Gdy zazielenił się las

Lisa leżała chora na podagrę1. Niewielka izba na poddaszu, gdzie mieszkała, wychodziła na podwórze, widać z niej było cały świat dachówek i wysokich kominów. I nic więcej.

W pokoju było dość skromnie, bo Lisa była ubogą starą panną. Stół i kilka krzeseł, komoda, na której stało sporo fotografii, i umywalka stanowiły całe umeblowanie — do tego wąskie drewniane łóżko, w którym spała. Wszystko to jednak starannie utrzymane i czyste, bo Lisa była bardzo porządną starą panną, a prześcieradła i poszewki w jej łóżku aż lśniły bielą — jedyny zbytek, na który sobie pozwalała.

Lisa rozchorowała się na Boże Narodzenie, a teraz nastał już maj. Okno było otwarte, by wpuścić do środka choć trochę świeżego powietrza, bo na dworze zrobiło się bardzo ładnie. Pierwszy cieplejszy dzień po mroźnej zimie. Żona sąsiada zajrzała do niej z rana, by otworzyć okno. Przy okazji opuściła też zieloną roletę, żeby, gdy już sobie pójdzie, słońce nie świeciło chorej prosto w twarz. Sama wybierała się z synkiem do lasu. Chcieli sprawdzić, jak daleko zaszła już wiosna.

Żona sąsiada była taka miła. U niej samej się nie przelewało, bo była wdową po robotniku, ale często zaglądała ze swoim małym synkiem do tej samotnej starej kobiety i w miarę możliwości wyświadczała jej różne drobne przysługi, jak to mają w zwyczaju pomagać sobie biedni ludzie. Poza tym panna Lisa nie miała na całym świecie ani jednego krewnego czy przyjaciela. Urodziła się w gospodarstwie nad fiordem Isefjorden2 i dorastała w szczęśliwym domu między lasami i polami. Ale gdy umarli jej rodzice, musiała ruszyć w świat i zarabiać na siebie. Najpierw trafiła do majątku ziemskiego, a potem do Kopenhagi. Tam posługiwała w kilku domach, aż w końcu trafiła do rodziny nauczyciela, gdzie została tak długo, jak tylko mogła pracować. Ludzie ci mieli niewielkie dochody, za to liczną familię, więc od rana do nocy było tam co robić. Ale gospodarze byli mili i traktowali Lisę niemal jak członka rodziny. Zawsze brała na siebie najcięższą pracę i robiła to z wielką chęcią — tak szczerze kochała swoich pracodawców. Gotowała, sprzątała, prała i szyła przez długie lata, rok za rokiem wciąż to samo.

Czas leciał, a ona opadała z sił. Kilkoro dzieci zmarło, a reszta ruszyła w świat i miała teraz własne zmartwienia; w końcu zmarli też nauczyciel i jego żona. Podziękowano Lisie za jej długą i wierną służbę — i to wszystko, co mogli jej dać; pieniędzy sami nigdy nie mieli, więc i jej nie mogli zapłacić.

Ale że miała trochę oszczędności, wynajęła sobie pokój na poddaszu i tam zaczęła przyjmować rzeczy do prania i prasowania, radząc sobie, jak tylko potrafiła. Jednak tej zimy było ciężko, bo już przed Bożym Narodzeniem Lisę zmogła podagra, więc teraz leżała w łóżku i spoglądała na zieloną roletę, przez którą słońce sączyło się na kwitnący w doniczce kwiat laka.

„Ciekawe, jak duże pąki mają teraz drzewa”, rozmyślała stara Lisa. „Ciekawe, czy las już wkrótce się zazieleni”.

Dom, w którym mieszkała, leżał w samym sercu Kopenhagi. W pobliżu nie było nawet jednego zielonego krzaka, który pozwalałby śledzić zmiany pór roku.

— Na pewno jest cudowna pogoda — westchnęła Lisa. — Roletami porusza taki delikatny i przyjemny wietrzyk.

Leżała, wpatrzona w okno, w którym pośrodku zielonej rolety słońce odbijało się wielką i świecącą plamą. Na zewnątrz było cicho, słyszała tylko kanarka sąsiadki, w klatce wystawionej za okno. Śpiewał jak oszalały, robił długie przerwy, a potem znów zaczynał i to na całe gardło.

Nagle stara Lisa zobaczyła, jak zielona roleta zaczyna się poruszać. Choć przecież to wcale nie była roleta. Skąd! To był długi, sklepiony łukiem tunel z pnących roślin. Nie widziała wyraźnie, czy to chmiel czy dzikie wino, ale listki były młode i gładkie, a na końcu stało coś lśniącego. Poruszało się i przybliżało się do niej, po czym wyłoniło się spod sklepienia i sunąc po podłodze, dotarło aż do jej łóżka.

Lisa podniosła wzrok. Zobaczyła, że ta świetlista postać pochyla się nad nią, ubrana w długą jasnozieloną szatę, przewiązaną szarfą z kwiatów mniszka. Na głowie miała gruby wieniec z fiołków, a z ramion strzelała w górę para długich mieniących się skrzydeł. Postać przybliżyła swą twarz do staruszki, lekko się przy tym uśmiechając.

— Przychodzę po ciebie — powiedziała cicho, cichuteńko, ale Lisa i tak usłyszała to bardzo wyraźnie. — Nie miałabyś ochoty wybrać się ze mną w krótką podniebną podróż?

— Bardzo dziękuję — odpowiedziała stara Lisa; spróbowała też dygnąć w łóżku, choć nie bardzo jej to wyszło. — Bardzo dziękuję — dodała raz jeszcze. — Ale w koszuli nocnej to chyba nie wypada?

— Oczywiście, że wypada — odrzekł anioł. — Zaraz się przekonasz!

Powiedziawszy to, odgarnął kołdrę, owinął koszulę nocną ciasno wokół nóg Lisy, po czym uniósł ją w górę tak, jak się podnosi tobołek, i zarzucił ją sobie na ramiona.

— Musiałam się zrobić bardzo lekka... Albo to pan jest taki silny — powiedziała Lisa.

Leżała teraz równie pewnie jak w swoim łóżku, zupełnie spokojnie, na plecach i z całkiem wyprostowanymi nogami.

Anioł poniósł ją do okna, bo liściasty tunel na powrót zniknął. Nawet nie podciągnął rolety, tylko przeleciał prosto przez nią i zawisł w powietrzu po drugiej stronie z szeroko rozpostartymi skrzydłami.

— Nie sądzi pan, że to może być niebezpieczne? — zapytała Lisa z zapartym tchem.

— Nie, ani trochę — odpowiedział anioł. — Za to jest bardzo przyjemne. I proszę do mnie nie mówić „pan”, bo, trzeba ci wiedzieć, że jestem aniołem Wiosny, a wszyscy ludzie są z Wiosną na „ty”.

— Ach tak — uśmiechnęła się Lisa — więc jesteś Wiosną! Tak, doprawdy tak mi się zdawało.

— No to lecimy — oznajmił anioł i w jednej chwili wzbili się w powietrze i pofrunęli ponad dach domu; Lisa poczuła, jak plecami ociera o kalenicę3.

Naprzeciw z jednego z wysokich kominów ulatywał dym, biały i gęsty wzbijał się prosto w błękitne niebo. Lisa zdawała się czuć tak samo, gdy anioł leciał z nią w przestworza, wolno i z lekkością. Jakby w niej samej było coś, co ją unosiło. Teraz znajdowali się już bardzo, ale to bardzo wysoko.

Słońce świeciło najjaśniej, jak tylko można, a niebo było niczym bezkresna niebieska kopuła światła. Lecieli coraz wyżej i wyżej owiewani łagodnym wiatrem. Lisa czuła na policzkach jego delikatny, orzeźwiający powiew. Daleko w dole leżało miasto z domami, kościołami, ulicami i rynkami, a wszystko było takie malutkie jakby wyjęte ze skrzynki z zabawkami. Wokół miasta ciągnęły się sady, pola i łąki podzielone jak kwadraciki na szachownicy.

— Spójrz, już się zazieleniło! — wykrzyknęła Lisa. — Tak, jak przypuszczałam!

Pędzili teraz z oszałamiającą prędkością. Lisa pomyślała o łodzi, która tnie wodę, płynąc na pełnych żaglach. Powietrze aż świszczało, owiewając nogi staruszki.

