Loreva
Loreva

Rozdział 4 z 7

PARODOS. WEJŚCIE CHÓRU

(254–387)

Na scenę wkracza powoli zadyszany chór Starców siwobrodych, złożony z 12 choreutów, śpiewaków-tancerzy, ubranych w białe chitony1 i chlajny2. Dziady owe dźwigają pęki chrustu, wleką polana i konary; dwaj dzierżą sagan miedziany z żarzącym węglem i dmuchają, raz po raz kaszląc od gryzącego dymu. Za nimi czeladzie3, również obładowani. Idąc z miasta, przeciągają z wolna przez Orchestrę, ku marmurowym schodom Podsienia (Propylejów). Na końcu wlecze się przodownik chóru, koryfajos, imieniem Strymodoros; stary wyga, nie dźwiga nic, tylko dowodzi. Przed zawartymi4 wrotami stają, krztusząc się, kaszląc i ocierając pot.

SCENA PIĄTA

Choros Starców.

STRYMODOROS

przodownik Chóru
Z wolna, lecz naprzód, Drakesie, 
Choć twój grzbiet diablo jest krzywy, 
Bo też niemałe brzemiono5 
Zielonej dźwigasz oliwy! 

Strofa I (Śpiew I)

DRAKES

Zaprawdę, nim wejdziemy w sędziwych lat progi, 
Liczne ujrzym niespodzianki: 
Ach, czyżby kto pomyślał, Strydomorze drogi, 
Że nasze kobietki, kochanki, 
kaszle
Doma6, pieszczone przez nas... 

FILURGOS

przerywa gniewnie
babskie, złe nasienie! 

DRAKES

ciągnąc dalej swe treny
Zawładną cudownym posągiem 
Orędowniczki grodu, a wejście w Podsienie 
Zawalą zaworą i drągiem?! 

STRYMODOROS

Dalej, Filurgu mój drogi, 
Wyciągaj żywo swe nogi, 
Byśmy dokoła te kłody, 
Zwalili pod owe progi. 
I wszystkie te rokoszanki, 
Które gród wzięły tak zdradnie, 
Żywcem spalili za karę, 
Samosąd czyniąc przykładnie 
Na buntownicach, a najpierw 
Na herszcie, żonie Lykona7! 

Antystrofa I (Odśpiew I)

PILURGOS

Na Demetrę, przenigdy, jakom żyw, nie zwolę8, 
Aby drwiły ze mnie baby! 
Wszak ani Kleomenes, co pierwszy w niewolę 
Wziął gród lakońskimi draby9, 
Nie uszedł stąd bez pomsty: zdał oręż, a zmykał 
Parskając swą lakońską blagą, 
W kusej, podartej płaszczynie, 
Niemyty od lat sześciu, z głodu łzy połykał, 
Kapiące po brudnej szczecinie! 

STRYMODOROS

Tak w oblężeniu ja srogim witezia10 tego dzierżyłem: 
Tu, w siedemnastu szeregach, obozowalim przed bramą, 
A tych tam, przez Eurypida11 i wszystkie bóstwa przeklętych 
Bab — ja nie miałbym zadzierżyć w bezczelnym babskim rokoszu? 
Inak12 mojego poboju pamiątkę strzaska Czworogród!13 

Strofa II (Śpiew II)

PÓŁCHÓR STARCÓW

FILURGOS

Lecz przed nami kęs drogi 

DRAKES

Trzeba piąć się, choć ślisko! 

FAJDRYJAS

Oj, mnie bolą już nogi, 
Gród wysoko, nie nisko! 

CHÓR

Oj — nie nisko! 

PILURGOS

A tu trzeba wlec kłody 
I polana pod górę! 

DRAKES

Oj, zdałby się muł młody, 
Bo mi sznury żrą skórę! 

CHÓR

Oj — żrą skórę! 

FAJDRYJAS

Trza iść w górę, trza słuchać! 

I STARZEC

od saganka
A na ogień trza dmuchać, 
Żeby nie zgasł w pół drogi! 
dmuchając, zachłysnął się dymem
Phy! — phy! 
Oj, dym gryzie, przebogi! 

Antystrofa II (Odśpiew II)

DRUGI PÓŁCHÓR

II STARZEC

Heraklesie14 mocarny, 
Ogarek mi wpadł w ślepie! 
Oj, gryzie mnie dym czarny, 
Jak wściekły pies, tak siepie. 
Oj! — jak siepie! 

III STARZEC

biegnie na pomoc, potyka się i wpada łbem do saganka, parząc sobie gębę
Aj! jak ogień ten piecze, 
Chyba z piekieł być musi, 
Z oczu ropa mi ciecze, 
A dym gryzie i dusi! 

CHÓR

Oj, dym dusi, aż krztusi. 

STRYMODOROS

wypada i gromi
Trza iść w górę, trza gonić, 
By Boginią15 obronić, 
Przed babskimi dziś pęty16.. 
zakrztusił się
Phy! — phy! 
Oj, dym gryzie przeklęty! 

CHÓR CAŁY

Phy! — phy! 
Oj, dym gryzie przeklęty! 

STRYMODOROS

Nareszcie z bożą pomocą 
zatlił się ogień i płonie! 
Może by teraz nosidła 
położyć tutaj na stronie, 
A smolne szczapy oliwy 
zapalić ponad saganem, 
Następnie bronę17 podkurzyć 
i walić w nią jak taranem? 
Rozkażem więc białogłowom 
odsunąć zaraz zawory18: 
Oprą się... brony podpalim, 
wykurzym dymem te zmory. 
Więc walmy na ziem te kłody! 
Starcy otaczają sagan i zażegają19 gałęzie oliwki i jedliny
Gęsty dym wzbija się znowu, gryząc w oczy
Phu, phu, dym gryzie z tej jedli! 

DRAKES

Ach, gdyby który z hetmanów, 
Co na bój w Samos nas wiedli, 
Pomógł nam teraz tłuc brony 
i z grzbietów ulżył ciężaru? 

STRYMODOROS

No — twoim dziełem, saganie, 
rozniecić łunę pożaru! 
ręce jak w modlitwie podnosi ku świątyni Ateny Nike, stojącej tuż obok, wszyscy starcy tak samo
Ty, Nike, własto20 pogromów, 
pomagaj prażyć podwiki21, 
Daj zdobyć pomnik zwycięstwa, 
poskromić babskie wybryki! 
Ponad murami Propylejów staje przodownica chóru Białogłów, Stratyllida, i zobaczywszy, co starcy dokazują, uderza larum.

STRATYLLIDA

Hej, zda mi się, że swąd czuję, 
Spaleniznę i dym ostry, 
Jakby pożar gdzie wybuchnął! 
Czuj duch! Gore! Do mnie, siostry! 
Wypadają z głębi Propylejów Białogłowy, na ramionach niosąc dzbany i wiadra wody, i stają ponad murem Przedsionka, w posturze obronnej.

PIERWSZY PÓŁCHÓR

Strofa (Śpiew)

RODIPPE

Nikodike, goń jak strzała, 
By Kalinka nie zgorzała 
I Krytylla w ognia łunie! 
O, bo zakon22 jest surowy, 
O, bo mściwe starców głowy! 
Więc się lękam, czy odsiecz nie spóźni się moja? 
Wody ja świtem, w mroku, 
Zaczerpłam u zdroja, 
Wśród ciżby i natłoku. 
Brzęku konwi, krużów23, 
Popychana przez gawiedź niewolnic i stróżów 
I zbieginie piętnowane: 
Wraz24 dźwigłam konew na ramię 
I druhnom, płonącym w bramie, 
Niosę wodę i śpieszę i lecę z odsieczą! 

DRUGI PÓŁCHÓR BIAŁOGŁÓW

Antystrofa (Odśpiew)

NIKODIKE

Słychać, jak się starcy wleką, 
Dysząc zemstą niedaleką, 
Niosąc kłody i polana. 
O, czy łaźnie nam zgotują, 
O, jak grożą, spiski knują, 
Że przeklęte niewiasty żywcem ogień stoczy! 
Och, Ateno, nie dopuść, 
Aby moje oczy 
Ujrzały te niszczeje25! 
Daj nam więc władę, 
Od szału wojny zbawić ludy i Helladę! 
Wzdy, o złotohełma Własto26, 
Ksieni27 grodu! Twoje miasto 
Zdobyłyśmy li gwoli miru i pokoju! 
Więc gdyby nas podpalić 
Zechcieli ci zbrodnie28 — 
Noś z nami zgodnie 
Wodę ze zdroju! 

SCENA SZÓSTA

Chór Starców i Chór Białogłów.

STRATYLLIDA

przodownica chóru białogłowskiego
do starców, podkładających ogień pod bramy
Hej, a zasię, o przewrotni, 
To tak czynią kawalery? 
Nie tak działa rycerz prawy: 
Patrzcie, to mi bohatery! 
Starcy odskakują

STRYMODOROS

A to czysta niespodzianka, 
Czegośmy się doczekali! 
Toż tam hufiec białogłowski 
Eu odsieczy bronom wali! 

STRATYLLIDA

Ha, zwiesiliście już nosy? 
Dosyć nas tu, prawda, lenie? 
A widzicie setną cząstkę: 
Pospolite to ruszenie! 

STRYMODOROS

cofa się pomału i przezornie
Mamy słuchać, o Fajdriasie, 
Co podwika jakaś plecie? 
Hejże, niech połamie który 
Kół sękaty na jej grzbiecie! 

STRATYLLIDA

Opuśćmy na ziemię konwie, 
Aby, jeśli który palce 
Poważy się na nas podnieść, 
Nic nie przeszkadzało walce! 
Niewiasty składają z ramion dzbany i konwie.

STRYMODOROS

Ej, przez Zeusa, niech tam który 
Dwa, trzy razy, w pysk ją trzaśnie, 
Jak Hipponaks Bupalosa29, 
To jej ten animusz zgaśnie! 

STRATYLLIDA

wychylając się ponad mur
Spróbuj który, uderz tylko! 
No — nadstawiam ci mej gęby, 
Lecz już potem twego mieszka 
Żaden pies nie chwyci w zęby! 

STRYMODOROS

podnosi kij i grozi
Milcz, bo płatnę tak, że poznasz 
Jakom stary, ale jary! 

RODIPPE

wysuwa się przed Stratyllidę
Dotknij Stratyllidy palcem, 
A nie ujdziesz, tchórzu, kary! 

STRYMODOROS

odskakuje szybko w tył
Właśnie że ją grzmotnę pięścią; 
Cóż mi zrobi ta starucha?! 

RODIPPE

Wydrapię ci oba płuca 
I wypruję kiszki z brzucha! 

STRYMODOROS

znalazł się już na samym dole, poza starcami
Gdzież jest nad Eurypidesa 
Mędrzec większy i poeta, 
Co rzekł: „Żadne zwierzę nie jest 
Tak bezczelne, jak kobieta”?? 

STRATYLLIDA

Śmiało — na nich, o Rodippe, 
Ano — w górę konwie z wodą! 
niewiasty wznoszą nagle dzbany w górę

STRYMODOROS

Po coś z wodą na nas przyszła? 
Ty bezbożna, ty wyrodo! 

STRATYLLIDA

słodko
Po coś, trupie, z ogniem przylazł? 
Siebie upiec chcesz w tej łunie? 

STRYMODOROS

jeszcze słodziej
Chcę tu właśnie stos wypiętrzyć, 
Na nim smażyć twe siostrunie! 

STRATYLLIDA

O wa! zalejemy wodą 
Twoje ognie i pochodnie! 

STRYMODOROS

Ty śmiesz moją watrę30 gasić? 

STRATYLLIDA

Zaraz ci to udowodnię! 

STRYMODOROS

zawsze z bezpiecznej odległości
Ej, tą żagwią, widzi mi się, 
Łeb ci zaraz nacechuję31! 

STRATYLLIDA

z piekielną grzecznością
Maszli mydło i wiechetki32, 
To ci kąpiel nagotuję! 

STRYMODOROS

wściekły
Ty mnie kąpiel, ty padlino?! 

STRATYLLIDA

zalotnie
Kąpiel ślubną, mój chłopczyno! 

STRYMODOROS

grozi kijem
Na tę śmiałość kij protestem! 

STRATYLLIDA

podpiera się pod boki
Cóż to? Niewolnica jestem? 

STRYMODOROS

Jejmość wrzeszczy zbyt zuchwale! 

STRATYLLIDA

drwiąco
Myśli, że jest w trybunale!33 

STRYMODOROS

Dalej, z ogniem do warkoczy! 

STRATYLLIDA

Dalej, woda niech ich moczy! 
Poczyna się starcie: Chór starców ślamazarnych, z żagwiami, posuwa się nie bardzo walecznie ku niewiastom, które szybkim ruchem wspólnym oblały ich od razu wodą.

STRYMODOROS

Gwałtu, woda!  

STRATYLLIDA

A czy ciepła? 

STRYMODOROS

Aj, skąd ciepła? Byś oślepła! 
Stój, co robisz, dość tych mąk! 

STRATYLLIDA

lejąc wodą
Podlewam, byś puścił pąk! 

STRYMODOROS

otrząsając się
Skostniałem już, jak ten kij! 

STRATYLLIDA

Wżdy masz ogień, to się grzéj! 
Cały Chór Starców cofa się na bok: ten i ów wykręca swe szaty z wody. Kobiety biją radośnie na murze w tamburyny i kastaniety.

SCENA SIÓDMA

Z dołu, od miasta, wchodzi Senator (probulos, jeden z dziewięciu dyktatorów34), w białej dzianicy, na głowie wian oliwny najwyższego urzędnika, w ręku klucze od skarbca. Za nim i przed nim kroczy po dwu łuczników scytyjskich, czyli pachołków miejskich.
Senator i poprzedni. Chór Starców stoi na boku.

SENATOR

mówiąc do swego otoczenia
Czyż bab szaleństwo tryumfu nie święci? 
Czyż nie mówiłem, że dobrze nie wróżą 
Te bębny, Bakcha35 pląsy bez pamięci 
I Adonisa po dachach nieszpory36, 
Które aż w Pnyksie37 słyszałem w te pory, 
Kiedy Demostrat w złej, nieszczęsnej chwili38 
Podawał wniosek, by przeciw Sycylii 
Wyprawić hufce, a tu roztańczona 
Baba zawyła: „Och, Adonis kona!” 
Demostrat swoje: „Hoplitów trzeba by 
Ściągnąć z Zakintu”, a podpite baby 
Na dachach: „Płaczcie Adonisa, siostry!” 
Wżdy on rzecz przeparł39, luter, furiat ostry! 
Takie tu znowu, snać40, białogłów orgie! 

STRYMODOROS

do senatora, kręcąc z wody szatki
Nową spełniły zbrodnię nasze samki41 — 
I to niejednę: oto z tych konewek 
Zlały nas tak, że musim przyodziewek 
Kręcić, jak tacy, co mają... złe zamki...! 

SENATOR

Na Posejdona, wód boga, wybornie, 
Bo nie trzymamy ich krótko a swornie42! 
Folgując nadto, psujemy niewiasty. 
Jako kto ściele, tako i spać będzie, 
Wszak my to mówim tak do majstrów wszędzie: 
„Mości złotniku! W pasku, któryś okuł, 
Urwał się kutas i wyskoczył z piasty, 
Gdy wieczór żonka tańczyła przede mną. 
Ja muszę jechać dziś u Salaminę: 
Znajdź chwilkę czasu, choćby i w noc ciemną 
Przyjdź i dokładnie włóż jej tę drobinę...!” 
A drugi zasie rzecze do szewczyka, 
Co ma łokciowy, ale nie fartuszek: 
„Słuchaj majsterku! Malutki paluszek 
Mojej żoneczki, tańczącej tak cudnie, 
Rzemień sandała gniecie: przyjdź w południe 
I rozbij dziurkę, zwolniwszy rzemyka!” 
Zbytnia swoboda, to strata i szkoda, 
Tak, że ja oto, senator, mym głosem 
Uznawszy kupić wioseł — po pieniądze 
Idąc na zamek — mam teraz przed nosem 
Brony zawarte od bab na wrzeciądze! 
Lecz stać nie pora! Podawać tu dyle, 
Już ja tu skarcę babskie krotochwile43! 
do łuczników scytyjskich, którzy się gapią, dwaj zaś usiedli
do pierwszego
Coś pysk rozdziawił?! 
do drugiego
Gdzie pozierasz, gapo! 
do trzeciego, siedzącego
Ty byś gdzie w szynku zasiadł! 
do czwartego
Wstawaj, ciapo! 
Dalej, podkładać drągi popod brony, 
Ci z tej, a tamci ze mną z tamtej strony 
Wyważać z zawias! 
Pachoły chwytają drągi i wyważają: wtem niewiasty odmykają same i występuje Gromiwoja z orszakiem i Chórem białogłowskim.

