AKT TRZECI

Dzika puszcza. Olbrzymie drzewa iglicowe i drzewa liściaste o zabarwieniu jesiennym. — W głębi jaskinia, do której prowadzi polana. Wejście obramione ociosanymi z gruba słupami. Pod słupami suche liście, narzędzia kuchenne, siekiera, łuk etc. — Wieczór jesienny.

Henryk von der Aue, opuszczony, zdziczały, z nieobciętym włosem, z zaniedbaną brodą, kopie rydlem głęboki dół na polanie. Lewą rękę ma zawiązaną.

Ottaker (knecht Henryka), w rynsztunku, tak jak zeskoczył z konia, zjawia się na krawędzi skały, trzymając się bacznie w pewnym od Henryka oddaleniu.

Woła.

Słucha. Pod nosem.

jw.

Do siebie.

Waha się.

Chwyta łuk i mierzy w Ottakera.

Udaje, jakby chciał się rzucić na Henryka.

Z dzikim śmiechem, wskazującym, że jest podchmielony.

Siada na cyplu skały.

Pociągnąwszy głęboko z skórzanego worka.

Cicho, z ponurą ironią.

Gdy Henryk poszedł ku niemu na kilka kroków, skoczył na równe nogi, cofając się.

Z udaną serdecznością.

W gwałtownej z śmiesznością graniczącej walce.

Jak gdyby nic nie zauważył.

jw.

Po ponownej ciężkiej walce.

Biegnie z podniesionymi rękami w stronę Ottakera, który w panicznym ucieka strachu.

Sam, dzikim wybucha śmiechem, śmiech ten o mało że nie przybiera bolesnego, prawie łkającego piętna; atoli Henryk mityguje się, milczy, a potem mówi.

Pustelnik, zjawia się na krawędzi polanki.

Nadsłuchuje, do siebie.

Wchodzi z wolna polaną i Henrykowi, spokojnie kopiącemu dalej, kładzie z tyłu rękę na ramieniu.

Nagle podskoczywszy, odkłada rydel na bok.

Wskakuje, w grób.

Wyskakuje z grobu.

Zrywa się i rzuca kamieniem.

Dzierżawca folwarku Henrykowego, wychodzi z krzaków, za które się był ukrył38.

Patrzy na niego osłupiałym wzrokiem, potem spokojnie.

Prawie z płaczem.

Odpychając Gotfryda.

Siada i zaczyna skrobać marchew.

Z zaprzeczającym ruchem głowy.

Wstrząśnięty i po długim milczeniu.

Odchodzą.

Zasłona.

Wnętrze kaplicy leśnej Benedykta. Po lewej stronie ołtarz z lampką wieczystą, po prawej brama. Tło: boczna ściana kaplicy z małymi drzwiczkami w pobliżu ołtarza, prowadzącymi do celi pustelnika. Na ścianach obrazy, ręce, nóżki z wosku etc. Ołtarz i krzyż uwieńczone kwiatami jesiennymi.

Brygita i Benedykt stoją w pobliżu głównej bramy, rozmawiając półgłosem. Brygita zbliża się do wejścia, ma chustkę na głowie i krzyż na ramieniu.

Żywo.

Poza małymi drzwiami słychać klaskanie.

Brygita odchodzi.

Ojciec Benedykt sam, nadsłuchuje, dopóki nie przebrzmią kroki Brygity... Potem przysłuchuje się owym dziwnym hałasom dobywającym się z celi, potrząsa niechętnie głową; podchodzi ku drzwiczkom i puka.

Z wewnętrz.

Wchodzi z płonącą lampą w ręku. Tymczasem ściemniło się zupełnie.

Odbierając jej lampę.

Z wyrazem zadziwienia na woskowym, uduchowionym obliczu.

Całuje drżąca kraj jego rękawa.

Z westchnieniem.

Stoi spokojnie, wielkie, wilgotne oczy utkwiwszy w krucyfiks.

Usiadła na stopniach ołtarza, patrzy na sufit.

Śmiejąc się, jakby z wielkiego wewnętrznego szczęścia.

Ottegeba mdleje.

Idzie z Ottegebą do celi, więcej ją niosąc, niż prowadząc.

Kaplica pusta; pali się lampka wieczysta i wiele gromnic. Wtem daje się słyszeć kołatka, potem, jak zbrodniarz, w habicie z kapturem na twarz zsuniętym, zjawia się Henryk. Ma kołatkę i długą laskę z woreczkiem.

Zawlókłszy się do ołtarza, pada na stopniach, błagając pomocy. Z wnętrza wydobywają mu się oderwane, rozpaczliwe wyrazy.

Wchodzi z latarką w ręku, staje obok zakapturzonego przy ołtarzu i przerażony pyta.

Żegnając się.

Pada z szlochem do nóg mnicha.

Zrywa kaptur z twarzy, widać blade, wygłodniałe, zniszczone oblicze.

Cofa się przerażony.

Nagle zmieniony.

Przerażony.

Dziko.

Zjawia się w drzwiczkach celi i mówi głosem zaledwie dosłyszalnym.

Nie widząc jej, nie poznając, tak samo:

Po cichu, gwałtownie.

Milczy przez chwilę z niesłychanego osłupienia, potem.

Pada, złamany, jego szloch zmienia się w głośne łkanie i dusza jego wyswobadza się w łzach.

Wygląda w dziwnym oświetleniu kaplicy na zjawisko prawie bezcielesne, otoczone glorią. Przystępuje do Henryka, opiera się na jednym kolanie, obiema rękami podnosi głowę jego do góry i całuje go w czoło. On patrzy na nią osłupiały, posłuszny jak dziecko, jakby miał przed sobą zjawisko niebiańskie, a i ojciec Benedykt ukląkł, oszołomiony.

Do Henryka.

Zasłona.