEZEUSZ
Tak cętkowane i tak są wargate16,
Uszy ich rosę zmiatają poranną,
Nogi ich krzywe, jak tesalskich byków
Wielkie podgardla; powolne są w biegu,
Ale ich głosy jak dzwonki dobrane.
Nigdy się milsze nie żeniło granie
Z krzykami strzelców i rogów odgłosem
W Lacedemonie17, Krecie lub Tesalii18.
Usłyszysz sama. —
Lecz cóż to za nimfy?
EGEUSZ
To jest Lizander, a przy nim Demetriusz,
A to Nedara córka jest, Helena.
Dziwię się, co ich zebrało tu razem.
TEZEUSZ
Majowe święto, i tu pośpieszyli
Blasku naszemu przydać orszakowi.
Lecz, Egeuszu, czy nie dziś Helena
Ma nam swój wybór stanowczo objawić?
EGEUSZ
Tak jest, dziś, królu.
TEZEUSZ
Aby ich rogów zbudzili odgłosem.
TEZEUSZ
A dziś dopiero ptaszki się tu parzą?
LIZANDER
Przebacz mi, królu! Klękają wszyscy przed Tezeuszem.
TEZEUSZ
Wiem, że was miłość zrobiła wrogami,
Skądże ta zgoda? Jaką mogła sprawą19
Nienawiść starej wyrzec się zazdrości,
I bez obawy spać przy nienawiści?
LIZANDER
Na pół uśpiony, a na pół zbudzony.
Sam nie wiem, w jaki przybyłem tu sposób,
Lecz mi się zdaje — chciałbym prawdę wyznać —
Lecz tak jest, teraz sobie przypominam,
Z Hermiąm tu przybył; myślą było naszą
Opuścić miasto, aby się ratować
Od ateńskiego prawa surowości.
EGEUSZ
Cała surowość praw ateńskich spadnie.
Chcieli ucieczką skraść nam, Demetriuszu,
Tobie małżonkę, a mnie moją wolę,
Aby ma córka żoną twoją była.
DEMETRIUSZ
O ich ucieczce, a wściekłością gnany,
Do tego gaju pobiegłem za nimi,
A miłość za mną pognała Helenę.
Lecz teraz, królu, nie wiem, jaką siłą,
Siłą cudowną, miłość ma dla Hermii
Jak śnieg stopniała, zdaje mi się teraz
Jak przypomnienie błyszczącego cacka20,
Za którym w moim dzieciństwie goniłem.
Dziś moją wiarą, serca mego cnotą,
Jedynym celem, ócz21 moich rozkoszą,
Helena tylko. Nim ujrzałem Hermię,
Helenie, królu, byłem zaręczony;
Jak chory, miłym wzgardziłem pokarmem,
Dzisiaj, zdrowemu, smak rodzimy22 wrócił,
Kocham go, pragnę, za nim tylko wzdycham,
I odtąd wierny będę mu na zawsze.
TEZEUSZ
Resztę powieści wysłuchamy później.
Na przekór twojej woli, Egeuszu,
W jednej świątyni, wkrótce z nami razem
Wiecznym łańcuchem zwiążem dwie te pary.
Zbyt jest już późno; nasze polowanie
Do stosowniejszej odkładamy pory.
Teraz do Aten. Trzech mężów, trzy żony
W dniu jednym ślubne przywdzieją korony.
A więc do Aten spieszmy, Hippolito.
DEMETRIUSZ
Jak góry w dali zdają się obłokiem.
HERMIA
Jak każdym okiem osobno widziane.
HELENA
Zda mi się moim i znowu nie moim.
DEMETRIUSZ
Jesteścież pewni, że książę był z nami,
Że nam dał rozkaz, aby za nim spieszyć?
HERMIA
Był tu z mym ojcem.
HELENA
LIZANDER
I do świątyni woła nas za sobą.
DEMETRIUSZ
W drodze marzenia nasze opowiemy.
DENKO
Jak przyjdzie na mnie kolej, zawołajcie mnie, a odpowiem. Pierwsze moje słowa są: Przepiękny Piramie! — Hola, ho! Piotrze Pigwo! Fujarko, naprawiaczu miechów! Ryjaku, kotlarzu! Głodziku! Jak Bóg żywy, uciekli, a zostawili mnie śpiącego. Przedziwne miałem widzenie. Miałem sen, a żaden ludzki dowcip24 nie wypowie, co to za sen był. Człowiek, co by chciał sen ten wytłumaczyć, po prostu byłby osłem. Zdawało mi się, że byłem — nikt nie potrafi zgadnąć, czym byłem. Zdawało mi się, że byłem i zdawało mi się, że miałem. Ale kto by się podjął powiedzieć, co mi się zdało, że miałem, ten po prostu byłby pstrokatym błaznem. Oko ludzkie nie słyszało, ucho ludzkie nie widziało, ręka ludzka niezdolna posmakować, język pojąć, a serce wypowiedzieć, co mi się śniło. Namówię Piotra Pigwę, żeby o tym śnie napisał balladę, tytuł jej będzie: Sen Denka, bo jest bezdenna, a zaśpiewam ją przy końcu sztuki, w przytomności 25księcia. Być nawet może, że dla dodania jej krasy26, zanucę ją nad umarłą Tyzbe wychodzi.
SCENA II
PIGWA
Czyście posłali do domu Denka? Czy wrócił?
GŁODZIK
Ani słychu o nim. Bez wątpienia leży gdzieś zaczarowany.
FUJARKA
Jeśli nie wróci, krucho z naszą sztuką; bez niego kroku nie ruszy, czy nie prawda?
PIGWA
Bez niego wszystko przepadło, bo nie ma w Atenach drugiego człowieka, co by mógł przedstawić Pirama.
FUJARKA
Nie, nie ma. On ma po prostu najbystrzejszy dowcip ze wszystkich czeladników ateńskich.
PIGWA
A do tego najpokaźniejszą postawę; a co do słodyczy głosu, to drugi słowik.
FUJARKA
Należało ci powiedzieć: to drugi lew, bo słowik, odpuść Boże, to rzecz do niczego.
CICHY
Mości panowie, książę wraca ze świątyni, gdzie w dodatku odbył się ślub dwóch lub trzech pań i panów. Gdyby nam się udało przedstawić naszą sztukę, wyszlibyśmy wszyscy na ludzi.
FUJARKA
O, słodki waligóro27Denko! gdzie jesteś? Tak więc, straciłeś pół-złotka na dzień, przez całe życie. Nie uszedłby pół-złotka na dzień, bo dałbym się powiesić, gdyby mu książę nie dał pół-złotka na dzień za odegranie Pirama. Zarobiłby je uczciwie; pół- złotka na dzień za Pirama, albo nic.
DENKO
Gdzie moje chłopaki? gdzie moje serduszka?
PIGWA
Denko! O dniu waleczny! O szczęśliwa godzino!
DENKO
Mości panowie, mógłbym wam cuda opowiadać, ale nie pytajcie, co to za cuda, bo jeśli wam powiem słówko, nie jestem Ateńczykiem. Opowiem wam jednak wszystko słowo w słowo, jak się stało.
PIGWA
Opowiedz, słodki Denko.
DENKO
O mnie ani słowa. Wszystko co wam powiem, jest, że książę już po obiedzie. Zbierzcie wszystkie wasze rupiecie; dobre tasiemki do bród, nowe wstążki do trzewików. Zbierzcie się co prędzej w pałacu; niech każdy odczyta swoją rolę, bo mówiąc krótko a węzłowato, sztuka nasza jest preferowaną. Na każdy przypadek28 niech Tyzbe weźmie świeżą bieliznę, a ten, co gra lwa rolę, niech nie obcina paznokci, bo muszą wisieć, jak lwie pazury. A prócz tego, najdrożsi aktorowie, nie jedzcie ani cebuli ani czosnku, bo z ust waszych mają wychodzić słodkie oddechy, i nie wątpię, że kto bądź je usłyszy, przyzna, że słodka to komedia. Dość słów na teraz, idźmy!
- monsieur (fr.) — pan. [przypis edytorski] ↩
- dać baczność (daw.) — uważać. [przypis edytorski] ↩
- balwierz (daw.) — cyrulik, fryzjer. [przypis edytorski] ↩
- obrok — pasza dla koni. [przypis edytorski] ↩
- bo czuję wielką do snu ekspozycję — sens: mam wielką ochotę na sen; od łac. expono — wystawić (na coś). [przypis edytorski] ↩
- wiciokrzew — krzew lub pnącze charakteryzujące się czerwonymi jagodami. [przypis edytorski] ↩
- pacholę (daw.) — dziecko, chłopiec. [przypis edytorski] ↩
- przywieść (daw.) — przyprowadzić. [przypis edytorski] ↩
- hydny (daw.) — ohydny. [przypis edytorski] ↩
- Diana (mit. rzym.) — dziewicza bogini (jej greckim odpowiednikiem była Artemida), patronka polowań, związana z kultem księżyca. [przypis edytorski] ↩
- Kupid a. Kupidyn (mit. rzym.) — bóg miłości, przedstawiany jako mały chłopiec z łukiem i strzałami. [przypis edytorski] ↩
- odejm — dziś popr. forma trybu rozkazującego lp.: odejmij. [przypis edytorski] ↩
- rozsforować — spuścić ze smyczy. [przypis edytorski] ↩
- Alcyd (mit. gr.) — przydomek Heraklesa. [przypis edytorski] ↩
- Kadmus a. Kadmos (mit. gr.) — założyciel Teb. [przypis edytorski] ↩
- wargaty — z wielkimi, obwisłymi wargami. [przypis edytorski] ↩
- Lacedemon — Sparta. [przypis edytorski] ↩
- Tesalia — region w Grecji na południe od Macedonii. [przypis edytorski] ↩
- jaką mogła sprawą — za sprawą czego mogła. [przypis edytorski] ↩
- cacko — tu: zabawka. [przypis edytorski] ↩
- ócz — dziś popr. D. l.mm.: oczu. [przypis edytorski] ↩
- rodzimy — właściwy, naturalny, wrodzony. [przypis edytorski] ↩
- szczęsny (daw.) — szczęśliwy. [przypis edytorski] ↩
- dowcip (daw.) — rozum. [przypis edytorski] ↩
- w przytomności (daw.) — w obecności. [przypis edytorski] ↩
- krasa — piękno. [przypis edytorski] ↩
- waligóra — olbrzym. [przypis edytorski] ↩
- na każdy przypadek — na wszelki wypadek. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · William Shakespeare (Szekspir)
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Sen nocy letniej · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/sen-nocy-letniej/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Domena publiczna · Leon Ulrich
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: translation
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.