AKT CZWARTY

A niech piorun trzaśnie wszystkie zmordowane szkapy, wszystkich postrzelonych panów i wszystkie złe drogi! Czy był kiedy człowiek więcej niż ja zszargany, więcej niż ja strudzony? Ślą mnie naprzód, abym zapalał ogień, a oni później grzać się przyjeżdżają. Gdybym nie był małym garnuszkiem, co się łatwo rozgrzewa, prędzej by mi wargi do zębów przymarzły, język do podniebienia, a serce do brzucha, nim bym znalazł ogień do odtajania. Ale się rozgrzeję dmuchając na ogień, bo biorąc pod uwagę tę niepogodę, zakatarzyłby się większy ode mnie dryblas. Hej tam! Curtis! Wchodzi Curtis.

Kto mnie tam tak zmarzłym woła głosem?

Kra lodu. Jeśli mi nie wierzysz, możesz się ślizgać po mnie od ramienia do pięty. Ognia, dobry Curtis!

Czy przyjeżdża pan ze swoją żoną, Grumio?

Przyjeżdża, Curtis, przyjeżdża. Więc ognia! Ognia! A nie lej wody na ognisko.

Czy naprawdę taka z niej sekutnica, jak powiadają?

Była nią, Curtis, przed tymi mrozami; ale jak wiesz, zima łagodzi mężczyznę, kobietę i zwierzę, bo złagodziła mojego starego pana i moją młodą panią i mnie samego, kolego Curtis.

Idź do diabła, trzycalowy błaźnie! Nie jestem zwierzem.

Mam tylko trzy cale? Toć przecie twoje rogi mają przynajmniej stopę, a przynajmniej tyle co one jestem długi. Ale czy chcesz rozpalić ogień? Inaczej zaniosę na ciebie skargę do naszej pani, a wnet uczujesz zimną jej rękę za niedbalstwo w gorącej służbie.

Powiedz mi, proszę, dobry Grumio, jak tam idą rzeczy na świecie?

Zimny to świat, mój Curtis, we wszystkich obowiązkach prócz twojego; a więc pal ogień! Zrób twoją należność, abyś dostał co ci się należy; bo pan mój i pani na pół skostniali od zimna.

Ogień już gotowy; teraz więc, dobry Grumio, rozpowiadaj mi nowiny.

„Hej tam, Janku! Słuchaj, Janku!1” Masz nowin, ile zechcesz.

Zawsze widzę jesteś pełny krotofili2.

Pal ogień! Bo teraz jestem tylko pełny kataru. Gdzie kucharz? Czy wieczerza gotowa? Czy dom uprzątnięty, czy tatarak rozsypany, omieciona pajęczyna? Czy służba w nowej liberii3, białych pończochach? Czy wszystkie kuchciki w niedzielnych szatach? Czy szklanki wymyte wewnątrz, a kociołki wyszorowane z zewnątrz? Czy obrus na stole? Czy wszystko w porządku?

Wszystko gotowe. Więc proszę cię, co za nowiny?

Naprzód więc trzeba ci wiedzieć, że koń mój zmordowany, że pan mój i moja pani spadli.

Jak?

Z siodeł w błoto. Długa o tym powieść.

Opowiedz wszystko, dobry Grumio.

Nadstaw ucha.

Słucham.

Trzymaj. Uderza go.

To się nazywa czuć powieść, a nie słuchać powieści.

Dlatego też nazywa się czułą powieścią. Kułak ten był tylko ostrzeżeniem, żebyś słuchał uważnie. Więc zaczynam: imprimis4, zjechaliśmy ze strasznej góry, mój pan jechał za moją panią —

Na jednym koniu?

Co przez to rozumiesz?

No, konia.

Więc sam opowiadaj historię! Gdybyś mi nie był przerwał, usłyszałbyś, jak się jej koń powalił, jak ona powaliła się pod konia; usłyszałbyś, w jakiej kałuży, jak się zabłociła; jak ją pod koniem zostawił, a mnie zaczął kijami okładać za to, że się koń jej potknął; jak ona brodziła po błocku, żeby go ode mnie odciągnąć; jak on klął; jak ona prosiła, ona, co nie prosiła nikogo nigdy przedtem; jak ja wrzeszczałem; jak uciekły konie; jak się zerwały jej cugle; jak straciłem moje podogonie, i wiele innych rzeczy godnych pamięci, które teraz umrą w zapomnieniu, a ty wrócisz bez znajomości świata do grobu.

Wedle takiego rachunku, większy z niego złośnik, jak z niej złośnica.

Bądź tego pewny; jak zresztą sam się przekonasz, gdy przybędzie do domu, i ty, i najdumniejszy z was wszystkich. Ale co o tym gadać? Zawołaj Nataniela, Józefa, Mikołaja, Filipa, Waltera, Cukrołyka i resztę. Niech włosy gładko uczeszą, swoje niebieskie kurtki wyczyszczą, jednobarwne dobiorą podwiązki; niech się kłaniają lewą nogą, a niech się strzegą dotknąć włosienia pańskiej szkapy ogona, nie pocałowawszy przód własnej ręki. Czy wszyscy gotowi?

Wszyscy.

Przywołaj ich.

Hej! Czy słyszycie? Macie wyjść na spotkanie pana, aby pani przystojność okazać.

Co mówisz o przystojności? Ma ona dosyć swojej własnej.

Kto tego nie wie?

Ty zdajesz się nie wiedzieć, skoro wołasz na kolegów, żeby jej przystojność okazać.

Wołam ich, aby jej kredyt pomnożyć.

Nie myśli nic od nich pożyczać!

Witamy z powrotem, Grumio.

Jakże zdrowie, Grumio?

Co tam, Grumio?

Kolego Grumio!

Jakże zdrowie, staruszku?

Witam cię. — A u ciebie jakie zdrowie? — A u ciebie, co tam, kolego? I na tym kończę pozdrowienia. Teraz, moje zuchy, czy wszystko gotowe? Czy wszystko wyczyszczone?

Wszystko gotowe. A pan, jak daleko?

Tylko co go nie widać; w tej chwili może zsiada z konia. Nie bądźcie więc — do stu katów! Cicho! Słyszę głos mojego pana.

Jejmość powiada, że to ty, panie, chciałbyś zrobić z niej lalkę.

Słuchaj, wszak już niejedną sztukę materii przemierzyłeś?

Prawda.

Mnie tylko nie mierz oczyma; niejednemu junaczyłeś, mnie tylko nie junacz! Powtarzam ci, że twojemu majstrowi nakazałem, żeby suknię skroił, nie żeby ją krajał na kawałki; czego kłamiesz?

Patrz tylko, przynoszę na świadectwo notę nakazanego kroju.

Czytaj!

Nota bezczelnie kłamie, jeśli powiada, że ja to powiedziałem.

„Imprimis, suknia z przestronnym stanikiem” —

Panie, jeśli powiedziałem z przestronnym stanikiem, zaszyj mnie w jej spódnicę i bij mnie na śmierć kłębkiem szarych nici. Powiedziałem suknię.

Czytaj dalej!

„Z wąskim, okrągłym kołnierzykiem” —

Przyznaję się do kołnierzyka.

„Z bufiastym rękawem” —

Przyznaję się do dwóch rękawów.

„Rękawy ciekawie skrojone” —

A tu właśnie jest łotrostwo.

Omyłka druku, panie, panie, omyłka druku. Nakazałem, żeby rękawy były naprzód skrojone, a zaraz potem zszyte; a tego ci dowiodę, nie zważając na to, że mały twój palec zbrojny jest w naparstek.

Co mówię, szczera jest prawda, a gdybym cię miał tam, gdzie wiem, musiałbyś się przyznać do wszystkiego.

Jestem na twoje rozkazy; weź twój rachunek, daj mi twój łokieć, a nie oszczędzaj mnie wcale.

Przez Boga żywego, Grumio, to trochę zbyt nierówne warunki!

Krótko mówiąc, ta suknia nie dla mnie.

Masz pan rację, to suknia dla pani.

Weź ją, niech twój majster robi z nią, co mu się podoba.

Nie rób tego, hultaju, jeśli dbasz o życie; niech twój majster robi z suknią pani, co mu się podoba.

Cóż to, mopanku, co ci się roi po głowie?

Kambio!

Co chcesz powiedzieć, Biondello?

Czy widziałeś, jak pan mój mrugał na ciebie i uśmiechał się?

Cóż stąd, Biondello?

Nic wcale. Lecz zostawił mnie za sobą, aby wytłumaczyć znaczenie i morał jego mrugań i znaków.

Słucham, moralizuj.

Tak więc stoją rzeczy: Baptysty jesteśmy pewni, póki rozmawia z fałszywym ojcem o fałszywym synu.

A potem?

Masz przyprowadzić jego córkę na wieczerzę.

A co dalej?

Stary proboszcz od świętego Łukasza czeka na ciebie w kościele gotowy o każdej godzinie.

Jaki wyciągasz z tego sens moralny?

Nie mogę powiedzieć. Zważaj, że gdy oni zajęci wymianą fałszywych zapewnień, ty możesz zapewnić sobie córkę cum privilegio ad imprimendum solum10. Więc do kościoła; weź księdza, zakrystiana i potrzebnych uczciwych świadków.

Biondello, słuchaj!

Nie mogę zostać dłużej. Znałem dziewczynę zaślubioną jednego popołudnia, gdy poszła do ogrodu szukać pietruszki na faszerowanie królika; możesz to samo zrobić i ty, panie; więc żegnam! Mój pan kazał mi śpieszyć do świętego Łukasza i uprzedzić proboszcza, aby był gotowy na twoje przyjęcie, gdy przyjdziesz tam z twoim dodatkiem.

Gotów do szaleństwa przyprowadzić tego człowieka chcąc zrobić z niego kobietę.