V

Izak miałby jeszcze niejeden powód do zdziwienia, ale na szczęście nie umiał myśleć o kilku rzeczach naraz.

— Gdzie Inger? — spytał przechodząc koło kuchni, ponieważ myślał tylko o tym, jakby najlepiej ugościć Geisslera.

Inger? Była w żurawińcu na jagodach, poszła tam z Gustawem zaraz po odejściu Izaka do kopalni. Taka starucha zakochała się po same uszy i szalała; miało się jej na jesień już i zimę, a czuła w sobie gorącość lata, serce jej kwitło.

— Chodź ze mną, gdzie rosną żurawiny — rzekł Gustaw.

Któż mógłby się temu oprzeć? Uciekła do swej komory i przez kilka minut była poważna, a nawet nabożnie skupiona, ale Gustaw stał w drugiej izbie i czekał, świat kusił ją i ciągnął za nogi. Przeto przyczesała włosy, obejrzała się z wszystkich stron w zwierciadle i wyszła. Tak, kto by inaczej postąpił na jej miejscu?! Kobiety nie umieją odróżnić mężczyzny jednego od drugiego, nie zawsze co prawda, ale i nierzadko.

Idą więc na jagody i zrywają, zrywają żurawiny, z jednego pagórka włażą na drugi, ona spódnicę unosi wysoko i odsłania swe łydki. Cisza dokoła, śnieguła nie syczy złowrogo, ponieważ śniegulątka wyrosły już na samodzielne śniegułki; na każdym kroku wabi i nęci śliczna, miękka murawa, osłonięta gęstą krzewiną. Nie minęła jeszcze godzina, jak wyszli z domu, a już wypoczywają.

— Toś ty taki! — zauważyła Inger.

Ach, ona jest taka słaba wobec niego, uśmiecha się wstydliwie, bo on bardzo w niej rozmiłowany. Ach, miłość, jakże ona słodka i gorzka zarazem! Dobry ton nakazuje bronić się. Niewątpliwie, aby w końcu ulec. Inger jest w nim zakochana, bardzo, na zabój. Jest dla niego dobra i pragnie go uszczęśliwić. W starym piecu diabeł pali.

— Gdy ukończycie stajnię, pójdziesz sobie — rzekła markotnie.

Nie, nie pójdzie. Oczywiście, kiedyś będzie musiał rozstać się z nią, ale nie zaraz w pierwszym tygodniu.

— Nie pójdziemy już do domu? — spytała.

— Nie.

Zbierają jagody. Po chwili znajdują się znowu na miękkiej murawie wśród gęstych zarośli i Inger szepnęła:

— Gustawie, tyś chyba zwariował!

Godziny mijają, teraz snadź zasnęli w zaroślach. Zasnęli? Doskonale, pod gołym niebem wśród puszczy, w raju! Nagle Inger zrywa się, nasłuchuje i mówi:

— Wydaje mi się, że słyszę na drodze turkot wozu...

Słońce znika powoli; czarne cienie kładą się już na pagórki, gdy zakochani ruszyli w drogę powrotną. Przechodzą obok wielu miejsc zacisznych, osłoniętych bujnymi krzewami, Gustaw widzi je i Inger widzi, ale ona utrzymuje z uporem, że ktoś jedzie przed nimi. Do domu jednak jeszcze daleko, czy więc możliwe to, aby tak długo oprzeć się mogła kuszeniom tego szaleńca? Inger jest bardzo słaba, uśmiecha się tylko i mówi:

— Nie, jak żyję, nie widziałam takiego skrzata!

Inger ukazuje się w obejściu sama, bez Gustawa. Całe szczęście, że teraz przyszła, gdyby choć o minutę później nadeszła, mogłoby być jeszcze gorzej. Izak bowiem z Aronsenem wkroczyli dopiero na podwórze i wóz jakiś zatrzymał się w tejże chwili przed drzwiami.

— Dzień dobry! — zawołał Geissler i powitał następnie Inger.

Oto stoją wszyscy i spoglądają na siebie. Lepiej stać się nie mogło.

Geissler powrócił! Przez kilka lat nie pokazał się tu ani razu, teraz jednak wrócił, postarzały nieco i posiwiały, ale żwawy jak zwykle. Ubrany wytwornie, ma białą kamizelkę i złoty łańcuszek. Licho wie, co on za jeden!

Czyżby otrzymał wiadomość, że z górą miedzianą na coś się zanosi i dlatego przybył zbadać sprawę na miejscu? Mniejsza z tym, dobrze, że jest! Bystrym okiem obrzuca budynki i pola i spostrzega wielkie zmiany, margrabia rozszerzył znacznie swoje państewko. Geissler kiwa z zadowoleniem.

— Co ty tam znowu dźwigasz? — spytał Izaka. — Przecie to ciężar dobry dla konia, ale nie dla człowieka.

— Kuźnia polowa — objaśnia Izak. — Na osiedlu nieraz mi się przyda — mówi i wciąż jeszcze nazywa Sellanrå osiedlem.

— Skąd ją wyrwałeś?

— Inżynier z góry miedzianej ofiarował mi ją.

— Co, inżynier jest tam na górze? — spytał Geissler zdziwiony. — Słyszałem, że sprawiłeś sobie żniwiarkę, dlatego przywiozłem ci „tygrysa”, rozumiesz, grabie konne do siana i zboża — rzekł i wskazał ręką na wóz.

Stała tam istotnie maszyna, pomalowana na czerwono i niebiesko, zaopatrzona w olbrzymie pazury stalowe, prawdziwe grabie konne! Znieśli maszynę i oglądali ją z wszystkich stron, potem Izak zaprzągł się i próbował jej na gołej ziemi. Otworzył gębę jak wrota. Same cuda na Sellanrå.

Mówili o górze miedzianej i o kopalni.

— Bardzo się o pana dopytywali — rzekł Izak.

— Kto się dopytywał?

— Inżynier i wszyscy panowie. Powiedzieli, że muszą pana koniecznie odnaleźć.

Ach, Izak zanadto może przesadzał, nie powinien był tego robić ze względu na samego Geisslera.

— Więc jestem, jeżeli mnie potrzebują, niech się do mnie zgłoszą — rzekł Geissler.

Następnego dnia wrócili z Szwecji obaj kurierzy, a wkrótce potem przycwałowali dwaj właściciele kopalni. Na Sellanrå zatrzymali się po to tylko, żeby poinformować się o dalszą drogę. Byli wyniośli, dumni i udawali, że Geisslera wcale nie widzą, jakkolwiek stał tuż obok. Panowie pojechali natychmiast, a kurierzy z końmi jucznymi zatrzymali się na godzinny popas; gawędząc z murarzami, dowiedzieli się, że starszy pan w białej kamizelce to Geissler. Pojechali. Ale tego samego jeszcze wieczoru wrócił jeden z nich z poleceniem ustnym, aby Geissler stawił się jak najprędzej u panów na górze w kopalni.

— Powiedz, że jeżeli sobie życzą, mogą mnie spotkać tu, we dworze margrabiego — rzekł Geissler.

Wspaniały był ten Geissler w swej wielkości, był snadź przeświadczony, że cały świat ma w swej kieszeni, albo też może czuł się dotknięty poleceniem ustnym? Panowie, otrzymawszy jego odpowiedź, radzi nieradzi zmuszeni byli potrudzić się do Sellanrå. Towarzyszyli im inżynier i dwaj rzeczoznawcy.

Długo, bardzo długo czekali, zanim ukazał się Geissler. Nie rokowało to nic dobrego. Wystąpił niezwykle wyniośle.

Panowie byli nad wyraz uprzejmi i przepraszali Geisslera, że ośmielili się wczoraj przysłać po niego, ale bardzo byli zmęczeni całodzienną podróżą. Geissler okazał się nie mniej uprzejmy i twierdził, że i on był bardzo strudzony podróżą, inaczej bowiem byłby przyszedł do nich niewątpliwie. Tak, lecz teraz do rzeczy: czy chciałby sprzedać skały, położone na południowej stronie morza?

— Czy występujecie panowie w charakterze nabywców czy agentów?

Była to oczywista złośliwość ze strony Geisslera, ponieważ wiedział przecież, kogo ma przed sobą.

— Jaka cena? — spytali.

— Tak, jaka cena? — zastanawiał się Geissler. — Dwa miliony — rzekł po chwili.

— Aha! — rzekli panowie i uśmiechnęli się.

Geissler wszakże nie uśmiechnął się.

Inżynier i rzeczoznawcy zbadali góry, wywiercili i rozsadzili skały tu i ówdzie, i zdawali obecnie sprawę z swych dochodzeń. Na ugrupowanie się pokładów miedzi wpłynęły erupcje; pokłady są bardzo nierówne, według dotychczasowych badań największe pokłady znajdują się na samej granicy pomiędzy terytorium Spółki a Geisslera, na dalszym zaś terytorium słabną, a na ostatnim półmilowym kawałku tracą w ogóle na wartości.

Sprawozdaniu temu przysłuchiwał się Geissler z największą obojętnością. Dobył z kieszeni kilka dokumentów, w których zatopił całą uwagę, nie były to jednak mapy i Bóg jeden wie, czy w ogóle dotyczyły góry miedzianej.

— Wiercenia były widocznie niedostatecznie głębokie — zauważył, jakby czytał z swych dokumentów.

Panowie przyznali to bez protestu, a jeno inżynier się zdziwił, skąd Geissler to wie, skoro w ogóle żadnych nie przeprowadził wierceń. W odpowiedzi Geissler uśmiechnął się tajemniczo, jakby istotnie przeprowadził był wiercenia na kilkaset metrów w głąb, zasypawszy następnie skrupulatnie wszystkie otwory wiertnicze.

Targi toczyły się do południa, po czym panowie spojrzeli na zegarki. Geissler ustąpił w swych pretensjach do ćwierć miliona, lecz o dalszych ustępstwach słyszeć nie chciał. Tak, czuł się snadź dotknięty stanowiskiem tych panów; wychodzili bowiem z założenia, że na sprzedaży mu zależy, że jest do niej zmuszony brakiem pieniędzy — ho, ho, mylili się, i to bardzo!

— Piętnaście do dwudziestu tysięcy to przecież duże pieniądze — dowodzili panowie.

— Owszem — odparł Geissler — dla tego, kto ich potrzebuje, ale dwieście pięćdziesiąt tysięcy to pieniądze większe.

Wtedy jeden z panów sięgnął po argument uczuciowy:

— Ach, byłbym o mały włos zapomniał: mamy dla pana ukłony i pozdrowienia od rodziny pańskiej żony ze Szwecji.

— Dziękuję! — bąknął Geissler.

— A propos! — pospieszył inny z panów widząc, że argument poprzedni zawiódł. — Ćwierć miliona! Przecież idzie tu nie o pokłady złota, lecz o piryt miedziorodny.

— Tak, o pokłady pirytu miedziorodnego — skinął Geissler.

Wówczas naprawdę zniecierpliwili się panowie, pięć rąk sięgnęło po zegarki, nie było czasu na dalsze żarty, już południe. Panowie odrzucili propozycję obiadowania na Sellanrå, siedli na konie i pojechali do kopalni.

Tak minęły pierwsze układy.

Geissler pozostał sam.

Nad czym on się zastanawiał? Może nad niczym, może było mu wszystko obojętne? O nie, myśl jego pracowała, jeno że się z tym nie zdradzał. Po obiedzie rzekł do Izaka:

— Zamierzam właśnie przejść się w moje góry i zabrać z sobą Sywerta.

Izak zgodził się bez wahania.

— Nie, on ma co innego do roboty.

— Tak, on natychmiast z panem pójdzie — oświadczył Izak i odwołał Sywerta od murarki.

Ale Geissler wzniósł rękę i zadecydował stanowczo:

— Nie!

Wałęsał się po całym podwórzu i gospodarstwie, kilka razy zaszedł do budującej się stajni i gawędził żywo z robotnikami. Spokój jego był imponujący.

Fortuna uśmiechała się do niego w sposób zgoła nieoczekiwany. Sprzedawszy krewniakom swej żony małą górę, nabył co tchu resztę łańcucha górskiego. Czemu to uczynił? Czy krewniaków chciał zagniewać najbliższym swym sąsiedztwem? Nabył na własność wielki kompleks skalisty, ponieważ ofiarowano mu go prawie za darmo. A więc przypadek zrządził, że stał się królem gór.

Sprzedana cząstka przechodziła w Szwecji z ręki do ręki i o jej losach Geissler stale się informował. Pierwsi nabywcy zakupili ją oczywiście w sposób niesłychanie głupi; rada familijna, nie mając o tym najmniejszego pojęcia, nie zabezpieczyła sobie prawa pierwokupu sąsiedniego terenu, a myślała jeno o pozbyciu się z karku Geisslera. Lecz teraźniejsi właściciele okazali się nie mniejszymi głuptasami; bogacze pozwolili sobie na żart i podczas jakiejś libacji kupili sobie „górkę”. Gdy jednak wznieśli na niej pierwszą sztolnię i sprawa stała się poważna, znaleźli się przed wysokim twardym murem, na którym widniało jedno: Geissler.

— Dzieciaki! — rzucił Geissler z swej wysoczyzny, butny i hardy.

Próbowali oblać go zimną wodą, sądzili, że mają do czynienia z potrzebnickim i dlatego gadali coś o piętnastu do dwudziestu tysiącach. Dzieciaki! Nie znali Geisslera! Oto on — niech wiedzą!

Tego dnia panowie zatrzymali się w kopalni i do Geisslera nie wrócili, spekulowali na zwłokę. Wrócili jednak nazajutrz w towarzystwie luzaków1, zabranych do podróży powrotnej do Szwecji. Ale wtedy właśnie nie było w domu Geisslera.

Co, Geissler wyszedł?

Nie pozostało im nic innego, jak zsiąść z koni i czekać. Dokąd poszedł? — Nikt nie umiał powiedzieć; wiedziano tylko, że zajmuje go wszystko, co dzieje się na Sellanrå, widziano go tu i tam, a ostatnio zauważono go przy tartaku. Rozesłano na wszystkie strony gońców, ale znajdował się snadź bardzo daleko, skoro na wszelkie wołania nie dawał odpowiedzi. Panowie spojrzeli na zegarek i strasznie się gniewali i wykrzykiwali:

— Nie pozwolimy robić z siebie błaznów! Jego rzeczą czekać na nas, skoro ma coś do sprzedania!

O, ale szybko ochłonęli i czekali, ba, nawet dowcipkowali, że wypadnie im tu nocować i czekać może aż do sądnego dnia...

Nareszcie przyszedł Geissler. Obszedł cały majątek i wraca prosto z obory letniej.

— Zdaje mi się, że i obora letnia za mała już dla twego dochowku — rzekł do Izaka. — Ile masz obecnie bydła na pastwisku?

Tak tylko on umiał mówić, nie zwracając uwagi na obecność panów stojących z zegarkami w ręku. Geissler miał dziwnie ogniste rumieńce jakby od alkoholu.

— Och, a tom się zgrzał! — rzekł.

— Spodziewaliśmy się, że pan zaczeka na nas — powiedział jeden z panów.

— Szkoda, że panowie nie uwiadomili mnie przedtem, byłbym oczekiwał panów z całą pewnością.

A jakże ze sprawą transakcji? Czy Geissler zgodzi się na ich uczciwą ofertę? Czy takie piętnaście do dwudziestu tysięcy często wpadają mu do kieszeni? Ten ostatni przytyk odczuł Geissler jako nowy kamień obrazy. Tak przemawiać do niego nie należy! I panowie zapewne nie byliby do niego w ten sposób przemówili, gdyby nie ich złość z powodu czekania. I Geissler zapewne nie byłby tak gwałtownie pobladł, gdyby poprzednio nie był na osobności, gdzie tak poczerwieniał. Teraz zbladł i rzekł chłodno:

— Ja nie wchodzę w to, ile panowie mogą zapłacić, wiem tylko, ile żądam. Pragnąłbym, abyście panowie zaprzestali już tej niepotrzebnej gadaniny. Cena dziś jest ta sama, co wczoraj.

— Ćwierć miliona koron?

— Tak.

Panowie dosiedli swych koni.

— Jeszcze słowo, Geissler — rzekł jeden z nich. — Damy dwadzieścia pięć tysięcy.

— Jak widzę, pan w dalszym ciągu żartuje — odparł Geissler. — Wobec tego zaproponuję panom całkiem na serio coś innego: sprzedajcie mi waszą część góry.

— Tak, nad tym można by się zastanowić — odpowiedzieli panowie, zaskoczeni nieco tą propozycją.

— Chętnie ją odkupię — oświadczył Geissler.

Och, ten Geissler! Pełno ludzi stało dokoła niego, wszyscy mieszkańcy Sellanrå i murarze, i panowie, i kurierzy, wszyscy słyszeli jego słowa. Co on wygadywał? Czyż miał tyle pieniędzy? Któż zdoła go przeniknąć? W każdym razie dopiął swego: wywołał wśród panów małą rewolucję. Czy chciał ich wywieść w pole? Czy mniemał, że takim postępowaniem góra jego zyska na wartości?

Panowie zaczęli rzeczywiście naradzać się ponownie, zeskoczyli z koni i rozprawiali szeptem. I wtedy wmieszał się inżynier i oświadczył stanowczo:

— Nie sprzedamy.

— Nie? — spytali panowie.

— Nie!

Jeszcze chwilę szeptali zawzięcie, potem znowu wsiedli na konie, a jeden z panów zawołał:

— Dwadzieścia pięć tysięcy!

Geissler nic na to nie odpowiedział, odwrócił się na pięcie i poszedł do murarzy.

I tak minęło ostatnie spotkanie.

Wynik jej zdawał się być Geisslerowi najzupełniej obojętny. Jak zwykle, wałęsał się po gospodarstwie, zachodził tu i tam, gadał o tym i owym. Teraz oto zaprzątnęło jego uwagę pokrywanie stajni potężnymi belkami dachowymi. Miała być wykończona jeszcze w tym tygodniu, kiedyś później zbudują jeszcze nad stajnią strych na siano.

Sywert nie pracował dziś na budowie — Izak nakazał mu, żeby był gotów do towarzyszenia Geisslerowi w góry. Zbyteczna przezorność, Geissler bowiem pierwotnego swego zamiaru zaniechał albo też zgoła o nim zapomniał. Zabrawszy od Inger trochę żywności na drogę, powędrował nad wieczorem na dół ku wsi.

Po drodze rozmawiał z kolonistami obu nowych osad, położonych poniżej Sellanrå i zaszedł aż do Måneland, aby przekonać się o stanie gospodarstwa Ströma. Nie zdziałał on w ostatnich latach tyle co Izak, ale wykarczował przecież spory szmat ziemi. Geissler i tym osiedlem bardzo się zainteresował.

— Czy konia masz?

— Mam.

— Na dole, w stronach południowych, mam żniwiarkę i pług dwuskibowy, mogę ci je przysłać.

— Co? — zawołał Aksel i nie mogąc sobie wyobrazić podobnej szczodrości, myślał o zapłacie.

— Podaruję ci je — rzekł Geissler.

— To niemożliwe! — zauważył Aksel.

— Za to jednak żądam, żebyś swym dwóm nowym sąsiadom pomagał przy karczowaniu gruntu.

— O, nie poskąpię im swej pomocy! — zapewnił Aksel skwapliwie, ale w głowie mu się to wszystko nie chciało pomieścić.

— To pan ma na południu posiadłość ziemską i maszyny? — spytał.

— Ach, ja mam różności...

Czy miał naprawdę? Być może, że niczego nie posiadał, ale to już był taki jego sposób. Puszył się. Ową żniwiarkę i pług mógł był przecież kupić w pierwszym lepszym mieście.

Długo potem jeszcze rozmawiał z Akselem o osadnikach w okolicy, o faktorii na Storborgu, o bracie Aksela, który ożenił się niedawno i teraz osusza pilnie grzęzawiska na Bredablik. Aksel uskarżał się na brak odpowiedniej dziewki; posługuje się jeno starym babskiem, któremu na imię Olina; pomoc jej niewiele warta, ale zawsze lepszy rydz niż nic. Latem musiał był przez jakiś czas pracować dzień i noc, tyle do roboty, a pomocy znikąd. Dziewkę jakąś byłby może dostał ze wsi rodzinnej, z Helgeland, ale w takim razie oprócz zasług musiałby jej zwrócić koszta podróży. A on i tak już ma dosyć wydatków. Aksel opowiedział następnie, że przejął dozór nad linią telegraficzną, czego jednak obecnie do pewnego stopnia żałuje.

— To jest coś dla takich jak Brede — zauważył Geissler.

— Tak, to prawda — przyznał Aksel. — Ale zależało mi na pieniądzach.

— A ile masz krów? — spytał Geissler.

— Cztery. I byczka; musiałem go kupić, bo do byczka na Sellanrå jest mi za daleko.

Ale Aksel miał jeszcze jedno zmartwienie, o wiele większe, co do którego pragnął zasięgnąć rady Geisslera. Przeciwko Barbro wytoczono śledztwo. Tak, wszystko się oczywiście wydało. Znajdowała się w błogosławionym stanie, ale potem tak urządziła, że wyjechała stąd bez dziecka. Jak się to stało? Geissler zmiarkowawszy, o co chodzi, rzekł krótko:

— Chodź ze mną!

Zaprowadził Aksela daleko od zagrody. Geissler przybrał minę urzędową, jakby co najmniej był sędzią śledczym. Usiedli na skraju lasu, po czym Geissler rzekł:

— Tak, teraz opowiadaj!

Ano, musiało się wszystko wydać, jakże mogło było być inaczej! Pustkowie nie było obecnie już tą krainą dawną, bezludną, a oprócz tego przyszła Olina. Co Olina miała z tym wspólnego? Och, ta! I na dobitek Brede się z nią pokłócił. Teraz trudna z nią sprawa, wściekle trudna; mieszkała na miejscu i zrazu domyślała się czegoś. Znowu coś wietrzyła, a do tego ona jedyna! Właściwie za stara już była na chodzenie koło gospodarstwa domowego i oprzęt bydła; powinna była wyrzec się tego, ale byłoż to możliwe? Czyż mogła była porzucić spokojnie zagrodę, w której tak wielka ukrywała się tajemnica? Przez całą zimę harowała ponad siły, a krzepiła ją tylko nadzieja, że coś brzydkiego będzie mogła dowieść córce Bredego. Zaledwie rozpoczęły się pierwsze roztopy wiosenne, a już zaczęła myszkować. Wnet też natknęła się na mały pagórek nad potokiem i natychmiast poznała, że nakryty jest kawałkiem darni. Szczęście sprzyjało jej: któregoś dnia podpatrzyła Aksela, jak mogiłkę przydeptywał i z ziemią równał. A więc Aksel również o tym wiedział. Olina potrząsnęła swą siwą głową, tak, teraz nadszedł czas jej działania.

Czy chciałaby oszczędzić Aksela? Aksel nie był tak zły, aby nie można było wytrzymać u niego, ale miał jedną brzydką wadę: był zbyt dokładny i liczył swe sery, i wiedział, ile pasem wełny posiada. Olina czuła się skrępowana. A czy po uratowaniu mu życia okazał wdzięczność i hojność? Nie, przeciwnie, obstawał, że to nie jej wyłączna zasługa. Owszem, przyznawał, że gdyby nie Olina, byłby owej mocy zamarzł, ale jedynie przecież przy pomocy Bredego dostał się do domu! Takie było podziękowanie! Olina mniemała, że to prawdziwa obraza boska! Czy Aksel nie powinien był wyprowadzić z obórki jakiej krowy i powiedzieć: „To twoja krowa, Olino!”. Ale nic z tego.

Teraz idzie jeno o to, czy cała ta chryja nie będzie kosztowała go więcej niż oszczędzona na Olinie krowa...

Nastało lato i Olina czatowała na każdego zabłąkanego tu wędrowca, zagadywała go i szeptem zwierzała się ze swej tajemnicy.

— Ale cicho, pst, nikomu ani słowa! — nakazywała.

Olina była także kilka razy na dole we wsi. I oto w całej okolicy krążyły i furkotały najróżniejsze pogłoski, tajemnicze i potworne, które wtłaczały się niby mgła wnikliwa do uszu każdego; nawet dzieci, uczęszczające do szkoły na Bredablik, poczęły tajemniczo szeptać coś między sobą. W końcu i sołtys musiał się ruszyć, by złożyć raport władzy przełożonej. Pewnego dnia przyszedł on do Måneland z swym pisarzem i badał, i pisał, i znowu poszedł. Zaledwie jednak minęły trzy tygodnie, przyszedł ponownie i znowu badał, i znowu pisał. Ale tym razem rozkopał mały zielony pagóreczek nad potokiem i wydobył z niego zwłoki dziecka.

Podczas tej czynności wystąpiła w całej pełni niezbędność pomocy Oliny. W nagrodę za to musiał udzielić wyjaśnień na rozliczne jej zapytania i wtedy też powiedział pomiędzy innymi, że owszem, można by jeszcze pogadać o tym, czy nie należałoby zaaresztować Aksela. I wtedy Olina załamała ręce nad tym bezeceństwem, w jakie pozwoliła się wciągnąć, i pragnęła jednego tylko, żeby jak najprędzej mogła się wydostać z tego błota!

— A co z nią się stanie, z Barbro? — zapytała szeptem.

— Osadzona już w więzieniu bergeńskim — odparł sołtys. — Ręka sprawiedliwości spoczęła na niej — dodał, po czym zabrał ze sobą zwłoki i poszedł.

Nic dziwnego przeto, że Aksel obecnie srodze się niepokoił. Zeznał przed sołtysem wszystko, niczego nie zataił. Dziecko było jego dzieckiem i grób dla niego wykopał własnoręcznie. I teraz wypytywał się Geisslera, co on o tym myśli i co go czeka. Czy zawezwą go do miasta, czy o tym myśli i co go czeka. Czy zawezwą go do miasta, czy czeka go tam przesłuchanie o wiele gorsze i jakieś inne przykrości.

Ale Geissler nie był już ten sam co przedtem. Szczegółowa, rozwlekła opowieść Aksela zmęczyła go, ogarnęła go senność. A może to nie wina opowieści, może po prostu opuściła go energia, jaka wybuchła w nim dzisiejszego ranka? Spojrzał na zegarek, wstał i rzekł:

— Sprawa wymaga gruntownego namysłu. Zobaczymy. Przed wyjazdem jeszcze otrzymasz moją odpowiedź.

I poszedł.

Nad wieczorem wrócił do Sellanrå, zjadł coś niecoś i udał się na spoczynek. Spał długo, aż do południa, spał i wypoczywał, wyczerpany zapewne wczorajszym spotkaniem z właścicielami kopalni. Po dwóch dniach dopiero przysposobił się do wyjazdu. Wtedy stał się wspaniałomyślny i wielki, pozostawił sowitą zapłatę za gościnę, a małej Rebece podarował nową, srebrną koronówkę.

Przy pożegnaniu wyłożył Izakowi obszernie swoją rzecz:

— Nic nie szkodzi, że nie przyszło teraz do sprzedaży, mam czas. A tymczasem unieruchomię im całe przedsiębiorstwo. Zachowali się jak smarkacze, myśleli, że będą mogli mnie wyzyskać. Słyszałeś, dawali dwadzieścia pięć tysięcy koron?

— Tak — rzekł Izak.

— Dwadzieścia pięć tysięcy! — powtórzył Geissler z druzgocącą pogardą. — Dla was tu w górach nie będzie to krzywda, gdy uniemożliwię im dalszą eksploatację, a nawet przeciwnie, chłopi tym rzetelniej zabiorą się tu do uprawy swych gruntów. Ale tam na dole, we wsi, tam na pewno odczują zamknięcie kopalni. Latem przecie zarobili masę pieniędzy, starczyło im na stroje i łakocie, nauczyli się zbytkować; teraz skończą się dla nich dobre czasy. Tak, tak, gdyby nie byli mnie wygryźli, inaczej by się dziś mieli. Teraz ja tu pan!...

Co prawda jednak nie bardzo wyglądał w tej chwili na wielmożnego pana; odchodząc, niósł w ręce zawiniątko z żywnością, a kamizelka jego pozostawiała dużo do życzenia. Kto zdoła go przeniknąć? Wracał jako król pasma gór, jako właściciel skarbów nieprzebranych, ale ukrytych w skalnej powłoce. Poza tym był może goły jak święty turecki!

Geissler nie zapomniał wstąpić do Aksela.

— Myślałem o twojej sprawie, ale teraz, gdy śledztwo w toku, nie można nic zrobić. Dostaniesz wezwanie na przesłuchanie i i będziesz musiał złożyć zeznanie...

Była to pospolita gadanina, nic ponadto. Geissler bowiem prawdopodobnie wcale o sprawie tej nie myślał. Aksel stał przed nim niepocieszony. Na koniec jednak Geissler napuszył się, przybrał znowu minę mocarza, brwi zmarszczył i rzekł zamyślony:

— Czy mógłbym w tym czasie przyjechać do miasta i być obecny na rozprawie?

— Ach, gdyby to było możliwe! — zawołał Aksel.

I po chwili już Geissler zadecydował:

— Zobaczę, czy będę miał czas; mam wprawdzie dużo do czynienia na południu, ale zobaczę, czy nie mógłbym się urwać na kilka dni. Tymczasem bądź zdrów! A maszyny przyślę ci...

I poszedł.

Ciekawa rzecz, czy była to ostatnia jego podróż w te strony?