Loreva
Loreva

Rozdział 6 z 8

AKT III

ZMIOTKA

wchodzi od strony miasta i mówi
Mam lat więcej niż trzydzieści, a nigdy dotychczas 
Gorszej zbrodni nie spełniłem ani potworniejszej, 
Jak to dziś, gdym się, nieszczęsny, w wiec jakiś wpakował. 
Gdy tam stoję zagapiony, gdzieś mi zwiał Menechmus. 
Poszedł pewnie do kochanki: mnie nie wziął umyślnie. 
A niechże go wszystkie bogi! Tego, który pierwszy 
Wpadł na pomysł wiec zwoływać, zajętych zajmować! 
Czyż nie wybrać na to takich, którzy nic nie robią?1 
* * * * * * ** * * * * * 
Dość jest ludzi, którzy dzień w dzień raz tylko jadają, 
Nic nie robią — i nie proszą, ni ich nikt nie prosi: 
Ci niech chodzą na te wiece i na zgromadzenia! 
W takim razie ja bym dzisiaj nie stracił obiadu, 
Który mi się tak należał, tak jak wiem, że żyję! 
Ale pójdę. Jeszcze teraz cieszę się na resztki. 
Lecz co widzę? To Menechmus! W wieńcu tu wychodzi!2 
Koniec uczty. W sam czas tutaj po niego przychodzę! 
Patrzmy, co on będzie robił. Później go zagadnę. 
Odsuwa się na bok, Menechmus II wychodzi, już po uczcie, z wieńcem na głowie; na ręku ma suknię, przyniesioną przez Menechma I.
Menechmus II, Zmiotka.

MENECHMUS II

mówi, wychodząc
No, więc bądźże spokojna. Już ja ci ją pięknie, 
Prześlicznie odświeżoną dziś na czas odniosę, 
Nie poznasz jej po prostu: tak będzie zmieniona! 

ZMIOTKA

na stronie
Do hafciarza ją niesie. Więc jest po jedzeniu, 
Po wypitce: pasożyt — był przy tym za drzwiami! 
Nie jestem tym, co jestem, jeśli jak się patrzy 
Tej krzywdy mej nie pomszczę! Zobaczysz, co zrobię! 

MENECHMUS II

Bogowie nieśmiertelni! Komużeście kiedy 
Więcej dobra w dniu jednym dali niespodzianie? 
Jadłem, piłem wraz dziewką, tę suknię jej wziąłem, 
Której po dniu dzisiejszym już nigdy nie ujrzy. 

ZMIOTKA

na stronie
Nie mogę stąd podsłuchać, o czym on tu gada; 
Czy o mnie? I to teraz, gdy się sam już najadł?  

MENECHMUS II

Mówi, żem jej dał suknię i że ją porwałem 
Mej żonie — skoro widzę, że się całkiem myli, 
W lot wziąłem przytakiwać, jakbym miał z nią kiedy 
Coś wspólnego. Co tylko ona powiedziała, 
Ja to samo — i co tu dużo jeszcze gadać? 
Nie — nigdy mniejszym kosztem tak się nie bawiłem! 

ZMIOTKA

Więc podejdę do niego. Muszę piekło zrobić!  
Zbliża się do Menechma II.

MENECHMUS II

Któż to idzie tu do mnie?  

ZMIOTKA

Cóż ty, świszczypałko, 
Niegodziwcze najgorszy, zakało ludzkości, 
Ty podstępny nicponiu! Cóżem ja ci winien, 
Byś mnie gubił w ten sposób? Jakeś mi się wymknął 
Tam z rynku? „Pogrzebałeś” beze mnie ten obiad! 
Jak śmiałeś? Gdym ja także miał być „spadkobiercą”? 

MENECHMUS II

Człowieku, ja cię proszę, co ty chcesz ode mnie? 
Nie znasz mnie, jestem obcy, a ty mi wymyślasz. 
grozi mu
Mogłoby cię coś spotkać za to wymyślanie!  

ZMIOTKA

Myślę, że mnie od ciebie już dosyć spotkało!3 

MENECHMUS II

Powiedzże mi, człowieku, jak się ty nazywasz?  

ZMIOTKA

No, więc jeszcze kpisz ze mnie, tak jakbyś mnie nie znał? 

MENECHMUS II

Dalibóg, żem cię nigdy — o ile wiem tylko — 
Nie widział, aż do dziś dnia, nigdym cię nie poznał. 
A zresztą, w każdym razie, ktokolwiek ty jesteś, 
Dobrze zrobisz, jeżeli dasz mi wreszcie spokój! 

ZMIOTKA

potrząsa nim
Ocknijże się, Menechmie!  

MENECHMUS II

Toć nie śpię, dalibóg, 
Chyba tyle wiem jeszcze.  

ZMIOTKA

A więc ty mnie nie znasz? 

MENECHMUS II

Nie znam! Tożbym nie przeczył, jeśliby tak było. 

ZMIOTKA

Więc twego pasożyta nie znasz?  

MENECHMUS II

Ty, człowieku, 
Masz coś niezdrowo w głowie, o ile rozumiem.  

ZMIOTKA

Więc powiedz, czyś nie ściągnął dzisiaj twojej żonie 
Tej sukni i czyś nie dał jej tutaj Erotium? 

MENECHMUS II

Toć ani nie mam żony, anim nic Erotium 
Nie dawał, ani żadnej sukni nie ściągnąłem. 

ZMIOTKA

Masz rozum?  
do siebie
Kiepska sprawa! — 
do Menechma
Czyżem cię nie widział, 
Jakeś tu stąd wychodził, w tej szatce kobiecej? 

MENECHMUS II

zamierza się ze złością na Zmiotkę
Idź, bo ci łeb rozbiję!4 Czy myślisz, że wszyscy 
Są przez to niewieściuchy, że ty sam nim jesteś? 
Więc twierdzisz, żeś mnie widział w tej sukni kobiecej? 

ZMIOTKA

Tak twierdzę.  

MENECHMUS II

z pasją
Odejdź — mówię — tam, gdzie ci się patrzy, 
Lub proś bogów o zdrowie5, ty ciężki wariacie! 

ZMIOTKA

wrzeszczy ze złości
Nikt mnie nigdy, dalibóg, od tego nie wstrzyma, 
Bym twej żonie o wszystkim, jak było, nie doniósł! 
Tak się wrócą do ciebie te wszystkie obelgi, 
Zobaczysz, jak się zemszczę za obiad zjedzony! 
Wygrażając się, wchodzi do domu Menechma I.

MENECHMUS II

Cóż to wszystko ma znaczyć? Kogo tylko ujrzę, 
Każdy mnie chce nabierać! — Ale drzwi skrzypnęły. 
Pokojówka, Menechmus II.

POKOJÓWKA

ma w ręce naramiennik swej pani
Menechmie, bardzo pięknie prosi cię Erotium, 
Byś to za jedną drogą zaniósł do złotnika 
I dodał tu do tego jakąś uncję6 złota 
I kazał naramiennik na nowy przerobić. 

MENECHMUS II

I to, i wszystko inne, czego tylko zechce, 
Powiedz, że jej załatwię, i jak tylko zechce.  

POKOJÓWKA

podaje mu naramiennik
A znasz ten naramiennik?  

MENECHMUS II

Wiem tylko, że złoty. 

POKOJÓWKA

To jest ten, coś to mówił, żeś go potajemnie 
Kiedyś ściągnął ze szafy twej żonie.  

MENECHMUS II

Nie, wcale, 
To tak nigdy nie było!  

POKOJÓWKA

Jak to? Nie pamiętasz? 
To oddaj naramiennik, jeśli nie wiesz.  

MENECHMUS II

Czekaj7, 
Owszem, owszem, pamiętam, ten sam, co jej dałem! 
A to... gdzież bransolety, com jej dał z nim razem? 

POKOJÓWKA

Wcaleś nie dał.  

MENECHMUS II

A prawda! Tylko tamto dałem. 

POKOJÓWKA

Powiedzieć, że załatwisz?  

MENECHMUS II

Powiedz, że się zrobi. 
Naramiennik ze suknią razem się odniesie.  

POKOJÓWKA

przymilając się
Menechmeczku mój drogi, a każ mi też zrobić 
Kolczyki w kształcie kropli8, na wagę dwóch złotych, 
Bym cię chętnie widziała, kiedy do nas przyjdziesz. 

MENECHMUS II

Dobrze, tylko daj złoto. Ja płacę robotę.  

POKOJÓWKA

Daj, proszę, ze swojego, ja ci potem oddam.  

MENECHMUS II

Nie, lepiej ty daj swoje. Oddam ci w dwójnasób.  

POKOJÓWKA

Nie mam.  

MENECHMUS II

To więc dasz wtedy, kiedy je mieć będziesz. 

POKOJÓWKA

Cóż jeszcze?  

MENECHMUS II

Tylko powiedz, że ja się postaram — 
Pokojówka odchodzi.
Sprzedać wszystko najprędzej, najlepiej jak można. 
Już weszła? Tak, odeszła, drzwi zamkła za sobą. 
Sam
Wszystkie bogi mnie lubią, darzą, wspomagają! 
Ale czemu ja zwlekam, póki mam sposobność 
I czas, żeby stąd drapnąć, z tej tu rajfurszczyzny? 
Śpiesz się tedy, Menechmie! Nogi za pas, zmykaj! 
Ten wieniec teraz zdejmę, rzucę tu, na lewo9, 
By mnie w razie pościgu w tej stronie szukali. 
Pójdę, jeśli się uda, sługę mego znaleźć, 
Powiedzieć mu to wszystko, jak mnie bogi darzą.  
Odchodzi ku miastu w uliczkę.
  1. Czyż nie wybrać na to takich, którzy nic nie robią? — po wierszu 455 w rękopisach szczątki słów i luka. [przypis tłumacza] ↩
  2. W wieńcu tu wychodzi! — przy deserze rozdawano biesiadnikom wieńce; stąd pasożyt wnioskuje, że uczta już się skończyła i z bolesną ironią mówi: „W sam czas... przychodzę!”. [przypis tłumacza] ↩
  3. Myślę, że mnie od ciebie już dosyć spotkało! (Istam quidem edepol te dedisse intellego, Ussing) — przez to, że zjadł obiad bez udziału pasożyta. [przypis tłumacza] ↩
  4. Idź, bo ci łeb rozbiję! (vae capiti tuo) — irytuje się, bo sądzi, że pasożyt pomawia go w ogóle o chodzenie w stroju niewieścim, a nie wie przecież o koncepcie tamtego Menechmusa. [przypis tłumacza] ↩
  5. Lub proś bogów o zdrowie (aut te piari iube) — dosł.: „lub każ złożyć za siebie ofiarę oczyszczenia”, jako wariat; p. w. 292. [przypis tłumacza] ↩
  6. uncja — jednostka wagi używana w starożytnym Rzymie, a także w krajach anglosaskich, równa ok. 28 gramów. [przypis edytorski] ↩
  7. Czekaj... — spostrzega się, że się złapał, i zaczyna się „poprawiać”. Ale poprawia się zanadto dobrze, bo zmyśla coś o bransoletach i znów musi się wycofywać. [przypis tłumacza] ↩
  8. Kolczyki w kształcie kropli (stalagmia) — widocznie ulubiona wówczas moda. [przypis tłumacza] ↩
  9. na lewo — tzn. na prawo od strony widza, na tę drogę, która wiedzie na rynek i którędy musi wracać z rynku Menechmus I (p. wyżej w. 220). [przypis tłumacza] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Plaut

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Bracia · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/plaut-bracia/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Gustaw Przychocki

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Przypis