Loreva
Loreva

Rozdział 8 z 10

PARABASA WTÓRA

CHÓR

do odchodzących: Sokratesa i Wykrętowica
Więc idziecie? 
do Wykrętowica
Lecz my sądzim, 
że na ciebie przyjdzie żal! 
Zwrot do widzów. Chór ustawia się w półkole frontem do widzów: Arcychmura I deklamuje przy wtórze fletów.

EPIRRHEMA WTÓREJ PARABASY

ARCYCHMURA I

Co sędziowie uzyskają, 
jeśli raczą ten nasz chór 
Poprzeć, jak to słuszna zresztą, 
chce wam wskazać orszak Chmur. 
Oto naprzód, gdy pokładać 
role trzeba w orby1 czas, 
Będziem dżdżyły wam najpierwej, 
innym później gwoli was2. 
Potem bacznie winnic waszych 
i zasiewów będziem strzec, 
Że ich nie zaleje woda, 
ani susza będzie żec3. 
Gdyby zaś kto z was śmiertelnych 
nas, boginie, zelżyć chciał, 
Niech pomyśli, ile od nas 
w darze złego będzie miał, 
Gdy nie zwiezie wina, zboża, 
nic, nic wcale, ze swych grzęd; 
Bo gdy zaczną winogrady 
i oliwy puszczać pęd, 
Wyrypiemy wszystko gradem! 
będziem prały, jako z proc! 
Gdy dachówki będzie suszył, 
dżdżymy w szopę całą noc 
Tak, że glinę mu w proch zetrzem, 
sypiąc strumieniami grad! 
Gdy zaś będzie chciał ślub zawrzeć, 
on lub krewny, druh lub brat, 
Będziem chlapać przez noc całą. — 
tak, że lepiej pono wraz 
Wynieść się aż do Egiptu, 
niż źle tutaj sądzić nas! 

SCENA XXIII

Wykrętowic wychodzi ze swego dworu, dźwigając na plecach duży wór mąki.

WYKRĘTOWIC

licząc na palcach
Dwudziesty szósty, siódmy, ósmy, po nim 
Zasie dziewiąty, a tuż zaraz za nim 
Dzień ten, przed którym drżę od strachu, wstrętu. 
Ścierwa; ostatni, czyli «stary, młody»4. 
spluwa
Każdy przysięga, komum5 ta co winien, 
Że zastaw złoży, że mnie zniszczy, zmarni, 
Z torbami puści, choć go kornie błagam: 
«Tej cząstki długu nie bierz, serce, teraz; 
Tę płatę odłóż, tę zaś, duszko, daruj» 
«Nie mogę, tak bych wszytko stracił» — fuczą. 
Klnąc, iżem cygan i grożą mi sądem. 
Teraz — niech skarżą, gwizdam na te sądy, 
Gdy mój Odrzykoń umie mleć ozorem. 
Lecz trza oń6 pytać, w tej hań7 pomysłowni. 
stuka do bramki Sokratesa
Hej, bywaj, bratku!  

SCENA XXIV

Poprzedni i Sokrates.
Wychodzi Sokrates, witając na widok prezentu bardzo grzecznie.

SOKRATES

Czołem, mości Wykręt! 

WYKRĘTOWIC

Czołem, niechże ta, lecz przyjmij to naprzód! 
Trza bowiem uczcić pana profesora. 
Sokrates odstawia na bok wór8.
Teraz gadajcie, czy syn mój, co u was 
W szkole się uczy, pojął te praktyki? 

SOKRATES

Pojął. 

WYKRĘTOWIC

westchnąwszy z ulgą — do Arcychmury
Chwałaż ci, Królowo krętaczy! 

SOKRATES

Tak, że się wyłżesz snadnie z każdej sprawki. 

WYKRĘTOWIC

Choćby i świadki byli, żem pożyczył? 

SOKRATES

Tym snadniej, choćby ich było tysiące! 

WYKRĘTOWIC

tańczy i śpiewa solo
Hurra, Hurra! Krzyk podnoszę, 
Z pełnej piersi, niech drży wróg! 
Rońcie łzy, o ważygrosze, 
Wy, kapitał, proces, dług, 
I procenty od procentów! 
Już wy mi teraz nie zrobicie psoty: 
Taki mi synek roście9 szczerozłoty 
W domu tych krętów! 
Dwusiecznym ozorem łyskający w skos, 
Rycerz na kresach10, gazdostwa zbawca, na wrogi knut11, 
W gorzkich opałach ojcu słodki miód! 
Dalejże raźno do mnie go pozywaj! 
«Dzieciątko moje, synu, przybywaj12, 
Słysz ojca głos!» 

SCENA XXV

Ci sami i Odrzykoń.
Wychodzi Odrzykoń brudny, chudy, boso, obdarty; ojciec go zrazu nie poznaje.

SOKRATES

Ten mąż, toć syn twój! 

WYKRĘTOWIC

O synu miły, o synu drogi! 

SOKRATES

Zabierz go sobie w domowe progi!  
Sokrates odchodzi do swego dworu.

SCENA XXVI

Wykrętowic, Odrzykoń, Chór.

WYKRĘTOWIC

podrygując z radości
Hejże synku, hejże hop! 
Jakże się cieszę, widząc, żeś tak pożółkł! 
Teraz to poznać po tobie od razu 
Zaprzańca, sprzekę; nasze czelne, swojskie 
Kście porzekadło w tobie, to: «Co pleciesz!» 
Znać też, że umiesz, choć łotr, udać jagnię! 
Na czole twoim lśni attycka buta! 
«Teraz więc ratuj, gdyś to ty mnie zgubił!»13 

ODRZYKOŃ

Cóż cię tak trwoży? 

WYKRĘTOWIC

Co? Stary i młody. 

ODRZYKOŃ

Co za zwierzęta... stary, młody? 

WYKRĘTOWIC

Dzień to, 
Na który wszyscy grożą mi pozwami. 

ODRZYKOŃ

Stracą na pewne zastaw, gdyż nie mogą 
Dwa dni oznaczać nigdy dnia jednego. 

WYKRĘTOWIC

Jak to nie? 

ODRZYKOŃ

W żaden żywy sposób, chyba 
Starucha może być współcześnie młódką. 

WYKRĘTOWIC

Ba! Takie prawo. 

ODRZYKOŃ

Sądzę, że po prostu 
Nie rozumieją ducha prawa. 

WYKRĘTOWIC

nie rozumiejąc, z podziwem
Ducha? 

ODRZYKOŃ

Nasz stary Solon był z całego serca 
Ludu przyjaciel... 

WYKRĘTOWIC

Cóż to ma do rzeczy? 

ODRZYKOŃ

Przeto rozłożył nam na dwa dni pozwy; 
Ostatni «stary» i na «młody» pierwszy, 
Aby pierwszego wszcząć kroki sądowe. 

WYKRĘTOWIC

To po cóż dodał «stary»? 

ODRZYKOŃ

Po to, dudku, 
By oskarżeni dobrowolnie, sami14 
W dniu tym ze sobą pogodzić się mogli: 
Nie — to pierwszego masz, skoro świt lament15! 

WYKRĘTOWIC

Przecz16 bierze władza nie pierwszego zastaw, 
Lecz ostatniego, to jest w stary-młody? 

ODRZYKOŃ

By jak najprędzej wziąć pieniądze w łapy, 
Zdaje się, robią, jak probiercy ofiar: 
Dniem wprzód ofiarę liżą, jaki smak ma. 

WYKRĘTOWIC

Prawda! 
do widzów, jakby tam byli sami lichwiarze
Psie syny; po cóż tam siedzicie 
Wy, dla nas mędrców pastwa, ślepcy, głazy, 
Banda, barany, wy... szczerbate dzbany! 
Ja wam tu pieśnię pochwalną wraz utnę 
Z radości — na cześć własną i cześć syna! 
Wykrętowic śpiewa i tańczy w szale orgiastycznym
Hej! Wykrętowic szczęścia lubieniec! 
Jakiej mądrości zdobył on wieniec, 
A jaki syn mu się chowa! 
Taka tam pośród przyjaciół mowa...! 
Widzę, jak zazdrość pali kumy i sąsiady, 
Kiedy po sądach zwyciężą twe rady! 
przestaje tańczyć i mówi
Lecz pójdźma17 do dom, chcę wyprawić bankiet! 
Wchodzą do domu Wykrętowica.

SCENA XXVII

Przed domem Sokratesa.
Pasjas, Świadek później Sokrates.
Wchodzi na scenę od strony lewej Pasjas, lichwiarz, niski, pękaty, czerwony: sapie. Świadek chudy kościsty, długi, ubogo odziany. Wchodząc Pasjas rozmawia i gestykuluje żywo.

PASJAS

do świadka
...Po wtóre, po cóż ma człek grosz swój marnić? 
Przenigdy. Lepiej było zaraz wtedy 
Pokazać figę, niż mieć tyle biedy... 
Ot... ciebie muszę, dla własnego grosza 
Na świadka włóczyć, a do tego zadrzeć 
Z człowiekiem wspólnej gminy; lecz przenigdy 
Nie zadam hańby, pókim żyw, ojczyźnie! 
bardzo głośno
Przeto pozywam cię, Wykręcie! 

SCENA XXVIII

Ci sami, Wykrętowic.

WYKRĘTOWIC

wychodząc z domu
Ktoś ty? 

PASJAS

Ja: na dzień stary i młody! 

WYKRĘTOWIC

do widzów
Wy świadki, 
Że mówi o dwu dniach! 
do Pasjasa
O cóż pozywasz? 

PASJAS

O min dwanaście, któreś wziął, by kupić 
Gniadego konia. 

WYKRĘTOWIC

do publiczności
Konia! Czy słyszycie? 
Wy wszyscy wiecie, jak nie cierpię koni! 

PASJAS

Przez Zeusa, oddać przysiągłeś na bogi! 

WYKRĘTOWIC

Prze Zeusa, wtedy mój Odrzyk nie umiał 
Jeszcze — tej mowy niczym nie pobitej! 

PASJAS

Czy to dlatego chcesz się teraz zaprzeć? 

WYKRĘTOWIC

A jakąż miałbych korzyść z tej nauki? 

PASJAS

Więc chcesz na bogi przysiąc, żeś nie winien? 

WYKRĘTOWIC

Na jakie bogi?! 

PASJAS

Na Zeusa, Hermesa 
I Posejdona. 

WYKRĘTOWIC

Tak, przebóg! Dołożę 
Chętnie trzy grosze, bym krzywo mógł przysiąc! 

PASJAS

Byś tu padł trupem, żeś taki bezbożny! 

WYKRĘTOWIC

klepie go po brzuchu
Tak go wyprawić ługiem... byłby bukłak! 

PASJAS

w złości poczerwieniał jak burak
Psiakrew!!! Drwisz jeszcze? 

WYKRĘTOWIC

Wlazłoby sześć garncy... 

PASJAS

Czekaj! Przez Zeusa wszechmoc i przez bogi, 
Nie ujdziesz ty mi! 

WYKRĘTOWIC

wzrusza ramionami
Bawią mnie te bogi! 
Ten Zeus przysiężny — dla uświadomionych 
Jest śmieszny! 

PASJAS

Jeszcze on cię kiedyś skarze! 
Lecz dasz pieniądze teraz, czy nie oddasz? 
Mów zaraz, czasu nie mam! 

WYKRĘTOWIC

Bądź spokojny! 
Zaraz ci tutaj powiem dokumentnie. 
Wpada do domu pędem.

PASJAS

do swego świadka
Jak ci się zdaje, odda, czy nie odda? 
Zanim ten zdołał odpowiedzieć, wpada Wykrętowic z dzieżą.

WYKRĘTOWIC

Gdzież ten, co woła o pieniądze? Gadaj, 
Co to takiego? 

PASJAS

biegnie i ciekawie zagląda w dzież
To tutaj? Dzież przecie. 

WYKRĘTOWIC

Ty śmiesz pieniędzy żądać? Ty fujaro! 
Przenigdy grosza nie oddam takiemu, 
Co zamiast «dzieża» mówi «dzież». Rozumiesz? 

PASJAS

Więc mi nie oddasz? 

WYKRĘTOWIC

Nic, ile wiem o tym. 
Przeć raz się wynoś! No — dymaj czym prędzej 
Spod moich dźwierzy18! 

PASJAS

Idę, lecz pamiętaj, 
Że zastaw złożę, choćbym paść miał trupem! 
Rozsierdzony wychodzi ze świadkiem.

WYKRĘTOWIC

do odchodzących
Dołożysz go więc do tych min dwunastu! 
gdy znikli, do siebie
Chociaż mi trochę żal ciebie, ty kundlu, 
Boś tak uciesznie dzieżę nazwał dzieżem! 

SCENA XXIX

Wykrętowic, Amynias, Chór.
Słychać jęki za sceną. Równocześnie wsuwa się lichwiarz Amynias19, długi, kościsty, mówi poetycznym patosem.

AMYNIAS

Och, ach, o biada! 

WYKRĘTOWIC

A tam, co takiego? 
Któż to tak jęczy? Może który z owych 
Tam nieboraków Karkina20 tak jęknął?! 

AMYNIAS

tragiczny patos
Och! Kim ja jestem, chcecież wiedzieć prawdę? 
Jam nieszczęśliwiec! 

WYKRĘTOWIC

Opamiętajże się! 

AMYNIAS

«O srogie bóstwa! O rydwanołomny 
Losie mych koni! O Pallas, ma zgubo!»21 

WYKRĘTOWIC

Cóż ci Tlepolem mógł złego wyrządzić? 

AMYNIAS

Nie szydź, o druże22! Lecz rozkaż synowi 
Oddać srebrniki, które był pożyczył — 
Dla przyczyn wiela, zwłaszcza, iżem23 w biedzie. 

WYKRĘTOWIC

Jakie srebrniki? 

AMYNIAS

Te, które pożyczył. 

WYKRĘTOWIC

Źle, widzi mi się, stoi sprawa twoja. 

AMYNIAS

«Z rydwanu w pędzie zwaliłem się, przebóg!» 

WYKRĘTOWIC

Cóże ty bredzisz? Czyś z osła spadł na łeb? 

AMYNIAS

Ja — bredzę?? Gdy się pieniędzy domagam? 

WYKRĘTOWIC

Rzecz oczywista; tyś chory! 

AMYNIAS

Ja chory?! 

WYKRĘTOWIC

Mózg, widzi mi się, otrząsnąłeś w sobie! 

AMYNIAS

w złości
A mnie się widzi, na Hermesa24, że ty 
Będziesz zaskarżon, gdy nie oddasz... 

WYKRĘTOWIC

Słuchaj! 
Jak sądzisz, czy Zeus zawsze każdym razem 
Nowy deszcz zsyła, czy też słonko z dołu 
Wyciąga wodę tę samą z powrotem?25 

AMYNIAS

Nic nie wiem o tym: a cóż mnie do tego? 

WYKRĘTOWIC

Jak możesz prawnie domagać się grosza, 
Skoro nic nie wiesz o nadziemskich sprawach? 

AMYNIAS

A możeś w biedzie z synem, więc choć procent 
Oddajcie! 

WYKRĘTOWIC

Procent? A to co za bydlę? 

AMYNIAS

czule
Cóż by, jak to że, gdy czas cicho płynie, 
Dzionek po dzionku, miesiąc po miesiącu, 
Coraz to więcej pieniążków przybywa? 

WYKRĘTOWIC

Ślicznie. A morze, jak sądzisz, jest teraz 
Pełniejsze niż wpierw? 

AMYNIAS

Przebóg, zawsze równe: 
Nie śmie przenigdy być pełniejsze! 

WYKRĘTOWIC

Jak to, 
Morze, wisielcze, choć do niego wpada 
Rzek mnóstwo, nigdy nie staje się większe26? 
Ty zaś chcesz, by twój kapitał się zwiększał? 
Może byś nura stąd dał: precz mi z oczu! 
Dawać tu oścień27! 
Wybiega pachoł z ościeniem — i daje go Wykrętowicowi.

AMYNIAS

do widzów
Was wzywam na świadki! 

WYKRĘTOWIC

grozi mu ościeniem
Jazda! Jeszcześ tu? Wiśta, wio! Rysaku! 

AMYNIAS

ustępując z trwogą, krzyczy
To gwałt publiczny! 

WYKRĘTOWIC

coraz gwałtowniej, dźgając
Nastąp! Bo cię kolnę 
Ościeniem w zadek — no, bo dźgnę, licowy28! 
kole go raz wraz ościeniem i ściga
Zmykaj! 
Amynias uciekł na prawo. Wykrętowic z tryumfem do siebie
No wreszcie... udało się ruszyć 
Z miejsca te twoje kolce i rydwany! 
Amynias ucieka. Wykrętowic idzie na ucztę do siebie.

CHÓR

Strofa
Cóż to za miłość wszego łajdactwa! 
Starzec ten, w pysze zuchwały, 
Chce za pomocą matactwa 
Skręcić dług cały!  
Lecz zaprawdę, dzisiaj jeszcze 
Łbem o coś twardego wytnie; 
Choć mądrala działa sprytnie, 
Hultaj, popadnie zaraz sam w hultajskie kleszcze! 
Antystrofa
Sądzę, że znajdzie to w okamgnieniu, 
Czego pożądał i szukał zawdy29, 
By syn miał moc w dowodzeniu 
Każdej nieprawdy! 
I bił wszystkich swą wymową, 
Kogo spotka, tym sromotniej, 
Im rzecz wywodzi przewrotniej: 
Aliści wnet zapragnie, by został niemową! 
Wypada z krzykiem z domu swego Wykrętowic, za nim syn Odrzykoń, bijąc ojca.

SCENA XXX

Wykrętowic, Odrzykoń, Chór.

WYKRĘTOWIC

Ratunku, gwałtu! 
Sąsiedzi, krewni i wy jednogmińce, 
Brońcie mnie! Bije, wali mnie, morduje! 
Och! Jakże boli, czaszka, głowa, szczęki. 
Ty zbrodniu! Ojca śmiesz bić? 

ODRZYKOŃ

Biję ojca!30 

WYKRĘTOWIC

Widzicie, przyznał, że bije mnie. 

ODRZYKOŃ

Owszem. 

WYKRĘTOWIC

Ty ojcobójco, łotrze, włamywaczu! 

ODRZYKOŃ

Powtórz to samo jeszcze raz i więcej: 
Wiesz, iż mi lubo słuchać różnych obelg! 

WYKRĘTOWIC

Ty wiercignoju! 

ODRZYKOŃ

Różami mnie wieńczysz! 

WYKRĘTOWIC

Ty ojca bijesz! 

ODRZYKOŃ

Wnet ci udowodnię, 
Przebóg, że słusznie biję cię! 

WYKRĘTOWIC

Ty łotrze! 
Jakże to można bić ojca i «słusznie»? 

ODRZYKOŃ

Dowody podam i przekonam słowem. 

WYKRĘTOWIC

Ty mnie przekonasz? 

ODRZYKOŃ

Najzupełniej gładko. 
Wybieraj, jaki chcesz z obu wywodów! 

WYKRĘTOWIC

Co za wywody? 

ODRZYKOŃ

Prawy i nieprawy. 

WYKRĘTOWIC

Prawda; jam zrobił to, żeś się nauczył, 
Przebóg, wbrew prawu kazać31! Cel osiągłem, 
Jeśli mnie teraz przekonasz, że słuszna 
I piękna, by syn ojca swego grzmocił. 

ODRZYKOŃ

Myślę więc, że cię przekonam tak snadnie, 
Że wysłuchawszy, słowem nie odrzekniesz! 

WYKRĘTOWIC

Bardzom też ciekaw, co mi będziesz prawił. 

CHÓR

Strofa
Teraz twym dziełem, starcze, obmyślić fortele, 
Jak skarcić tego młokosa. 
Gdyby w tę mądrość swoją nie dufał zbyt śmiele, 
Nie byłby zadarł tak nosa! 
Lecz inna jeszcze pychy musi być przyczyna: 
Tamtego32 widać w tym wina! 
  1. orba — orka. [przypis edytorski] ↩
  2. gwoli was (daw.) — ze względu na was. [przypis edytorski] ↩
  3. żec (daw.) — palić. [przypis edytorski] ↩
  4. stary-młody — tj. stary i młody księżyc, czyli zazwyczaj ostatni dzień starego miesiąca, gdy za pierwszy dzień (νουμηνία) nowego miesiąca uważano ten dzień, a raczej wieczór, kiedy ukazał się o zmroku rożek księżyca po nowiu. A zatem astronomiczny pierwszy nie zgadzał się z praktyką: na pograniczu był pewien okres czasu niestały (od jednego do trzech dni), który nazywano stary-młody, postrach dla dłużników, jako termin płatności. Zastaw złożyć musiał wierzyciel z góry, przyniósłszy do sądu w tymże okresie na koszta wyroku i egzekucji pewną sumę (maksimum 3%), którą strona wygrywająca odbierała od przeciwnika. [przypis tłumacza] ↩
  5. komum ta co winien — komu tam jestem coś winien. [przypis edytorski] ↩
  6. oń — o niego. [przypis edytorski] ↩
  7. hań (reg.) — tam. [przypis edytorski] ↩
  8. Sokrates odstawia na bok wór — powszechnie twierdzą, że Sokrates nie brał żadnego wynagrodzenia od swych uczniów: Arystofanes każe mu brać zapłatę. W każdym razie mamy pewne poszlaki, że Arystofanes i tego zarzutu na wiatr nie wypowiadał, gdyż są tradycje, iż Sokrates korzystał z usług pieniężnych swych uczniów. Plutarch opowiada, że Kryton pożyczył mu 70 min, tj. 7000 koron (Arist., I [red. WL: Plutarch, Żywoty sławnych mężów. Arystydes]). Podług Aristoksenosa (Diogenes Laertios, II, 20) żył Sokrates ze składek „które sam na swą korzyść zarządzał pomiędzy uczniami”. Sokrates był biedny, obarczony rodziną, na wyżywienie której trzeba było w czasach niesłychanej drożyzny łożyć niemało: datki rządu nie wystarczały. (Ed. Meyer IV, 3, 440 Geschichte des Altertums). Stąd owe składki. [przypis tłumacza] ↩
  9. roście (daw. forma) — rośnie. [przypis edytorski] ↩
  10. kresy — granica. [przypis edytorski] ↩
  11. knut — rodzaj bata. [przypis edytorski] ↩
  12. „Dzieciątko moje, synu, przybywaj...” — prawie dosłowna parodia z Hekaby Eurypidesa w. 172. [przypis tłumacza] ↩
  13. „Teraz więc ratuj, gdyś to ty mnie zgubił!” — cytat z Telefa Eurypidesa. [przypis tłumacza] ↩
  14. oskarżeni dobrowolnie, sami — tj. bez sądu, prywatnie. Odrzykoń zaczepia wyrażenie „stary-młody”, dowodząc, że oznacza dwa osobne dni, a zatem skarga ma błąd formalny, gdyż termin sądowy musi być ściśle określony. Rozumowanie całkiem trafne i typowo sofistyczne: trudność leży tylko w dowodzie, że „stary-młody” to dwa dni, nie jeden: w każdym razie ojca przekonał w zupełności. [przypis tłumacza] ↩
  15. pierwszego masz (...) lament — tj. egzekucje i grabież. [przypis tłumacza] ↩
  16. przecz (daw.) — dlaczego. [przypis edytorski] ↩
  17. pójdźma (daw. forma) — pójdźmy. [przypis edytorski] ↩
  18. dźwierze (daw.) — drzwi. [przypis edytorski] ↩
  19. lichwiarz Amynias — Leeuwen przedstawia Amyniasa jako efeba i przyjaciela Odrzykonia, wbrew temu idę za Kockiem, Teufflem i Blaydesem (1890 r. Nubes) i zachowuję Amyniasowi charakter lichwiarza, jak go niewątpliwie pomyślał i stworzył Arystofanes. [przypis tłumacza] ↩
  20. Któż to tak jęczy? Może który z (...) nieboraków Karkina — Karkinos, stary poeta tragiczny sprzed Ajschylosa, chwalony przez helleńskich dramaturgów; nie pozostało jednak nic z jego dzieł. Miał trzech synów, również tragików, ale bardzo lichych, których współczesna komedia często wyszydza: są to Ksenokles, Ksenotinos i Ksenarchos. Poetyczny lichwiarz Amynias szpikuje swe zdania frazesami z dramatu Ksenoklesa Alkmena. [przypis tłumacza] ↩
  21. „O srogie bóstwa! (...) Losie mych koni! O Pallas, ma zgubo!” — Z napuszonego dramatu Ksenoklesa pt. Alkmena. Lykymnios, brat Alkmeny, przyjaciel Heraklesa, zginął wskutek nieostrożnej jazdy na rydwanie Tlepolema, syna Heraklesa. [przypis tłumacza] ↩
  22. druże — druhu; przyjacielu, kolego. [przypis edytorski] ↩
  23. iżem — iż jestem. [przypis edytorski] ↩
  24. Hermes (mit. gr.) — bóg kupców i złodziei, posłaniec bogów. [przypis edytorski] ↩
  25. czy Zeus zawsze każdym razem nowy deszcz zsyła, czy też (...) wodę tę samą z powrotem? — jedna z kwestii, które roztrząsali sofiści. [przypis tłumacza] ↩
  26. Morze (...) choć do niego wpada rzek mnóstwo, nigdy nie staje się większe — również jedno z powszechnie omawianych zagadnień: p. Lucretius [red. WL: Lukrecjusz, O naturze wszechrzeczy (De rerum natura)], VI, 607. [przypis tłumacza] ↩
  27. oścień — narzędzie na długim drążku ostro zakończone: zaostrzony kij używany przy hodowli bydła a. ostre widełki na drewnianym trzonku służące do połowu ryb. [przypis edytorski] ↩
  28. licowy — stanowiący zewnętrzną, prawą, właściwą stronę czegoś; gładki. [przypis edytorski] ↩
  29. zawdy (daw.) — zawsze. [przypis edytorski] ↩
  30. Biję ojca! — podług praw attyckich za pobicie ojca groziła banicja mniejsza: w każdym razie kara bardzo surowa. [przypis tłumacza] ↩
  31. kazać — tu: przemawiać. [przypis edytorski] ↩
  32. Tamtego (...) w tym wina — Sokratesa. [przypis tłumacza] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Arystofanes

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Chmury · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/arystofanes-chmury/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Edmund Cięglewicz

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis