Loreva

AKT TRZECI

SCENA I

Pokój w domu Baptysty.
Lucentio, Hortensjo i Bianka

LUCENTIO

Skrzypaku, wara! zbyt się zapominasz, 
Czyś poczęstunku tak prędko zapomniał, 
Który dostałeś z ręki Katarzyny? 

HORTENSJO

Zrzędny pedancie1, pomnij, że stoimy 
Przed opiekunką niebieskiej harmonii, 
Że więc przed tobą służy mi pierwszeństwo. 
Z końcem godziny ćwiczeń muzykalnych 
Przyjdzie godzina twej literatury. 

LUCENTIO

Kompletny osioł! Tego nawet nie wie, 
Co dało życie pieśniom i muzyce! 
Celem muzyki myśl ludzką odświeżyć 
Znużoną pracą lub długiem ślęczeniem; 
Więc po prelekcji mej filozoficznej 
Będziesz miał porę dla twojej harmonii. 

HORTENSJO

Nie ścierpię dłużej twojego grubiaństwa.  

BIANKA

Panowie, proszę! obaj mnie krzywdzicie, 
Wiodąc spór o to, co do mnie należy; 
Nie jestem dzieckiem, które w szkole chłoszczą, 
I nie chcę godzin zostać niewolnicą; 
Me lekcje od mej zależą fantazji. 
Żeby spór skończyć, usiądźmy we troje, 
Ty weź instrument, graj jaki kawałek, 
On skończy lekcję, nim lutnię nastroisz. 

HORTENSJO

Więc rzucisz książki, gdy nastroję lutnię? 
Wychodzi. 

LUCENTIO

Więc nigdy! Zacznij stroić twój instrument.  

BIANKA

Gdzieśmy stanęli?  

LUCENTIO

Tu, pani. 
Hic ibat Simois; hic est Sigeia tellus; 
Hic steterat Priami regia celsa senis2. 

BIANKA

Tłumacz.

LUCENTIO

Hic ibat, jak ci już powiedziałem, — Simois, nazywam się Lucentio, — hic est, jestem synem Vincentia z Pizy, — Sigeia tellus, tak przebrany, aby zyskać twoją miłość, — Hic steterat, a ów Lucentio, który w konkury przyjechał, — Priami, jest sługa mój Tranio, — regia, który zajął moje miejsce, — celsa senis, abyśmy mogli oszukać starego Pantalona. Wchodzi Hortensjo.

HORTENSJO

Pani, instrument mój już nastrojony.  

BIANKA

Słuchamy. 
Hortensjo gra. 
Wyższa struna brzmi fałszywie. 

LUCENTIO

Pluń w dziurkę, człeku, strój lutnię na nowo. 

BIANKA

Zobaczmy teraz, czy będę w stanie tłumaczenie powtórzyć. Hic ibat Simois, nie znam cię; — hic est Sigeia tellus, nie ufam ci; — Hic steterat Priami, uważaj, żeby nas nie podsłuchano; — regia, nie bądź nazbyt pewny; — celsa senis, nie trać nadziei.

HORTENSJO

Lutnia już stroi. 

LUCENTIO

Oprócz niskich tonów. 

HORTENSJO

Strojne są tony wysokie i niskie, 
Gbur tylko niski rozdźwiękiem jest tutaj. 
Patrzcie, jak pedant ognisty i śmiały! 
Gbur się umizga do mej ukochanej; 
Mam ja na ciebie oko, bakałarzu3. 

BIANKA

Może uwierzę z czasem, dziś nie ufam.  

LUCENTIO

O, ufaj, pani! 
Spostrzegają zbliżającego się Hortensja. 
Wierzaj! Aeacides4 
Jest Ajaks5, imię to po dziadku dostał. 

BIANKA

Trudno nie wierzyć profesora słowu, 
Chociaż mam jeszcze pewne wątpliwości. 
Skończmy na teraz. Licjo, twoja kolej. 
Proszę, przebaczcie mi, drodzy mistrzowie, 
Żem sobie z wami żartów pozwoliła. 

HORTENSJO

do Lucentia 
Zostaw nas samych, bo w mojej muzyce 
Nie mam pisanych pieśni na trzy głosy. 

LUCENTIO

Mopanku, wiele robisz ceregieli. 
na stronie 
Muszę tu zostać; jeśli się nie mylę, 
Piękny muzykant kochać się zaczyna. 

HORTENSJO

Pani, nim weźmiesz instrument do ręki, 
Nim zaczniesz palce do strun lutni wkładać, 
Od pierwszych zasad sztuki muszę zacząć. 
Mam ja skrócone tu prawidła gamy, 
Dla mych uczennic milsze, skuteczniejsze 
Od innych mistrzów zwyczajnej metody: 
Wszystko spisałem w skróceniu; racz czytać. 

BIANKA

Lecz ja nad gamy dawno postąpiłam. 

HORTENSJO

Lecz nie znasz jeszcze wszak gamy Hortensja. 

BIANKA

czyta 
Ja, gama, wszelkiej harmonii podstawa, 
A. re, Hortensja miłość ci przynoszę; 
B. mi, O, Bianko! przyjmij go za męża! 
C. fa, ut, Z serca całego cię kocha; 
B. sol-re, Dwie mam nuty na klucz jeden; 
E. la-mi, Umrę, gdy się nie zlitujesz. 
Zowiesz to gamą? Nie jest po mej myśli, 
Przenoszę starą metodę, nie jestem 
Dosyć wykwintną, abym chciała zmienić 
Stare prawidła na wymysły nowe. 
Wchodzi Sługa.

SŁUGA

Na prośbę ojca porzuć, pani, księgi, 
Pomóż mu siostry komnatę ozdabiać; 
Wiesz, że na jutro ślub zapowiedziany. 

BIANKA

Żegnam was obu; muszę się oddalić. 
Wychodzą: Bianka i Sługa.

LUCENTIO

I ja więc, pani, nie mam co tu robić! 
Wychodzi. 

HORTENSJO

Lecz ja mam powód szpiegować pedanta6, 
Bo mi wygląda na zakochanego. 
Lecz jeśli myśli twe, Bianko, tak niskie, 
Że lada pedant twój wzrok błędny ściąga, 
Bierz, kogo zechcesz, nie mam chęci fukać; 
Kwita z Hortensjem: pójdę innej szukać. 
Wychodzi. 

SCENA II

Przed domem Baptysty.
Baptysta, Gremio, Tranio, Katarzyna, Bianka, Lucentio i Służba

BAPTYSTA

do Trania 
Signor Lucentio, dziś, wedle umowy, 
Miał ślub się odbyć mojej Katarzyny, 
Lecz ani słychu o mym przyszłym zięciu. 
Jak nam urągać świat się będzie cały, 
Gdy nadaremnie kapłan będzie czekał 
Z błogosławieństwem na pana młodego! 
Na hańbę naszą co mówi Lucentio? 

KATARZYNA

Ta hańba na mnie jedną tylko spada. 
Ty mnie zmusiłeś, mimo mego serca, 
Rękę pustemu oddać wietrznikowi, 
Który się spieszył, gdy szło o konkury, 
Ale do ślubu już mu nie tak pilno. 
Czy nie mówiłam, że to postrzeleniec, 
Szczerości płaszczem kryjący szyderstwo? 
By sobie zjednać żartownisia sławę, 
Tysiącom panien dzień ślubu oznaczy, 
Sprosi przyjaciół, da na zapowiedzi, 
Choć o małżeństwie ani mu się nie śni. 
Ludzie palcami będą mnie wytykać, 
Wołać: „Patrz! Żona wariata Petruchia, 
Gdyby przyjść tylko i pojąć ją raczył”.  

TRANIO

Cierpliwość, signor Baptysto i pani! 
Uczciwe były Petruchia zamiary, 
Choć nie znam przeszkód, które go wstrzymały. 
Trochę jest szorstki, lecz pełny rozumu, 
I choć wesoły, uczciwy jest razem.  

KATARZYNA

Bogdaj go oczy moje nie widziały!  
Wychodzi, płacząc, za nią Bianka i Słudzy.

BAPTYSTA

Idź, biedna córko! Łez twoich nie ganię: 
Czyn taki nawet świętą by oburzył, 
A cóż podobną do ciebie złośnicę! 
Wchodzi Biondello.

BIONDELLO

Panie, panie! Nowiny, stare nowiny, takie nowiny, jakich jeszcze nie słyszałeś!

BAPTYSTA

Nowiny, a przecie stare nowiny? Jak to być może?

BIONDELLO

Jak to? Alboż to nie nowina słyszeć o powrocie Petruchia?

BAPTYSTA

Czy wrócił?

BIONDELLO

Nie, panie.

BAPTYSTA

Cóż więc?

BIONDELLO

Wraca.

BAPTYSTA

Kiedy tu będzie?

BIONDELLO

Gdy stanie, gdzie ja stoję i zobaczy was, jak ja widzę.

TRANIO

Ale wróćmy do twoich starych nowin; co widziałeś?

BIONDELLO

Słuchaj tylko, panie; Petruchio przybywa w nowym kapeluszu, a starej sukmanie; w starych spodniach, trzy razy nicowanych; w parze butów, które kiedyś na skład świec służyły, jeden zapięty sprzączką, drugi sznurowany; ze starą, zardzewiałą karabelą, dobytą z miejskiego arsenału, ze złamaną rękojeścią bez skuwki, o dwóch złamanych ostrzach. Koń jego osiodłany starą, robaczliwą kulbaką, której strzemiona nie z jednej familii; do tego nosaty, z grzbietem jak kolano, gruzłowaty, parchowaty, sednisty, guzowaty, poznaczony żółtaczką, zołzowaty nie do wyleczenia, na pół zdechły od zawrotu, rupiami toczony, łękowaty, z wybitą łopatką, kulawy na przednie nogi; munsztuk z jednym cuglem; z baraniej skóry nagłówek, który przez nieustanne ciągnienie, aby nie utknął, sto razy się zerwał i tylko węzłami się trzyma; z popręgiem sześć razy łatanym; z aksamitnym podogoniem od jakiejś pani siodła, na którym jeszcze widać dwie litery jej nazwiska, pięknie gwoździami wybite, a tu i owdzie cerowane szpagatem7.

BAPTYSTA

Kto z nim przybywa?

BIONDELLO

O, panie, jego lokaj, jak koń jego cudacznie ubrany: z nicianą pończochą na jednej nodze, z wełnianą na drugiej; jedna podwiązka czerwona a druga niebieska; stary kapelusz, a na nim Wybór czterdziestu fantazji8 zamiast piórka; potwór, prawdziwy potwór z ubioru, a nie chrześcijański pachołek albo lokaj szlachecki.

TRANIO

Tak się ustroił przez fantazji wybryk, 
Choć nieraz w lichych widziałem go szatach. 

BAPTYSTA

Rad jestem, że przybywa, jakkolwiek przybywa.

BIONDELLO

Lecz, panie, on nie przybywa.

BAPTYSTA

Czy nie powiedziałeś, że przybywa?

BIONDELLO

Kto? Że Petruchio przybywa?

BAPTYSTA

Tak jest, że Petruchio przybywa.

BIONDELLO

Nigdy, panie; powiedziałem tylko, że koń jego przybywa, niosąc go na grzbiecie.

BAPTYSTA

To na jedno wychodzi.

BIONDELLO

Nie, panie, na świętego Kubę; o grosz się zakładam, że koń i człowiek to więcej jak jeden, a przecie nie kilku.

Wchodzą: Petruchio i Grumio.

PETRUCHIO

Gdzie są panowie? Kogom zastał w domu? 

BAPTYSTA

Dobrze, żeś przybył.  

PETRUCHIO

Jednak źle przybywam. 

BAPTYSTA

Wszak nie kulejesz.  

TRANIO

Nie tak wystrojony, 
Jakbym chciał widzieć —  

PETRUCHIO

Szło mi o to głównie, 
Ażebym przybył na dzień oznaczony. 
Lecz gdzie jest Kasia, droga narzeczona? 
Cóż to, panowie? Zda się, brwi marszczycie? 
Czemuż tak na mnie wytrzeszczacie oczy, 
Jak gdyby nagle kościół z ziemi wyrósł, 
Lub cud się jaki zjawił lub kometa? 

BAPTYSTA

Wszak wiesz, że dzisiaj jest twoje wesele; 
Twa nieobecność smuciła nas przedtem, 
Twój ubiór teraz zasmuca nas więcej. 
Fe! Zrzuć tę odzież, przez wzgląd na twą godność 
Nie chciej zatruwać naszego wesela. 

TRANIO

Powiedz nam, jakie sprawy wielkiej wagi 
Z dala od żony tak cię przetrzymały, 
I sprowadziły taką w tobie zmianę? 

PETRUCHIO

Nudna to powieść, słuchaczom niemiła; 
Dość, że przybywam, wierny memu słowu, 
Pomimo kilku dziwactw przymuszonych, 
Które w sposobnej porze wytłumaczę, 
Pewny, że wszystkich zyskam aprobatę. 
Lecz gdzie jest Kasia? Tęskno mi jest do niej. 
Ranek ubiega, czas iść do kościoła. 

TRANIO

Strzeż się, by w takim ujrzała cię stroju. 
Idź do mej izby; przywdziej moją odzież.  

PETRUCHIO

Uchowaj, Boże! Ujrzy mnie, jak jestem. 

BAPTYSTA

Czy i do ślubu chcesz iść tak, jak jesteś? 

PETRUCHIO

Bądź tego pewny; lecz dość gadaniny. 
Bierze za męża mnie, nie moją odzież. 
Gdybym tak łatwo mógł siebie naprawić, 
Jak łatwo zmienię te biedne łachmany, 
Byłoby dobrze dla niej, dla mnie lepiej. 
Lecz jaki błazen ze mnie! Tu gawędzę, 
Zamiast „dzień dobry” rzec mej narzeczonej, 
Przypieczętować tytuł pocałunkiem. 
Wychodzą: Petruchio, Grumio i Biondello.

TRANIO

Musi być sekret jakiś w tym przebraniu. 
Nim do kościoła pójdziemy, spróbujmy, 
Czy się nie zechce lepiej trochę ubrać. 

BAPTYSTA

Idę zobaczyć, jak tam stoją rzeczy.  
Wychodzi, za nim Gremio.

TRANIO

Prócz jej miłości, ojca przyzwolenie 
Równie potrzebne; aby je otrzymać, 
Jak ci poprzednio wyłożyłem, panie, 
Znajdę człowieka, (kto on, mniejsza o to, 
Byle potrzebną oddał nam usługę) 
Który Vincentia z Pizy przyjmie rolę, 
I będzie w Padwie naszym ręczycielem 
Na sumy większe, niż ta, którąm przyrzekł; 
Tak więc twe piękne spełnią się nadzieje, 
I pojmiesz Biankę za zgodą jej ojca. 

LUCENTIO

Gdyby mej Bianki kroków nie szpiegował 
Tak bystrym okiem kolega profesor, 
Byłoby dobrze ślub zawrzeć tajemny; 
Raz ożeniony — niech świat, co chce, gada —  
Na przekór światu zatrzymam, co moje. 

TRANIO

We wszystkim, panie, dobrze się rozpatrzym, 
I nie zaśpimy żadnej sposobności, 
Starego Gremia w pole wyprowadzim, 
Poślemy za nim i ojca Minolę, 
I muzykanta, wykwintnego Licja, 
Na korzyść pana mojego Lucentia. 
Wchodzi Gremio. 
Ha, signor Gremio! Czy wracasz z kościoła? 

GREMIO

A kontent, jakbym ze szkoły uciekał.  

TRANIO

Czy z panią młodą powraca pan młody?  

GREMIO

Pan, lecz nie młody, to pan nie na żarty, 
Ostry i szorstki, aż mi żal dziewczyny. 

TRANIO

Od niej zrzędniejszy? Nie, to być nie może.  

GREMIO

Tak jest; to diabeł, diabeł, żywy diabeł! 

TRANIO

Jeśli on diabeł, to ona diablica. 

GREMIO

Ba! Ona przy nim gołąbek lub jagnię. 
Słuchaj, Lucentio: gdy ksiądz go zapytał, 
Czy on za żonę bierze Katarzynę, 
„Biorę, do kroćset stu tysięcy beczek”, 
Głośno zawołał; kapłan zadziwiony 
Upuścił brewiarz z swojej drżącej ręki, 
A gdy się schylił, żeby książkę podnieść, 
Takiego kuksa dał mu wariat młody, 
Że za brewiarzem i ksiądz się powalił: 
„Niechże ich teraz zbiera, kto chce,” krzyknął. 

TRANIO

Co dziewka, kiedy ksiądz na nogi powstał?  

GREMIO

Drżała jak listek; on klął, nogą tupał, 
Jak gdyby proboszcz chciał go brać na fundusz. 
Po rozmaitych w końcu ceremoniach, 
„Wina”, zawołał, „wiwat, wiwat!” krzyczał, 
Jak na pokładzie sternik do swych ludzi 
Po strasznej burzy; gdy kielich wychylił, 
Plusnął mętami na twarz zakrystiana, 
Dając za powód, że biedaka broda 
Zbyt rzadko rosła, chudą miała minę, 
Jakby prosiła o napitku męty; 
Potem swą żonę uchwycił za szyję, 
Z tak głośnym cmokiem usta jej całował, 
Że się po całym rozległo kościele. 
Świadek wszystkiego, ze wstydu uciekłem, 
A wiem, że za mną wszystko się ruszyło. 
Nikt szaleńszego nie widział małżeństwa. 
Lecz cicho! Odgłos muzyki już słychać.  
Wchodzą: Petruchio, Katarzyna, Bianka, Baptysta, Hortensjo, Grumio i Służba.

PETRUCHIO

Dzięki, panowie! Dzięki, przyjaciele! 
Wiem, że zamiarem waszym dać mi ucztę, 
Że ślubny bankiet suto zastawiony; 
Lecz interesy me nie cierpią zwłoki, 
Natychmiast przeto pożegnać was muszę. 

BAPTYSTA

Jak to? Chcesz jeszcze tej nocy wyjechać? 

PETRUCHIO

Muszę wyjechać jeszcze przed wieczorem. 
Nie dziw się, gdybyś znał me interesy, 
Sam byś mnie naglił, bym co prędzej ruszał. 
Zacni panowie, z serca wam dziękuję, 
Żeście świadkami byli mego ślubu 
Z słodką, cierpliwą i cnotliwą żoną. 
Z mym teściem jedzcie, pijcie za me zdrowie, 
Ja muszę jechać; żegnam was raz jeszcze. 

TRANIO

Odłóż twój odjazd choć do poobiedzia.  

PETRUCHIO

Nie mogę.  

GREMIO

Zrób to na moje błaganie. 

PETRUCHIO

Nie mogę.  

KATARZYNA

Zrób to na moje błaganie. 

PETRUCHIO

Rad jestem bardzo —  

KATARZYNA

Że odjazd odkładasz? 

PETRUCHIO

Rad jestem bardzo, że prosisz, bym został; 
Lecz jak chcesz błagaj, chwili nie zostanę.  

KATARZYNA

Jeśli mnie kochasz, zostań.  

PETRUCHIO

Grumio, konie! 

GRUMIO

Stoją gotowe; owies zjadł już konie.  

KATARZYNA

Gdy tak, to dobrze, rób po twojej woli, 
Co do mnie, dzisiaj odjeżdżać nie myślę, 
Ni dziś, ni jutro, ale kiedy zechcę. 
Drzwi są otworem, tędy pańska droga; 
Możesz bruk zbijać, póki służą buty, 
Ja zaś pojadę, gdy mi przyjdzie chętka. 
Pięknego widzę dostałam mężulka, 
Gdy już w dzień ślubu taką śpiewa piosnkę. 

PETRUCHIO

Kasiuniu droga, nie gniewaj się, proszę. 

KATARZYNA

Będę się gniewać. Uspokój się, ojcze, 
Mąż mój zostanie, dopóki ja zechcę.  

GREMIO

Ha, ha! Coś mięknąć jegomość zaczyna.  

KATARZYNA

Panowie, proszę, czas do uczty zasiąść. 
Łatwo, jak widzę, zbłaźni się kobieta, 
Jeśli jej braknie serca do oporu. 

PETRUCHIO

Goście posłuszni będą twym rozkazom. 
Raczcie wykonać panny młodej wolę; 
Pijcie, hulajcie, popuszczajcie pasów, 
Za jej panieństwo spełniajcie kielichy, 
Bądźcie weseli — lub idźcie do diabła! 
Lecz moja Kasia musi ze mną jechać. 
Nie tup tak nóżką, ocząt nie wytrzeszczaj: 
Umiem być panem tego, co jest moje, 
A żona moja, to własność jest moja, 
Mój dom, me meble, spichlerz mój, me pole, 
Koń mój i wół mój, mój osioł, me wszystko. 
Tu, przy mnie stoi; kto śmie, niech jej dotknie, 
A największego padewskiego zucha, 
Co chce mnie wstrzymać, rozumu nauczę. 
Grumio, do szabli! Wśród bandy złodziei 
Ratuj twą panią, jeśli masz odwagę. 
Nie bój się, Kasiu, włosek ci nie spadnie, 
Będę ci tarczą przeciwko milionom. 
Wychodzą: Petruchio, Katarzyna i Grumio.

BAPTYSTA

Niech z Bogiem jedzie ta gołębi para!  

GREMIO

Pękłbym od śmiechu, gdyby dłużej został.  

TRANIO

Z szalonych małżeństw to jest najszaleńsze.  

LUCENTIO

A ty co myślisz, pani, o twej siostrze?  

BIANKA

Szalona sama, wzięła szalonego.  

GREMIO

Okatarzony widzę nasz Petruchio.  

BAPTYSTA

Drodzy sąsiedzi, choć brak państwa młodych, 
Aby na miejscu honorowym zasiąść, 
Na smacznym kąsku wiecie, że nie zbywa. 
Na miejscu męża niech siądzie Lucentio, 
A miejsce żony niech Bianka zastąpi. 

TRANIO

Żeby się uczyć swojej przyszłej roli?  

BAPTYSTA

Zgadłeś, Lucentio. Panowie, prosimy. 
Wychodzą. 
  1. pedant (z daw. ang.) — tu pogard.: nędzny i nudny nauczyciel gramatyki łacińskiej. [przypis edytorski] ↩
  2. Hic ibat Simois; hic est Sigeia tellus; Hic steterat Priami regia celsa senis (łac.) — Tu płynęła rzeka Simois, tu jest Sigeja, tu stał wysoki zamek sędziwego Priama (fragment Eneidy Wergiliusza). [przypis edytorski] ↩
  3. bakałarz (daw.) — tu pogard.: nauczyciel. [przypis edytorski] ↩
  4. Aeacides (mit. gr.) — wym.: Eacides; dosł.: potomek Eaka; przydomek ten nosili wnukowie Eaka, bohaterowie Ajaks Wielki i Achilles; Eak (z gr. Ajakos, łac. Aeacus) — syn Zeusa i nimfy Eginy, urodzony na bezludnej wyspie, którą później nazwał imieniem swojej matki. Gdy uproszony Zeus zamienił żyjące na wyspie mrówki w ludzi, Eak został królem nowego ludu, Myrmidonów. Eak jest też, obok Radamantysa i Minosa, jednym z trzech sędziów w Hadesie. [przypis edytorski] ↩
  5. Ajaks a. Ajas (mit. gr.) — w wojnie trojańskiej brało udział dwóch Greków o tym imieniu, tu mowa o Ajaksie Wielkim, wnuku Eaka (Ajakosa) i kuzynie Achillesa. Ajaks Wielki, syn Telamona, króla Salaminy, był drugim (po Achillesie) pod względem dzielności wojownikiem achajskim, zabił wielu Trojan. Prawie udało mu się zabić trojańskiego królewicza Hektora za pomocą ogromnego głazu. Kiedy Achilles zginął z ręki Parysa, Ajaks razem z Odyseuszem wynieśli jego ciało z pola bitwy. Potem obaj rywalizowali o zbroję po Achillesie i wygrał Odyseusz. Gdy zmęczony Ajaks zasnął, Atena zesłała na niego szał. Kiedy się obudził, wyrżnął stado baranów, które wziął za achajskich przywódców (w tym Odyseusza i Agamemnona). Oprzytomniawszy, ze wstydu popełnił samobójstwo. [przypis edytorski] ↩
  6. pedant (z daw. ang.) — tu pogard.: nędzny i nudny nauczyciel gramatyki łacińskiej. [przypis edytorski] ↩
  7. szpagat — tu: cienki, mocny sznurek. [przypis edytorski] ↩
  8. Wybór czterdziestu fantazji — tytuł wyboru ballad i piosneczek. [przypis redakcyjny] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · William Shakespeare (Szekspir)

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Poskromienie złośnicy · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/poskromienie-zlosnicy/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Leon Ulrich

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis