AKT TRZECI

Czy zebraliśmy się już wszyscy?

Wszyscy, wszyscy! Co za przedziwne miejsce dla naszej próby! Ta zielona darń1 będzie naszą sceną, ten krzak tarniny naszą garderobą, a odegramy sztukę słowo w słowo jak przed księciem.

Piotrze Pigwo —

Co chce powiedzieć waligóra Denko?

Są rzeczy w tej komedii Pirama i Tyzby2, które podobać się nie mogą. Naprzód Piram musi dobyć oręża, żeby się własną zabić ręką; takiego widoku nie mogą znieść damy. Co na to odpowiesz?

Na Najświętszą Panienkę, straszna to sprawa!

Ja bym sądził, że byłoby najlepiej opuścić to samobójstwo na końcu.

Uchowaj Boże! Znalazłem lekarstwo na wszystko. Napisz mi prolog3, a niech w tym prologu stoi wyraźnie, że nikomu nie zrobimy krzywdy naszymi szablami, i że Piram nie zabił się naprawdę. Dla większej pewności, powiedz im, że ja, Piram, nie jestem Piram, ale nazywam się Denko, a jestem tkaczem z profesji4; to im wszelki strach odejmie.

Dobry pomysł; postaramy się o taki prolog, a będzie napisany w ośmio- i sześciozgłoskowych wierszach.

Nie, dodaj dwie więcej, niech się składa z ośmiu i ośmiu.

A czy się lwa nie zlękną czasem damy?

Przyznam się, że bardzo się tego lękam.

Mości panowie, rzecz ta wymaga namysłu. Wprowadzić, czego nie daj Boże, lwa między damy, to rzecz najstraszniejsza, bo nie ma drapieżniejszego ptaka żyjącego od lwa na całej ziemi; trzeba nam to zawsze mieć na pamięci.

A więc trzeba, żeby drugi prolog zapowiedział, że to nie lew.

A w dodatku należy ogłosić nazwisko aktora; trzeba, żeby mu widać było pół twarzy przez lwią paszczę, a on sam musi przez ten otwór w takim lub podobnym mówić niesensie: Panie, albo piękne panie, życzyłbym wam, albo prosiłbym was, albo błagałbym was, żebyście się nie lękały, żebyście nie drżały: moim życiem odpowiadam za wasze. Gdybyście myślały, że przychodzę tu jak lew, krucho byłoby ze mną; ale nie, nie jestem taką poczwarą5, jestem człowiekiem, jak inni ludzie; a tu, zdaje się, że będzie pora, aby powiedział swoje nazwisko i oświadczył po prostu, że się nazywa Cichy, a jest stolarzem z profesji.

I to się da zrobić. Ale dwie jeszcze zachodzą trudności. Pierwsza, jak wprowadzić światło księżyca do izby, bo jak wiecie, Piram i Tyzbe spotykają się przy świetle księżyca.

Czy to noc miesięczna6, w której mamy przedstawić naszą komedię?

Do kalendarza! do kalendarza! Zajrzyj do almanachu7, szukaj światła księżyca, szukaj światła księżyca!

Chwała Bogu! Księżyc świeci tej nocy.

Możemy więc zostawić otworem jedną połowę okna izby, w której będziemy grali sztukę, a księżyc będzie nam świecił przez okno.

Tak jest, albo też jeden z nas wejdzie z wiązką ciernia i latarnią, a powie, że przychodzi defigurować8 albo przedstawiać osobę światła księżyca. Ale jest jeszcze druga trudność, musimy mieć mur w wielkiej izbie, bo Piram i Tyzbe, jak powiada historia, przez szparę w murze rozmawiali.

Nigdy wam się nie uda wnieść muru do izby. Co ty na to, Denko?

Musi który z nas mur przedstawiać. Trzeba, żeby się poprószył gipsem, albo gliną, albo wapnem, na znak, że jest murem, a musi swoje palce tak trzymać; przez tę szparę Piram i Tyzbe będą do siebie szeptali.

Jeśli się to da zrobić, wszystko pójdzie dobrze. A teraz niech siądzie każdy syn swojej matki i recytuje swoją rolę. Piramie, zaczynaj; jak skończysz, wleź za krzak, i tak każdy z kolei wedle swojej roli.

Mów, Piramie, przybliż się, Tyzby.

Jak kwiatów bezsamicznych pachnące wyziewy —

Balsamicznych, balsamicznych!

na str.

Nie, takiego Pirama świat jeszcze nie widział!

Czy na mnie teraz kolej?

A na kogóż, jeśli nie na ciebie? Należy ci zrozumieć, że wyszedł zobaczyć wrzawę, którą słyszał i wróci za chwilę.

Na Ninusa12 grobie, człowieku. Ale to nie teraz należało ci mówić, to twoja odpowiedź Piramowi. Recytujesz od razu całą twoją rolę, nie czekając na pytanie. Czas ci wrócić, Piramie, twoja kolej minęła, należało ci stanąć na „biegiem się nie nuży”.

Wierny jak rumak, który biegiem się nie nuży.

Gdybym był pięknym, Tyzbe, twoim byłbym tylko —

Potworne dziwy! To figiel diabelski, mości panowie, uciekajmy! Rety!

Czemu oni uciekają? To jakieś hultajstwo z ich strony, żeby mi strachu napędzić.

O Denko, co się z tobą stało? Co ja widzę na tobie?

Co widzisz? Widzisz swoją własną oślą głowę, czy nie prawda?

Bóg z tobą, Denko, Bóg z tobą! Jesteś przedzierzgnięty13wychodzi.

Przewąchałem ich hultajstwo. Chcą ze mnie zrobić osła, przestraszyć mnie, jeśli się im uda. Ale ja sobie będę tu spacerował i śpiewał, aby słyszeli, że się nie boję.

śpiewa

budząc się

Jakiż mnie anioł z słodkich budzi marzeń?

śpiewa

...bo i któż by zważał na pieśń tak głupiego ptaka? kto by chciał ptakowi kłamstwo zadawać, choćby wrzeszczał z całego gardła „kuku”?

Bo dowcip15 w tobie równy twej piękności.

Bynajmniej. Ale gdybym miał dosyć dowcipu, żeby się z tego lasu wydostać, miałbym go dosyć na moje potrzeby.

Co nam rozkażesz? Dokąd mamy lecieć?

Witaj, śmiertelniku!

Witaj!

Witaj!

Witaj!

Dziękuję wam z całego serca, mości panowie. Powiedz mi, proszę, twoje dostojne nazwisko.

Pajęczynka.

Postaram się o twoją bliższą znajomość, dobry panie Pajęczynko, a jeśli się kiedy w palec skaleczę, nie będę z tobą robił ceremonii17. A twoje nazwisko, uczciwy szlachcicu?

Groszkowy Kwiatek.

Poleć mnie, proszę, pani Łuszczynce, twojej matce, i panu Strączkowi, twojemu ojcu. Dobry panie Groszkowy Kwiatku, i z tobą także pragnę wejść w bliższe stosunki. Twoje nazwisko, mości panie, jeśli łaska?

Musztardka.

Mości panie Musztardko, dobrze mi jest znana twoja cierpliwość. Iluż to paniczów z twojego domu pożarła ta paskudna olbrzymka sztuka mięsa! Możesz mi wierzyć, że twoja rodzina niemało mi już łez wycisnęła. Pragnę bliższej z tobą znajomości, mości panie Musztardko.

Cicho! Nasz młodzian zbliża się w te strony.

To jest kobieta; lecz młodzian zmieniony.

Przód26 psom na strawę dałbym jego kości.

Więc powiedz, błagam, gdzie się teraz kryje?

Jakiej nagrody mógłbym za to czekać?

Wchodzi Puk.

Gdym jej przysięgał, nie miałem rozsądku.

Dziś, gdy ją zdradzasz, nie więcej w nim wątku34.

Ale Demetriusz ją, nie ciebie, kocha.

budząc się

Nie może zostać, kogo miłość goni.

To żart, Lizandrze, twym słowom nie wierzę.

Słów twoich myśli43 nie pojmuję wcale.

Cudownie!

Głuchy na prośbę, usłucha przymusu.

Lizandrze, powiedz, co to wszystko znaczy?

Precz stąd, murzynko!

Niższą? Znów niższą?