SCENA ÓSMA

Ciż sami i Gromiwoja z orszakiem.

GROMIWOJA

Nie trzeba wyważać: 
Same wychodzim! Po cóż wyważanie? 
Nie drąg tu płuży44, lecz rozum, mój panie! 

SENATOR

Tuś prawdę rzekła, szelmo! A gdzie łucznik?! 
Bierz ją, wykręcaj ręce w tył i w pęta! 

GROMIWOJA

Jeśli mnie palcem dotknie, na Artemis, 
Ten twój urzędnik45, wnet się zapamięta! 
Łucznik, jak przyskoczył nagle, tak odskoczył przed groźną postawą Gromiwoi.

SENATOR

Boisz się, chłopie? Zaraz ją wpół chwytaj! 
do drugiego Scyty
Wy obaj! Słuszaj! Wiązać, brać ją w troki! 

STRATYLLIDA

wyskakując przed Gromiwoję
O na Pandrosę46! Jeśli rękę ściągniesz, 
Tak cię pokopię, że tu puścisz soki! 
Obaj łucznicy uciekli.

SENATOR

Sama popuścisz! Gdzie jest łucznik trzeci? 
Tę paplę wiązać, pierwszą z tej hałastry! 
Łucznik rzuca się na Stratyllidę.

KRYTYLLA

wyskakuje przed Stratyllidę
Spróbuj ją ruszyć, a — przez Bóstwo Zorzy47, 
Będziesz przykładał wnet bańki i plastry! 
Łucznik trzeci ucieka.

SENATOR

A tam ki kaduk? Gdzie łucznik? Tę wiązać! 
...Już ja tu ździerżę to babskie powstanie! 
Łucznik czwarty rzuca się na Krytyllę.

RODIPPE

zasłaniając Krytyllę
Zbliż się tu do niej! Klnę się Tauru Panią48, 
Tak wydrę włosy, że nic nie zostanie! 
Ostatni łucznik ucieka.

SENATOR

rozgląda się za łucznikami
A, do pioruna! To już po łucznikach? 
Łucznicy wyłażą spoza kulis i stają przy Senatorze
Ależ przenigdy nie damy się babom! 
ustawia Scytów do boju dwójkami
Dalej, w ordynku, jak do boju, w szykach 
Na owe baby! 
Scytowie, popychani przez Senatora, posuwają się ku kobietom, z oszczepami w ręku.

GROMIWOJA

Na wszystkie dajmony 
Klnę się, ujrzycie wnet cztery szwadrony 
Bojowych kobiet, zbrojnych w miecze, piki! 

SENATOR

Dalej, Scytowie, wiązać te podwiki! 

GROMIWOJA

odwracając się ku Przedsieniom
Hej, sojusznice, hej wierna drużyno, 
Wy, co kupczycie mąką, lnem, jarzyną, 
Przekupki czosnku, ryb, chleba, szynkarki, 
Hejże bić, szarpać, rozbić, wsiąść na karki, 
Pędzić klątwami, szydem49 poniewierać! 
Wypada z głębi oddział kobiecej bojówki, rozbija Scytów w krótkiej utarczce i bierze w niewolę. Jedna ze sojusznic obdziera Scytę do naga. Gromiwoja powstrzymuje te wybryki zwyciężycielek.
Stać! Do szeregów! Nie lza50 ich obdzierać! 
Bojówka usuwa się.

SCENA DZIEWIĄTA

Ciż sami.

SENATOR

skonfundowany
Ładnie się spisał łuczników huf cały! 

GROMIWOJA

Azaś ty myślał, że baby nie... biją, 
Że my niewolne? Że może kobiety 
Nie mają ducha? 

SENATOR

Oj mają, niestety, 
I to za wiele, zwłaszcza gdy podpiją! 

STRYMODOROS

Niepotrzebnie tracisz słowa, 
Senatorze tej ziemicy! 
Po cóż tutaj ta przemowa 
Do takiego oto bydła? 
Czyli nie wiesz, jak zdrajczynie 
Urządziły nam tu kąpiel, 
Nam i naszym sukniom ninie, 
Choć bez ługu i bez mydła? 

STRATYLLIDA

bardzo słodko i bardzo świętoszkowato
Ależ, dudku, nie godzi się 
Po próżnicy rąk podnosić 
Na twe bliźnie! Kto tak czyni, 
Może łatwo łzami rosić. 
Toć ja tutaj chcę niezłomnie 
Strzec pokoju cicho, skromnie, 
Jak dziewica u świątyni, 
Co nikomu krzywd nie czyni, 
Chyba że kto, jak w ul dmuchnie... 
To mu wtedy buzia spuchnie! 
  1. chiton — starożytny strój grecki, prostokąt płótna spinany na ramionach i z boku. [przypis edytorski] ↩
  2. chlajna (staroż.) — męski płaszcz z grubej wełny. [przypis edytorski] ↩
  3. czeladź (daw.) — służba. [przypis edytorski] ↩
  4. zawarty (daw.) — zamknięty. [przypis edytorski] ↩
  5. brzemiono — dziś popr. brzemię, tj. ciężar. [przypis edytorski] ↩
  6. doma (daw.) — w domu. [przypis edytorski] ↩
  7. żona Lykona — Gromiwoja. [przypis edytorski] ↩
  8. zwolić (daw.) — pozwolić. [przypis edytorski] ↩
  9. draby — dziś popr. forma N.lm: drabami. [przypis edytorski] ↩
  10. witeź (daw.) — rycerz. [przypis edytorski] ↩
  11. Eurypides (ok. 480–406 p.n.e.) — dramaturg grecki, autor tragedii, uznawany za reformatora gatunku. [przypis edytorski] ↩
  12. inak (reg.) — inaczej. [przypis edytorski] ↩
  13. w oblężeniu ja srogim (...) [Kleomenesa] dzierżyłem (...) mojego poboju pamiątkę strzaska Czworogród — Attykę nazywano Czworogrodem, Tetrapolis, od czterech głównych osad: Oinoe, Probalinthos, Trikorytos, Marathon, gdzie właśnie stał pomnik zwycięstwa nad Persami. Jest w tym komiczna przesada, gdyż żaden ze starców nie mógł chyba brać udziału w bitwie maratońskiej roku 490, a tym bardziej w obronie Akropoli przed Kleomenesem, który napadł Ateny w r. 510, tj. dokładnie przed stu laty. Przypominają swymi przechwałkami kłamstwa Zagłoby. [przypis tłumacza] ↩
  14. Herakles (mit. gr.) — heros grecki; syn Zeusa i Alkmeny, mąż Dejaniry; słynny z 12 prac. [przypis edytorski] ↩
  15. bogini — tu: Atena. [przypis edytorski] ↩
  16. pęty — dziś popr. forma N.lm: pętami. [przypis edytorski] ↩
  17. brona (daw.) — brama. [przypis edytorski] ↩
  18. zawora (daw.) — zamknięcie. [przypis edytorski] ↩
  19. zażegać (daw.) — zapalać. [przypis edytorski] ↩
  20. własta (daw.) — władczyni. [przypis edytorski] ↩
  21. podwika (daw.) — kobieta. [przypis edytorski] ↩
  22. zakon (daw.) — prawo. [przypis edytorski] ↩
  23. kruża (poet.) — czara. [przypis edytorski] ↩
  24. wraz (daw.) — zaraz. [przypis edytorski] ↩
  25. niszczej — ofiara całopalna, holocaustum. Biblia Królowej Zofii, 26, 6, 27. [przypis tłumacza] ↩
  26. złotohełma Własto — mowa o Atenie. [przypis edytorski] ↩
  27. ksieni (daw.) — księżna. [przypis edytorski] ↩
  28. zbrodzień — dziś: zbrodniarz. [przypis edytorski] ↩
  29. w pysk ją trzaśnie, jak Hipponaks Bupalosa — Hipponaks, poeta jambiczny, żył w pierwszej połowie VI wieku przed Chrystusem. W jednej ze twych pieśni zagroził rzeźbiarzowi Bupalosowi, że go obije po twarzy i tego dokonał. Pieśń stała się bardzo popularna i przetrwała, jak widać, do czasów Arystofanesa. Podobno sprawa miała się tak: Bupalos robił rzeźby, karykaturki Hipponaksa (rzeźba karykaturalna jest początkiem wielkiej greckiej sztuki portretowej), który się mścił znowu wierszem; stąd bójka. [przypis tłumacza] ↩
  30. watra (reg.) — ognisko. [przypis edytorski] ↩
  31. nacechować — naznaczyć, wypalając znak na skórze (zwykle o bydle). [przypis edytorski] ↩
  32. wiechetki — gałązki, którymi uderza się w łaźni, by pobudzić krążenie krwi. [przypis edytorski] ↩
  33. Myśli, że jest w trybunale! — przytyk do pieniactwa Ateńczyków, którzy nic nieomal nie robili, tylko sądzili — i za to pobierali diety; spraw było mnóstwo, gdyż w Atenach był sąd najwyższy i dla sprzymierzonych. Obywatel, łyk ateński, był bardzo dumny i zarozumiały z tego potężnego urzędu — trybunału. [przypis tłumacza] ↩
  34. probulos, jeden z dziewięciu dyktatorów — patrz Przedmowa. [przypis tłumacza] ↩
  35. Bakchos (mit. gr.) — bóg wina, znany też jako Dionizos; w mit. rzym.: Bachus (Bacchus). [przypis edytorski] ↩
  36. Adonisa po dachach nieszpory — Adonis, ulubieniec Afrodyty, zginął na polowaniu, a śmierć ta wprawiła boginię w rozpacz. Z krwi jego wykwitnął na rozkaz Afrodyty piękny kwiat leśny, anemone. Kult Adonisa był bardzo rozpowszechniony śród kobiet, a święta na cześć jego były liczne i wcale nie należały do bardzo przyzwoitych. [przypis tłumacza] ↩
  37. Pnyks — miejsce zgromadzeń ludu, lekko pochyłe wzgórze naprzeciw Akropoli. [przypis tłumacza] ↩
  38. Kiedy Demostrat w złej, nieszczęsnej chwili podawał wniosek, by przeciw Sycylii wyprawić hufce (...) baba zawyła: „Och, Adonis kona!” — Demostratos, przeciwnik Niklasa, podał był na zgromadzenia ludowym wniosek wyprawy sycylijskiej, która się tak tragicznie zakończyła dla Aten. Z ust świętoszkowatego Senatora dowiadujemy się, że zrobił to w nieszczęsnej „złej godzinie”, kiedy kobiety opłakiwały rocznicę zgonu Adonisa. Była to zatem fatalna wróżba, pomimo to Demostrat — niedowiarek, ateusz, przeparł swoje, ale najwinniejsze są kobiety, bo... wrzeszczały. [przypis tłumacza] ↩
  39. przeprzeć (daw.) — przeforsować. [przypis edytorski] ↩
  40. snać a. snadź (daw.) — widocznie. [przypis edytorski] ↩
  41. samka (daw.) — samica, kobieta. [przypis edytorski] ↩
  42. swornie (daw.) — porządnie, w sposób zorganizowany. [przypis edytorski] ↩
  43. krotochwila (daw.) — żart. [przypis edytorski] ↩
  44. płużyć (daw.) — sprzyjać, tu: przydawać się. [przypis edytorski] ↩
  45. twój urzędnik — tak jest: scytyjscy łucznicy, niewolnicy państwa, była to wojskowo zorganizowana policja ateńska. Było ich 1200. Pełnili obowiązki pachołków rządowych i katów, jako ludzie plemienia dzikiego, do ślepego posłuszeństwa nawykli. Tu jednak widać, że to tam rozmaicie z tą karnością bywało. [przypis tłumacza] ↩
  46. Pandrosa — córka Kekropa, najstarszego króla Aten, założyciela zamku Akropoli (Krak i Wanda). [przypis tłumacza] ↩
  47. Bóstwo Zorzy — Afrodyte. [przypis tłumacza] ↩
  48. Pani Tauru — Artemis, która tam na Krymie osobliwszej czci doznawała: w czasach prastarych składano jej ofiary z ludzi (Ifigenia). [przypis tłumacza] ↩
  49. szyd — szyderstwo. [przypis edytorski] ↩
  50. nie lza (daw.) — nie należy. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Arystofanes

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Gromiwoja · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/arystofanes-gromiwoja/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Edmund Cięglewicz

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis