Rycerz, który nie potrafił zapomnieć o sobie
Przed setkami lat na górze, schowany głęboko w lesie, stał kasztel, który nazywano „ukrytym zamkiem”. Mieszkał w nim rycerz, Arvid Brask. Wiele lat służył królowi, ale popadł w jakiś zatarg z władcą. Dlatego teraz uciekł od świata i ludzi i żył z dala od dworu i jego gwaru, w grodzie swoich przodków. Żona go odumarła, miał za to trzech synów i trzy córki, których wychowywał na swój własny sposób i którzy dzielili z nim jego samotne życie. Gród zbudowany był z granitu, w tym samym kolorze co skała, na której został wzniesiony, i tak dobrze schowany wśród sosnowych lasów, że obcy tylko z rzadka znajdowali doń drogę.
Trzeba było dobrze znać trakty, prowadzące do jego murów, by tu dotrzeć; nawet zającom, które hasały po lesie, zdarzało się sturlać z górki, gdy rozbrykane niespodziewanie uderzały głową o solidną podstawę grodu. Bywało, że sokół szybujący wysoko w powietrzu zawisał nad wzgórzem na skrzydłach i z zaciekawieniem spoglądał w dół, ku cichemu zamkowi, który wznosił ku niebu swój miedziany dach i złote wiatrowskazy. Dookoła, ciągnąc się kilometrami z każdej strony, na straży budowli stał las. Nie było widać ani jeziora, ani rzeki, a jedyną znajdującą się w okolicy wodą była ta ukryta głęboko w sześciu studniach, które nakazał wykopać rycerz Brask — po jednej dla każdego ze swoich dzieci. Czerpano z nich najczystszą wodę do picia, pochodząca z samego serca góry.
Jedynym strumykiem, jaki widziały dzieci, był śnieg, gdy topniał wiosną. Wtedy udawały się na wzgórza w sosnowym lesie, żeby kopać kanały. Patykami i gałęziami wybijały dziury i wygrzebywały niecki w śniegu i z zachwytem przysłuchiwały się temu, jak woda zaczynała szemrać i szumieć, tworząc wąski potok, pędzący w dół po kamieniach. Gdy śnieg znikał, las robił się suchy, a podczas upalnych letnich miesięcy między gęstymi pniami drzew, pocących się w słońcu żywicą, panował męczący zaduch.
W pobliżu zamku rycerz Brask kazał zasadzić piękny ogród. Na początku lata kwitły w nim wiśnie i jabłonie, z czarnej gleby wyrastały bujnie tulipany, pierwiosnki i narcyzy, a w pełni sezonu na okrągłych krzakach róży pojawiały się kwiaty.
Tymczasem wszystkie dzieci dorosły, a dwóch najstarszych synów zdążyło się ożenić. Najmłodszy, Olov, i jego młodsze siostry wciąż mieszkali na dworze. Obok zamku znajdował się plac ćwiczeniowy i szranki1, gdzie młodzi rycerze i ich słudzy mogli doskonalić swe umiejętności w sztukach walki, a synowie i córki rycerza Braska doprawdy w niczym nie ustępowali mądrością i wiedzą swoim rówieśnikom. W samotności na zamku wystarczyło czasu tak na czytanie, jak i grę na instrumentach, a gdy z okazji wielkich świąt gród zapełniał się gośćmi, wówczas panowała tam taka wrzawa i ożywienie, że ogromne puchacze w lesie nastawiały uszy i wlepiały oczy w noc, choć nie miały odwagi podlatywać do okien, z których bił tak wielki blask. Kiedy przychodziła jesień, zaczynały się polowania, a wtedy do zamku ze wszystkich stron ściągali goście. Dzikie okoliczne lasy obfitowały we wszelaką zwierzynę. Było w nich nie tylko w bród zajęcy i ptactwa, także lisy i rysie miały tu swoje siedliska. Każdego roku powalano też niedźwiedzie, a w głębi boru znajdowały się mokradła, porośnięte cierniami, w których od wielu lat zamieszkiwała rodzina dzików, choć myśliwi z ukrytego zamku raz za razem któregoś z nich zabijali.
Właśnie nastała jesień i gród był pełen ludzi.
Z wizytą przybyło też dwóch starszych synów ze swoimi żonami oraz wielu przyjaciół i znajomych rodziny.
Wśród nich była młoda dama, szlachetnie urodzona Margaretha Då, której dom znajdował się na równinie; była szeroko znana ze swoich cnót i urody, choć miała ledwo siedemnaście wiosen. Za dnia rycerze wyruszali na polowania, a niektóre z najdzielniejszych panien towarzyszyły im z sokołami na rękawicach i łukami na końskich grzbietach.
Reszta młodych dam zostawała na zamku, zabawiając się, na ile tyle mogły. Bo niby dlaczego grupa młodych, roześmianych dziewcząt nie miałaby się zabawić? Czyż na zamkowym dziedzińcu nie można była zorganizować gier w kole lub z piłką? Czyż wszystkie drzewa w sadzie nie były obwieszone welurowymi, fioletowymi śliwami i rumianymi jabłkami? Czyż nie było wśród panien i takich, które potrafiły zagrać na lutni o smukłej szyi lub pobrzękującej mandolinie; a, co najważniejsze, czyż nie miały swoich radosnych i młodych języków, które wypowiadały wesołe słowa i zabawne pomysły i bez przerwy walczyły o to, która potrafi mówić głośniej? Damy umiały się świetnie bawić bez panów, a jednak najlepszym momentem dnia był ten, w którym z lasu rozlegały się dźwięki rogu, przybiegały zziajane psy, a na zamkowy dziedziniec wpadała zgraja myśliwych. Bo tak to już jest, że jakkolwiek dobrze i wesoło młodzi mężczyźni i kobiety potrafią bawić się z osobna, to nigdy nie tak dobrze, jak wówczas, gdy spotkają się razem.
Dlatego też wieczorna uczta była każdego dnia nowym świętem. Nie szczędzono jedzenia ani wina, a w całej sali płonęły świece i pochodnie.
Ale młodzi kawalerowie nie siedzieli już przy winie, gdyż właśnie miały zacząć się tańce, które ciągnęły się jeszcze długo po tym, jak zegar na wieży wybijał północ swoimi ciężkimi i zmęczonymi życiem uderzeniami. Rycerz Olov był równie zdolnym tancerzem co myśliwym, a nie stronił też od rozmów i żartów z młodymi damami. Rozumiał także, dlaczego jego ojciec zaprosił na zamek pannę Margarethę Då, i wkrótce spostrzegł, że nie był jej zupełnie obojętny. Jej drobne usta nie wypowiadały zbyt wielu słów, ale gdy siedziała w niszy okiennej z gładkimi rudymi włosami zaczesanymi niczym welon na policzki, tak że ledwo mógł dostrzec jej twarz, widział, jak jej czarne oczy podążały za nim zza kosmyków. Była smukła jak lilia i tańczyła oszałamiająco.
Gdy rycerz Olov podczas kontredansa trzymał szczupłą dłoń młodej damy, nie mógł nadziwić się giętkości jej ramienia i nadgarstka, i niewielkiej stópce, która niejako ostrożnie robiła kolejne kroki po kamiennej podłodze. To był rozkoszny widok! Ale pozostałe panny też były piękne i wspaniale było tańczyć, i cudownie było polować, i w ogóle wielką radością było żyć! Jeśli jakaś myśl cieszyła młodzieńca, wnet pojawiała się kolejna, jeszcze radośniejsza, i przeganiała tę pierwszą. Jeśli cudownie wstawało się rano na polowanie, jeszcze bardziej pociągające były tańce w rycerskiej sali przy świetle księżyca i świadomość, że kolejnego poranka wstanie słońce nad nowymi i nieznanymi przyjemnościami.
I tak pewnego wieczora Olov Brask tańczył z Margarethą Då. Trzymał jej uniesioną dłoń i sunął przez salę, ale jednocześnie dostrzegł siebie w wielkim lustrze, które wisiało naprzeciwko na ścianie. Świece płonęły jasno, więc obejrzał się od stóp aż po sam czubek głowy.
Był pięknym młodym mężczyzną o jasnych, błękitnych oczach, krótkim nosie i kształtnych ustach, które w tej właśnie chwili uśmiechały się, pokazując wszystkie jego białe zęby. Włosy miał przystrzyżone niczym frędzel nad czołem, ale za uszami opadały mu aż na szyję. Ubrany był w fioletowy kaftan ze złotym haftem, a wokół talii miał zielony jedwabny pas. Szkarłatnoczerwone jedwabne spodnie nosił wsunięte w żółte trzewiki i tańczył w ostrogach.
Tak, tak też wyglądał, i wiedział to już wcześniej. Wiele razy wcześniej obserwował już siebie samego dokładnie w dużym lustrze i był dość zadowolony ze swojego wyglądu; nie był jednak bardziej próżny od większości ludzi i gdy odwracał się do zwierciadła plecami, nie poświęcał już zbyt wiele myśli swojej prezencji. Tym razem było jednak inaczej! Z jakąś niewymownie zawstydzającą jasnością zobaczył każdy szczegół swojej fizjonomii. Spojrzał był sobie prosto w oczy tak przenikliwie, że teraz wciąż widział wlepiony w siebie własny wzrok. Wyprostował się, wił się i kręcił w tańcu, ale nieustannie podziwiał siebie w swoim fioletowym kaftanie i z kręconymi włosami. „Tańczę!”, pomyślał. „Tak właśnie wyglądam! W tym momencie prostuję nogę! A teraz się uśmiecham i zarzucam włosami! Ach, jakież to uciążliwe!”.
„Nie chcę myśleć o sobie!”, dumał. „Chcę myśleć o mojej wytwornej damie!”. Olov pochylił głowę w stronę Margarethy Då. Ta zamknęła oczy tak, że on ich nie widział. Zobaczył jedynie swoje własne, niebieskie, wpatrzone w siebie oczy i swoje uśmiechające się usta. „Precz!”, powiedział niemal na głos i zamachnął się ręką, jakby przeganiał muchę, ale to nie było takie proste. Jego własny obraz, w tańcu i bezruchu, natychmiast wyłaniał się przed nim tak, że zaczął czuć na czole zimny pot.
Gdy odprowadzał Margarethę na miejsce, puścił jej rękę bez słowa podziękowania i wyszedł na taras, skąd spojrzał w niebo, na którym chmury sunące pędem mijały księżyc.
„Zimny wieczór!”, pomyślał. „Jutro będzie padać”. Starał się w napięciu uważnie śledzić pogoń na nieboskłonie. Aż tu nagle — poczuł jak po plecach przechodzi mu zimny dreszcz — nagle zobaczył pomiędzy chmurami swoją własną twarz. Wnet pojawiła się też szyja, ramiona, wreszcie całe ciało. Wciąż jednak najwyraźniej widział swoje własne, patrzące z niezwykłą intensywnością, oczy. Więc chyba jednak lepiej było mu wśród tańczących w środku. Pospiesznie obrócił się na pięcie i znów wszedł do sali rycerskiej. Ale jego własny wizerunek wszędzie za nim podążał. Gdzie by nie poszedł albo nie stanął, czego by nie powiedział albo nie zrobił, widział każdy swój ruch, słyszał każde wypowiadane przez siebie słowo, tak, jakby wypowiadał je ktoś inny. „To jakieś głupoty, które miną, gdy się wyśpię!”, pomyślał rycerz Olov, gdy późną nocą gasił światło, a wkrótce potem naprawdę spał. Ale nazajutrz już w porannym śnie miał przeczucie czegoś potwornego. To był dość nieokreślony, przytłaczający lęk w piersiach, ale gdy się wybudził do końca, przypomniało mu się, co to takiego. Słońce świeciło jasno przez okno wieży i słyszał radosne szczekanie psów myśliwskich, wypuszczanych z psiarni. Ledwo jednak usiadł na łóżku, a już zobaczył siebie. Zupełnie jakby ktoś niespodziewanie chwycił go za kark i wyrwał ze wszystkich radosnych porannych myśli. Zobaczył siebie, siedzącego na łóżku, siebie, wkładającego kolejne części garderoby, obserwował każdy swój ruch — zupełnie, jakby patrzył na kogoś innego. Myślał o każdym kroku, który stawiał, schodząc po kamiennych schodach, i widział siebie, dosiadającego konia i jadącego z innymi panami na polowanie.
„Dziwne by to jednak było, gdyby nie dało się, siedząc na koniu, uciec od samego siebie!”, pomyślał, wzdychając, i tak mocno uderzył ostrogami boki zwierzęcia, że wkrótce znalazł się daleko przed resztą myśliwych.
Polowali na stare dziki na cierniowych mokradłach, więc łowy wiązały się ze sporym niebezpieczeństwem — ale właśnie niebezpieczeństwa szukał tego dnia Olov.
„Potrzeba mi czegoś mocnego i krwawego, bym mógł zapomnieć o sobie”, pomyślał i pogalopował w najgęstsze zarośla. Ciernie i kolce porozdzierały mu ubranie, bluzgało na niego błoto z mokradeł; i nagle w jego stronę ruszyło rozwścieczone zwierzę, spłoszone przez psy, z masywnymi kłami uniesionymi do walki. Powstał jeden wielki tumult — kłębowisko stających na tylnych nogach koni i ujadających psów. Połyskiwały kopie, pod kopytami kładły się zarośla i krzaki. Zwierzęta i myśliwi wirowali, splątani ze sobą.
Jednak gdy wreszcie dzik został zabity, a rycerz Olov siedział blady i zakrwawiony na swoim koniu, w jednej chwili jego myśli wróciły do siebie samego. Widział jedynie siebie, gdy tak tkwił nieruchomy i biały na twarzy na końskim grzebiecie.
— Zabójco dzików! Wyglądasz, jakbyś się bał! — mówili jego towarzysze, klepiąc go po ramieniu.
— Kogo miałbym się bać! — odpowiadał z uśmiechem. — Ja się nikogo nie boję. Wyłącznie siebie samego.
I zaśmiał się tak przeraźliwie, że aż nimi wzdrygnęło.
Zaś wieczorem, gdy na zamku zapłonęły wszystkie świece i pochodnie, rycerz Olov przebrał się na tańce. Rozczesał swoje długie włosy tak, że lśniły jak złoto. Pozapinał wysadzane szlachetnymi kamieniami sprzączki aksamitnego stroju i zapiął na biodrach złoty pas.
„Dziś wieczorem ucieknę od siebie w tańcu!”, pomyślał. „Gdy się zastanowić, to musi być dość łatwe.
Przy dźwiękach fletów i gig2 pan Olov obtańcowywał wszystkie urodziwe damy tak, że traciły dech w piersiach i głośno modliły się o przeżycie. W końcu Olov chwycił dłoń Margarethy Då i wirował z nią tak długo, że niczym złamana lilia osunęła się na posadzkę — ale on nawet się nie schylił, by ją podnieść. Wyszedł z sali i z taką siłą zatrzasnął za sobą drzwi, że zadzwoniły wszystkie kandelabry i pobladły płomienie pochodni.
Na schodach było ciemno, ale przez kraty okien świecił księżyc, a pan Olov pewnym krokiem, z głośno bijącym sercem zmierzał do drzwi swojej komnaty. Ale co to? Czyżby ktoś tam stał? W świetle księżyca zobaczył wyraźnie sylwetkę mężczyzny tego samego wzrostu i postury, co on sam.
Postać pokłoniła mu się i otworzyła drzwi.
— Zapraszam do środka, panie Olovie — powiedział jakiś głos.
Czy to nie jego własny głos?
— Proszę wejść, panie Olovie i nie trwożyć się, nie odstąpię pana na krok.
Olov położył dłoń na rękojeści miecza, a wtedy tamten zrobił to samo.
Olov prędko wszedł do komnaty i zamknął za sobą drzwi, ale postać już była za progiem.
Wówczas dzielnego rycerza dopadł mrożący krew w żyłach strach.
Przez okno sączyło się do środka lśniące, srebrne księżycowe światło, a przed Olovem jawił się jego własny obraz jak żywy, odziany w aksamit i kamienie szlachetne, o opadających na ramiona złotych włosach i z dłonią na rękojeści miecza.
— Kim jesteś? — zapytał pan Olov głosem tak ochrypłym, że z trudem tylko przeciskał się przez gardło.
— Kim jestem? — odpowiedziała postać i poparzyła na Olova jego własnymi przejrzystymi oczami. — Czy rzeczywiście musisz o to pytać? Myślałem, że znasz siebie samego!
„To jakiś straszny sen”, pomyślał rycerz. „Gdy znów podniosę wzrok, jego już nie będzie. Nie może tu zostać przez całą długą noc”.
Ale gdy powtórnie spojrzał w górę, postać wciąż tam była. Stała w nogach łóżka, opierając swoje skrzyżowane dłonie o jego słupek.
— Dlaczego się nie położysz? — zapytała. — Po prostu połóż się spać! Możesz być całkiem spokojny. Już nigdy cię nie opuszczę!
Olov chciał wydać z siebie krzyk, ale nie był w stanie — zupełnie jak we śnie. „Precz! Odejdź ode mnie, szkarado!”. Tak, to chciał wykrzyczeć, ale czuł się niczym sparaliżowany. Drżącymi palcami zdjął z siebie ubranie i wślizgnął się do łóżka jak wystraszony i obity pies.
Niebo pociemniało i w tym mroku Olov zapadł w sen, ale w nocy księżyc znów się wyłonił, wyżej, między niewielkimi, żółtawymi chmurami, a wtedy rycerz obudził się, zlękniony, i szeroko otworzył oczy. W księżycowym świetle dojrzał czarną postać w nogach łóżka. Z wolna skinęła głową, jakby chciała powiedzieć: „Śpij spokojnie! Ja czuwam i czekam. Znajdziesz mnie tutaj, gdy tylko zaświta dzień”.
Od tego dnia pan Olov stał się innym człowiekiem. Kiedy tylko pojawił się rankiem na zamku, wszyscy w milczeniu i z lękiem mu się przyglądali. Był blady jak śmierć, a w jego oczach było coś osobliwego, jakby zwrócone były do wnętrza albo widziały coś, czego nikt inny nie mógł zobaczyć. Rzeczywiście zdawało się, że przeszywa wzrokiem wszystkich, którzy pojawiali się w jego pobliżu, a za osobą, która się do niego zbliżała, bez przerwy i bardzo wyraźnie widział, jak sam przygląda się sobie, swoimi własnymi oczami. Rozkojarzony i roztrzęsiony słuchał tego, co mówili do niego ludzie, i dawał im niejasne, mętne odpowiedzi. Wówczas Margaretha Då spojrzała na niego załzawionymi oczami.
— Nie słyszysz, co do ciebie mówię — powiedziała powoli, kładąc dłoń na jego ramieniu. — Dlaczego tak wpatrujesz się przed siebie, jakbyś miał zobaczyć coś, czego nikt inny nie widzi?
— A co, jeśli rzeczywiście tak jest? — szepnął przez zaciśnięte zęby.
Jej oczy zwróciły się w tę samą stronę, co jego przerażony wzrok, ale nic tam nie dojrzała. Po jej policzkach płynęły łzy, gdy z uniesionymi brwiami siedziała bez ruchu, czekając, by znów zauważył jej obecność. Wydawał się jednak przebywać w jakimś innym świecie. Z każdym dniem był coraz bardziej milczący i bledszy; koniec końców Margaretha poprosiła, by pozwolił jej odjechać do domu. Najwyraźniej zrozumiała, że nikt nie będzie za nią tęsknił, jeśli opuści ukryty zamek. Pan Olov ledwo się z nią pożegnał, a niedługo po jej odjeździe wyruszyli w drogę również pozostali goście. Wszystkie radości zasnuł czarny cień i wyczuwało się nieomal, że wkrótce wydarzy się coś strasznego.
Nadeszły jesienne sztormy, opadły liście i wkrótce potem ukryty kasztel stał otulony śniegiem niczym całunem. Młode panny wyjechały do swoich żonatych braci, by spędzić Boże Narodzenie w miejscu, w którym samotność i przykry widok pana Olova nie czyniły dni tak ciężkimi. Na zamku został teraz tylko stary rycerz, Arvid Brask, i jego chory syn.
Że pan Olov był chory, co do tego jego ojciec nie miał już wątpliwości, choć nie rozumiał, co go dręczyło. Nie pytał, a sam Olov też nic nie mówił, lecz niczym upiór błąkał całymi dniami po zamku. Ledwo przysiadł gdzieś i otworzył książkę, a już wstawał i ruszał dalej; szedł schodami w górę i w dół, a jego drugie „ja”, odziane w identyczny strój, nieustannie podążało za nim, naśladując najmniejszy nawet gest i każdą minę młodzieńca. Wczesnym rankiem, przed nastaniem dnia, opuszczał swoją sypialnię, by pozbyć się udręk nocy, ale dni okazywały się równie posępne. Zdawało mu się, że jego drugie „ja” z każdym dniem nabiera coraz więcej życia, podczas gdy on sam gasł z wolna. W końcu niemal nic nie pił i nie jadł i z wielkim trudem podnosił się z miejsca i chodził. A chodzić po zamku musiał. Bo kto zniósłby siedzenie i wpatrywanie się w samego siebie całymi dniami?
Stopniowo noce stawały się coraz krótsze, a dni dłuższe. Śnieg topniał, a z czasem zupełnie zniknął. Pąki brzóz nabrzmiały, w zaroślach zaczęły ćwierkać pierwsze ptaki. Pewnego dnia nad dachem zamku przeleciały dzikie łabędzie — i tak wszystko, słońce i powietrze, mówiło, że nadeszła wiosna. Pewnej nocy pan Olov obudził się. Przez chwilę czuł się niemal wolny, ale już po chwili usłyszał, jak ktoś porusza się w nogach jego łóżka i w półmroku dojrzał tak dobrze znaną sylwetkę — swoją własną postać. Poderwał się, tłumiąc krzyk. Nie mógł już tego znieść. Trzęsącymi się dłońmi włożył ubrania i popędził w dół długimi zamkowymi schodami. Otworzył porządnie zaryglowane drzwi i pognał do stajni. Oczywiście słyszał prędkie kroki, które wciąż za nim podążały, ale nie oglądał się, by zobaczyć tego, którego aż nazbyt dobrze znał. Gdy dotarł do stajni, poszedł do swojego ukochanego rumaka — młodego, dzielnego i dumnego kłusaka3. Osiodłał go, dosiadł i pognał na jego grzbiecie przed siebie. Jednocześnie usłyszał, jak w boksie ktoś jeszcze siodła konia, a teraz pędzi tuż za nim górskim traktem. Wciąż jeszcze była noc, na zamglonym niebie płonęły wielkie gwiazdy, ale wkrótce miał zaświtać dzień. Powietrze przepełnione było wonią rozkwitającej ziemi, a ciszę lasu przeszywały pohukiwania tokujących gołębi siniaków. Pan Olov gnał przed siebie kłusem, wciąż słysząc za plecami ten sam rytm końskich kopyt. Przeszedł w galop, a rycerz za nim pognał w tym samym tempie. Zrozpaczony skulił się, dźgnął konia ostrogami i pocwałował między drzewami. Tutaj, gdzie zwykle dało się poruszać tylko z wielką ostrożnością, noga za nogą, zmusił konia do dzikiego pędu. Kłusak czasem się potykał i omal się nie przewrócił. Rycerza smagnęła niekiedy jakaś zwisająca nisko gałąź, obijał się o pnie i podarł ubranie. Zgubił kapelusz i połamał bat, ale uparcie gnał dalej, jak najdalej od ukrytego zamku, od wszystkiego, od całej przeszłości i od siebie samego. Wciąż jednak słyszał tupot gnających za nim końskich kopyt. Jego serce waliło, zdjęte śmiertelnym strachem — jak u jelenia, na którego urządzono nagonkę. Nie znając celu, cwałował dalej przez noc. Las się przerzedził, po czym niespodziewanie się skończył. Rycerz Olov znalazł się na rozległym wrzosowisku na stromych wzniesieniach, opadających ostro ku wodzie. Nigdy wcześniej nie widział morza, więc zaskoczony zatrzymał konia. Bezkresne, rozciągło swoje fale u jego stóp, a Olov nigdy jeszcze nie oglądał nieba tak wysokiego i nieskończonego jak tutaj. Wciąż było zasnute zwiewnym welonem mgły, przez którą migotały pobladłym światłem gwiazdy, ale horyzont nabrał pąsów, a niewielkie stadko chmur, przypominających anielskie głowy, opadało coraz niżej nad taflą morza. Olov, nieruchomy jak posąg, siedział na koniu, spoglądając w stronę wschodzącego słońca. Tętent kopyt za nim ucichł. Już o nim nie myślał, nie myślał też o sobie. Siedział oczarowany wspaniałym widokiem, który roztaczał się przed jego oczami.
Nagle morze pod złotymi chmurami zabarwiło się intensywnym błękitem, a całą przyrodę przeszyła ożywcza bryza i ze spienionych fal wstało majestatyczne słońce. Niebo rozstąpiło się, by zrobić miejsce lśniącej tarczy, a wszystkie chmury odbiły blask. Rycerz Olov rozłożył szeroko ramiona i krzyknął z radości; dźgnął konia ostrogami i popędził w dół skarpy, prosto w morze, które obryzgało go wodą ze spienionych fal. Po czym znów się uspokoiło, gdy nad nowym dniem wschodziło słońce.
Źródło i licencja
Zwierzęta i ludzie w baśniach i legendach dawnej Północy · Helena Nyblom
Licencja Wolnej Sztuki 1.3.
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
Zwierzęta i ludzie w baśniach i legendach dawnej Północy · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/nyblom-zwierzeta-i-ludzie-w-basniach-i-legendach-dawnej-polnocy/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Zwierzęta i ludzie w baśniach i legendach dawnej Północy · Agnieszka Stróżyk
Helena Nyblom; Licencja Wolnej Sztuki 1.3.; przekład: Agnieszka Stróżyk
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: translation
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.