— Że też jest już aż tyle much! — powiedziała, spoglądając na ciągnący ku nim cały rój małych czarnych kropek.

— To nie muchy, tylko jaskółki — wyjaśnił anioł. — Gdzieście się podziewały? — zawołał do nich. — Długo kazałyście na siebie czekać!

— Wi-wi-wi! — poświstywały jaskółki, zapewne wiedząc, że są spóźnione. — Pędzimy, co sił!

I tak przemknęły obok z płaskimi główkami schowanymi pod długie, spiczaste skrzydła.

— Popatrz w górę! — powiedział anioł. — Spójrz, Liso! Lecą łabędzie!

Mocno wyciągając szyje i zamaszyście bijąc skrzydłami, łabędzie sunęły po niebie. Gdy przelatywały obok, skłoniły głowy, pozdrawiając anioła Wiosny przeszywającym, tnącym powietrze krzykiem. Anioł uniósł jedną rękę i im zamachał.

— Wszystko jest gotowe — zawołał. — Na jeziorach popękał już lód i wszystkie na was czekają!

Ledwo odleciały łabędzie, a pojawiły się bociany. Już z daleka dojrzały lecącego ku nim anioła Wiosny, a ich przodownik zawołał do stada:

— Uwaga! Honory dla szefa!

Przelatując obok, zaklekotały dziobami i zabrzmiało to zupełnie tak, jak kiedy żołnierze prezentują broń.

— A tam lecą dzikie gęsi! — zawołał anioł. — A tam, popatrz tylko, te gęste stada, to ptaki śpiewające. Dziś mamy dzień wielkich przeprowadzek.

Lisa zobaczyła, jak całe powietrze aż wibruje od ptasich rojów. Niektóre ptaki nadlatywały zbitymi gromadami, inne leciały kluczem, a jeszcze inne przypominały długi sznur korali. Wysoko w przestworzach aż szumiało od uderzeń ptasich skrzydeł, których w dole na ziemi nikt nie słyszał.

Słońce cały czas świeciło na błękitnym niebie i posyłało swoje promienie.

— Zaczyna mi się robić naprawdę gorąco — powiedziała Lisa.

— No to muszę cię trochę schłodzić — powiedział anioł i w jednej chwili zaczął pikować z taką prędkością, że aż musiała zamknąć oczy.

Otworzyła je, gdy usłyszała osobliwy, chlupoczący odgłos. Unosili się nad samym morzem. Pod nimi kołysały się i tańczyły fale, granatowe, żwawe i długie, a pluszcząc, deptały sobie po piętach albo podskakiwały wysoko w górę, jednocześnie strzelając w słońce skrzącą się pianą. Tuż pod nimi fale miały czarno-niebieski kolor, nieco dalej fioletowo-błękitną wodę niespodziewanie rozświetlały długie, jasnozielone smugi, które robiły się coraz to jaśniejsze, aż w końcu zlewały się w jedno z niebem daleko na horyzoncie.

— Wreszcie jest wiosna! — śpiewały fale dokoła. — Gdzie byśmy nie dopłynęły, tam jest wiosna. Naszej radości nie zmąci już żadna kra. Możemy bawić się i tańczyć, i wywijać koziołki, i robić fikołki, i wprost szaleć z radości. I nikt nam w tym nie przeszkodzi ani trochę.

I trysnęły w górę całym strumieniem słonych kropel.

Białe mewy nadciągnęły, szybując na mocno naprężonych skrzydłach, i zanurzyły piersi w morskiej pianie, a wtedy przypłynęły statki. Małe statki z dużymi żaglami i duże z wieloma małymi żaglami, i łodzie, kołyszące się w ich kilwaterach4, i nawet parowce, sapiąc i ciągnąc za sobą długi i czarny ogon dymu.

— Mam nadzieję, że mnie nie widzą przez bulaje5? — zapytała stara Lisa, chowając stopy pod koszulę nocną.

— Dla nich jesteśmy tylko pianą na falach — odpowiedział anioł.

Ale Lisa pomyślała w duchu, że nigdy nic nie wiadomo. Co sobie o niej pomyślą, gdy zobaczą ją starą, podskakującą jak fregata6 na falach? Po czym powiedziała głośno:

— Tak czy siak uważam, że zaczyna się robić nieco zimno.

— W takim razie wracajmy nad ląd — odrzekł anioł i ruszyli do brzegu.

Po chwili lotu położył rękę na oczach Lisy i zapytał:

— Możesz mi powiedzieć, gdzie teraz jesteśmy? Co to za zapach?

— Oczywiście — odpowiedziała Lisa, biorąc głęboki oddech. — To ziemia, świeża gleba! Pewnie ktoś orze pole.

— Zgadłaś — powiedział anioł, cofając rękę.

— Zdaje się, że dotarłam do domu — powiedziała Lisa, otwierając szeroko oczy.

Jednak początkowo nic nie widziała, a to z powodu łez. Bo zobaczyła gospodarstwo, w którym przyszła na świat! Teraz mieszkali tam obcy ludzie, a dom był o wiele okazalszy niż za jej dziecięcych lat. Wówczas miał dach kryty strzechą, a teraz nową ceglaną dachówką. Dobudowano też całe dodatkowe skrzydło. W ogrodzie kwitły lipy, a wszystkie miały małe, połyskujące listki w kształcie serca, zwisające w wiechciach otoczonych łuskami, jakby przewiązane czerwoną tasiemką; pod nimi zaś pachniały narcyzy na długich rzędach rabat.

Kawałek dalej po polu szedł mężczyzna i orał. Obcy człowiek i para obcych koni, choć ziemia wciąż była ta sama. Fioletowo-brązowa, gęsta i oczyszczona już z kamieni obracała się pod pługiem równie ulegle jak za czasów jej ojca, gotowa na przyjęcie ziarna.

— Ach, jaki ciepły i piękny zapach! — Lisa wzięła głęboki oddech. — To nasza własna błogosławiona ziemia! Polećmy nad nią najniżej, jak się da.

Więc teraz anioł sunął z Lisą nisko nad świeżo zaoranym polem, tak blisko skib, że skowronek, który miał gniazdo obok przydrożnego rowu, spłoszył się i wzbił w powietrze z głośnym trelem, po czym zawisł w górze niczym rozedrgany dźwięk.

— Ach, mój ty stary, dobry ogrodzie! — powiedziała Lisa niespiesznie. — Czeremcha już zakwitła. Zawsze pierwsza! Krzaków bzu też nie wycięli, za to przez rabaty biegnie nowa ścieżka. A tam na trawie bieli się płótno. Ciekawe, czy to prześcieradło czy może jakaś inna tkanina.

Anioł powoli zniżył lot nad trawę, na której leżało płótno.

— Tak, to na prześcieradło — stwierdziła Lisa, dotykając materiału — choć daleko mu do tych, jakie tkała moja matka. Oj, owinęło mi nogę! — wystraszyła się. — Uciekajmy stąd jak najprędzej, żeby nikt nas nie zobaczył!

I odlecieli.

— A co teraz słyszysz? — zapytał anioł i znów położył jej dłoń na oczach.

— O tak! Poznaję! — powiedziała Lisa, nasłuchując. — Fale na fiordzie Isefjorden, moje fale! Biją w niepowtarzalny sposób, tak jak żadne inne fale na świecie.

Otworzyła oczy i zobaczyła w dole pod sobą cały fiord, oślepiająco błękitno-biały pośród soczysto zielonych bukowych lasów, ponad którymi wznosiły się wieże katedry w Roskilde7 — jak dwie smukłe topole.

— Najpiękniejszy widok na świcie — powiedziała, ściskając anioła za rękę. — Bo to tutaj, w tych stronach, się urodziłam!

Lisa leżała zanurzona w błogiej rozkoszy, a anioł szybował z nią nad fiordem, po czym wleciał do bukowego lasu, który dopiero co zakwitł i był teraz bardzo młody i doskonale piękny. Niczym potężny kościół sklepiał się nad ich głowami. Zieleń miała przeźroczystość najczystszej morskiej wody i mogło się wydawać, że jest się na dnie morza i patrzy w górę. Powietrze ani drgnęło, a gałęzie zwisały nad nimi jak wielkie wachlarze i łuki. Każdy liść był duży i miękki, pokryty delikatnym meszkiem, niczym policzek dziecka. Stłumione słońce przeświecało przez to zielone sklepienie, a nad ziemią unosił się zapach przypominający kadzidło. Cały las musiał być pełen ptaków; Lisa nie widziała ich, a jedynie słyszała. Łowiła uchem szczebioty i trele, jakby śpiewał cały ten nieruchomy las.

Leżała spokojnie w ramionach anioła.

— Nic nie mówisz? — zapytał anioł Wiosny.

— Dobry Boże, co tu mówić? — odpowiedziała. — Zupełnie już zapomniałam, jakie to wszystko jest cudowne! Przez ostatnie cztery lata nie widziałam kwitnącego lasu. Wydawało mi się, że jeszcze nie zapomniałam, ale najwyraźniej nic z tego nie pamiętałam. Jak to się stało? Jak zdołałeś to wszystko uszykować?

— Cóż, sporo miałem pracy — odpowiedział anioł Wiosny — zwłaszcza z przygotowaniami, z wszystkim tym, czego nie znają ludzie. Przez ostatnie trzy doby bez przerwy byłem w lesie. Przez pierwsze dwie towarzyszył mi deszcz, ale wczoraj zabrałem ze sobą słońce i wtedy wycałowałem wszystkie gałązki i pędy, prosząc, by się spieszyły przez noc i na dziś były już całkiem gotowe. Gdy rano wzeszło słońce, zobaczyło to, co ty. I było niemal tak samo zaskoczone. Ale nic nie powiedziało, a jedynie zajaśniało z radości. Sam też jestem zadowolony — mówił dalej anioł, rozglądając się dokoła. — Mam wrażenie, że las nigdy jeszcze nie był tak piękny jak tego roku.

— Ale co to takiego, to białe tam w dole? — zapytała Lisa. — Czyżby w zagłębieniach ziemi wciąż leżał śnieg?

— To nie śnieg — odpowiedział anioł — to zawilce, tylko że jest ich tak oszałamiająco dużo.

— Cudownie byłoby się tam położyć i odpocząć — stwierdziła Lisa.

— Ależ tak, spróbuj! — odpowiedział anioł i zniżył lot ku ziemi.

Lisa widziała, jak ta biel coraz bardziej się do niej przybliża. Całe białe łoże zawilców. Anioł ostrożnie położył staruszkę, a ona poczuła, jak głowa opada jej miękko na białe poduszki.

— Chyba się trochę prześpię — powiedziała. — Myślę, że naprawdę dobrze będzie mi się tu spało.

— Tak, prześpij się! — rzekł anioł i okrył ją białym kwieciem jak kołdrą.

Lisa poczuła dziwne i pokrzepiające uczucie w całym ciele. Jakby wszystko to, co zesztywniało i stwardniało w jej przeżartych podagrą członkach, rozpuściło się, stając się ciepłe i miękkie.

— Ach, jak mi tu dobrze — powiedziała półgłosem — Nic mnie nie boli, nawet najmniejsza kostka. Czyżby nasz Pan był tak dla mnie łaskawy, że znów będę mogła zacząć prać i prasować!?

Westchnęła ze szczęścia i zapadła w głęboki sen. Nie spała tak od wielu miesięcy — nic jej nie dręczyło i nic jej nie przeszkadzało, spała spokojnie przez wiele wiele godzin i nic się jej nie śniło. I wydawało się jej, że przespała tak cały długi rok.

W końcu jednak poczuła we śnie, że coś muska jej czoło. To bukowa gałązka. Teraz zasłaniała jej całą twarz. Lisa chwyciła łodyżkę i otworzyła oczy.

Z początku nie bardzo pamiętała, gdzie jest. Ale to się działo naprawdę, była w lesie!

Wielkie i jasne bukowe liście pieściły jej oczy i policzki, jednak poprzez masę listowia dojrzała twarz. Czy to anioł? Nie, to synek sąsiadki, bo to on stał i trzymał gałązkę.

— Widzisz, Liso? Widzisz? — usłyszała jego cienki i radosny głosik. — Wreszcie przyszła wiosna. Cały las się zazielenił!