Loreva

AKT CZWARTY

SCENA I

Las.
Wchodzą: Tytania i Denko w orszaku Wróżek. Oberon w głębi, niewidziany.

TYTANIA

Na łoże z kwiatów przyjdź tu do kochanki, 
Niech się z twym pięknym obliczem popieszczę,  
Głowę twą lśniącą ustroję w róż wianki,  
Długie twe uszy wycałuję jeszcze. 

DENKO

Gdzie Groszkowy Kwiatek? 

GROSZKOWY KWIATEK

Jestem.

DENKO

Podrap mnie w głowę, Groszkowy Kwiatku! A gdzie monsieur1Pajęczynka?

PAJĘCZYNKA

Jestem.

DENKO

Monsieur Pajęczynko, dobry monsieur, weź w rękę twój oręż i zabij mi czerwonogiego bąka na wierzchołku ostu i, dobry monsieur, przynieś mi miodowy jego pęcherzyk. Tylko bądź ostrożny w tej wyprawie, a nade wszystko, dobry monsieur, daj baczność2, żeby nie pękł pęcherzyk, bo byłoby mi bardzo przykro, gdybym cię zobaczył osmarowanego miodem. Gdzie monsieur Musztardka?

MUSZTARDKA

Jestem.

DENKO

Daj rączkę, monsieur Musztardko. Tylko proszę, bez ceremonii, dobry monsieur.

MUSZTARDKA

Co pan rozkaże?

DENKO

Nic, dobry monsieur, tylko, żebyś pomógł drapać mnie kawalerowi Pajęczynce. Muszę zajrzeć do balwierza3, bo zdaje mi się, że jestem okrutnie włochaty na twarzy, a tak jestem delikatnym osłem, że byle mnie włosek załechtał, muszę się drapać.

TYTANIA

Czy chciałbyś słuchać muzyki, kochanku?

DENKO

Mam ja niezgorsze ucho do muzyki. Niech mi zagrają w bębenek i fujarkę.

TYTANIA

Powiedz, mój słodki, co byś chciał na obiad?

DENKO

A jużci miarkę obroku4. Chętnie bym przegryzł dobrego, suchego owsa. Zdaje mi się także, że wielki mam apetyt na wiązkę siana. Nie ma jak dobre, pachnące siano!

TYTANIA

Mam śmiałą wróżkę, która pójdzie szukać 
Świeżych orzechów w spichlerzu wiewiórki.  

DENKO

Wolałbym raczej garść lub dwie garście suchego grochu. Ale nakaż, proszę, twoim ludziom, żeby mi nie przeszkadzali, bo czuję wielką do snu ekspozycję5.

TYTANIA

Śpij! Ja cię w moje owinę ramiona, 
A wy, me wróżki, wszystkie się oddalcie.  
Tak powój w czułe swe uściski bierze  
Wonny wiciokrzew6; twarde palce wiązu  
Tak bluszcz pierścieniem swych gałązek ściska.  
O, jak cię kocham! szaleję za tobą! Usypiają. 
Oberon występuje — Wchodzi Puk.

OBERON

Witaj, Robinie! Spojrzyj, co za widok! 
Nad jej szaleństwem już litość mnie bierze, 
Bo gdym przed chwilą spotkał ją za lasem, 
Dla tego durnia zbierającą zioła, 
W gniewie surowym skarciłem ją słowem, 
Włochate bowiem skronie tego osła 
Ubrała w wonny świeżych kwiatów wianek, 
A rosa, która czasami błyszczała 
Na pączkach, niby wschodnich pereł sznurek, 
Teraz świeciła w pięknych kwiatów oku 
Jak łzy żałoby nad wielką ich hańbą. 
Gdym wyrzutami gniew mój zaspokoił, 
O przebaczenie prosiła w pokorze, 
Więc zażądałem pazia, jej podrzutka, 
Posłuszna, jedną z swych wróżek posłała, 
Aby pacholę7 przywiodła8 natychmiast 
Do mojej w wróżek królestwie altany. 
Już mam to chłopię; aby jej zapłacić, 
Tę hydną9 z oczu jej zdejmę ułudę. 
Ty, dobry Puku, pożyczoną głowę 
Zdejm z ateńskiego ramion czeladnika, 
Ażeby razem z innymi zbudzony 
Mógł z nimi także do Aten powrócić, 
O wszystkich nocy tej wypadkach myśleć  
Jak o marzeniu tylko nieprzyjemnym.  
Lecz naprzód wróżek królowę wyzwolę. 
Dotyka jej oka zielem. 
Bądź, jak wprzód byłaś, niech obłęd uleci,  
Niech oko twoje będzie, jak przód było;  
Diany10 pączek śród Kupida11 kwieci  
Dokona cudu czarów swoich siłą.  
Zbudź się, Tytanio, z długiego uśpienia! 

TYTANIA

Ach, Oberonie, jak straszne marzenia! 
Toż mi się zdało, że kochałam osła. 

OBERON

To twój kochanek.

TYTANIA

Jakże się to stało? 
Jak się nim teraz duszą brzydzę całą!  

OBERON

Cicho! Robinie, odejm12 mu tę głowę.  
Teraz, Tytanio, niech twoja muzyka  
Na pięciu śpiących głęboki sen zleje,  
Nie do snu, ale do śmierci podobny. 

TYTANIA

Zmysł ich, muzyko, snem owioń głębokim!

PUK

Zbudzony, własnym twym patrz głupim okiem!

OBERON

Uderz, muzyko! cicha muzyka Twą dłoń daj mi drogą,  
Kolebkę śpiących lekką trąćmy nogą,  
Bo przyjaźń w dawnej wróciła nam mocy.  
W książęcym domu jutro, o północy,  
Błogosławieństwa poniesiem życzenia  
Na wszystkie jego przyszłe pokolenia,  
A z Tezeuszem dwie kochanków pary  
Złączą się węzłem miłości i wiary. 

PUK

Królu wróżek, już skowronek 
Wita pieśnią bliski dzionek. 

OBERON

Więc ze smutkiem i milczeniem  
Za niknącym gońmy cieniem;  
Prędzej świat oblecim wkoło  
Niż księżyca błędne czoło. 

TYTANIA

Lećmy, królu! powiesz w locie,  
Jakim sen mnie ujął cudem  
Między śmiertelników ludem,  
Na niegodnym wróżki błocie. 
Wychodzą — Słychać za sceną odgłos rogów. — Wchodzą: Tezeusz, Hippolita, Egeusz i ich Orszaki.

TEZEUSZ

Niech gajowego przywoła z was jeden,  
Bo po obrzędzie święta dokonanym,  
Gdy cały ranek swobody nam został,  
Niech moja droga usłyszy muzykę  
Moich ogarów. W zachodniej dolinie  
Niech je natychmiast strzelcy rozsforują13.  
Idźcie, powtarzam, szukać gajowego.  
Piękna królowo, z tamtej góry szczytu  
Ogarów moich usłyszysz muzykę  
Z odgłosem echa dźwięcznie pomieszaną.  

HIPPOLITA

Byłam obecną, gdy Alcyd14 z Kadmusem15, 
W kretyjskich górach, z sforą psów spartańskich,  
Razem polować na niedźwiedzia wyszli.  
Nigdym równego nie słyszała grania,  
Bo oprócz lasów, niebiosa i rzeki,  
Wszystko się jednym zdało tylko brzękiem,  
Nigdym słodszego nie słyszała grzmotu.  
Rozstroju głosów harmoniczniejszego.  

TEZEUSZ

Moje ogary spartańskiej są rasy,  
Tak cętkowane i tak są wargate16,  
Uszy ich rosę zmiatają poranną,  
Nogi ich krzywe, jak tesalskich byków  
Wielkie podgardla; powolne są w biegu,  
Ale ich głosy jak dzwonki dobrane.  
Nigdy się milsze nie żeniło granie  
Z krzykami strzelców i rogów odgłosem  
W Lacedemonie17, Krecie lub Tesalii18.  
Usłyszysz sama. —  
Lecz cóż to za nimfy? 

EGEUSZ

To moja córka uśpiona, mój królu, 
To jest Lizander, a przy nim Demetriusz,  
A to Nedara córka jest, Helena.  
Dziwię się, co ich zebrało tu razem. 

TEZEUSZ

Pewno o świcie wyszli, by obchodzić  
Majowe święto, i tu pośpieszyli  
Blasku naszemu przydać orszakowi.  
Lecz, Egeuszu, czy nie dziś Helena 
Ma nam swój wybór stanowczo objawić? 

EGEUSZ

Tak jest, dziś, królu.

TEZEUSZ

Idź więc, a każ strzelcom, 
Aby ich rogów zbudzili odgłosem. 
Rogi i krzyki za sceną. — Demetriusz, Lizander, Hermia i Helena zrywają się zbudzeni.

TEZEUSZ

Dzień dobry! Święty minął już Walentyn, 
A dziś dopiero ptaszki się tu parzą? 

LIZANDER

Przebacz mi, królu! Klękają wszyscy przed Tezeuszem.

TEZEUSZ

Tylko proszę, wstańcie. 
Wiem, że was miłość zrobiła wrogami, 
Skądże ta zgoda? Jaką mogła sprawą19 
Nienawiść starej wyrzec się zazdrości, 
I bez obawy spać przy nienawiści?  

LIZANDER

Nie mogę, królu, jasno odpowiedzieć, 
Na pół uśpiony, a na pół zbudzony. 
Sam nie wiem, w jaki przybyłem tu sposób, 
Lecz mi się zdaje — chciałbym prawdę wyznać — 
Lecz tak jest, teraz sobie przypominam, 
Z Hermiąm tu przybył; myślą było naszą 
Opuścić miasto, aby się ratować 
Od ateńskiego prawa surowości. 

EGEUSZ

Skończ, dosyć na tym! Niech na jego głowę 
Cała surowość praw ateńskich spadnie. 
Chcieli ucieczką skraść nam, Demetriuszu, 
Tobie małżonkę, a mnie moją wolę, 
Aby ma córka żoną twoją była.  

DEMETRIUSZ

Z ust się Heleny dowiedziałem, królu, 
O ich ucieczce, a wściekłością gnany, 
Do tego gaju pobiegłem za nimi, 
A miłość za mną pognała Helenę. 
Lecz teraz, królu, nie wiem, jaką siłą, 
Siłą cudowną, miłość ma dla Hermii 
Jak śnieg stopniała, zdaje mi się teraz 
Jak przypomnienie błyszczącego cacka20,  
Za którym w moim dzieciństwie goniłem. 
Dziś moją wiarą, serca mego cnotą,  
Jedynym celem, ócz21 moich rozkoszą, 
Helena tylko. Nim ujrzałem Hermię,  
Helenie, królu, byłem zaręczony;  
Jak chory, miłym wzgardziłem pokarmem,  
Dzisiaj, zdrowemu, smak rodzimy22 wrócił,  
Kocham go, pragnę, za nim tylko wzdycham,  
I odtąd wierny będę mu na zawsze. 

TEZEUSZ

Szczęsne23 spotkanie, piękni kochankowie!  
Resztę powieści wysłuchamy później.  
Na przekór twojej woli, Egeuszu,  
W jednej świątyni, wkrótce z nami razem  
Wiecznym łańcuchem zwiążem dwie te pary.  
Zbyt jest już późno; nasze polowanie  
Do stosowniejszej odkładamy pory.  
Teraz do Aten. Trzech mężów, trzy żony  
W dniu jednym ślubne przywdzieją korony.  
A więc do Aten spieszmy, Hippolito. 
Wychodzą: Tezeusz, Hippolita, Egeusz i Orszak.

DEMETRIUSZ

Wszystko mi zda się małe i niejasne,  
Jak góry w dali zdają się obłokiem.  

HERMIA

Mnie się znów wszystko wydaje podwójne,  
Jak każdym okiem osobno widziane. 

HELENA

Jak znaleziony klejnot, mój Demetriusz 
Zda mi się moim i znowu nie moim. 

DEMETRIUSZ

Myślę, że śpimy i marzymy wspólnie.  
Jesteścież pewni, że książę był z nami,  
Że nam dał rozkaz, aby za nim spieszyć? 

HERMIA

Był tu z mym ojcem.

HELENA

I z swą Hippolitą. 

LIZANDER

I do świątyni woła nas za sobą.

DEMETRIUSZ

Więc idźmy za nim, to nie sen był marny.  
W drodze marzenia nasze opowiemy. 
Wychodzą. — Denko się budzi.

DENKO

Jak przyjdzie na mnie kolej, zawołajcie mnie, a odpowiem. Pierwsze moje słowa są: Przepiękny Piramie! — Hola, ho! Piotrze Pigwo! Fujarko, naprawiaczu miechów! Ryjaku, kotlarzu! Głodziku! Jak Bóg żywy, uciekli, a zostawili mnie śpiącego. Przedziwne miałem widzenie. Miałem sen, a żaden ludzki dowcip24 nie wypowie, co to za sen był. Człowiek, co by chciał sen ten wytłumaczyć, po prostu byłby osłem. Zdawało mi się, że byłem — nikt nie potrafi zgadnąć, czym byłem. Zdawało mi się, że byłem i zdawało mi się, że miałem. Ale kto by się podjął powiedzieć, co mi się zdało, że miałem, ten po prostu byłby pstrokatym błaznem. Oko ludzkie nie słyszało, ucho ludzkie nie widziało, ręka ludzka niezdolna posmakować, język pojąć, a serce wypowiedzieć, co mi się śniło. Namówię Piotra Pigwę, żeby o tym śnie napisał balladę, tytuł jej będzie: Sen Denka, bo jest bezdenna, a zaśpiewam ją przy końcu sztuki, w przytomności 25księcia. Być nawet może, że dla dodania jej krasy26, zanucę ją nad umarłą Tyzbe wychodzi.

SCENA II

Ateny. Izba w domu Pigwy.
Wchodzą: Pigwa, Fujarka, Ryjak i Głodzik.

PIGWA

Czyście posłali do domu Denka? Czy wrócił?

GŁODZIK

Ani słychu o nim. Bez wątpienia leży gdzieś zaczarowany.

FUJARKA

Jeśli nie wróci, krucho z naszą sztuką; bez niego kroku nie ruszy, czy nie prawda?

PIGWA

Bez niego wszystko przepadło, bo nie ma w Atenach drugiego człowieka, co by mógł przedstawić Pirama.

FUJARKA

Nie, nie ma. On ma po prostu najbystrzejszy dowcip ze wszystkich czeladników ateńskich.

PIGWA

A do tego najpokaźniejszą postawę; a co do słodyczy głosu, to drugi słowik.

FUJARKA

Należało ci powiedzieć: to drugi lew, bo słowik, odpuść Boże, to rzecz do niczego.

Wchodzi Cichy.

CICHY

Mości panowie, książę wraca ze świątyni, gdzie w dodatku odbył się ślub dwóch lub trzech pań i panów. Gdyby nam się udało przedstawić naszą sztukę, wyszlibyśmy wszyscy na ludzi.

FUJARKA

O, słodki waligóro27Denko! gdzie jesteś? Tak więc, straciłeś pół-złotka na dzień, przez całe życie. Nie uszedłby pół-złotka na dzień, bo dałbym się powiesić, gdyby mu książę nie dał pół-złotka na dzień za odegranie Pirama. Zarobiłby je uczciwie; pół- złotka na dzień za Pirama, albo nic.

Wchodzi Denko.

DENKO

Gdzie moje chłopaki? gdzie moje serduszka?

PIGWA

Denko! O dniu waleczny! O szczęśliwa godzino!

DENKO

Mości panowie, mógłbym wam cuda opowiadać, ale nie pytajcie, co to za cuda, bo jeśli wam powiem słówko, nie jestem Ateńczykiem. Opowiem wam jednak wszystko słowo w słowo, jak się stało.

PIGWA

Opowiedz, słodki Denko.

DENKO

O mnie ani słowa. Wszystko co wam powiem, jest, że książę już po obiedzie. Zbierzcie wszystkie wasze rupiecie; dobre tasiemki do bród, nowe wstążki do trzewików. Zbierzcie się co prędzej w pałacu; niech każdy odczyta swoją rolę, bo mówiąc krótko a węzłowato, sztuka nasza jest preferowaną. Na każdy przypadek28 niech Tyzbe weźmie świeżą bieliznę, a ten, co gra lwa rolę, niech nie obcina paznokci, bo muszą wisieć, jak lwie pazury. A prócz tego, najdrożsi aktorowie, nie jedzcie ani cebuli ani czosnku, bo z ust waszych mają wychodzić słodkie oddechy, i nie wątpię, że kto bądź je usłyszy, przyzna, że słodka to komedia. Dość słów na teraz, idźmy!

Wychodzą.
  1. monsieur (fr.) — pan. [przypis edytorski] ↩
  2. dać baczność (daw.) — uważać. [przypis edytorski] ↩
  3. balwierz (daw.) — cyrulik, fryzjer. [przypis edytorski] ↩
  4. obrok — pasza dla koni. [przypis edytorski] ↩
  5. bo czuję wielką do snu ekspozycję — sens: mam wielką ochotę na sen; od łac. expono — wystawić (na coś). [przypis edytorski] ↩
  6. wiciokrzew — krzew lub pnącze charakteryzujące się czerwonymi jagodami. [przypis edytorski] ↩
  7. pacholę (daw.) — dziecko, chłopiec. [przypis edytorski] ↩
  8. przywieść (daw.) — przyprowadzić. [przypis edytorski] ↩
  9. hydny (daw.) — ohydny. [przypis edytorski] ↩
  10. Diana (mit. rzym.) — dziewicza bogini (jej greckim odpowiednikiem była Artemida), patronka polowań, związana z kultem księżyca. [przypis edytorski] ↩
  11. Kupid a. Kupidyn (mit. rzym.) — bóg miłości, przedstawiany jako mały chłopiec z łukiem i strzałami. [przypis edytorski] ↩
  12. odejm — dziś popr. forma trybu rozkazującego lp.: odejmij. [przypis edytorski] ↩
  13. rozsforować — spuścić ze smyczy. [przypis edytorski] ↩
  14. Alcyd (mit. gr.) — przydomek Heraklesa. [przypis edytorski] ↩
  15. Kadmus a. Kadmos (mit. gr.) — założyciel Teb. [przypis edytorski] ↩
  16. wargaty — z wielkimi, obwisłymi wargami. [przypis edytorski] ↩
  17. Lacedemon — Sparta. [przypis edytorski] ↩
  18. Tesalia — region w Grecji na południe od Macedonii. [przypis edytorski] ↩
  19. jaką mogła sprawą — za sprawą czego mogła. [przypis edytorski] ↩
  20. cacko — tu: zabawka. [przypis edytorski] ↩
  21. ócz — dziś popr. D. l.mm.: oczu. [przypis edytorski] ↩
  22. rodzimy — właściwy, naturalny, wrodzony. [przypis edytorski] ↩
  23. szczęsny (daw.) — szczęśliwy. [przypis edytorski] ↩
  24. dowcip (daw.) — rozum. [przypis edytorski] ↩
  25. w przytomności (daw.) — w obecności. [przypis edytorski] ↩
  26. krasa — piękno. [przypis edytorski] ↩
  27. waligóra — olbrzym. [przypis edytorski] ↩
  28. na każdy przypadek — na wszelki wypadek. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · William Shakespeare (Szekspir)

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Sen nocy letniej · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/sen-nocy-letniej/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Leon Ulrich

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Przypis