Loreva
Loreva

Rozdział 5 z 8

AKT II

Menechmus II, Messenio z ludźmi dźwigającymi bagaże.
Messenio dźwiga koszyk — wchodzą od strony portu.

MENECHMUS II

Nie ma większej rozkoszy żeglarz, mój Messenio, 
Mym zdaniem, jak gdy ujrzy, hen z pełnego morza, 
Ziemię! 

MESSENIO

Większa to rozkosz, by prawdę powiedzieć, 
Gdy wracając1 z daleka, własną ujrzysz ziemię. 
Bo, powiedz, po cóż znowu tu, do Epidamnus 
Przybywamy? Czy żeby, całkiem jak to morze, 
Wszystkie wyspy opłynąć?  

MENECHMUS II

Brata rodzonego, 
Bliźniaka poszukuję.  

MESSENIO

Kiedyż się to skończy? 
Toć2 już przecież rok szósty, jak się tak męczymy. 
Objechaliśmy całą Histrię i Hiszpanię3, 
Massylię i Hilurię, całe Górne Morze, 
Grecję nawet Daleką, italskie wybrzeża 
Wszyściuteńkie, tam wszędzie, gdzie morze dochodzi. 
Toć gdybyś szpilki, myślę, gdybyś szpilki szukał, 
Dawno byłbyś ją znalazł, jeśliby gdzie była. 
Bo wśród żywych szukamy człeka umarłego; 
Dawno byśmy go mieli, gdyby był przy życiu! 

MENECHMUS II

Otóż tego ja szukam, by mnie ktoś zapewnił, 
Powiedział, że wie o tym, że on już nie żyje: 
Wtedy wcale nie będę trudzić się szukaniem. 
Inaczej — póki żyję — szukać nie przestanę. 
Wiesz przecież, jaki drogi jest sercu mojemu.  

MESSENIO

To jest wszystko na próżno. Wróćmyż stąd do domu, 
Lub — chyba mamy pisać jakiś opis świata4?  

MENECHMUS II

zirytowany
Słuchaj, gdy ci jeść daję! Strzeż się coś oberwać! 
Nie sklamrz5! Nie twa w tym głowa!  

MESSENIO

Więc otóż to właśnie, 
To słowo mnie poucza, że jestem niewolnik. 
Nie można było więcej tak krótko powiedzieć. 
Mimo wszystko nie mogę zaprzestać gadania. 
Wiesz, Menechmie, gdy tutaj patrzę w naszą kiesę, 
To nasz zapas na drogę jest nazwyczaj „letni”, 
Ja myślę, że dalibóg, jeśli się nie wrócisz, 
Bez grosza brata tropiąc, biedy się dopytasz! 
Bo tu jest taki naród: ci Epidamczycy 
To największe hulaki, największe pijaki. 
Najwięcej tutaj mieszka przeróżnych łobuzów, 
Wykpigroszów. A mówią o tutejszych dziewkach, 
Że nigdzie nie są takie kuszące, jak tutaj, 
Więc dlatego to miasto zwie się Epi-dam-nus6, 
Że kto tutaj zajedzie, tylko „dam” „dam” ciągle! 

MENECHMUS II

zaniepokojony
Już ja będę uważał. Daj no tu tę kiesę!  

MESSENIO

Na co?  

MENECHMUS II

Bo już się boję — ty tak jakoś mówisz... 

MESSENIO

Co się boisz? 

MENECHMUS II

Co? Żebyś... nie „dam”, „dam” za dużo! 
Ty, Messenio, wiem, lubisz ogromnie kobiety, 
Ja znów jestem gniewliwy i bardzo porywczy7; 
Mając grosze przy sobie, dwóch rzeczy uniknę: 
Byś ty coś nie przeskrobał i ja się nie złościł. 

MESSENIO

obrażony oddaje kiesę
Masz, pilnuj; mnie tym zrobisz największą przyjemność.  
Cylindrus, Menechmus II, Messenio.

CYLINDRUS

wraca z miasta z zapasami
Dobrzem wszystko zakupił, całkiem tak jak chciałem, 
I dobre biesiadnikom zastawię jedzenie. 
Lecz cóż to? To Menechmus! Oj, źle z moim grzbietem! 
Biesiadnicy już chodzą pod naszymi drzwiami, 
Zanim jeszcze wróciłem. Podejdę, przemówię — 
Witaj, witaj Menechmie! 

MENECHMUS II

Kimkolwiek ty jesteś, 
Niechaj bogi ci darzą.  

CYLINDRUS

zdumiony, do siebie
„Kimkolwiek”? [Oszalał! 
Więc nie wiesz, kto]8 ja jestem? 

MENECHMUS II

Dalibóg, że nie wiem. 

CYLINDRUS

Gdzież reszta biesiadników?  

MENECHMUS II

Jakich biesiadników? 

CYLINDRUS

Twój pasożyt.  

MENECHMUS II

Pasożyt? 

CYLINDRUS

do siebie
Ten człowiek zwariował. 

MESSENIO

wtrąca
Nie mówiłem, że tutaj pełno jest łobuzów?9 

MENECHMUS II

do Cylindrusa
Cóż to za „pasożyta mojego” ty szukasz?  

CYLINDRUS

Zmiotki.  

MESSENIO

Mam ją w koszyku10, zupełnie w porządku. 

CYLINDRUS

Menechmie, bardzo wcześnie przychodzisz na ucztę. 
Właśnie wracam z zakupna.  

MENECHMUS II

Powiedz no mi, chłopcze. 
Po wiele11 tu prosięta „czyste”, do ofiary12? 

CYLINDRUS

Po groszu.  

MENECHMUS II

Masz tu grosza; każ, niech kosztem moim 
Ofiarę oczyszczenia złożą tu za ciebie, 
Bo nie mam wątpliwości, że masz kiepsko w głowie, 
Gdy — kimkolwiek ty jesteś — obcego kłopotasz.  

CYLINDRUS

Toż ja jestem Cylindrus. Nie wiesz, jak się zowię?  

MENECHMUS II

Cylinder czy Koriender13, niech cię licho porwie! 
Ja cię nie znam, nie pragnę twojej znajomości! 

CYLINDRUS

Ty się zowiesz Menechmus.  

MENECHMUS II

To jedno, co widzę, 
Że mówisz nie od rzeczy, gdy mnie tak nazywasz. 
Lecz skąd ty mnie znać możesz?  

CYLINDRUS

Ja skąd cię znać mogę? 
Ciebie, co się tu kochasz w mej pani, Erotium?  

MENECHMUS II

Ani się tu nie kocham, ani ciebie nie znam!  

CYLINDRUS

Mnie nie znasz, co ci zawsze kielichy napełniam 
U nas, gdy pić przychodzisz?  

MESSENIO

O, że też ja nie mam 
Nic takiego pod ręką, żeby mu łeb rozbić! 

MENECHMUS II

Ty kielichy nalewasz? Mnie? Com nigdy przedem 
Epidamnu nie widział i nigdy tu nie był?  

CYLINDRUS

Więc przeczysz?  

MENECHMUS II

Oczywiście. 

CYLINDRUS

wskazuje na dom Menechma I
Więc ty tu nie mieszkasz? 

MENECHMUS II

Niech ich bogi wytracą tych, co tu mieszkają! 

CYLINDRUS

do siebie
Nie — ten człowiek oszalał! Sam sobie wymyśla!  
do Menechma II
Ty, Menechmie!...  

MENECHMUS II

Co znowu? 

CYLINDRUS

Jeśli chcesz mej rady, 
Za ten grosz, coś go właśnie mnie chciał dać przed chwilą 
(Boś ty przecież na pewno niespełna rozumu, 
Menechmie, jeśli sobie sam tutaj wymyślasz), 
Każże sobie samemu sprowadzić prosiaka. 

MESSENIO

Ach, cóż to jest za człowiek obrzydły, nieznośny!  

CYLINDRUS

po namyśle, do widzów
E — on często tak ze mną lubi pożartować 
I bywa bardzo śmieszny, kiedy żony nie ma. 
do Menechma II
Ty, słuchaj! Słuchaj, mówię. Czy dość to, co widzisz 
Dla was trojga kupione, czy mam kupić więcej 
Dla ciebie, pasożyta i dla tej kobiety?  

MENECHMUS II

Co za kobiety — gadasz? Co za pasożyty?  

MESSENIO

do Cylindrusa
Co cię znów za choroba, tak się mu naprzykrzać?  

CYLINDRUS

do Messeniona
Cóż ty znów chcesz ode mnie? Ja cię wcale nie znam, 
Z nim, z znajomym rozmawiam. 

MESSENIO

Dalibóg, człowieku, 
Ty nie masz dobrze w głowie. Pewien tego jestem.  

CYLINDRUS

zabiera się do odejścia; do Menechma II
Już ja to ugotuję szybko, bez spóźnienia. 
Toteż ty tu nie odchodź daleko od domu. 
Chcesz coś jeszcze ode mnie?  

MESSENIO

Byś poszedł do kata! 

CYLINDRUS

Lepiej, żebyś ty poszedł —  
Menechmus zamierza się na niego, Cylindrus w tej chwili zmienia dalszy ciąg zdania
— tymczasem lec sobie, 
Podczas gdy ja to oddam „pod przemoc Wulkana”14. 
Pójdę, powiem Erotium, że ty tutaj stoisz, 
Niech cię weźmie do domu, byś nie stał pod drzwiami. 
Wchodzi do domu Erotium.

MENECHMUS II

Już poszedł? Poszedł.  
do Messeniona
Widzę, żeś wcale, dalibóg, 
Nic nie skłamał, coś mówił.  

MESSENIO

Poczekaj no tylko, 
Bo tu, myślę, że mieszka właśnie ta hetera, 
Jak to mówił ten wariat, co stąd teraz odszedł.  

MENECHMUS II

To dziwne, skąd mógł wiedzieć, jak ja się nazywam?  

MESSENIO

To nie jest wcale dziwne. Hetery tak robią: 
Do portu posyłają chłopców, pokojówki, 
Gdy jakiś obcy statek do portu przybije, 
Pytają, skąd ten statek, jak on się nazywa15, 
Potem w lot się do niego przyczepią, przylepią16, 
A jeżeli go zwabią — to zrujnowanego 
Do domu odsyłają. Teraz tu w tym porcie 
wskazuje na dom Erotium
Stoi okręt korsarski17, przed którym doprawdy 
Trzeba nam się strzec pilnie.  

MENECHMUS II

Ach, jak dobrze mówisz! 

MESSENIO

Ja nie pierwej uwierzę, że mówiłem „dobrze”, 
Aż ty się od tej dziewki „dobrze” nie ustrzeżesz. 

MENECHMUS II

Pst! Cicho na chwileczkę! Bo drzwi tu skrzypnęły18: 
Patrzmy, kto tu wychodzi.  

MESSENIO

To złożę tymczasem. 
Składa na boku swój kosz; do ludzi dźwigających bagaże:
Przypilnujcie tu tego, wy, „nogi okrętu”19! 
Erotium, Menechmus II, Messenio.

EROTIUM

mówi początkowo w progu, do służącej czyszczącej drzwi
No, już odejdź, drzwi tak zostaw, niech będą otwarte. 
Domem zajmij się, przypilnuj, patrz czego tam trzeba: 
Sofy pokryć kobiercami, kadzidła rozpalić; 
Wszak wykwintność jest przynętą dla naszych kochanków. 
Urok miejsca jest ich zgubą — a nam zysk przynosi. 
A gdzie on? Wszak kucharz mówił, że stoi przed domem? 
Oto jest! To człek przydatny, niezmiernie pomocny! 
Toteż on znów w zamian za to ma tu w naszym domu 
Pierwsze względy. — Więc podejdę i pierwsza zagadam. 
do Menechma
Duszko moja, cóż to znaczy? Tak stoisz pod drzwiami, 
A drzwi stoją ci otworem. Przecież dom ten więcej 
Twoim domem, niźli dom twój! Wszystko już gotowe, 
Jak kazałeś i jak chciałeś, i wszystko tu czeka! 
Obiad gotów, jak kazałeś. Chcesz, to chodź do stołu. 

MENECHMUS II

A ta znów do kogo gada?  

EROTIUM

Do ciebie, do ciebie! 

MENECHMUS II

Co masz do mnie lub coś miała? 

EROTIUM

To, że Wenus20 chciała, 
Byś mi droższy był nad wszystkich dzięki twej zasłudze. 
Tylko dzięki twej dobroci opływam w dostatki! 

MENECHMUS II

do Messeniona, na stronie
Ta ma w głowie lub ma bzika! Na pewno, Messenio, 
Jeżeli tak czule mówi do nieznajomego.  

MESSENIO

Nie mówiłem, że tak tutaj? To liście padają — 
A co, gdy trzy dni tu będziesz? Drzewa cię przywalą! 
Takie to są te hetery: wszystkie pieniądz wabią! 
Pozwól, niech ja ją zapytam. Słysz, kobieto! 

EROTIUM

Czego? 

MESSENIO

A ty jego gdzieś poznała?  

EROTIUM

Gdzie on mnie, od dawna, 
W Epidamnus.  

MESSENIO

W Epidamnus? Gdy on tu, w to miasto, 
Nigdy nogą swą nie stąpił aż dzisiaj? 

EROTIUM

Ech, żarty! 
Mój Menechmie, chodźże do mnie, tam ci będzie lepiej.  

MENECHMUS II

na stronie, do Messeniona
Lecz, dalibóg, ta kobieta dobrze mnie nazywa 
Mym imieniem. Straszniem ciekaw, co na tym być może.  

MESSENIO

Co? Tę kiesę przewąchała, co ją masz przy sobie.  

MENECHMUS II

Dalibóg, że dobrze mówisz.  
oddaje mu kiesę
Potrzymaj ją trochę. 
Zaraz ujrzę, czy mnie woli, czy też moją kiesę. 

EROTIUM

Chodźmyż tedy tu zjeść obiad.  

MENECHMUS II

odmawiając
Zbytek łaski — dzięki. 

EROTIUM

Po cóżeś mi tedy kazał obiad sobie warzyć?  

MENECHMUS II

Ja ci kazał obiad warzyć?  

EROTIUM

Pewnie. I to tobie 
Razem z twoim pasożytem. 

MENECHMUS II

Z jakim pasożytem? 
Ta kobieta ma źle w głowie, na pewno! 

EROTIUM

Ze Zmiotką. 

MENECHMUS II

Co za zmiotka znów? Do czego? Kurz zmiatać z trzewików?21 

EROTIUM

Z tym, co przedtem z tobą przyszedł, gdyś mi suknię przyniósł, 
Tę, coś ściągnął twojej żonie.  

MENECHMUS II

Co znów? Ja ci dałem 
Suknię, com ją ściągnął żonie? Masz ty dobrze we łbie? 
Ta kobieta śni na pewno, śpi, stojąc, jak szkapa! 

EROTIUM

Czemu sobie ty kpisz ze mnie i przeczysz wszystkiemu. 
Co się stało? 

MENECHMUS II

No więc powiedz, co przeczę, żem robił? 

EROTIUM

Żeś mi dał dziś suknię żony.  

MENECHMUS II

I teraz zaprzeczę. 
Anim nigdy żony nie miał, ani jej dziś nie mam, 
Anim nigdy, odkąd żyję, tu nie był w tym mieście! 
Obiad jadłem na okręcie, stamtąd tu przyszedłem. 

EROTIUM

Oj, źle ze mną! Jaki okręt? Co ty gadasz?  

MENECHMUS II

Jaki? 
No — drewniany, heblowany, często pobijany, 
Często młotem opukany; jak warsztat kuśnierza 
Pełny palów, gdzie pal stoi przy palu w pobliżu!22 

EROTIUM

No, już przestań robić żarty i chodźże tu ze mną!  

MENECHMUS II

Ty, kobieto, nie mnie szukasz, lecz kogoś innego! 

EROTIUM

Nie znam cię? Menechma nie znam? Jego ojciec Moschus, 
A jest rodem, jak wiadomo, z Sycylii, z Syrakuz, 
Gdzie królował Agatokles23, a potem Fintijas, 
Po nim znowu król Liparo, który umierając, 
Oddał tron Hijeronowi, dziś Hijeron rządzi? 

MENECHMUS II

bardzo zdziwiony
Wszystko prawda to, co mówisz!  

MESSENIO

na stronie do Menechma
Słuchaj, na Jowisza24! 
Może ona stamtąd przyszła, że cię zna tak dobrze?  

MENECHMUS II

Trudno, myślę, jej odmawiać25. 

MESSENIO

Tylko tego nie rób! 
Już po tobie, gdy próg przejdziesz!  

MENECHMUS II

Ależ bądźże cicho! 
Dobrze idzie. Ja przyświadczę, cokolwiek mi powie, 
I tak zyskam tu gościnę. 
do Erotium
Ciąglem26 się sprzeciwiał 
Nie bez racji, bom miał stracha — przed nim, 
pokazuje na Messena
by mej żonie 
Coś nie doniósł o tej sukni i o tym obiedzie. 
Teraz, jeśli chcesz, to chodźmy. 

EROTIUM

A cóż z pasożytem? 
Czy poczekasz?  

MENECHMUS II

Ni nie czekam, ni nie dbam o niego, 
Ani nie chcę, by go wpuszczać, gdy przyjdzie.  

EROTIUM

I owszem. 
przymilając się
Lecz wiesz, o co chcę cię prosić?  

MENECHMUS II

Rozkazuj, co zechcesz! 

EROTIUM

Tę sukienkę, coś mi przyniósł, byś dał do hafciarza, 
Żeby trochę ją odświeżył i dodał, co każę. 

MENECHMUS II

Doskonale! Potem suknia będzie tak zmieniona, 
Że jej żona nie rozpozna, choć ciebie w niej spotka!  

EROTIUM

Więc ją weźmiesz zaraz z sobą, gdy stąd pójdziesz.  

MENECHMUS II

Ślicznie! 

EROTIUM

No więc chodźmy.  

MENECHMUS II

Zaraz idę. Z nim tylko pogadam. 
Erotium wchodzi do domu.
Hej, Messenio, chodź no tutaj.  

MESSENIO

Co jest? 

MENECHMUS II

Skacz z radości!27 

MESSENIO

Na co?  

MENECHMUS II

z szelmowską miną
Na to! 
wskazuje w stronę domu hetery
Wiem, co powiesz! 

MESSENIO

Tym gorzej! 

MENECHMUS II

Mam zdobycz. 
Tak potężne dzieło wszcząłem. Śpiesz się, ile zdołasz, 
A tych tu odprowadź zaraz do jakiejś gospody, 
Potem patrz, byś przyszedł po mnie przed zachodem słońca. 

MESSENIO

Ty ich wcale nie znasz, panie, tych heter. 

MENECHMUS II

Bądź cicho! 
Ja odcierpię sam, a nie ty, jeśli pokpię sprawę. 
Ta kobieta jest zbyt głupia i nierozgarnięta, 
I, o ile tylko widzę, tu jest zdobycz dla nas! 
Wchodzi do domu Erotium.

MESSENIO

O, źle ze mną! Więc już idziesz! — Już przepadł z kretesem! 
Wlecze już korsarski statek tę lekką szalupę 
Prosto na złamanie karku! — Lecz ja jestem głupi, 
Że chcę panu coś przerządzać. Wszak kupił mnie na to, 
Bym ja słuchał jego słowa, nie nad nim panował. 
do swych ludzi
Chodźcie, bym mógł na czas wrócić tak, jak mi kazano.  
Odchodzi z ludźmi dźwigającymi bagaże w uliczkę ku miastu.
  1. Gdy wracając — si adveniens według dawnych edycji, quasi adveniens: Lindsay. [przypis tłumacza] ↩
  2. toć (daw.) — przecież. [przypis edytorski] ↩
  3. Histrię i Hiszpanię... — Histria: dziś Istria. Hiszpanię dodał Plautus najprawdopodobniej od siebie dla aliteracji, bo w greckim oryginale, jako że Grecy przed końcem pierwszej wojny punickiej do Hiszpanii się nie zapuszczali, Hiszpanii zapewne nie wymieniono. [Massilia (gr. Massalia): staroż. miasto portowe na płn.-zach. wybrzeżu M. Śródziemnego, założone ok. 600 p.n.e. przez Greków, ob. Marsylia; red. WL]. Hiluria: Iliria, dziś Dalmacja i Albania. Górne Morze: Morze Adriatyckie. Grecja Daleka (Graecia Exotica): ze stanowiska autora greckiego, tzw. Wielka Grecja (Graecia Magna) w południowej Italii. [przypis tłumacza] ↩
  4. opis świata (historiam) — słowo to według greckich pojęć oznacza także opis podróży. [przypis tłumacza] ↩
  5. sklamrzeć — narzekać, jęcząc, prosić wciąż o coś monotonnym, płaczliwym głosem. [przypis edytorski] ↩
  6. Epi-dam-nus (...) tylko „dam” „dam” ciągle — przekład usiłuje naśladować grę słów Plautyńską: urbi nomen Epidamno inditumst, quia nemo... huc sine damno devortitur, gdzie damnum, „strata”, ma odpowiadać pierwiastkowi w nazwie miasta. Pomysł czysto Plautyński, oparty na komicznej etymologii, gdyż nazwa greckiego miasta nie ma nic wspólnego z łacińskim słowem. [przypis tłumacza] ↩
  7. porywczy — perciti według Lipsiusa, p. Brix. perditi: Lindsay. [przypis tłumacza] ↩
  8. [Oszalał... kto] ([deliras plane, non scis quis] ego sim?) — tekst uszkodzony, uzupełnił Lindsay. [przypis tłumacza] ↩
  9. Nie mówiłem, że tutaj pełno jest łobuzów? — po tym wierszu brak w rękopisach jednego wiersza. [przypis tłumacza] ↩
  10. Mam ją w koszyku — Messenio myśli, że chodzi o zwykłą zmiotkę, którą ma wśród przyborów do podróży. [przypis tłumacza] ↩
  11. wiele (daw.) — ile, jak wiele. [przypis edytorski] ↩
  12. do ofiary — szaleństwo uważano za karę bożą i dla przebłagania bogów składano na ofiarę świnię. [przypis tłumacza] ↩
  13. Cylinder czy Koriender (Cylindrus seu Coriendrus) — gra słów z wyrazem coriandrum, oznaczającym pewną kucharską przyprawę; Plautus wymawiał „Kulindrus”, więc gra słów była tym żywsza. [przypis tłumacza] ↩
  14. oddam pod przemoc Wulkana (appono ad Volcani violentiam) — zamiast „postawię na ogniu”, styl kucharzy „komedii nowej”; lubią oni często pompatycznie a kpiąco naśladować dykcję tragiczną [Wulkan (mit. rzym.): bóg ognia i kowalstwa, odpowiednik greckiego Hefajstosa; red. WL]. Tak np. ponieważ Eurypides każe nieszczęśliwym skarżyć się na swą dolę „Ziemi i Niebu” (Medea w. 56), jakiś kucharz u Filemona (K. II, 500) opowiada tak samo „Ziemi i Niebu” γῆ τε κ’ οὐρανῷ o sławnych swych potrawach; podobnie patetycznie inny kucharz u Plauta (w Pseudolusie w. 834) nazywa ryby „zwierzyną Neptuna” (Neptuni pecudes). [przypis tłumacza] ↩
  15. skąd ten statek, jak on się nazywa (navis... rogitant quoiatis sit, quid ei nomen siet) — nie o nazwę statku chodzi, tylko o imię właściciela; przekład zachowuje charakterystyczną niedbałość stylu w oryginale. [przypis tłumacza] ↩
  16. Potem w lot się do niego przyczepią, przylepią — postilla extemplo se adplicant, adglutinant. [przypis tłumacza] ↩
  17. okręt korsarski (navis praedatoria) — nazwa oznaczająca heterę, ze względu na jej chciwość. [przypis tłumacza] ↩
  18. drzwi tu skrzypnęły — wcale nie skrzypnęły, bo ich nie było w teatrze; wejście zamykała jakaś zasłona. Jest to tylko konwencjonalny sposób, by tym stałym zwrotem (concrepuit ostium itp.) zwracać uwagę publiczności na wejście nowej osoby. [przypis tłumacza] ↩
  19. nogi okrętu (navales pedes) — żartobliwe nazwanie wioślarzy. [przypis tłumacza] ↩
  20. Wenus (mit. rzym.) — bogini miłości. [przypis edytorski] ↩
  21. Kurz zmiatać z trzewików? — znów nieporozumienie co do „zmiotki”, p. wyżej w. 289. [przypis tłumacza] ↩
  22. jak warsztat kuśnierza, pełny palów, gdzie pal stoi przy palu w pobliżu (quasi supellex pellionis, palus palo proximust) — przekład naśladuje aliterację oryginału; w warsztacie kuśnierza były pale (kołki), na których rozpinano skóry do suszenia; podobnie były pale (żebra) w szkielecie okrętu. Menechmus na kpiny daje tak szczegółowy opis okrętu, przyczepiając się do zapytania hetery: „jaki?”. [przypis tłumacza] ↩
  23. Gdzie królował Agatokles... — cały ten ustęp jest najlepszym dowodem, jak mało dbał Plautus o ścisłość historyczną. Agatokles i Hieron to znani w Rzymie ówczesnym tyranowie syrakuzańscy, ale ani Fintias, ani Liparo nigdy nie panowali w Syrakuzach; Fintias był władcą Agrigentu, nie Syrakuz, a Liparo w ogóle nie istniał. Ponieważ nazwisko Hierona pochodzi od wyspy Hiery, przeto Plautus zmyślił imię Liparona w związku z sąsiednią wyspą Liparą, tak jak zresztą najswobodniej tworzy komiczne imiona, np. miasto Karia, kraje Peredia, Perbibezja, Konterebromia w Kurkulionie i wielu innych. Hieronowi zaś nikt nie oddał władzy, ale zagarnął ją on sam przy pomocy wojska. Dokładność historyczna zresztą w tych szczegółach miała rację w greckiej sztuce, dla greckich widzów, zwłaszcza o ile wzmianki te miały być aktualne, ale była bez znaczenia dla Rzymu i Rzymian, i to w przeróbce niewątpliwie znacznie późniejszej od oryginału. Dlatego też z ustępu tego nie można wysnuwać żadnych wniosków co do chronologii Plautyńskiej sztuki. [przypis tłumacza] ↩
  24. Jowisz (mit. rzym.) — najwyższe bóstwo rzymskiego panteonu, bóg nieba i burzy, odpowiednik greckiego Zeusa. [przypis edytorski] ↩
  25. Trudno, myślę, jej odmawiać — gdy zaprasza na ucztę; Menechmus zaczyna się chwiać w swym oporze wobec hetery, co wielce niepokoi wiernego sługę. [przypis tłumacza] ↩
  26. Ciąglem się sprzeciwiał — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: Ciągle się sprzeciwiałem. [przypis edytorski] ↩
  27. Skacz z radości! — tekst uszkodzony; sussuli według Bothego p. Lindsay. Menechmus ma już całkiem inne zamiary co do hetery i chce uprzedzić strofowanie ze strony sługi. [przypis tłumacza] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Plaut

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Bracia · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/plaut-bracia/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Gustaw Przychocki

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis